Vishnu

ନାରାଯଣୀଯଂ ଦଶକ 74 - ଭଗଵତଃ ମଥୁରାପୁରୀପ୍ରଵେଶମ୍

Narayaniyam Dashaka 74 - Bhagavatah Mathurapuripravesham

🖋️ Oriya script
📄 Download PDF
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ମଥୁରାଂ ଦିନାର୍ଧଵିଗମେ ତତ୍ରାନ୍ତରସ୍ମିନ୍ ଵସ-
ନ୍ନାରାମେ ଵିହିତାଶନଃ ସଖିଜନୈର୍ଯାତଃ ପୁରୀମୀକ୍ଷିତୁମ୍ ।
ପ୍ରାପୋ ରାଜପଥଂ ଚିରଶ୍ରୁତିଧୃତଵ୍ଯାଲୋକକୌତୂହଲ-
ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋଦ୍ଯଦଗଣ୍ଯପୁଣ୍ଯନିଗଲୈରାକୃଷ୍ଯମାଣୋ ନୁ କିମ୍ ॥1॥
ତ୍ଵତ୍ପାଦଦ୍ଯୁତିଵତ୍ ସରାଗସୁଭଗାଃ ତ୍ଵନ୍ମୂର୍ତିଵଦ୍ଯୋଷିତଃ
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ଵିଲସତ୍ପଯୋଧରରୁଚୋ ଲୋଲା ଭଵତ୍ ଦୃଷ୍ଟିଵତ୍ ।
ହାରିଣ୍ଯସ୍ତ୍ଵଦୁରଃସ୍ଥଲୀଵଦଯି ତେ ମନ୍ଦସ୍ମିତପ୍ରୌଢିଵ-
ନ୍ନୈର୍ମଲ୍ଯୋଲ୍ଲସିତାଃ କଚୌଘରୁଚିଵଦ୍ରାଜତ୍କଲାପାଶ୍ରିତାଃ ॥2॥
ତାସାମାକଲଯନ୍ନପାଙ୍ଗଵଲନୈର୍ମୋଦଂ ପ୍ରହର୍ଷାଦ୍ଭୁତ-
ଵ୍ଯାଲୋଲେଷୁ ଜନେଷୁ ତତ୍ର ରଜକଂ କଞ୍ଚିତ୍ ପଟୀଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ ।
କସ୍ତେ ଦାସ୍ଯତି ରାଜକୀଯଵସନଂ ଯାହୀତି ତେନୋଦିତଃ
ସଦ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ କରେଣ ଶୀର୍ଷମହୃଥାଃ ସୋଽପ୍ଯାପ ପୁଣ୍ଯାଂ ଗତିମ୍ ॥3॥
ଭୂଯୋ ଵାଯକମେକମାଯତମତିଂ ତୋଷେଣ ଵେଷୋଚିତଂ
ଦାଶ୍ଵାଂସଂ ସ୍ଵପଦଂ ନିନେଥ ସୁକୃତଂ କୋ ଵେଦ ଜୀଵାତ୍ମନାମ୍ ।
ମାଲାଭିଃ ସ୍ତବକୈଃ ସ୍ତଵୈରପି ପୁନର୍ମାଲାକୃତା ମାନିତୋ
ଭକ୍ତିଂ ତେନ ଵୃତାଂ ଦିଦେଶିଥ ପରାଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତେ ॥4॥
କୁବ୍ଜାମବ୍ଜଵିଲୋଚନାଂ ପଥିପୁନର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଙ୍ଗରାଗେ ତଯା
ଦତ୍ତେ ସାଧୁ କିଲାଙ୍ଗରାଗମଦଦାସ୍ତସ୍ଯା ମହାନ୍ତଂ ହୃଦି ।
ଚିତ୍ତସ୍ଥାମୃଜୁତାମଥ ପ୍ରଥଯିତୁଂ ଗାତ୍ରେଽପି ତସ୍ଯାଃ ସ୍ଫୁଟଂ
ଗୃହ୍ଣନ୍ ମଞ୍ଜୁ କରେଣ ତାମୁଦନଯସ୍ତାଵଜ୍ଜଗତ୍ସୁନ୍ଦରୀମ୍ ॥5॥
ତାଵନ୍ନିଶ୍ଚିତଵୈଭଵାସ୍ତଵ ଵିଭୋ ନାତ୍ଯନ୍ତପାପା ଜନା
ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦ୍ଦଦତେ ସ୍ମ ଶକ୍ତ୍ଯନୁଗୁଣଂ ତାମ୍ବୂଲମାଲ୍ଯାଦିକମ୍ ।
ଗୃହ୍ଣାନଃ କୁସୁମାଦି କିଞ୍ଚନ ତଦା ମାର୍ଗେ ନିବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲି-
ର୍ନାତିଷ୍ଠଂ ବତ ହା ଯତୋଽଦ୍ଯ ଵିପୁଲାମାର୍ତିଂ ଵ୍ରଜାମି ପ୍ରଭୋ ॥6॥
ଏଷ୍ଯାମୀତି ଵିମୁକ୍ତଯାଽପି ଭଗଵନ୍ନାଲେପଦାତ୍ର୍ଯା ତଯା
