Narayaniyam Dashaka 88 - Santanagopalam

ॐ

നാരായണീയം ദശക 88 - സന്താനഗോപാലമ്

Vishnu Narayana Bhattathiri Malayalam

പ്രാഗേവാചാര്യപുത്രാഹൃതിനിശമനയാ സ്വീയഷട്സൂനുവീക്ഷാം

കാങ്ക്ഷന്ത്യാ മാതുരുക്ത്യാ സുതലഭുവി ബലിം പ്രാപ്യ തേനാര്ചിതസ്ത്വമ് ।

ധാതുഃ ശാപാദ്ധിരണ്യാന്വിതകശിപുഭവാന് ശൌരിജാന് കംസഭഗ്നാ-

നാനീയൈനാന് പ്രദര്ശ്യ സ്വപദമനയഥാഃ പൂര്വപുത്രാന് മരീചേഃ ॥1॥

ശ്രുതദേവ ഇതി ശ്രുതം ദ്വിജേന്ദ്രം

ബഹുലാശ്വം നൃപതിം ച ഭക്തിപൂര്ണമ് ।

യുഗപത്ത്വമനുഗ്രഹീതുകാമോ

മിഥിലാം പ്രാപിഥം താപസൈഃ സമേതഃ ॥2॥

ഗച്ഛന് ദ്വിമൂര്തിരുഭയോര്യുഗപന്നികേത-

മേകേന ഭൂരിവിഭവൈര്വിഹിതോപചാരഃ ।

അന്യേന തദ്ദിനഭൃതൈശ്ച ഫലൌദനാദ്യൈ-

സ്തുല്യം പ്രസേദിഥ ദദഥ ച മുക്തിമാഭ്യാമ് ॥3॥

ഭൂയോഽഥ ദ്വാരവത്യാം ദ്വിജതനയമൃതിം തത്പ്രലാപാനപി ത്വമ്

കോ വാ ദൈവം നിരുന്ധ്യാദിതി കില കഥയന് വിശ്വവോഢാപ്യസോഢാഃ ।

ജിഷ്ണോര്ഗര്വം വിനേതും ത്വയി മനുജധിയാ കുണ്ഠിതാം ചാസ്യ ബുദ്ധിം

തത്ത്വാരൂഢാം വിധാതും പരമതമപദപ്രേക്ഷണേനേതി മന്യേ ॥4॥

നഷ്ടാ അഷ്ടാസ്യ പുത്രാഃ പുനരപി തവ തൂപേക്ഷയാ കഷ്ടവാദഃ

സ്പഷ്ടോ ജാതോ ജനാനാമഥ തദവസരേ ദ്വാരകാമാപ പാര്ഥഃ ।

മൈത്ര്യാ തത്രോഷിതോഽസൌ നവമസുതമൃതൌ വിപ്രവര്യപ്രരോദം

ശ്രുത്വാ ചക്രേ പ്രതിജ്ഞാമനുപഹൃതസുതഃ സന്നിവേക്ഷ്യേ കൃശാനുമ് ॥5॥

മാനീ സ ത്വാമപൃഷ്ട്വാ ദ്വിജനിലയഗതോ ബാണജാലൈര്മഹാസ്ത്രൈ

രുന്ധാനഃ സൂതിഗേഹം പുനരപി സഹസാ ദൃഷ്ടനഷ്ടേ കുമാരേ ।

യാമ്യാമൈന്ദ്രീം തഥാഽന്യാഃ സുരവരനഗരീര്വിദ്യയാഽഽസാദ്യ സദ്യോ

മോഘോദ്യോഗഃ പതിഷ്യന് ഹുതഭുജി ഭവതാ സസ്മിതം വാരിതോഽഭൂത് ॥6॥

സാര്ധം തേന പ്രതീചീം ദിശമതിജവിനാ സ്യന്ദനേനാഭിയാതോ

ലോകാലോകം വ്യതീതസ്തിമിരഭരമഥോ ചക്രധാമ്നാ നിരുന്ധന് ।

ചക്രാംശുക്ലിഷ്ടദൃഷ്ടിം സ്ഥിതമഥ വിജയം പശ്യ പശ്യേതി വാരാം

പാരേ ത്വം പ്രാദദര്ശഃ കിമപി ഹി തമസാം ദൂരദൂരം പദം തേ ॥7॥

തത്രാസീനം ഭുജങ്ഗാധിപശയനതലേ ദിവ്യഭൂഷായുധാദ്യൈ-

രാവീതം പീതചേലം പ്രതിനവജലദശ്യാമലം ശ്രീമദങ്ഗമ് ।

മൂര്തീനാമീശിതാരം പരമിഹ തിസൃണാമേകമര്ഥം ശ്രുതീനാം

ത്വാമേവ ത്വം പരാത്മന് പ്രിയസഖസഹിതോ നേമിഥ ക്ഷേമരൂപമ് ॥8॥

യുവാം മാമേവ ദ്വാവധികവിവൃതാന്തര്ഹിതതയാ

