Narayaniyam Dashakam 5 — Oriya Script

Meaning —

ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତମିଦଂ ନ କିଞ୍ଚିଦଭଵତ୍ପ୍ରାକ୍ପ୍ରାକୃତପ୍ରକ୍ଷଯେ
ମାଯାଯାଂ ଗୁଣସାମ୍ଯରୁଦ୍ଧଵିକୃତୌ ତ୍ଵଯ୍ଯାଗତାଯାଂ ଲଯମ୍ ।
ନୋ ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚ ତଦାଽମୃତଂ ଚ ସମଭୂନ୍ନାହ୍ନୋ ନ ରାତ୍ରେଃ ସ୍ଥିତି-
ସ୍ତତ୍ରୈକସ୍ତ୍ଵମଶିଷ୍ଯଥାଃ କିଲ ପରାନନ୍ଦପ୍ରକାଶାତ୍ମନା ॥1॥

vyaktāvyaktamidaṃ na kiñcidabhavatprākprākṛtaprakṣaye
māyāyāṃ guṇasāmyaruddhavikṛtau tvayyāgatāyāṃ layam |
no mṛtyuśca tadā'mṛtaṃ ca samabhūnnāhno na rātreḥ sthiti-
statraikastvamaśiṣyathāḥ kila parānandaprakāśātmanā ||1||

Verse 2

କାଲଃ କର୍ମ ଗୁଣାଶ୍ଚ ଜୀଵନିଵହା ଵିଶ୍ଵଂ ଚ କାର୍ଯଂ ଵିଭୋ
ଚିଲ୍ଲୀଲାରତିମେଯୁଷି ତ୍ଵଯି ତଦା ନିର୍ଲୀନତାମାଯଯୁଃ ।
ତେଷାଂ ନୈଵ ଵଦନ୍ତ୍ଯସତ୍ତ୍ଵମଯି ଭୋଃ ଶକ୍ତ୍ଯାତ୍ମନା ତିଷ୍ଠତାଂ
ନୋ ଚେତ୍ କିଂ ଗଗନପ୍ରସୂନସଦୃଶାଂ ଭୂଯୋ ଭଵେତ୍ସମ୍ଭଵଃ ॥2॥

kālaḥ karma guṇāśca jīvanivahā viśvaṃ ca kāryaṃ vibho
cillīlāratimeyuṣi tvayi tadā nirlīnatāmāyayuḥ |
teṣāṃ naiva vadantyasattvamayi bhoḥ śaktyātmanā tiṣṭhatāṃ
no cet kiṃ gaganaprasūnasadṛśāṃ bhūyo bhavetsambhavaḥ ||2||

Verse 3

ଏଵଂ ଚ ଦ୍ଵିପରାର୍ଧକାଲଵିଗତାଵୀକ୍ଷାଂ ସିସୃକ୍ଷାତ୍ମିକାଂ
ବିଭ୍ରାଣେ ତ୍ଵଯି ଚୁକ୍ଷୁଭେ ତ୍ରିଭୁଵନୀଭାଵାଯ ମାଯା ସ୍ଵଯମ୍ ।
ମାଯାତଃ ଖଲୁ କାଲଶକ୍ତିରଖିଲାଦୃଷ୍ଟଂ ସ୍ଵଭାଵୋଽପି ଚ
ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂଯ ଗୁଣାନ୍ଵିକାସ୍ଯ ଵିଦଧୁସ୍ତସ୍ଯାସ୍ସହାଯକ୍ରିଯାମ୍ ॥3॥

evaṃ ca dviparārdhakālavigatāvīkṣāṃ sisṛkṣātmikāṃ
bibhrāṇe tvayi cukṣubhe tribhuvanībhāvāya māyā svayam |
māyātaḥ khalu kālaśaktirakhilādṛṣṭaṃ svabhāvo'pi ca
prādurbhūya guṇānvikāsya vidadhustasyāssahāyakriyām ||3||

