ପ୍ରାଗେଵାଚାର୍ଯପୁତ୍ରାହୃତିନିଶମନଯା ସ୍ଵୀଯଷଟ୍ସୂନୁଵୀକ୍ଷାଂ
କାଙ୍କ୍ଷନ୍ତ୍ଯା ମାତୁରୁକ୍ତ୍ଯା ସୁତଲଭୁଵି ବଲିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତେନାର୍ଚିତସ୍ତ୍ଵମ୍ ।
ଧାତୁଃ ଶାପାଦ୍ଧିରଣ୍ଯାନ୍ଵିତକଶିପୁଭଵାନ୍ ଶୌରିଜାନ୍ କଂସଭଗ୍ନା-
ନାନୀଯୈନାନ୍ ପ୍ରଦର୍ଶ୍ଯ ସ୍ଵପଦମନଯଥାଃ ପୂର୍ଵପୁତ୍ରାନ୍ ମରୀଚେଃ ॥1॥
ଶ୍ରୁତଦେଵ ଇତି ଶ୍ରୁତଂ ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରଂ
ବହୁଲାଶ୍ଵଂ ନୃପତିଂ ଚ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣମ୍ ।
ଯୁଗପତ୍ତ୍ଵମନୁଗ୍ରହୀତୁକାମୋ
ମିଥିଲାଂ ପ୍ରାପିଥଂ ତାପସୈଃ ସମେତଃ ॥2॥
ଗଚ୍ଛନ୍ ଦ୍ଵିମୂର୍ତିରୁଭଯୋର୍ଯୁଗପନ୍ନିକେତ-
ମେକେନ ଭୂରିଵିଭଵୈର୍ଵିହିତୋପଚାରଃ ।
ଅନ୍ଯେନ ତଦ୍ଦିନଭୃତୈଶ୍ଚ ଫଲୌଦନାଦ୍ଯୈ-
ସ୍ତୁଲ୍ଯଂ ପ୍ରସେଦିଥ ଦଦଥ ଚ ମୁକ୍ତିମାଭ୍ଯାମ୍ ॥3॥
ଭୂଯୋଽଥ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜତନଯମୃତିଂ ତତ୍ପ୍ରଲାପାନପି ତ୍ଵମ୍
କୋ ଵା ଦୈଵଂ ନିରୁନ୍ଧ୍ଯାଦିତି କିଲ କଥଯନ୍ ଵିଶ୍ଵଵୋଢାପ୍ଯସୋଢାଃ ।
ଜିଷ୍ଣୋର୍ଗର୍ଵଂ ଵିନେତୁଂ ତ୍ଵଯି ମନୁଜଧିଯା କୁଣ୍ଠିତାଂ ଚାସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିଂ
ତତ୍ତ୍ଵାରୂଢାଂ ଵିଧାତୁଂ ପରମତମପଦପ୍ରେକ୍ଷଣେନେତି ମନ୍ଯେ ॥4॥
ନଷ୍ଟା ଅଷ୍ଟାସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଃ ପୁନରପି ତଵ ତୂପେକ୍ଷଯା କଷ୍ଟଵାଦଃ
ସ୍ପଷ୍ଟୋ ଜାତୋ ଜନାନାମଥ ତଦଵସରେ ଦ୍ଵାରକାମାପ ପାର୍ଥଃ ।
ମୈତ୍ର୍ଯା ତତ୍ରୋଷିତୋଽସୌ ନଵମସୁତମୃତୌ ଵିପ୍ରଵର୍ଯପ୍ରରୋଦଂ
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚକ୍ରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମନୁପହୃତସୁତଃ ସନ୍ନିଵେକ୍ଷ୍ଯେ କୃଶାନୁମ୍ ॥5॥
ମାନୀ ସ ତ୍ଵାମପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ଵିଜନିଲଯଗତୋ ବାଣଜାଲୈର୍ମହାସ୍ତ୍ରୈ
ରୁନ୍ଧାନଃ ସୂତିଗେହଂ ପୁନରପି ସହସା ଦୃଷ୍ଟନଷ୍ଟେ କୁମାରେ ।
ଯାମ୍ଯାମୈନ୍ଦ୍ରୀଂ ତଥାଽନ୍ଯାଃ ସୁରଵରନଗରୀର୍ଵିଦ୍ଯଯାଽଽସାଦ୍ଯ ସଦ୍ଯୋ
ମୋଘୋଦ୍ଯୋଗଃ ପତିଷ୍ଯନ୍ ହୁତଭୁଜି ଭଵତା ସସ୍ମିତଂ ଵାରିତୋଽଭୂତ୍ ॥6॥
ସାର୍ଧଂ ତେନ ପ୍ରତୀଚୀଂ ଦିଶମତିଜଵିନା ସ୍ଯନ୍ଦନେନାଭିଯାତୋ
ଲୋକାଲୋକଂ ଵ୍ଯତୀତସ୍ତିମିରଭରମଥୋ ଚକ୍ରଧାମ୍ନା ନିରୁନ୍ଧନ୍ ।
ଚକ୍ରାଂଶୁକ୍ଲିଷ୍ଟଦୃଷ୍ଟିଂ ସ୍ଥିତମଥ ଵିଜଯଂ ପଶ୍ଯ ପଶ୍ଯେତି ଵାରାଂ
ପାରେ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାଦଦର୍ଶଃ କିମପି ହି ତମସାଂ ଦୂରଦୂରଂ ପଦଂ ତେ ॥7॥