വിഭിന്നൌ സന്ദ്രഷ്ടും സ്വയമഹമഹാര്ഷം ദ്വിജസുതാന് ।

നയേതം ദ്രാഗേതാനിതി ഖലു വിതീര്ണാന് പുനരമൂന്

ദ്വിജായാദായാദാഃ പ്രണുതമഹിമാ പാണ്ഡുജനുഷാ ॥9॥

ഏവം നാനാവിഹാരൈര്ജഗദഭിരമയന് വൃഷ്ണിവംശം പ്രപുഷ്ണ-

ന്നീജാനോ യജ്ഞഭേദൈരതുലവിഹൃതിഭിഃ പ്രീണയന്നേണനേത്രാഃ ।

ഭൂഭാരക്ഷേപദമ്ഭാത് പദകമലജുഷാം മോക്ഷണായാവതീര്ണഃ

പൂര്ണം ബ്രഹ്മൈവ സാക്ഷാദ്യദുഷു മനുജതാരൂഷിതസ്ത്വം വ്യലാസീഃ ॥10॥

പ്രായേണ ദ്വാരവത്യാമവൃതദയി തദാ നാരദസ്ത്വദ്രസാര്ദ്ര-

സ്തസ്മാല്ലേഭേ കദാചിത്ഖലു സുകൃതനിധിസ്ത്വത്പിതാ തത്ത്വബോധമ് ।

ഭക്താനാമഗ്രയായീ സ ച ഖലു മതിമാനുദ്ധവസ്ത്വത്ത ഏവ

പ്രാപ്തോ വിജ്ഞാനസാരം സ കില ജനഹിതായാധുനാഽഽസ്തേ ബദര്യാമ് ॥11॥

സോഽയം കൃഷ്ണാവതാരോ ജയതി തവ വിഭോ യത്ര സൌഹാര്ദഭീതി-

സ്നേഹദ്വേഷാനുരാഗപ്രഭൃതിഭിരതുലൈരശ്രമൈര്യോഗഭേദൈഃ ।

ആര്തിം തീര്ത്വാ സമസ്താമമൃതപദമഗുസ്സര്വതഃ സര്വലോകാഃ

സ ത്വം വിശ്വാര്തിശാന്ത്യൈ പവനപുരപതേ ഭക്തിപൂര്ത്യൈ ച ഭൂയാഃ ॥12॥

Roman (IAST) Transliteration

prāgevācāryaputrāhṛtiniśamanayā svīyaṣaṭsūnuvīkṣāṃ

kāṅkṣantyā māturuktyā sutalabhuvi baliṃ prāpya tenārcitastvam |

dhātuḥ śāpāddhiraṇyānvitakaśipubhavān śaurijān kaṃsabhagnā-

nānīyainān pradarśya svapadamanayathāḥ pūrvaputrān marīceḥ ||1||

śrutadeva iti śrutaṃ dvijendraṃ

bahulāśvaṃ nṛpatiṃ ca bhaktipūrṇam |

yugapattvamanugrahītukāmo

mithilāṃ prāpithaṃ tāpasaiḥ sametaḥ ||2||

gacchan dvimūrtirubhayoryugapanniketa-

mekena bhūrivibhavairvihitopacāraḥ |

anyena taddinabhṛtaiśca phalaudanādyai-

stulyaṃ praseditha dadatha ca muktimābhyām ||3||

bhūyo'tha dvāravatyāṃ dvijatanayamṛtiṃ tatpralāpānapi tvam

ko vā daivaṃ nirundhyāditi kila kathayan viśvavoḍhāpyasoḍhāḥ |

jiṣṇorgarvaṃ vinetuṃ tvayi manujadhiyā kuṇṭhitāṃ cāsya buddhiṃ

tattvārūḍhāṃ vidhātuṃ paramatamapadaprekṣaṇeneti manye ||4||

naṣṭā aṣṭāsya putrāḥ punarapi tava tūpekṣayā kaṣṭavādaḥ

spaṣṭo jāto janānāmatha tadavasare dvārakāmāpa pārthaḥ |