Verse 4

ମାଯାସନ୍ନିହିତୋଽପ୍ରଵିଷ୍ଟଵପୁଷା ସାକ୍ଷୀତି ଗୀତୋ ଭଵାନ୍
ଭେଦୈସ୍ତାଂ ପ୍ରତିବିମ୍ବତୋ ଵିଵିଶିଵାନ୍ ଜୀଵୋଽପି ନୈଵାପରଃ ।
କାଲାଦିପ୍ରତିବୋଧିତାଽଥ ଭଵତା ସଞ୍ଚୋଦିତା ଚ ସ୍ଵଯଂ
ମାଯା ସା ଖଲୁ ବୁଦ୍ଧିତତ୍ତ୍ଵମସୃଜଦ୍ଯୋଽସୌ ମହାନୁଚ୍ଯତେ ॥4॥

māyāsannihito'praviṣṭavapuṣā sākṣīti gīto bhavān
bhedaistāṃ pratibimbato viviśivān jīvo'pi naivāparaḥ |
kālādipratibodhitā'tha bhavatā sañcoditā ca svayaṃ
māyā sā khalu buddhitattvamasṛjadyo'sau mahānucyate ||4||

Verse 5

ତତ୍ରାସୌ ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମକୋଽପି ଚ ମହାନ୍ ସତ୍ତ୍ଵପ୍ରଧାନଃ ସ୍ଵଯଂ
ଜୀଵେଽସ୍ମିନ୍ ଖଲୁ ନିର୍ଵିକଲ୍ପମହମିତ୍ଯୁଦ୍ବୋଧନିଷ୍ପାଦ୍କଃ ।
ଚକ୍ରେଽସ୍ମିନ୍ ସଵିକଲ୍ପବୋଧକମହନ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ମହାନ୍ ଖଲ୍ଵସୌ
ସମ୍ପୁଷ୍ଟଂ ତ୍ରିଗୁଣୈସ୍ତମୋଽତିବହୁଲଂ ଵିଷ୍ଣୋ ଭଵତ୍ପ୍ରେରଣାତ୍ ॥5॥

tatrāsau triguṇātmako'pi ca mahān sattvapradhānaḥ svayaṃ
jīve'smin khalu nirvikalpamahamityudbodhaniṣpādkaḥ |
cakre'smin savikalpabodhakamahantattvaṃ mahān khalvasau
sampuṣṭaṃ triguṇaistamo'tibahulaṃ viṣṇo bhavatpreraṇāt ||5||

Verse 6

ସୋଽହଂ ଚ ତ୍ରିଗୁଣକ୍ରମାତ୍ ତ୍ରିଵିଧତାମାସାଦ୍ଯ ଵୈକାରିକୋ
ଭୂଯସ୍ତୈଜସତାମସାଵିତି ଭଵନ୍ନାଦ୍ଯେନ ସତ୍ତ୍ଵାତ୍ମନା
ଦେଵାନିନ୍ଦ୍ରିଯମାନିନୋଽକୃତ ଦିଶାଵାତାର୍କପାଶ୍ଯଶ୍ଵିନୋ
ଵହ୍ନୀନ୍ଦ୍ରାଚ୍ଯୁତମିତ୍ରକାନ୍ ଵିଧୁଵିଧିଶ୍ରୀରୁଦ୍ରଶାରୀରକାନ୍ ॥6॥

so'haṃ ca triguṇakramāt trividhatāmāsādya vaikāriko
bhūyastaijasatāmasāviti bhavannādyena sattvātmanā
devānindriyamānino'kṛta diśāvātārkapāśyaśvino
vahnīndrācyutamitrakān vidhuvidhiśrīrudraśārīrakān ||6||

Verse 7

ଭୂମନ୍ ମାନସବୁଦ୍ଧ୍ଯହଙ୍କୃତିମିଲଚ୍ଚିତ୍ତାଖ୍ଯଵୃତ୍ତ୍ଯନ୍ଵିତଂ
ତଚ୍ଚାନ୍ତଃକରଣଂ ଵିଭୋ ତଵ ବଲାତ୍ ସତ୍ତ୍ଵାଂଶ ଏଵାସୃଜତ୍ ।
ଜାତସ୍ତୈଜସତୋ ଦଶେନ୍ଦ୍ରିଯଗଣସ୍ତତ୍ତାମସାଂଶାତ୍ପୁନ-
ସ୍ତନ୍ମାତ୍ରଂ ନଭସୋ ମରୁତ୍ପୁରପତେ ଶବ୍ଦୋଽଜନି ତ୍ଵଦ୍ବଲାତ୍ ॥7॥

bhūman mānasabuddhyahaṅkṛtimilaccittākhyavṛttyanvitaṃ
taccāntaḥkaraṇaṃ vibho tava balāt sattvāṃśa evāsṛjat |
jātastaijasato daśendriyagaṇastattāmasāṃśātpuna-
stanmātraṃ nabhaso marutpurapate śabdo'jani tvadbalāt ||7||

