Vishnu

ନାରାଯଣୀଯଂ ଦଶକ 2 - ଭଗଵତଃ ସ୍ଵରୂପମାଧୁର୍ଯଂ ତଥା ଭକ୍ତିମହତ୍ତ୍ଵମ୍

Narayaniyam Dashaka 2 - Bhagavatah Svarupamadhuryam Tatha Bhaktimahattvam

✍️ Narayana Bhattathiri 🖋️ Oriya script
📄 Download PDF
ସୂର୍ଯସ୍ପର୍ଧିକିରୀଟମୂର୍ଧ୍ଵତିଲକପ୍ରୋଦ୍ଭାସିଫାଲାନ୍ତରଂ
କାରୁଣ୍ଯାକୁଲନେତ୍ରମାର୍ଦ୍ରହସିତୋଲ୍ଲାସଂ ସୁନାସାପୁଟମ୍।
ଗଣ୍ଡୋଦ୍ଯନ୍ମକରାଭକୁଣ୍ଡଲଯୁଗଂ କଣ୍ଠୋଜ୍ଵଲତ୍କୌସ୍ତୁଭଂ
ତ୍ଵଦ୍ରୂପଂ ଵନମାଲ୍ଯହାରପଟଲଶ୍ରୀଵତ୍ସଦୀପ୍ରଂ ଭଜେ॥1॥
କେଯୂରାଙ୍ଗଦକଙ୍କଣୋତ୍ତମମହାରତ୍ନାଙ୍ଗୁଲୀଯାଙ୍କିତ-
ଶ୍ରୀମଦ୍ବାହୁଚତୁଷ୍କସଙ୍ଗତଗଦାଶଙ୍ଖାରିପଙ୍କେରୁହାମ୍ ।
କାଞ୍ଚିତ୍ କାଞ୍ଚନକାଞ୍ଚିଲାଞ୍ଚ୍ଛିତଲସତ୍ପୀତାମ୍ବରାଲମ୍ବିନୀ-
ମାଲମ୍ବେ ଵିମଲାମ୍ବୁଜଦ୍ଯୁତିପଦାଂ ମୂର୍ତିଂ ତଵାର୍ତିଚ୍ଛିଦମ୍ ॥2॥
ଯତ୍ତ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମହୀଯସୋଽପି ମହିତଂ ସମ୍ମୋହନଂ ମୋହନାତ୍
କାନ୍ତଂ କାନ୍ତିନିଧାନତୋଽପି ମଧୁରଂ ମାଧୁର୍ଯଧୁର୍ଯାଦପି ।
ସୌନ୍ଦର୍ଯୋତ୍ତରତୋଽପି ସୁନ୍ଦରତରଂ ତ୍ଵଦ୍ରୂପମାଶ୍ଚର୍ଯତୋଽ-
ପ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଭୁଵନେ ନ କସ୍ଯ କୁତୁକଂ ପୁଷ୍ଣାତି ଵିଷ୍ଣୋ ଵିଭୋ ॥3॥
ତତ୍ତାଦୃଙ୍ମଧୁରାତ୍ମକଂ ତଵ ଵପୁଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସମ୍ପନ୍ମଯୀ
ସା ଦେଵୀ ପରମୋତ୍ସୁକା ଚିରତରଂ ନାସ୍ତେ ସ୍ଵଭକ୍ତେଷ୍ଵପି ।
ତେନାସ୍ଯା ବତ କଷ୍ଟମଚ୍ଯୁତ ଵିଭୋ ତ୍ଵଦ୍ରୂପମାନୋଜ୍ଞକ -
ପ୍ରେମସ୍ଥୈର୍ଯମଯାଦଚାପଲବଲାଚ୍ଚାପଲ୍ଯଵାର୍ତୋଦଭୂତ୍ ॥4॥
ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତାଵକରାମଣୀଯକହୃତୈଵେଯଂ ପରେଷ୍ଵସ୍ଥିରେ-
ତ୍ଯସ୍ମିନ୍ନନ୍ଯଦପି ପ୍ରମାଣମଧୁନା ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଲକ୍ଷ୍ମୀପତେ ।
ଯେ ତ୍ଵଦ୍ଧ୍ଯାନଗୁଣାନୁକୀର୍ତନରସାସକ୍ତା ହି ଭକ୍ତା ଜନା-
ସ୍ତେଷ୍ଵେଷା ଵସତି ସ୍ଥିରୈଵ ଦଯିତପ୍ରସ୍ତାଵଦତ୍ତାଦରା ॥5॥
ଏଵମ୍ଭୂତମନୋଜ୍ଞତାନଵସୁଧାନିଷ୍ଯନ୍ଦସନ୍ଦୋହନଂ
ତ୍ଵଦ୍ରୂପଂ ପରଚିଦ୍ରସାଯନମଯଂ ଚେତୋହରଂ ଶୃଣ୍ଵତାମ୍ ।
ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରେରଯତେ ମତିଂ ମଦଯତେ ରୋମାଞ୍ଚଯତ୍ଯଙ୍ଗକଂ
ଵ୍ଯାସିଞ୍ଚତ୍ଯପି ଶୀତଵାଷ୍ପଵିସରୈରାନନ୍ଦମୂର୍ଛୋଦ୍ଭଵୈଃ ॥6॥
ଏଵମ୍ଭୂତତଯା ହି ଭକ୍ତ୍ଯଭିହିତୋ ଯୋଗସ୍ସ ଯୋଗଦ୍ଵଯାତ୍
କର୍ମଜ୍ଞାନମଯାତ୍ ଭୃଶୋତ୍ତମତରୋ ଯୋଗୀଶ୍ଵରୈର୍ଗୀଯତେ ।
ସୌନ୍ଦର୍ଯୈକରସାତ୍ମକେ ତ୍ଵଯି ଖଲୁ ପ୍ରେମପ୍ରକର୍ଷାତ୍ମିକା
ଭକ୍ତିର୍ନିଶ୍ରମମେଵ ଵିଶ୍ଵପୁରୁଷୈର୍ଲଭ୍ଯା ରମାଵଲ୍ଲଭ ॥7॥