ତତ୍ରାସୀନଂ ଭୁଜଙ୍ଗାଧିପଶଯନତଲେ ଦିଵ୍ଯଭୂଷାଯୁଧାଦ୍ଯୈ-
ରାଵୀତଂ ପୀତଚେଲଂ ପ୍ରତିନଵଜଲଦଶ୍ଯାମଲଂ ଶ୍ରୀମଦଙ୍ଗମ୍ ।
ମୂର୍ତୀନାମୀଶିତାରଂ ପରମିହ ତିସୃଣାମେକମର୍ଥଂ ଶ୍ରୁତୀନାଂ
ତ୍ଵାମେଵ ତ୍ଵଂ ପରାତ୍ମନ୍ ପ୍ରିଯସଖସହିତୋ ନେମିଥ କ୍ଷେମରୂପମ୍ ॥8॥
ଯୁଵାଂ ମାମେଵ ଦ୍ଵାଵଧିକଵିଵୃତାନ୍ତର୍ହିତତଯା
ଵିଭିନ୍ନୌ ସନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସ୍ଵଯମହମହାର୍ଷଂ ଦ୍ଵିଜସୁତାନ୍ ।
ନଯେତଂ ଦ୍ରାଗେତାନିତି ଖଲୁ ଵିତୀର୍ଣାନ୍ ପୁନରମୂନ୍
ଦ୍ଵିଜାଯାଦାଯାଦାଃ ପ୍ରଣୁତମହିମା ପାଣ୍ଡୁଜନୁଷା ॥9॥
ଏଵଂ ନାନାଵିହାରୈର୍ଜଗଦଭିରମଯନ୍ ଵୃଷ୍ଣିଵଂଶଂ ପ୍ରପୁଷ୍ଣ-
ନ୍ନୀଜାନୋ ଯଜ୍ଞଭେଦୈରତୁଲଵିହୃତିଭିଃ ପ୍ରୀଣଯନ୍ନେଣନେତ୍ରାଃ ।
ଭୂଭାରକ୍ଷେପଦମ୍ଭାତ୍ ପଦକମଲଜୁଷାଂ ମୋକ୍ଷଣାଯାଵତୀର୍ଣଃ
ପୂର୍ଣଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ସାକ୍ଷାଦ୍ଯଦୁଷୁ ମନୁଜତାରୂଷିତସ୍ତ୍ଵଂ ଵ୍ଯଲାସୀଃ ॥10॥
ପ୍ରାଯେଣ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାମଵୃତଦଯି ତଦା ନାରଦସ୍ତ୍ଵଦ୍ରସାର୍ଦ୍ର-
ସ୍ତସ୍ମାଲ୍ଲେଭେ କଦାଚିତ୍ଖଲୁ ସୁକୃତନିଧିସ୍ତ୍ଵତ୍ପିତା ତତ୍ତ୍ଵବୋଧମ୍ ।
ଭକ୍ତାନାମଗ୍ରଯାଯୀ ସ ଚ ଖଲୁ ମତିମାନୁଦ୍ଧଵସ୍ତ୍ଵତ୍ତ ଏଵ
ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିଜ୍ଞାନସାରଂ ସ କିଲ ଜନହିତାଯାଧୁନାଽଽସ୍ତେ ବଦର୍ଯାମ୍ ॥11॥
ସୋଽଯଂ କୃଷ୍ଣାଵତାରୋ ଜଯତି ତଵ ଵିଭୋ ଯତ୍ର ସୌହାର୍ଦଭୀତି-
ସ୍ନେହଦ୍ଵେଷାନୁରାଗପ୍ରଭୃତିଭିରତୁଲୈରଶ୍ରମୈର୍ଯୋଗଭେଦୈଃ ।
ଆର୍ତିଂ ତୀର୍ତ୍ଵା ସମସ୍ତାମମୃତପଦମଗୁସ୍ସର୍ଵତଃ ସର୍ଵଲୋକାଃ
ସ ତ୍ଵଂ ଵିଶ୍ଵାର୍ତିଶାନ୍ତ୍ଯୈ ପଵନପୁରପତେ ଭକ୍ତିପୂର୍ତ୍ଯୈ ଚ ଭୂଯାଃ ॥12॥
Roman (IAST) Transliteration
prāgevācāryaputrāhṛtiniśamanayā svīyaṣaṭsūnuvīkṣāṃ
kāṅkṣantyā māturuktyā sutalabhuvi baliṃ prāpya tenārcitastvam |
dhātuḥ śāpāddhiraṇyānvitakaśipubhavān śaurijān kaṃsabhagnā-
nānīyainān pradarśya svapadamanayathāḥ pūrvaputrān marīceḥ ||1||
śrutadeva iti śrutaṃ dvijendraṃ
bahulāśvaṃ nṛpatiṃ ca bhaktipūrṇam |
yugapattvamanugrahītukāmo
mithilāṃ prāpithaṃ tāpasaiḥ sametaḥ ||2||
gacchan dvimūrtirubhayoryugapanniketa-
mekena bhūrivibhavairvihitopacāraḥ |
anyena taddinabhṛtaiśca phalaudanādyai-
stulyaṃ praseditha dadatha ca muktimābhyām ||3||
