Vishnu

ନାରାଯଣୀଯଂ ଦଶକ 25 - ନରସିଂହାଵତାରମ୍

Narayaniyam Dashaka 25 - Narasimhavataram

✍️ Narayana Bhattathiri 🖋️ Oriya script
📄 Download PDF
ସ୍ତମ୍ଭେ ଘଟ୍ଟଯତୋ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ କର୍ଣୌ ସମାଚୂର୍ଣଯ-
ନ୍ନାଘୂର୍ଣଜ୍ଜଗଦଣ୍ଡକୁଣ୍ଡକୁହରୋ ଘୋରସ୍ତଵାଭୂଦ୍ରଵଃ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯଂ କିଲ ଦୈତ୍ଯରାଜହୃଦଯେ ପୂର୍ଵଂ କଦାପ୍ଯଶ୍ରୁତଂ
କମ୍ପଃ କଶ୍ଚନ ସମ୍ପପାତ ଚଲିତୋଽପ୍ଯମ୍ଭୋଜଭୂର୍ଵିଷ୍ଟରାତ୍ ॥1॥
ଦୈତ୍ଯେ ଦିକ୍ଷୁ ଵିସୃଷ୍ଟଚକ୍ଷୁଷି ମହାସଂରମ୍ଭିଣି ସ୍ତମ୍ଭତଃ
ସମ୍ଭୂତଂ ନ ମୃଗାତ୍ମକଂ ନ ମନୁଜାକାରଂ ଵପୁସ୍ତେ ଵିଭୋ ।
କିଂ କିଂ ଭୀଷଣମେତଦଦ୍ଭୁତମିତି ଵ୍ଯୁଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତଚିତ୍ତେଽସୁରେ
ଵିସ୍ଫୂର୍ଜ୍ଜଦ୍ଧଵଲୋଗ୍ରରୋମଵିକସଦ୍ଵର୍ଷ୍ମା ସମାଜୃମ୍ଭଥାଃ ॥2॥
ତପ୍ତସ୍ଵର୍ଣସଵର୍ଣଘୂର୍ଣଦତିରୂକ୍ଷାକ୍ଷଂ ସଟାକେସର-
ପ୍ରୋତ୍କମ୍ପପ୍ରନିକୁମ୍ବିତାମ୍ବରମହୋ ଜୀଯାତ୍ତଵେଦଂ ଵପୁଃ ।
ଵ୍ଯାତ୍ତଵ୍ଯାପ୍ତମହାଦରୀସଖମୁଖଂ ଖଡ୍ଗୋଗ୍ରଵଲ୍ଗନ୍ମହା-
ଜିହ୍ଵାନିର୍ଗମଦୃଶ୍ଯମାନସୁମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁଗୋଡ୍ଡାମରମ୍ ॥3॥
ଉତ୍ସର୍ପଦ୍ଵଲିଭଙ୍ଗଭୀଷଣହନୁ ହ୍ରସ୍ଵସ୍ଥଵୀଯସ୍ତର-
ଗ୍ରୀଵଂ ପୀଵରଦୋଶ୍ଶତୋଦ୍ଗତନଖକ୍ରୂରାଂଶୁଦୂରୋଲ୍ବଣମ୍ ।
ଵ୍ଯୋମୋଲ୍ଲଙ୍ଘି ଘନାଘନୋପମଘନପ୍ରଧ୍ଵାନନିର୍ଧାଵିତ-
ସ୍ପର୍ଧାଲୁପ୍ରକରଂ ନମାମି ଭଵତସ୍ତନ୍ନାରସିଂହଂ ଵପୁଃ ॥4॥
ନୂନଂ ଵିଷ୍ଣୁରଯଂ ନିହନ୍ମ୍ଯମୁମିତି ଭ୍ରାମ୍ଯଦ୍ଗଦାଭୀଷଣଂ
ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଂ ସମୁପାଦ୍ରଵନ୍ତମଧୃଥା ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ପୃଥୁଭ୍ଯାମମୁମ୍ ।
ଵୀରୋ ନିର୍ଗଲିତୋଽଥ ଖଡ୍ଗଫଲକୌ ଗୃହ୍ଣନ୍ଵିଚିତ୍ରଶ୍ରମାନ୍
ଵ୍ଯାଵୃଣ୍ଵନ୍ ପୁନରାପପାତ ଭୁଵନଗ୍ରାସୋଦ୍ଯତଂ ତ୍ଵାମହୋ ॥5॥
ଭ୍ରାମ୍ଯନ୍ତଂ ଦିତିଜାଧମଂ ପୁନରପି ପ୍ରୋଦ୍ଗୃହ୍ଯ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ଜଵାତ୍
ଦ୍ଵାରେଽଥୋରୁଯୁଗେ ନିପାତ୍ଯ ନଖରାନ୍ ଵ୍ଯୁତ୍ଖାଯ ଵକ୍ଷୋଭୁଵି ।
ନିର୍ଭିନ୍ଦନ୍ନଧିଗର୍ଭନିର୍ଭରଗଲଦ୍ରକ୍ତାମ୍ବୁ ବଦ୍ଧୋତ୍ସଵଂ
ପାଯଂ ପାଯମୁଦୈରଯୋ ବହୁ ଜଗତ୍ସଂହାରିସିଂହାରଵାନ୍ ॥6॥
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତଂ ହତମାଶୁ ରକ୍ତଲହରୀସିକ୍ତୋନ୍ନମଦ୍ଵର୍ଷ୍ମଣି
ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ପତ୍ଯ ସମସ୍ତଦୈତ୍ଯପଟଲୀଂ ଚାଖାଦ୍ଯମାନେ ତ୍ଵଯି ।
ଭ୍ରାମ୍ଯଦ୍ଭୂମି ଵିକମ୍ପିତାମ୍ବୁଧିକୁଲଂ ଵ୍ଯାଲୋଲଶୈଲୋତ୍କରଂ
ପ୍ରୋତ୍ସର୍ପତ୍ଖଚରଂ ଚରାଚରମହୋ ଦୁଃସ୍ଥାମଵସ୍ଥାଂ ଦଧୌ ॥7॥
ତାଵନ୍ମାଂସଵପାକରାଲଵପୁଷଂ ଘୋରାନ୍ତ୍ରମାଲାଧରଂ