maitryā tatroṣito'sau navamasutamṛtau vipravaryaprarodaṃ

śrutvā cakre pratijñāmanupahṛtasutaḥ sannivekṣye kṛśānum ||5||

mānī sa tvāmapṛṣṭvā dvijanilayagato bāṇajālairmahāstrai

rundhānaḥ sūtigehaṃ punarapi sahasā dṛṣṭanaṣṭe kumāre |

yāmyāmaindrīṃ tathā'nyāḥ suravaranagarīrvidyayā''sādya sadyo

moghodyogaḥ patiṣyan hutabhuji bhavatā sasmitaṃ vārito'bhūt ||6||

sārdhaṃ tena pratīcīṃ diśamatijavinā syandanenābhiyāto

lokālokaṃ vyatītastimirabharamatho cakradhāmnā nirundhan |

cakrāṃśukliṣṭadṛṣṭiṃ sthitamatha vijayaṃ paśya paśyeti vārāṃ

pāre tvaṃ prādadarśaḥ kimapi hi tamasāṃ dūradūraṃ padaṃ te ||7||

tatrāsīnaṃ bhujaṅgādhipaśayanatale divyabhūṣāyudhādyai-

rāvītaṃ pītacelaṃ pratinavajaladaśyāmalaṃ śrīmadaṅgam |

mūrtīnāmīśitāraṃ paramiha tisṛṇāmekamarthaṃ śrutīnāṃ

tvāmeva tvaṃ parātman priyasakhasahito nemitha kṣemarūpam ||8||

yuvāṃ māmeva dvāvadhikavivṛtāntarhitatayā

vibhinnau sandraṣṭuṃ svayamahamahārṣaṃ dvijasutān |

nayetaṃ drāgetāniti khalu vitīrṇān punaramūn

dvijāyādāyādāḥ praṇutamahimā pāṇḍujanuṣā ||9||

evaṃ nānāvihārairjagadabhiramayan vṛṣṇivaṃśaṃ prapuṣṇa-

nnījāno yajñabhedairatulavihṛtibhiḥ prīṇayanneṇanetrāḥ |

bhūbhārakṣepadambhāt padakamalajuṣāṃ mokṣaṇāyāvatīrṇaḥ

pūrṇaṃ brahmaiva sākṣādyaduṣu manujatārūṣitastvaṃ vyalāsīḥ ||10||

prāyeṇa dvāravatyāmavṛtadayi tadā nāradastvadrasārdra-

stasmāllebhe kadācitkhalu sukṛtanidhistvatpitā tattvabodham |

bhaktānāmagrayāyī sa ca khalu matimānuddhavastvatta eva

prāpto vijñānasāraṃ sa kila janahitāyādhunā''ste badaryām ||11||

so'yaṃ kṛṣṇāvatāro jayati tava vibho yatra sauhārdabhīti-

snehadveṣānurāgaprabhṛtibhiratulairaśramairyogabhedaiḥ |

ārtiṃ tīrtvā samastāmamṛtapadamagussarvataḥ sarvalokāḥ

sa tvaṃ viśvārtiśāntyai pavanapurapate bhaktipūrtyai ca bhūyāḥ ||12||