പ്രാഗേവാചാര്യപുത്രാഹൃതിനിശമനയാ സ്വീയഷട്സൂനുവീക്ഷാം
കാങ്ക്ഷന്ത്യാ മാതുരുക്ത്യാ സുതലഭുവി ബലിം പ്രാപ്യ തേനാര്ചിതസ്ത്വമ് ।
ധാതുഃ ശാപാദ്ധിരണ്യാന്വിതകശിപുഭവാന് ശൌരിജാന് കംസഭഗ്നാ-
നാനീയൈനാന് പ്രദര്ശ്യ സ്വപദമനയഥാഃ പൂര്വപുത്രാന് മരീചേഃ ॥1॥
ശ്രുതദേവ ഇതി ശ്രുതം ദ്വിജേന്ദ്രം
ബഹുലാശ്വം നൃപതിം ച ഭക്തിപൂര്ണമ് ।
യുഗപത്ത്വമനുഗ്രഹീതുകാമോ
മിഥിലാം പ്രാപിഥം താപസൈഃ സമേതഃ ॥2॥
ഗച്ഛന് ദ്വിമൂര്തിരുഭയോര്യുഗപന്നികേത-
മേകേന ഭൂരിവിഭവൈര്വിഹിതോപചാരഃ ।
അന്യേന തദ്ദിനഭൃതൈശ്ച ഫലൌദനാദ്യൈ-
സ്തുല്യം പ്രസേദിഥ ദദഥ ച മുക്തിമാഭ്യാമ് ॥3॥
ഭൂയോഽഥ ദ്വാരവത്യാം ദ്വിജതനയമൃതിം തത്പ്രലാപാനപി ത്വമ്
കോ വാ ദൈവം നിരുന്ധ്യാദിതി കില കഥയന് വിശ്വവോഢാപ്യസോഢാഃ ।
ജിഷ്ണോര്ഗര്വം വിനേതും ത്വയി മനുജധിയാ കുണ്ഠിതാം ചാസ്യ ബുദ്ധിം
തത്ത്വാരൂഢാം വിധാതും പരമതമപദപ്രേക്ഷണേനേതി മന്യേ ॥4॥
നഷ്ടാ അഷ്ടാസ്യ പുത്രാഃ പുനരപി തവ തൂപേക്ഷയാ കഷ്ടവാദഃ
സ്പഷ്ടോ ജാതോ ജനാനാമഥ തദവസരേ ദ്വാരകാമാപ പാര്ഥഃ ।
മൈത്ര്യാ തത്രോഷിതോഽസൌ നവമസുതമൃതൌ വിപ്രവര്യപ്രരോദം
ശ്രുത്വാ ചക്രേ പ്രതിജ്ഞാമനുപഹൃതസുതഃ സന്നിവേക്ഷ്യേ കൃശാനുമ് ॥5॥
മാനീ സ ത്വാമപൃഷ്ട്വാ ദ്വിജനിലയഗതോ ബാണജാലൈര്മഹാസ്ത്രൈ
രുന്ധാനഃ സൂതിഗേഹം പുനരപി സഹസാ ദൃഷ്ടനഷ്ടേ കുമാരേ ।
യാമ്യാമൈന്ദ്രീം തഥാഽന്യാഃ സുരവരനഗരീര്വിദ്യയാഽഽസാദ്യ സദ്യോ
മോഘോദ്യോഗഃ പതിഷ്യന് ഹുതഭുജി ഭവതാ സസ്മിതം വാരിതോഽഭൂത് ॥6॥
സാര്ധം തേന പ്രതീചീം ദിശമതിജവിനാ സ്യന്ദനേനാഭിയാതോ
ലോകാലോകം വ്യതീതസ്തിമിരഭരമഥോ ചക്രധാമ്നാ നിരുന്ധന് ।
ചക്രാംശുക്ലിഷ്ടദൃഷ്ടിം സ്ഥിതമഥ വിജയം പശ്യ പശ്യേതി വാരാം
പാരേ ത്വം പ്രാദദര്ശഃ കിമപി ഹി തമസാം ദൂരദൂരം പദം തേ ॥7॥
തത്രാസീനം ഭുജങ്ഗാധിപശയനതലേ ദിവ്യഭൂഷായുധാദ്യൈ-
രാവീതം പീതചേലം പ്രതിനവജലദശ്യാമലം ശ്രീമദങ്ഗമ് ।
മൂര്തീനാമീശിതാരം പരമിഹ തിസൃണാമേകമര്ഥം ശ്രുതീനാം
ത്വാമേവ ത്വം പരാത്മന് പ്രിയസഖസഹിതോ നേമിഥ ക്ഷേമരൂപമ് ॥8॥
യുവാം മാമേവ ദ്വാവധികവിവൃതാന്തര്ഹിതതയാ
വിഭിന്നൌ സന്ദ്രഷ്ടും സ്വയമഹമഹാര്ഷം ദ്വിജസുതാന് ।
നയേതം ദ്രാഗേതാനിതി ഖലു വിതീര്ണാന് പുനരമൂന്
ദ്വിജായാദായാദാഃ പ്രണുതമഹിമാ പാണ്ഡുജനുഷാ ॥9॥
ഏവം നാനാവിഹാരൈര്ജഗദഭിരമയന് വൃഷ്ണിവംശം പ്രപുഷ്ണ-
ന്നീജാനോ യജ്ഞഭേദൈരതുലവിഹൃതിഭിഃ പ്രീണയന്നേണനേത്രാഃ ।
ഭൂഭാരക്ഷേപദമ്ഭാത് പദകമലജുഷാം മോക്ഷണായാവതീര്ണഃ
പൂര്ണം ബ്രഹ്മൈവ സാക്ഷാദ്യദുഷു മനുജതാരൂഷിതസ്ത്വം വ്യലാസീഃ ॥10॥
പ്രായേണ ദ്വാരവത്യാമവൃതദയി തദാ നാരദസ്ത്വദ്രസാര്ദ്ര-