ନିଷ୍କାମଂ ନିଯତସ୍ଵଧର୍ମଚରଣଂ ଯତ୍ କର୍ମଯୋଗାଭିଧଂ
ତଦ୍ଦୂରେତ୍ଯଫଲଂ ଯଦୌପନିଷଦଜ୍ଞାନୋପଲଭ୍ଯଂ ପୁନଃ ।
ତତ୍ତ୍ଵଵ୍ଯକ୍ତତଯା ସୁଦୁର୍ଗମତରଂ ଚିତ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ଵିଭୋ
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରେମାତ୍ମକଭକ୍ତିରେଵ ସତତଂ ସ୍ଵାଦୀଯସୀ ଶ୍ରେଯସୀ ॥8॥
ଅତ୍ଯାଯାସକରାଣି କର୍ମପଟଲାନ୍ଯାଚର୍ଯ ନିର୍ଯନ୍ମଲା
ବୋଧେ ଭକ୍ତିପଥେଽଥଵାଽପ୍ଯୁଚିତତାମାଯାନ୍ତି କିଂ ତାଵତା ।
କ୍ଲିଷ୍ଟ୍ଵା ତର୍କପଥେ ପରଂ ତଵ ଵପୁର୍ବ୍ରହ୍ମାଖ୍ଯମନ୍ଯେ ପୁନ-
ଶ୍ଚିତ୍ତାର୍ଦ୍ରତ୍ଵମୃତେ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ବହୁଭିସ୍ସିଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତି ଜନ୍ମାନ୍ତରୈଃ ॥9॥
ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତିସ୍ତୁ କଥାରସାମୃତଝରୀନିର୍ମଜ୍ଜନେନ ସ୍ଵଯଂ
ସିଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତୀ ଵିମଲପ୍ରବୋଧପଦଵୀମକ୍ଲେଶତସ୍ତନ୍ଵତୀ ।
ସଦ୍ଯସ୍ସିଦ୍ଧିକରୀ ଜଯତ୍ଯଯି ଵିଭୋ ସୈଵାସ୍ତୁ ମେ ତ୍ଵତ୍ପଦ-
ପ୍ରେମପ୍ରୌଢିରସାର୍ଦ୍ରତା ଦ୍ରୁତତରଂ ଵାତାଲଯାଧୀଶ୍ଵର ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
sūryaspardhikirīṭamūrdhvatilakaprodbhāsiphālāntaraṃ
kāruṇyākulanetramārdrahasitollāsaṃ sunāsāpuṭam|
gaṇḍodyanmakarābhakuṇḍalayugaṃ kaṇṭhojvalatkaustubhaṃ
tvadrūpaṃ vanamālyahārapaṭalaśrīvatsadīpraṃ bhaje||1||
keyūrāṅgadakaṅkaṇottamamahāratnāṅgulīyāṅkita-
śrīmadbāhucatuṣkasaṅgatagadāśaṅkhāripaṅkeruhām |
kāñcit kāñcanakāñcilāñcchitalasatpītāmbarālambinī-
mālambe vimalāmbujadyutipadāṃ mūrtiṃ tavārticchidam ||2||
yatttrailokyamahīyaso'pi mahitaṃ sammohanaṃ mohanāt
kāntaṃ kāntinidhānato'pi madhuraṃ mādhuryadhuryādapi |
saundaryottarato'pi sundarataraṃ tvadrūpamāścaryato'-
pyāścaryaṃ bhuvane na kasya kutukaṃ puṣṇāti viṣṇo vibho ||3||
tattādṛṅmadhurātmakaṃ tava vapuḥ samprāpya sampanmayī
sā devī paramotsukā cirataraṃ nāste svabhakteṣvapi |
tenāsyā bata kaṣṭamacyuta vibho tvadrūpamānojñaka -
premasthairyamayādacāpalabalāccāpalyavārtodabhūt ||4||
lakṣmīstāvakarāmaṇīyakahṛtaiveyaṃ pareṣvasthire-