ତ୍ଵାଂ ମଧ୍ଯେସଭମିଦ୍ଧକୋପମୁଷିତଂ ଦୁର୍ଵାରଗୁର୍ଵାରଵମ୍ ।
ଅଭ୍ଯେତୁଂ ନ ଶଶାକ କୋପି ଭୁଵନେ ଦୂରେ ସ୍ଥିତା ଭୀରଵଃ
ସର୍ଵେ ଶର୍ଵଵିରିଞ୍ଚଵାସଵମୁଖାଃ ପ୍ରତ୍ଯେକମସ୍ତୋଷତ ॥8॥
ଭୂଯୋଽପ୍ଯକ୍ଷତରୋଷଧାମ୍ନି ଭଵତି ବ୍ରହ୍ମାଜ୍ଞଯା ବାଲକେ
ପ୍ରହ୍ଲାଦେ ପଦଯୋର୍ନମତ୍ଯପଭଯେ କାରୁଣ୍ଯଭାରାକୁଲଃ ।
ଶାନ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ କରମସ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନି ସମଧାଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈରଥୋଦ୍ଗାଯତ-
ସ୍ତସ୍ଯାକାମଧିଯୋଽପି ତେନିଥ ଵରଂ ଲୋକାଯ ଚାନୁଗ୍ରହମ୍ ॥9॥
ଏଵଂ ନାଟିତରୌଦ୍ରଚେଷ୍ଟିତ ଵିଭୋ ଶ୍ରୀତାପନୀଯାଭିଧ-
ଶ୍ରୁତ୍ଯନ୍ତସ୍ଫ़ଉଟଗୀତସର୍ଵମହିମନ୍ନତ୍ଯନ୍ତଶୁଦ୍ଧାକୃତେ ।
ତତ୍ତାଦୃଙ୍ନିଖିଲୋତ୍ତରଂ ପୁନରହୋ କସ୍ତ୍ଵାଂ ପରୋ ଲଙ୍ଘଯେତ୍
ପ୍ରହ୍ଲାଦପ୍ରିଯ ହେ ମରୁତ୍ପୁରପତେ ସର୍ଵାମଯାତ୍ପାହି ମାମ୍ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
stambhe ghaṭṭayato hiraṇyakaśipoḥ karṇau samācūrṇaya-
nnāghūrṇajjagadaṇḍakuṇḍakuharo ghorastavābhūdravaḥ |
śrutvā yaṃ kila daityarājahṛdaye pūrvaṃ kadāpyaśrutaṃ
kampaḥ kaścana sampapāta calito'pyambhojabhūrviṣṭarāt ||1||
daitye dikṣu visṛṣṭacakṣuṣi mahāsaṃrambhiṇi stambhataḥ
sambhūtaṃ na mṛgātmakaṃ na manujākāraṃ vapuste vibho |
kiṃ kiṃ bhīṣaṇametadadbhutamiti vyudbhrāntacitte'sure
visphūrjjaddhavalograromavikasadvarṣmā samājṛmbhathāḥ ||2||
taptasvarṇasavarṇaghūrṇadatirūkṣākṣaṃ saṭākesara-
protkampapranikumbitāmbaramaho jīyāttavedaṃ vapuḥ |
vyāttavyāptamahādarīsakhamukhaṃ khaḍgogravalganmahā-
jihvānirgamadṛśyamānasumahādaṃṣṭrāyugoḍḍāmaram ||3||
utsarpadvalibhaṅgabhīṣaṇahanu hrasvasthavīyastara-
grīvaṃ pīvaradośśatodgatanakhakrūrāṃśudūrolbaṇam |
vyomollaṅghi ghanāghanopamaghanapradhvānanirdhāvita-
spardhāluprakaraṃ namāmi bhavatastannārasiṃhaṃ vapuḥ ||4||
nūnaṃ viṣṇurayaṃ nihanmyamumiti bhrāmyadgadābhīṣaṇaṃ
daityendraṃ samupādravantamadhṛthā dorbhyāṃ pṛthubhyāmamum |
vīro nirgalito'tha khaḍgaphalakau gṛhṇanvicitraśramān
vyāvṛṇvan punarāpapāta bhuvanagrāsodyataṃ tvāmaho ||5||
bhrāmyantaṃ ditijādhamaṃ punarapi prodgṛhya dorbhyāṃ javāt
dvāre'thoruyuge nipātya nakharān vyutkhāya vakṣobhuvi |