bhūyo'tha dvāravatyāṃ dvijatanayamṛtiṃ tatpralāpānapi tvam
ko vā daivaṃ nirundhyāditi kila kathayan viśvavoḍhāpyasoḍhāḥ |
jiṣṇorgarvaṃ vinetuṃ tvayi manujadhiyā kuṇṭhitāṃ cāsya buddhiṃ
tattvārūḍhāṃ vidhātuṃ paramatamapadaprekṣaṇeneti manye ||4||
naṣṭā aṣṭāsya putrāḥ punarapi tava tūpekṣayā kaṣṭavādaḥ
spaṣṭo jāto janānāmatha tadavasare dvārakāmāpa pārthaḥ |
maitryā tatroṣito'sau navamasutamṛtau vipravaryaprarodaṃ
śrutvā cakre pratijñāmanupahṛtasutaḥ sannivekṣye kṛśānum ||5||
mānī sa tvāmapṛṣṭvā dvijanilayagato bāṇajālairmahāstrai
rundhānaḥ sūtigehaṃ punarapi sahasā dṛṣṭanaṣṭe kumāre |
yāmyāmaindrīṃ tathā'nyāḥ suravaranagarīrvidyayā''sādya sadyo
moghodyogaḥ patiṣyan hutabhuji bhavatā sasmitaṃ vārito'bhūt ||6||
sārdhaṃ tena pratīcīṃ diśamatijavinā syandanenābhiyāto
lokālokaṃ vyatītastimirabharamatho cakradhāmnā nirundhan |
cakrāṃśukliṣṭadṛṣṭiṃ sthitamatha vijayaṃ paśya paśyeti vārāṃ
pāre tvaṃ prādadarśaḥ kimapi hi tamasāṃ dūradūraṃ padaṃ te ||7||
tatrāsīnaṃ bhujaṅgādhipaśayanatale divyabhūṣāyudhādyai-
rāvītaṃ pītacelaṃ pratinavajaladaśyāmalaṃ śrīmadaṅgam |
mūrtīnāmīśitāraṃ paramiha tisṛṇāmekamarthaṃ śrutīnāṃ
tvāmeva tvaṃ parātman priyasakhasahito nemitha kṣemarūpam ||8||
yuvāṃ māmeva dvāvadhikavivṛtāntarhitatayā
vibhinnau sandraṣṭuṃ svayamahamahārṣaṃ dvijasutān |
nayetaṃ drāgetāniti khalu vitīrṇān punaramūn
dvijāyādāyādāḥ praṇutamahimā pāṇḍujanuṣā ||9||
evaṃ nānāvihārairjagadabhiramayan vṛṣṇivaṃśaṃ prapuṣṇa-
nnījāno yajñabhedairatulavihṛtibhiḥ prīṇayanneṇanetrāḥ |
bhūbhārakṣepadambhāt padakamalajuṣāṃ mokṣaṇāyāvatīrṇaḥ
pūrṇaṃ brahmaiva sākṣādyaduṣu manujatārūṣitastvaṃ vyalāsīḥ ||10||
prāyeṇa dvāravatyāmavṛtadayi tadā nāradastvadrasārdra-
stasmāllebhe kadācitkhalu sukṛtanidhistvatpitā tattvabodham |
bhaktānāmagrayāyī sa ca khalu matimānuddhavastvatta eva
prāpto vijñānasāraṃ sa kila janahitāyādhunā''ste badaryām ||11||