tyasminnanyadapi pramāṇamadhunā vakṣyāmi lakṣmīpate |
ye tvaddhyānaguṇānukīrtanarasāsaktā hi bhaktā janā-
steṣveṣā vasati sthiraiva dayitaprastāvadattādarā ||5||
evambhūtamanojñatānavasudhāniṣyandasandohanaṃ
tvadrūpaṃ paracidrasāyanamayaṃ cetoharaṃ śṛṇvatām |
sadyaḥ prerayate matiṃ madayate romāñcayatyaṅgakaṃ
vyāsiñcatyapi śītavāṣpavisarairānandamūrchodbhavaiḥ ||6||
evambhūtatayā hi bhaktyabhihito yogassa yogadvayāt
karmajñānamayāt bhṛśottamataro yogīśvarairgīyate |
saundaryaikarasātmake tvayi khalu premaprakarṣātmikā
bhaktirniśramameva viśvapuruṣairlabhyā ramāvallabha ||7||
niṣkāmaṃ niyatasvadharmacaraṇaṃ yat karmayogābhidhaṃ
taddūretyaphalaṃ yadaupaniṣadajñānopalabhyaṃ punaḥ |
tattvavyaktatayā sudurgamataraṃ cittasya tasmādvibho
tvatpremātmakabhaktireva satataṃ svādīyasī śreyasī ||8||
atyāyāsakarāṇi karmapaṭalānyācarya niryanmalā
bodhe bhaktipathe'thavā'pyucitatāmāyānti kiṃ tāvatā |
kliṣṭvā tarkapathe paraṃ tava vapurbrahmākhyamanye puna-
ścittārdratvamṛte vicintya bahubhissiddhyanti janmāntaraiḥ ||9||
tvadbhaktistu kathārasāmṛtajharīnirmajjanena svayaṃ
siddhyantī vimalaprabodhapadavīmakleśatastanvatī |
sadyassiddhikarī jayatyayi vibho saivāstu me tvatpada-
premaprauḍhirasārdratā drutataraṃ vātālayādhīśvara ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
सूर्यस्पर्धिकिरीटमूर्ध्वतिलकप्रोद्भासिफालान्तरं
कारुण्याकुलनेत्रमार्द्रहसितोल्लासं सुनासापुटम्।
गण्डोद्यन्मकराभकुण्डलयुगं कण्ठोज्वलत्कौस्तुभं
त्वद्रूपं वनमाल्यहारपटलश्रीवत्सदीप्रं भजे॥1॥
केयूराङ्गदकङ्कणोत्तममहारत्नाङ्गुलीयाङ्कित-
श्रीमद्बाहुचतुष्कसङ्गतगदाशङ्खारिपङ्केरुहाम् ।
काञ्चित् काञ्चनकाञ्चिलाञ्च्छितलसत्पीताम्बरालम्बिनी-
मालम्बे विमलाम्बुजद्युतिपदां मूर्तिं तवार्तिच्छिदम् ॥2॥
यत्त्त्रैलोक्यमहीयसोऽपि महितं सम्मोहनं मोहनात्
कान्तं कान्तिनिधानतोऽपि मधुरं माधुर्यधुर्यादपि ।
सौन्दर्योत्तरतोऽपि सुन्दरतरं त्वद्रूपमाश्चर्यतोऽ-