Verse 8

ଶ୍ବ୍ଦାଦ୍ଵ୍ଯୋମ ତତଃ ସସର୍ଜିଥ ଵିଭୋ ସ୍ପର୍ଶଂ ତତୋ ମାରୁତଂ
ତସ୍ମାଦ୍ରୂପମତୋ ମହୋଽଥ ଚ ରସଂ ତୋଯଂ ଚ ଗନ୍ଧଂ ମହୀମ୍ ।
ଏଵଂ ମାଧଵ ପୂର୍ଵପୂର୍ଵକଲନାଦାଦ୍ଯାଦ୍ଯଧର୍ମାନ୍ଵିତଂ
ଭୂତଗ୍ରାମମିମଂ ତ୍ଵମେଵ ଭଗଵନ୍ ପ୍ରାକାଶଯସ୍ତାମସାତ୍ ॥8॥

śbdādvyoma tataḥ sasarjitha vibho sparśaṃ tato mārutaṃ
tasmādrūpamato maho'tha ca rasaṃ toyaṃ ca gandhaṃ mahīm |
evaṃ mādhava pūrvapūrvakalanādādyādyadharmānvitaṃ
bhūtagrāmamimaṃ tvameva bhagavan prākāśayastāmasāt ||8||

Verse 9

ଏତେ ଭୂତଗଣାସ୍ତଥେନ୍ଦ୍ରିଯଗଣା ଦେଵାଶ୍ଚ ଜାତାଃ ପୃଥଙ୍-
ନୋ ଶେକୁର୍ଭୁଵନାଣ୍ଡନିର୍ମିତିଵିଧୌ ଦେଵୈରମୀଭିସ୍ତଦା ।
ତ୍ଵଂ ନାନାଵିଧସୂକ୍ତିଭିର୍ନୁତଗୁଣସ୍ତତ୍ତ୍ଵାନ୍ଯମୂନ୍ଯାଵିଶଂ-
ଶ୍ଚେଷ୍ଟାଶକ୍ତିମୁଦୀର୍ଯ ତାନି ଘଟଯନ୍ ହୈରଣ୍ଯମଣ୍ଡଂ ଵ୍ଯଧାଃ ॥9॥

ete bhūtagaṇāstathendriyagaṇā devāśca jātāḥ pṛthaṅ-
no śekurbhuvanāṇḍanirmitividhau devairamībhistadā |
tvaṃ nānāvidhasūktibhirnutaguṇastattvānyamūnyāviśaṃ-
śceṣṭāśaktimudīrya tāni ghaṭayan hairaṇyamaṇḍaṃ vyadhāḥ ||9||

Verse 10

ଅଣ୍ଡଂ ତତ୍ଖଲୁ ପୂର୍ଵସୃଷ୍ଟସଲିଲେଽତିଷ୍ଠତ୍ ସହସ୍ରଂ ସମାଃ
ନିର୍ଭିନ୍ଦନ୍ନକୃଥାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶଜଗଦ୍ରୂପଂ ଵିରାଡାହ୍ଵଯମ୍ ।
ସାହସ୍ରୈଃ କରପାଦମୂର୍ଧନିଵହୈର୍ନିଶ୍ଶେଷଜୀଵାତ୍ମକୋ
ନିର୍ଭାତୋଽସି ମରୁତ୍ପୁରାଧିପ ସ ମାଂ ତ୍ରାଯସ୍ଵ ସର୍ଵାମଯାତ୍ ॥10॥

aṇḍaṃ tatkhalu pūrvasṛṣṭasalile'tiṣṭhat sahasraṃ samāḥ
nirbhindannakṛthāścaturdaśajagadrūpaṃ virāḍāhvayam |
sāhasraiḥ karapādamūrdhanivahairniśśeṣajīvātmako
nirbhāto'si marutpurādhipa sa māṃ trāyasva sarvāmayāt ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