so'yaṃ kṛṣṇāvatāro jayati tava vibho yatra sauhārdabhīti-
snehadveṣānurāgaprabhṛtibhiratulairaśramairyogabhedaiḥ |
ārtiṃ tīrtvā samastāmamṛtapadamagussarvataḥ sarvalokāḥ
sa tvaṃ viśvārtiśāntyai pavanapurapate bhaktipūrtyai ca bhūyāḥ ||12||
Sanskrit — Devanagari (original)
प्रागेवाचार्यपुत्राहृतिनिशमनया स्वीयषट्सूनुवीक्षां
काङ्क्षन्त्या मातुरुक्त्या सुतलभुवि बलिं प्राप्य तेनार्चितस्त्वम् ।
धातुः शापाद्धिरण्यान्वितकशिपुभवान् शौरिजान् कंसभग्ना-
नानीयैनान् प्रदर्श्य स्वपदमनयथाः पूर्वपुत्रान् मरीचेः ॥1॥
श्रुतदेव इति श्रुतं द्विजेन्द्रं
बहुलाश्वं नृपतिं च भक्तिपूर्णम् ।
युगपत्त्वमनुग्रहीतुकामो
मिथिलां प्रापिथं तापसैः समेतः ॥2॥
गच्छन् द्विमूर्तिरुभयोर्युगपन्निकेत-
मेकेन भूरिविभवैर्विहितोपचारः ।
अन्येन तद्दिनभृतैश्च फलौदनाद्यै-
स्तुल्यं प्रसेदिथ ददथ च मुक्तिमाभ्याम् ॥3॥
भूयोऽथ द्वारवत्यां द्विजतनयमृतिं तत्प्रलापानपि त्वम्
को वा दैवं निरुन्ध्यादिति किल कथयन् विश्ववोढाप्यसोढाः ।
जिष्णोर्गर्वं विनेतुं त्वयि मनुजधिया कुण्ठितां चास्य बुद्धिं
तत्त्वारूढां विधातुं परमतमपदप्रेक्षणेनेति मन्ये ॥4॥
नष्टा अष्टास्य पुत्राः पुनरपि तव तूपेक्षया कष्टवादः
स्पष्टो जातो जनानामथ तदवसरे द्वारकामाप पार्थः ।
मैत्र्या तत्रोषितोऽसौ नवमसुतमृतौ विप्रवर्यप्ररोदं
श्रुत्वा चक्रे प्रतिज्ञामनुपहृतसुतः सन्निवेक्ष्ये कृशानुम् ॥5॥
मानी स त्वामपृष्ट्वा द्विजनिलयगतो बाणजालैर्महास्त्रै
रुन्धानः सूतिगेहं पुनरपि सहसा दृष्टनष्टे कुमारे ।
याम्यामैन्द्रीं तथाऽन्याः सुरवरनगरीर्विद्ययाऽऽसाद्य सद्यो
मोघोद्योगः पतिष्यन् हुतभुजि भवता सस्मितं वारितोऽभूत् ॥6॥
सार्धं तेन प्रतीचीं दिशमतिजविना स्यन्दनेनाभियातो
लोकालोकं व्यतीतस्तिमिरभरमथो चक्रधाम्ना निरुन्धन् ।
चक्रांशुक्लिष्टदृष्टिं स्थितमथ विजयं पश्य पश्येति वारां
पारे त्वं प्राददर्शः किमपि हि तमसां दूरदूरं पदं ते ॥7॥
तत्रासीनं भुजङ्गाधिपशयनतले दिव्यभूषायुधाद्यै-
रावीतं पीतचेलं प्रतिनवजलदश्यामलं श्रीमदङ्गम् ।
मूर्तीनामीशितारं परमिह तिसृणामेकमर्थं श्रुतीनां