प्याश्चर्यं भुवने न कस्य कुतुकं पुष्णाति विष्णो विभो ॥3॥
तत्तादृङ्मधुरात्मकं तव वपुः सम्प्राप्य सम्पन्मयी
सा देवी परमोत्सुका चिरतरं नास्ते स्वभक्तेष्वपि ।
तेनास्या बत कष्टमच्युत विभो त्वद्रूपमानोज्ञक -
प्रेमस्थैर्यमयादचापलबलाच्चापल्यवार्तोदभूत् ॥4॥
लक्ष्मीस्तावकरामणीयकहृतैवेयं परेष्वस्थिरे-
त्यस्मिन्नन्यदपि प्रमाणमधुना वक्ष्यामि लक्ष्मीपते ।
ये त्वद्ध्यानगुणानुकीर्तनरसासक्ता हि भक्ता जना-
स्तेष्वेषा वसति स्थिरैव दयितप्रस्तावदत्तादरा ॥5॥
एवम्भूतमनोज्ञतानवसुधानिष्यन्दसन्दोहनं
त्वद्रूपं परचिद्रसायनमयं चेतोहरं शृण्वताम् ।
सद्यः प्रेरयते मतिं मदयते रोमाञ्चयत्यङ्गकं
व्यासिञ्चत्यपि शीतवाष्पविसरैरानन्दमूर्छोद्भवैः ॥6॥
एवम्भूततया हि भक्त्यभिहितो योगस्स योगद्वयात्
कर्मज्ञानमयात् भृशोत्तमतरो योगीश्वरैर्गीयते ।
सौन्दर्यैकरसात्मके त्वयि खलु प्रेमप्रकर्षात्मिका
भक्तिर्निश्रममेव विश्वपुरुषैर्लभ्या रमावल्लभ ॥7॥
निष्कामं नियतस्वधर्मचरणं यत् कर्मयोगाभिधं
तद्दूरेत्यफलं यदौपनिषदज्ञानोपलभ्यं पुनः ।
तत्त्वव्यक्ततया सुदुर्गमतरं चित्तस्य तस्माद्विभो
त्वत्प्रेमात्मकभक्तिरेव सततं स्वादीयसी श्रेयसी ॥8॥
अत्यायासकराणि कर्मपटलान्याचर्य निर्यन्मला
बोधे भक्तिपथेऽथवाऽप्युचिततामायान्ति किं तावता ।
क्लिष्ट्वा तर्कपथे परं तव वपुर्ब्रह्माख्यमन्ये पुन-
श्चित्तार्द्रत्वमृते विचिन्त्य बहुभिस्सिद्ध्यन्ति जन्मान्तरैः ॥9॥
त्वद्भक्तिस्तु कथारसामृतझरीनिर्मज्जनेन स्वयं
सिद्ध्यन्ती विमलप्रबोधपदवीमक्लेशतस्तन्वती ।
सद्यस्सिद्धिकरी जयत्ययि विभो सैवास्तु मे त्वत्पद-
प्रेमप्रौढिरसार्द्रता द्रुततरं वातालयाधीश्वर ॥10॥
sūryaspardhikirīṭamūrdhvatilakaprodbhāsiphālāntaraṃ
kāruṇyākulanetramārdrahasitollāsaṃ sunāsāpuṭam|
gaṇḍodyanmakarābhakuṇḍalayugaṃ kaṇṭhojvalatkaustubhaṃ
tvadrūpaṃ vanamālyahārapaṭalaśrīvatsadīpraṃ bhaje||1||
keyūrāṅgadakaṅkaṇottamamahāratnāṅgulīyāṅkita-
śrīmadbāhucatuṣkasaṅgatagadāśaṅkhāripaṅkeruhām |
kāñcit kāñcanakāñcilāñcchitalasatpītāmbarālambinī-
mālambe vimalāmbujadyutipadāṃ mūrtiṃ tavārticchidam ||2||