സ്തസ്മാല്ലേഭേ കദാചിത്ഖലു സുകൃതനിധിസ്ത്വത്പിതാ തത്ത്വബോധമ് ।
ഭക്താനാമഗ്രയായീ സ ച ഖലു മതിമാനുദ്ധവസ്ത്വത്ത ഏവ
പ്രാപ്തോ വിജ്ഞാനസാരം സ കില ജനഹിതായാധുനാഽഽസ്തേ ബദര്യാമ് ॥11॥
സോഽയം കൃഷ്ണാവതാരോ ജയതി തവ വിഭോ യത്ര സൌഹാര്ദഭീതി-
സ്നേഹദ്വേഷാനുരാഗപ്രഭൃതിഭിരതുലൈരശ്രമൈര്യോഗഭേദൈഃ ।
ആര്തിം തീര്ത്വാ സമസ്താമമൃതപദമഗുസ്സര്വതഃ സര്വലോകാഃ
സ ത്വം വിശ്വാര്തിശാന്ത്യൈ പവനപുരപതേ ഭക്തിപൂര്ത്യൈ ച ഭൂയാഃ ॥12॥
Roman (IAST) Transliteration
prāgevācāryaputrāhṛtiniśamanayā svīyaṣaṭsūnuvīkṣāṃ
kāṅkṣantyā māturuktyā sutalabhuvi baliṃ prāpya tenārcitastvam |
dhātuḥ śāpāddhiraṇyānvitakaśipubhavān śaurijān kaṃsabhagnā-
nānīyainān pradarśya svapadamanayathāḥ pūrvaputrān marīceḥ ||1||
śrutadeva iti śrutaṃ dvijendraṃ
bahulāśvaṃ nṛpatiṃ ca bhaktipūrṇam |
yugapattvamanugrahītukāmo
mithilāṃ prāpithaṃ tāpasaiḥ sametaḥ ||2||
gacchan dvimūrtirubhayoryugapanniketa-
mekena bhūrivibhavairvihitopacāraḥ |
anyena taddinabhṛtaiśca phalaudanādyai-
stulyaṃ praseditha dadatha ca muktimābhyām ||3||
bhūyo'tha dvāravatyāṃ dvijatanayamṛtiṃ tatpralāpānapi tvam
ko vā daivaṃ nirundhyāditi kila kathayan viśvavoḍhāpyasoḍhāḥ |
jiṣṇorgarvaṃ vinetuṃ tvayi manujadhiyā kuṇṭhitāṃ cāsya buddhiṃ
tattvārūḍhāṃ vidhātuṃ paramatamapadaprekṣaṇeneti manye ||4||
naṣṭā aṣṭāsya putrāḥ punarapi tava tūpekṣayā kaṣṭavādaḥ
spaṣṭo jāto janānāmatha tadavasare dvārakāmāpa pārthaḥ |
maitryā tatroṣito'sau navamasutamṛtau vipravaryaprarodaṃ
śrutvā cakre pratijñāmanupahṛtasutaḥ sannivekṣye kṛśānum ||5||
mānī sa tvāmapṛṣṭvā dvijanilayagato bāṇajālairmahāstrai
rundhānaḥ sūtigehaṃ punarapi sahasā dṛṣṭanaṣṭe kumāre |
yāmyāmaindrīṃ tathā'nyāḥ suravaranagarīrvidyayā''sādya sadyo
moghodyogaḥ patiṣyan hutabhuji bhavatā sasmitaṃ vārito'bhūt ||6||
sārdhaṃ tena pratīcīṃ diśamatijavinā syandanenābhiyāto
lokālokaṃ vyatītastimirabharamatho cakradhāmnā nirundhan |
cakrāṃśukliṣṭadṛṣṭiṃ sthitamatha vijayaṃ paśya paśyeti vārāṃ
pāre tvaṃ prādadarśaḥ kimapi hi tamasāṃ dūradūraṃ padaṃ te ||7||
tatrāsīnaṃ bhujaṅgādhipaśayanatale divyabhūṣāyudhādyai-
rāvītaṃ pītacelaṃ pratinavajaladaśyāmalaṃ śrīmadaṅgam |
mūrtīnāmīśitāraṃ paramiha tisṛṇāmekamarthaṃ śrutīnāṃ