त्वामेव त्वं परात्मन् प्रियसखसहितो नेमिथ क्षेमरूपम् ॥8॥
युवां मामेव द्वावधिकविवृतान्तर्हिततया
विभिन्नौ सन्द्रष्टुं स्वयमहमहार्षं द्विजसुतान् ।
नयेतं द्रागेतानिति खलु वितीर्णान् पुनरमून्
द्विजायादायादाः प्रणुतमहिमा पाण्डुजनुषा ॥9॥
एवं नानाविहारैर्जगदभिरमयन् वृष्णिवंशं प्रपुष्ण-
न्नीजानो यज्ञभेदैरतुलविहृतिभिः प्रीणयन्नेणनेत्राः ।
भूभारक्षेपदम्भात् पदकमलजुषां मोक्षणायावतीर्णः
पूर्णं ब्रह्मैव साक्षाद्यदुषु मनुजतारूषितस्त्वं व्यलासीः ॥10॥
प्रायेण द्वारवत्यामवृतदयि तदा नारदस्त्वद्रसार्द्र-
स्तस्माल्लेभे कदाचित्खलु सुकृतनिधिस्त्वत्पिता तत्त्वबोधम् ।
भक्तानामग्रयायी स च खलु मतिमानुद्धवस्त्वत्त एव
प्राप्तो विज्ञानसारं स किल जनहितायाधुनाऽऽस्ते बदर्याम् ॥11॥
सोऽयं कृष्णावतारो जयति तव विभो यत्र सौहार्दभीति-
स्नेहद्वेषानुरागप्रभृतिभिरतुलैरश्रमैर्योगभेदैः ।
आर्तिं तीर्त्वा समस्ताममृतपदमगुस्सर्वतः सर्वलोकाः
स त्वं विश्वार्तिशान्त्यै पवनपुरपते भक्तिपूर्त्यै च भूयाः ॥12॥
prāgevācāryaputrāhṛtiniśamanayā svīyaṣaṭsūnuvīkṣāṃ
kāṅkṣantyā māturuktyā sutalabhuvi baliṃ prāpya tenārcitastvam |
dhātuḥ śāpāddhiraṇyānvitakaśipubhavān śaurijān kaṃsabhagnā-
nānīyainān pradarśya svapadamanayathāḥ pūrvaputrān marīceḥ ||1||
śrutadeva iti śrutaṃ dvijendraṃ
bahulāśvaṃ nṛpatiṃ ca bhaktipūrṇam |
yugapattvamanugrahītukāmo
mithilāṃ prāpithaṃ tāpasaiḥ sametaḥ ||2||
gacchan dvimūrtirubhayoryugapanniketa-
mekena bhūrivibhavairvihitopacāraḥ |
anyena taddinabhṛtaiśca phalaudanādyai-
stulyaṃ praseditha dadatha ca muktimābhyām ||3||
bhūyo'tha dvāravatyāṃ dvijatanayamṛtiṃ tatpralāpānapi tvam
ko vā daivaṃ nirundhyāditi kila kathayan viśvavoḍhāpyasoḍhāḥ |
jiṣṇorgarvaṃ vinetuṃ tvayi manujadhiyā kuṇṭhitāṃ cāsya buddhiṃ
tattvārūḍhāṃ vidhātuṃ paramatamapadaprekṣaṇeneti manye ||4||
naṣṭā aṣṭāsya putrāḥ punarapi tava tūpekṣayā kaṣṭavādaḥ
spaṣṭo jāto janānāmatha tadavasare dvārakāmāpa pārthaḥ |