ଦୂରାତ୍ କାତରଯା ନିରୀକ୍ଷିତଗତିସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାଵିଶୋ ଗୋପୁରମ୍ ।
ଆଘୋଷାନୁମିତତ୍ଵଦାଗମମହାହର୍ଷୋଲ୍ଲଲଦ୍ଦେଵକୀ-
ଵକ୍ଷୋଜପ୍ରଗଲତ୍ପଯୋରସମିଷାତ୍ତ୍ଵତ୍କୀର୍ତିରନ୍ତର୍ଗତା ॥7॥
ଆଵିଷ୍ଟୋ ନଗରୀଂ ମହୋତ୍ସଵଵତୀଂ କୋଦଣ୍ଡଶାଲାଂ ଵ୍ରଜନ୍
ମାଧୁର୍ଯେଣ ନୁ ତେଜସା ନୁ ପୁରୁଷୈର୍ଦୂରେଣ ଦତ୍ତାନ୍ତରଃ ।
ସ୍ରଗ୍ଭିର୍ଭୂଷିତମର୍ଚିତଂ ଵରଧନୁର୍ମା ମେତି ଵାଦାତ୍ ପୁରଃ
ପ୍ରାଗୃହ୍ଣାଃ ସମରୋପଯଃ କିଲ ସମାକ୍ରାକ୍ଷୀରଭାଙ୍କ୍ଷୀରପି ॥8॥
ଶ୍ଵଃ କଂସକ୍ଷପଣୋତ୍ସଵସ୍ଯ ପୁରତଃ ପ୍ରାରମ୍ଭତୂର୍ଯୋପମ-
ଶ୍ଚାପଧ୍ଵଂସମହାଧ୍ଵନିସ୍ତଵ ଵିଭୋ ଦେଵାନରୋମାଞ୍ଚଯତ୍ ।
କଂସସ୍ଯାପି ଚ ଵେପଥୁସ୍ତଦୁଦିତଃ କୋଦଣ୍ଡଖଣ୍ଡଦ୍ଵଯୀ-
ଚଣ୍ଡାଭ୍ଯାହତରକ୍ଷିପୂରୁଷରଵୈରୁତ୍କୂଲିତୋଽଭୂତ୍ ତ୍ଵଯା ॥9॥
ଶିଷ୍ଟୈର୍ଦୁଷ୍ଟଜନୈଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟମହିମା ପ୍ରୀତ୍ଯା ଚ ଭୀତ୍ଯା ତତଃ
ସମ୍ପଶ୍ଯନ୍ ପୁରସମ୍ପଦଂ ପ୍ରଵିଚରନ୍ ସାଯଂ ଗତୋ ଵାଟିକାମ୍ ।
ଶ୍ରୀଦାମ୍ନା ସହ ରାଧିକାଵିରହଜଂ ଖେଦଂ ଵଦନ୍ ପ୍ରସ୍ଵପ-
ନ୍ନାନନ୍ଦନ୍ନଵତାରକାର୍ଯଘଟନାଦ୍ଵାତେଶ ସଂରକ୍ଷ ମାମ୍ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
samprāpto mathurāṃ dinārdhavigame tatrāntarasmin vasa-
nnārāme vihitāśanaḥ sakhijanairyātaḥ purīmīkṣitum |
prāpo rājapathaṃ ciraśrutidhṛtavyālokakautūhala-
strīpuṃsodyadagaṇyapuṇyanigalairākṛṣyamāṇo nu kim ||1||
tvatpādadyutivat sarāgasubhagāḥ tvanmūrtivadyoṣitaḥ
samprāptā vilasatpayodhararuco lolā bhavat dṛṣṭivat |
hāriṇyastvaduraḥsthalīvadayi te mandasmitaprauḍhiva-
nnairmalyollasitāḥ kacaugharucivadrājatkalāpāśritāḥ ||2||
tāsāmākalayannapāṅgavalanairmodaṃ praharṣādbhuta-
vyāloleṣu janeṣu tatra rajakaṃ kañcit paṭīṃ prārthayan |
kaste dāsyati rājakīyavasanaṃ yāhīti tenoditaḥ
sadyastasya kareṇa śīrṣamahṛthāḥ so'pyāpa puṇyāṃ gatim ||3||
bhūyo vāyakamekamāyatamatiṃ toṣeṇa veṣocitaṃ
dāśvāṃsaṃ svapadaṃ ninetha sukṛtaṃ ko veda jīvātmanām |
mālābhiḥ stabakaiḥ stavairapi punarmālākṛtā mānito
bhaktiṃ tena vṛtāṃ dideśitha parāṃ lakṣmīṃ ca lakṣmīpate ||4||
kubjāmabjavilocanāṃ pathipunardṛṣṭvā'ṅgarāge tayā
datte sādhu kilāṅgarāgamadadāstasyā mahāntaṃ hṛdi |