व्यक्ताव्यक्तमिदं न किञ्चिदभवत्प्राक्प्राकृतप्रक्षये

मायायां गुणसाम्यरुद्धविकृतौ त्वय्यागतायां लयम् ।

नो मृत्युश्च तदाऽमृतं च समभून्नाह्नो न रात्रेः स्थिति-

स्तत्रैकस्त्वमशिष्यथाः किल परानन्दप्रकाशात्मना ॥1॥

कालः कर्म गुणाश्च जीवनिवहा विश्वं च कार्यं विभो

चिल्लीलारतिमेयुषि त्वयि तदा निर्लीनतामाययुः ।

तेषां नैव वदन्त्यसत्त्वमयि भोः शक्त्यात्मना तिष्ठतां

नो चेत् किं गगनप्रसूनसदृशां भूयो भवेत्सम्भवः ॥2॥

एवं च द्विपरार्धकालविगतावीक्षां सिसृक्षात्मिकां

बिभ्राणे त्वयि चुक्षुभे त्रिभुवनीभावाय माया स्वयम् ।

मायातः खलु कालशक्तिरखिलादृष्टं स्वभावोऽपि च

प्रादुर्भूय गुणान्विकास्य विदधुस्तस्यास्सहायक्रियाम् ॥3॥

मायासन्निहितोऽप्रविष्टवपुषा साक्षीति गीतो भवान्

भेदैस्तां प्रतिबिम्बतो विविशिवान् जीवोऽपि नैवापरः ।

कालादिप्रतिबोधिताऽथ भवता सञ्चोदिता च स्वयं

माया सा खलु बुद्धितत्त्वमसृजद्योऽसौ महानुच्यते ॥4॥

तत्रासौ त्रिगुणात्मकोऽपि च महान् सत्त्वप्रधानः स्वयं

जीवेऽस्मिन् खलु निर्विकल्पमहमित्युद्बोधनिष्पाद्कः ।

चक्रेऽस्मिन् सविकल्पबोधकमहन्तत्त्वं महान् खल्वसौ

सम्पुष्टं त्रिगुणैस्तमोऽतिबहुलं विष्णो भवत्प्रेरणात् ॥5॥

सोऽहं च त्रिगुणक्रमात् त्रिविधतामासाद्य वैकारिको

भूयस्तैजसतामसाविति भवन्नाद्येन सत्त्वात्मना

देवानिन्द्रियमानिनोऽकृत दिशावातार्कपाश्यश्विनो

वह्नीन्द्राच्युतमित्रकान् विधुविधिश्रीरुद्रशारीरकान् ॥6॥

भूमन् मानसबुद्ध्यहङ्कृतिमिलच्चित्ताख्यवृत्त्यन्वितं

तच्चान्तःकरणं विभो तव बलात् सत्त्वांश एवासृजत् ।

जातस्तैजसतो दशेन्द्रियगणस्तत्तामसांशात्पुन-

स्तन्मात्रं नभसो मरुत्पुरपते शब्दोऽजनि त्वद्बलात् ॥7॥

श्ब्दाद्व्योम ततः ससर्जिथ विभो स्पर्शं ततो मारुतं

तस्माद्रूपमतो महोऽथ च रसं तोयं च गन्धं महीम् ।

एवं माधव पूर्वपूर्वकलनादाद्याद्यधर्मान्वितं

भूतग्राममिमं त्वमेव भगवन् प्राकाशयस्तामसात् ॥8॥

एते भूतगणास्तथेन्द्रियगणा देवाश्च जाताः पृथङ्-

नो शेकुर्भुवनाण्डनिर्मितिविधौ देवैरमीभिस्तदा ।

त्वं नानाविधसूक्तिभिर्नुतगुणस्तत्त्वान्यमून्याविशं-

श्चेष्टाशक्तिमुदीर्य तानि घटयन् हैरण्यमण्डं व्यधाः ॥9॥

अण्डं तत्खलु पूर्वसृष्टसलिलेऽतिष्ठत् सहस्रं समाः

निर्भिन्दन्नकृथाश्चतुर्दशजगद्रूपं विराडाह्वयम् ।

साहस्रैः करपादमूर्धनिवहैर्निश्शेषजीवात्मको

निर्भातोऽसि मरुत्पुराधिप स मां त्रायस्व सर्वामयात् ॥10॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

ନାରାଯଣୀଯଂ ଦଶକ 5 - ଵିରାଟ୍ପୁରୁଷୋତ୍ପତ୍ତିଃ