tvāmeva tvaṃ parātman priyasakhasahito nemitha kṣemarūpam ||8||
yuvāṃ māmeva dvāvadhikavivṛtāntarhitatayā
vibhinnau sandraṣṭuṃ svayamahamahārṣaṃ dvijasutān |
nayetaṃ drāgetāniti khalu vitīrṇān punaramūn
dvijāyādāyādāḥ praṇutamahimā pāṇḍujanuṣā ||9||
evaṃ nānāvihārairjagadabhiramayan vṛṣṇivaṃśaṃ prapuṣṇa-
nnījāno yajñabhedairatulavihṛtibhiḥ prīṇayanneṇanetrāḥ |
bhūbhārakṣepadambhāt padakamalajuṣāṃ mokṣaṇāyāvatīrṇaḥ
pūrṇaṃ brahmaiva sākṣādyaduṣu manujatārūṣitastvaṃ vyalāsīḥ ||10||
prāyeṇa dvāravatyāmavṛtadayi tadā nāradastvadrasārdra-
stasmāllebhe kadācitkhalu sukṛtanidhistvatpitā tattvabodham |
bhaktānāmagrayāyī sa ca khalu matimānuddhavastvatta eva
prāpto vijñānasāraṃ sa kila janahitāyādhunā''ste badaryām ||11||
so'yaṃ kṛṣṇāvatāro jayati tava vibho yatra sauhārdabhīti-
snehadveṣānurāgaprabhṛtibhiratulairaśramairyogabhedaiḥ |
ārtiṃ tīrtvā samastāmamṛtapadamagussarvataḥ sarvalokāḥ
sa tvaṃ viśvārtiśāntyai pavanapurapate bhaktipūrtyai ca bhūyāḥ ||12||
Sanskrit — Devanagari (original)
प्रागेवाचार्यपुत्राहृतिनिशमनया स्वीयषट्सूनुवीक्षां
काङ्क्षन्त्या मातुरुक्त्या सुतलभुवि बलिं प्राप्य तेनार्चितस्त्वम् ।
धातुः शापाद्धिरण्यान्वितकशिपुभवान् शौरिजान् कंसभग्ना-
नानीयैनान् प्रदर्श्य स्वपदमनयथाः पूर्वपुत्रान् मरीचेः ॥1॥
श्रुतदेव इति श्रुतं द्विजेन्द्रं
बहुलाश्वं नृपतिं च भक्तिपूर्णम् ।
युगपत्त्वमनुग्रहीतुकामो
मिथिलां प्रापिथं तापसैः समेतः ॥2॥
गच्छन् द्विमूर्तिरुभयोर्युगपन्निकेत-
मेकेन भूरिविभवैर्विहितोपचारः ।
अन्येन तद्दिनभृतैश्च फलौदनाद्यै-
स्तुल्यं प्रसेदिथ ददथ च मुक्तिमाभ्याम् ॥3॥
भूयोऽथ द्वारवत्यां द्विजतनयमृतिं तत्प्रलापानपि त्वम्
को वा दैवं निरुन्ध्यादिति किल कथयन् विश्ववोढाप्यसोढाः ।
जिष्णोर्गर्वं विनेतुं त्वयि मनुजधिया कुण्ठितां चास्य बुद्धिं
तत्त्वारूढां विधातुं परमतमपदप्रेक्षणेनेति मन्ये ॥4॥
नष्टा अष्टास्य पुत्राः पुनरपि तव तूपेक्षया कष्टवादः
स्पष्टो जातो जनानामथ तदवसरे द्वारकामाप पार्थः ।
मैत्र्या तत्रोषितोऽसौ नवमसुतमृतौ विप्रवर्यप्ररोदं
श्रुत्वा चक्रे प्रतिज्ञामनुपहृतसुतः सन्निवेक्ष्ये कृशानुम् ॥5॥
मानी स त्वामपृष्ट्वा द्विजनिलयगतो बाणजालैर्महास्त्रै