cittasthāmṛjutāmatha prathayituṃ gātre'pi tasyāḥ sphuṭaṃ
gṛhṇan mañju kareṇa tāmudanayastāvajjagatsundarīm ||5||
tāvanniścitavaibhavāstava vibho nātyantapāpā janā
yatkiñciddadate sma śaktyanuguṇaṃ tāmbūlamālyādikam |
gṛhṇānaḥ kusumādi kiñcana tadā mārge nibaddhāñjali-
rnātiṣṭhaṃ bata hā yato'dya vipulāmārtiṃ vrajāmi prabho ||6||
eṣyāmīti vimuktayā'pi bhagavannālepadātryā tayā
dūrāt kātarayā nirīkṣitagatistvaṃ prāviśo gopuram |
āghoṣānumitatvadāgamamahāharṣollaladdevakī-
vakṣojapragalatpayorasamiṣāttvatkīrtirantargatā ||7||
āviṣṭo nagarīṃ mahotsavavatīṃ kodaṇḍaśālāṃ vrajan
mādhuryeṇa nu tejasā nu puruṣairdūreṇa dattāntaraḥ |
sragbhirbhūṣitamarcitaṃ varadhanurmā meti vādāt puraḥ
prāgṛhṇāḥ samaropayaḥ kila samākrākṣīrabhāṅkṣīrapi ||8||
śvaḥ kaṃsakṣapaṇotsavasya purataḥ prārambhatūryopama-
ścāpadhvaṃsamahādhvanistava vibho devānaromāñcayat |
kaṃsasyāpi ca vepathustaduditaḥ kodaṇḍakhaṇḍadvayī-
caṇḍābhyāhatarakṣipūruṣaravairutkūlito'bhūt tvayā ||9||
śiṣṭairduṣṭajanaiśca dṛṣṭamahimā prītyā ca bhītyā tataḥ
sampaśyan purasampadaṃ pravicaran sāyaṃ gato vāṭikām |
śrīdāmnā saha rādhikāvirahajaṃ khedaṃ vadan prasvapa-
nnānandannavatārakāryaghaṭanādvāteśa saṃrakṣa mām ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
सम्प्राप्तो मथुरां दिनार्धविगमे तत्रान्तरस्मिन् वस-
न्नारामे विहिताशनः सखिजनैर्यातः पुरीमीक्षितुम् ।
प्रापो राजपथं चिरश्रुतिधृतव्यालोककौतूहल-
स्त्रीपुंसोद्यदगण्यपुण्यनिगलैराकृष्यमाणो नु किम् ॥1॥
त्वत्पादद्युतिवत् सरागसुभगाः त्वन्मूर्तिवद्योषितः
सम्प्राप्ता विलसत्पयोधररुचो लोला भवत् दृष्टिवत् ।
हारिण्यस्त्वदुरःस्थलीवदयि ते मन्दस्मितप्रौढिव-
न्नैर्मल्योल्लसिताः कचौघरुचिवद्राजत्कलापाश्रिताः ॥2॥
तासामाकलयन्नपाङ्गवलनैर्मोदं प्रहर्षाद्भुत-
व्यालोलेषु जनेषु तत्र रजकं कञ्चित् पटीं प्रार्थयन् ।
कस्ते दास्यति राजकीयवसनं याहीति तेनोदितः
सद्यस्तस्य करेण शीर्षमहृथाः सोऽप्याप पुण्यां गतिम् ॥3॥