maitryā tatroṣito'sau navamasutamṛtau vipravaryaprarodaṃ
śrutvā cakre pratijñāmanupahṛtasutaḥ sannivekṣye kṛśānum ||5||
mānī sa tvāmapṛṣṭvā dvijanilayagato bāṇajālairmahāstrai
rundhānaḥ sūtigehaṃ punarapi sahasā dṛṣṭanaṣṭe kumāre |
yāmyāmaindrīṃ tathā'nyāḥ suravaranagarīrvidyayā''sādya sadyo
moghodyogaḥ patiṣyan hutabhuji bhavatā sasmitaṃ vārito'bhūt ||6||
sārdhaṃ tena pratīcīṃ diśamatijavinā syandanenābhiyāto
lokālokaṃ vyatītastimirabharamatho cakradhāmnā nirundhan |
cakrāṃśukliṣṭadṛṣṭiṃ sthitamatha vijayaṃ paśya paśyeti vārāṃ
pāre tvaṃ prādadarśaḥ kimapi hi tamasāṃ dūradūraṃ padaṃ te ||7||
tatrāsīnaṃ bhujaṅgādhipaśayanatale divyabhūṣāyudhādyai-
rāvītaṃ pītacelaṃ pratinavajaladaśyāmalaṃ śrīmadaṅgam |
mūrtīnāmīśitāraṃ paramiha tisṛṇāmekamarthaṃ śrutīnāṃ
tvāmeva tvaṃ parātman priyasakhasahito nemitha kṣemarūpam ||8||
yuvāṃ māmeva dvāvadhikavivṛtāntarhitatayā
vibhinnau sandraṣṭuṃ svayamahamahārṣaṃ dvijasutān |
nayetaṃ drāgetāniti khalu vitīrṇān punaramūn
dvijāyādāyādāḥ praṇutamahimā pāṇḍujanuṣā ||9||
evaṃ nānāvihārairjagadabhiramayan vṛṣṇivaṃśaṃ prapuṣṇa-
nnījāno yajñabhedairatulavihṛtibhiḥ prīṇayanneṇanetrāḥ |
bhūbhārakṣepadambhāt padakamalajuṣāṃ mokṣaṇāyāvatīrṇaḥ
pūrṇaṃ brahmaiva sākṣādyaduṣu manujatārūṣitastvaṃ vyalāsīḥ ||10||
prāyeṇa dvāravatyāmavṛtadayi tadā nāradastvadrasārdra-
stasmāllebhe kadācitkhalu sukṛtanidhistvatpitā tattvabodham |
bhaktānāmagrayāyī sa ca khalu matimānuddhavastvatta eva
prāpto vijñānasāraṃ sa kila janahitāyādhunā''ste badaryām ||11||
so'yaṃ kṛṣṇāvatāro jayati tava vibho yatra sauhārdabhīti-
snehadveṣānurāgaprabhṛtibhiratulairaśramairyogabhedaiḥ |
ārtiṃ tīrtvā samastāmamṛtapadamagussarvataḥ sarvalokāḥ
sa tvaṃ viśvārtiśāntyai pavanapurapate bhaktipūrtyai ca bhūyāḥ ||12||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.