रुन्धानः सूतिगेहं पुनरपि सहसा दृष्टनष्टे कुमारे ।
याम्यामैन्द्रीं तथाऽन्याः सुरवरनगरीर्विद्ययाऽऽसाद्य सद्यो
मोघोद्योगः पतिष्यन् हुतभुजि भवता सस्मितं वारितोऽभूत् ॥6॥
सार्धं तेन प्रतीचीं दिशमतिजविना स्यन्दनेनाभियातो
लोकालोकं व्यतीतस्तिमिरभरमथो चक्रधाम्ना निरुन्धन् ।
चक्रांशुक्लिष्टदृष्टिं स्थितमथ विजयं पश्य पश्येति वारां
पारे त्वं प्राददर्शः किमपि हि तमसां दूरदूरं पदं ते ॥7॥
तत्रासीनं भुजङ्गाधिपशयनतले दिव्यभूषायुधाद्यै-
रावीतं पीतचेलं प्रतिनवजलदश्यामलं श्रीमदङ्गम् ।
मूर्तीनामीशितारं परमिह तिसृणामेकमर्थं श्रुतीनां
त्वामेव त्वं परात्मन् प्रियसखसहितो नेमिथ क्षेमरूपम् ॥8॥
युवां मामेव द्वावधिकविवृतान्तर्हिततया
विभिन्नौ सन्द्रष्टुं स्वयमहमहार्षं द्विजसुतान् ।
नयेतं द्रागेतानिति खलु वितीर्णान् पुनरमून्
द्विजायादायादाः प्रणुतमहिमा पाण्डुजनुषा ॥9॥
एवं नानाविहारैर्जगदभिरमयन् वृष्णिवंशं प्रपुष्ण-
न्नीजानो यज्ञभेदैरतुलविहृतिभिः प्रीणयन्नेणनेत्राः ।
भूभारक्षेपदम्भात् पदकमलजुषां मोक्षणायावतीर्णः
पूर्णं ब्रह्मैव साक्षाद्यदुषु मनुजतारूषितस्त्वं व्यलासीः ॥10॥
प्रायेण द्वारवत्यामवृतदयि तदा नारदस्त्वद्रसार्द्र-
स्तस्माल्लेभे कदाचित्खलु सुकृतनिधिस्त्वत्पिता तत्त्वबोधम् ।
भक्तानामग्रयायी स च खलु मतिमानुद्धवस्त्वत्त एव
प्राप्तो विज्ञानसारं स किल जनहितायाधुनाऽऽस्ते बदर्याम् ॥11॥
सोऽयं कृष्णावतारो जयति तव विभो यत्र सौहार्दभीति-
स्नेहद्वेषानुरागप्रभृतिभिरतुलैरश्रमैर्योगभेदैः ।
आर्तिं तीर्त्वा समस्ताममृतपदमगुस्सर्वतः सर्वलोकाः
स त्वं विश्वार्तिशान्त्यै पवनपुरपते भक्तिपूर्त्यै च भूयाः ॥12॥
prāgevācāryaputrāhṛtiniśamanayā svīyaṣaṭsūnuvīkṣāṃ
kāṅkṣantyā māturuktyā sutalabhuvi baliṃ prāpya tenārcitastvam |
dhātuḥ śāpāddhiraṇyānvitakaśipubhavān śaurijān kaṃsabhagnā-
nānīyainān pradarśya svapadamanayathāḥ pūrvaputrān marīceḥ ||1||
śrutadeva iti śrutaṃ dvijendraṃ
bahulāśvaṃ nṛpatiṃ ca bhaktipūrṇam |
yugapattvamanugrahītukāmo
mithilāṃ prāpithaṃ tāpasaiḥ sametaḥ ||2||
gacchan dvimūrtirubhayoryugapanniketa-
mekena bhūrivibhavairvihitopacāraḥ |
anyena taddinabhṛtaiśca phalaudanādyai-
stulyaṃ praseditha dadatha ca muktimābhyām ||3||
bhūyo'tha dvāravatyāṃ dvijatanayamṛtiṃ tatpralāpānapi tvam
ko vā daivaṃ nirundhyāditi kila kathayan viśvavoḍhāpyasoḍhāḥ |