yatttrailokyamahīyaso'pi mahitaṃ sammohanaṃ mohanāt
kāntaṃ kāntinidhānato'pi madhuraṃ mādhuryadhuryādapi |
saundaryottarato'pi sundarataraṃ tvadrūpamāścaryato'-
pyāścaryaṃ bhuvane na kasya kutukaṃ puṣṇāti viṣṇo vibho ||3||
tattādṛṅmadhurātmakaṃ tava vapuḥ samprāpya sampanmayī
sā devī paramotsukā cirataraṃ nāste svabhakteṣvapi |
tenāsyā bata kaṣṭamacyuta vibho tvadrūpamānojñaka -
premasthairyamayādacāpalabalāccāpalyavārtodabhūt ||4||
lakṣmīstāvakarāmaṇīyakahṛtaiveyaṃ pareṣvasthire-
tyasminnanyadapi pramāṇamadhunā vakṣyāmi lakṣmīpate |
ye tvaddhyānaguṇānukīrtanarasāsaktā hi bhaktā janā-
steṣveṣā vasati sthiraiva dayitaprastāvadattādarā ||5||
evambhūtamanojñatānavasudhāniṣyandasandohanaṃ
tvadrūpaṃ paracidrasāyanamayaṃ cetoharaṃ śṛṇvatām |
sadyaḥ prerayate matiṃ madayate romāñcayatyaṅgakaṃ
vyāsiñcatyapi śītavāṣpavisarairānandamūrchodbhavaiḥ ||6||
evambhūtatayā hi bhaktyabhihito yogassa yogadvayāt
karmajñānamayāt bhṛśottamataro yogīśvarairgīyate |
saundaryaikarasātmake tvayi khalu premaprakarṣātmikā
bhaktirniśramameva viśvapuruṣairlabhyā ramāvallabha ||7||
niṣkāmaṃ niyatasvadharmacaraṇaṃ yat karmayogābhidhaṃ
taddūretyaphalaṃ yadaupaniṣadajñānopalabhyaṃ punaḥ |
tattvavyaktatayā sudurgamataraṃ cittasya tasmādvibho
tvatpremātmakabhaktireva satataṃ svādīyasī śreyasī ||8||
atyāyāsakarāṇi karmapaṭalānyācarya niryanmalā
bodhe bhaktipathe'thavā'pyucitatāmāyānti kiṃ tāvatā |
kliṣṭvā tarkapathe paraṃ tava vapurbrahmākhyamanye puna-
ścittārdratvamṛte vicintya bahubhissiddhyanti janmāntaraiḥ ||9||
tvadbhaktistu kathārasāmṛtajharīnirmajjanena svayaṃ
siddhyantī vimalaprabodhapadavīmakleśatastanvatī |
sadyassiddhikarī jayatyayi vibho saivāstu me tvatpada-
premaprauḍhirasārdratā drutataraṃ vātālayādhīśvara ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in