भूयो वायकमेकमायतमतिं तोषेण वेषोचितं
दाश्वांसं स्वपदं निनेथ सुकृतं को वेद जीवात्मनाम् ।
मालाभिः स्तबकैः स्तवैरपि पुनर्मालाकृता मानितो
भक्तिं तेन वृतां दिदेशिथ परां लक्ष्मीं च लक्ष्मीपते ॥4॥
कुब्जामब्जविलोचनां पथिपुनर्दृष्ट्वाऽङ्गरागे तया
दत्ते साधु किलाङ्गरागमददास्तस्या महान्तं हृदि ।
चित्तस्थामृजुतामथ प्रथयितुं गात्रेऽपि तस्याः स्फुटं
गृह्णन् मञ्जु करेण तामुदनयस्तावज्जगत्सुन्दरीम् ॥5॥
तावन्निश्चितवैभवास्तव विभो नात्यन्तपापा जना
यत्किञ्चिद्ददते स्म शक्त्यनुगुणं ताम्बूलमाल्यादिकम् ।
गृह्णानः कुसुमादि किञ्चन तदा मार्गे निबद्धाञ्जलि-
र्नातिष्ठं बत हा यतोऽद्य विपुलामार्तिं व्रजामि प्रभो ॥6॥
एष्यामीति विमुक्तयाऽपि भगवन्नालेपदात्र्या तया
दूरात् कातरया निरीक्षितगतिस्त्वं प्राविशो गोपुरम् ।
आघोषानुमितत्वदागममहाहर्षोल्ललद्देवकी-
वक्षोजप्रगलत्पयोरसमिषात्त्वत्कीर्तिरन्तर्गता ॥7॥
आविष्टो नगरीं महोत्सववतीं कोदण्डशालां व्रजन्
माधुर्येण नु तेजसा नु पुरुषैर्दूरेण दत्तान्तरः ।
स्रग्भिर्भूषितमर्चितं वरधनुर्मा मेति वादात् पुरः
प्रागृह्णाः समरोपयः किल समाक्राक्षीरभाङ्क्षीरपि ॥8॥
श्वः कंसक्षपणोत्सवस्य पुरतः प्रारम्भतूर्योपम-
श्चापध्वंसमहाध्वनिस्तव विभो देवानरोमाञ्चयत् ।
कंसस्यापि च वेपथुस्तदुदितः कोदण्डखण्डद्वयी-
चण्डाभ्याहतरक्षिपूरुषरवैरुत्कूलितोऽभूत् त्वया ॥9॥
शिष्टैर्दुष्टजनैश्च दृष्टमहिमा प्रीत्या च भीत्या ततः
सम्पश्यन् पुरसम्पदं प्रविचरन् सायं गतो वाटिकाम् ।
श्रीदाम्ना सह राधिकाविरहजं खेदं वदन् प्रस्वप-
न्नानन्दन्नवतारकार्यघटनाद्वातेश संरक्ष माम् ॥10॥
samprāpto mathurāṃ dinārdhavigame tatrāntarasmin vasa-
nnārāme vihitāśanaḥ sakhijanairyātaḥ purīmīkṣitum |
prāpo rājapathaṃ ciraśrutidhṛtavyālokakautūhala-
strīpuṃsodyadagaṇyapuṇyanigalairākṛṣyamāṇo nu kim ||1||
tvatpādadyutivat sarāgasubhagāḥ tvanmūrtivadyoṣitaḥ
samprāptā vilasatpayodhararuco lolā bhavat dṛṣṭivat |
hāriṇyastvaduraḥsthalīvadayi te mandasmitaprauḍhiva-
nnairmalyollasitāḥ kacaugharucivadrājatkalāpāśritāḥ ||2||