jiṣṇorgarvaṃ vinetuṃ tvayi manujadhiyā kuṇṭhitāṃ cāsya buddhiṃ
tattvārūḍhāṃ vidhātuṃ paramatamapadaprekṣaṇeneti manye ||4||
naṣṭā aṣṭāsya putrāḥ punarapi tava tūpekṣayā kaṣṭavādaḥ
spaṣṭo jāto janānāmatha tadavasare dvārakāmāpa pārthaḥ |
maitryā tatroṣito'sau navamasutamṛtau vipravaryaprarodaṃ
śrutvā cakre pratijñāmanupahṛtasutaḥ sannivekṣye kṛśānum ||5||
mānī sa tvāmapṛṣṭvā dvijanilayagato bāṇajālairmahāstrai
rundhānaḥ sūtigehaṃ punarapi sahasā dṛṣṭanaṣṭe kumāre |
yāmyāmaindrīṃ tathā'nyāḥ suravaranagarīrvidyayā''sādya sadyo
moghodyogaḥ patiṣyan hutabhuji bhavatā sasmitaṃ vārito'bhūt ||6||
sārdhaṃ tena pratīcīṃ diśamatijavinā syandanenābhiyāto
lokālokaṃ vyatītastimirabharamatho cakradhāmnā nirundhan |
cakrāṃśukliṣṭadṛṣṭiṃ sthitamatha vijayaṃ paśya paśyeti vārāṃ
pāre tvaṃ prādadarśaḥ kimapi hi tamasāṃ dūradūraṃ padaṃ te ||7||
tatrāsīnaṃ bhujaṅgādhipaśayanatale divyabhūṣāyudhādyai-
rāvītaṃ pītacelaṃ pratinavajaladaśyāmalaṃ śrīmadaṅgam |
mūrtīnāmīśitāraṃ paramiha tisṛṇāmekamarthaṃ śrutīnāṃ
tvāmeva tvaṃ parātman priyasakhasahito nemitha kṣemarūpam ||8||
yuvāṃ māmeva dvāvadhikavivṛtāntarhitatayā
vibhinnau sandraṣṭuṃ svayamahamahārṣaṃ dvijasutān |
nayetaṃ drāgetāniti khalu vitīrṇān punaramūn
dvijāyādāyādāḥ praṇutamahimā pāṇḍujanuṣā ||9||
evaṃ nānāvihārairjagadabhiramayan vṛṣṇivaṃśaṃ prapuṣṇa-
nnījāno yajñabhedairatulavihṛtibhiḥ prīṇayanneṇanetrāḥ |
bhūbhārakṣepadambhāt padakamalajuṣāṃ mokṣaṇāyāvatīrṇaḥ
pūrṇaṃ brahmaiva sākṣādyaduṣu manujatārūṣitastvaṃ vyalāsīḥ ||10||
prāyeṇa dvāravatyāmavṛtadayi tadā nāradastvadrasārdra-
stasmāllebhe kadācitkhalu sukṛtanidhistvatpitā tattvabodham |
bhaktānāmagrayāyī sa ca khalu matimānuddhavastvatta eva
prāpto vijñānasāraṃ sa kila janahitāyādhunā''ste badaryām ||11||
so'yaṃ kṛṣṇāvatāro jayati tava vibho yatra sauhārdabhīti-
snehadveṣānurāgaprabhṛtibhiratulairaśramairyogabhedaiḥ |
ārtiṃ tīrtvā samastāmamṛtapadamagussarvataḥ sarvalokāḥ
sa tvaṃ viśvārtiśāntyai pavanapurapate bhaktipūrtyai ca bhūyāḥ ||12||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.