tāsāmākalayannapāṅgavalanairmodaṃ praharṣādbhuta-
vyāloleṣu janeṣu tatra rajakaṃ kañcit paṭīṃ prārthayan |
kaste dāsyati rājakīyavasanaṃ yāhīti tenoditaḥ
sadyastasya kareṇa śīrṣamahṛthāḥ so'pyāpa puṇyāṃ gatim ||3||
bhūyo vāyakamekamāyatamatiṃ toṣeṇa veṣocitaṃ
dāśvāṃsaṃ svapadaṃ ninetha sukṛtaṃ ko veda jīvātmanām |
mālābhiḥ stabakaiḥ stavairapi punarmālākṛtā mānito
bhaktiṃ tena vṛtāṃ dideśitha parāṃ lakṣmīṃ ca lakṣmīpate ||4||
kubjāmabjavilocanāṃ pathipunardṛṣṭvā'ṅgarāge tayā
datte sādhu kilāṅgarāgamadadāstasyā mahāntaṃ hṛdi |
cittasthāmṛjutāmatha prathayituṃ gātre'pi tasyāḥ sphuṭaṃ
gṛhṇan mañju kareṇa tāmudanayastāvajjagatsundarīm ||5||
tāvanniścitavaibhavāstava vibho nātyantapāpā janā
yatkiñciddadate sma śaktyanuguṇaṃ tāmbūlamālyādikam |
gṛhṇānaḥ kusumādi kiñcana tadā mārge nibaddhāñjali-
rnātiṣṭhaṃ bata hā yato'dya vipulāmārtiṃ vrajāmi prabho ||6||
eṣyāmīti vimuktayā'pi bhagavannālepadātryā tayā
dūrāt kātarayā nirīkṣitagatistvaṃ prāviśo gopuram |
āghoṣānumitatvadāgamamahāharṣollaladdevakī-
vakṣojapragalatpayorasamiṣāttvatkīrtirantargatā ||7||
āviṣṭo nagarīṃ mahotsavavatīṃ kodaṇḍaśālāṃ vrajan
mādhuryeṇa nu tejasā nu puruṣairdūreṇa dattāntaraḥ |
sragbhirbhūṣitamarcitaṃ varadhanurmā meti vādāt puraḥ
prāgṛhṇāḥ samaropayaḥ kila samākrākṣīrabhāṅkṣīrapi ||8||
śvaḥ kaṃsakṣapaṇotsavasya purataḥ prārambhatūryopama-
ścāpadhvaṃsamahādhvanistava vibho devānaromāñcayat |
kaṃsasyāpi ca vepathustaduditaḥ kodaṇḍakhaṇḍadvayī-
caṇḍābhyāhatarakṣipūruṣaravairutkūlito'bhūt tvayā ||9||
śiṣṭairduṣṭajanaiśca dṛṣṭamahimā prītyā ca bhītyā tataḥ
sampaśyan purasampadaṃ pravicaran sāyaṃ gato vāṭikām |
śrīdāmnā saha rādhikāvirahajaṃ khedaṃ vadan prasvapa-
nnānandannavatārakāryaghaṭanādvāteśa saṃrakṣa mām ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in