nirbhindannadhigarbhanirbharagaladraktāmbu baddhotsavaṃ
pāyaṃ pāyamudairayo bahu jagatsaṃhārisiṃhāravān ||6||
tyaktvā taṃ hatamāśu raktalaharīsiktonnamadvarṣmaṇi
pratyutpatya samastadaityapaṭalīṃ cākhādyamāne tvayi |
bhrāmyadbhūmi vikampitāmbudhikulaṃ vyālolaśailotkaraṃ
protsarpatkhacaraṃ carācaramaho duḥsthāmavasthāṃ dadhau ||7||
tāvanmāṃsavapākarālavapuṣaṃ ghorāntramālādharaṃ
tvāṃ madhyesabhamiddhakopamuṣitaṃ durvāragurvāravam |
abhyetuṃ na śaśāka kopi bhuvane dūre sthitā bhīravaḥ
sarve śarvaviriñcavāsavamukhāḥ pratyekamastoṣata ||8||
bhūyo'pyakṣataroṣadhāmni bhavati brahmājñayā bālake
prahlāde padayornamatyapabhaye kāruṇyabhārākulaḥ |
śāntastvaṃ karamasya mūrdhni samadhāḥ stotrairathodgāyata-
stasyākāmadhiyo'pi tenitha varaṃ lokāya cānugraham ||9||
evaṃ nāṭitaraudraceṣṭita vibho śrītāpanīyābhidha-
śrutyantaspha़uṭagītasarvamahimannatyantaśuddhākṛte |
tattādṛṅnikhilottaraṃ punaraho kastvāṃ paro laṅghayet
prahlādapriya he marutpurapate sarvāmayātpāhi mām ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
स्तम्भे घट्टयतो हिरण्यकशिपोः कर्णौ समाचूर्णय-
न्नाघूर्णज्जगदण्डकुण्डकुहरो घोरस्तवाभूद्रवः ।
श्रुत्वा यं किल दैत्यराजहृदये पूर्वं कदाप्यश्रुतं
कम्पः कश्चन सम्पपात चलितोऽप्यम्भोजभूर्विष्टरात् ॥1॥
दैत्ये दिक्षु विसृष्टचक्षुषि महासंरम्भिणि स्तम्भतः
सम्भूतं न मृगात्मकं न मनुजाकारं वपुस्ते विभो ।
किं किं भीषणमेतदद्भुतमिति व्युद्भ्रान्तचित्तेऽसुरे
विस्फूर्ज्जद्धवलोग्ररोमविकसद्वर्ष्मा समाजृम्भथाः ॥2॥
तप्तस्वर्णसवर्णघूर्णदतिरूक्षाक्षं सटाकेसर-
प्रोत्कम्पप्रनिकुम्बिताम्बरमहो जीयात्तवेदं वपुः ।
व्यात्तव्याप्तमहादरीसखमुखं खड्गोग्रवल्गन्महा-
जिह्वानिर्गमदृश्यमानसुमहादंष्ट्रायुगोड्डामरम् ॥3॥
उत्सर्पद्वलिभङ्गभीषणहनु ह्रस्वस्थवीयस्तर-
ग्रीवं पीवरदोश्शतोद्गतनखक्रूरांशुदूरोल्बणम् ।
व्योमोल्लङ्घि घनाघनोपमघनप्रध्वाननिर्धावित-
स्पर्धालुप्रकरं नमामि भवतस्तन्नारसिंहं वपुः ॥4॥
नूनं विष्णुरयं निहन्म्यमुमिति भ्राम्यद्गदाभीषणं
दैत्येन्द्रं समुपाद्रवन्तमधृथा दोर्भ्यां पृथुभ्याममुम् ।
वीरो निर्गलितोऽथ खड्गफलकौ गृह्णन्विचित्रश्रमान्
व्यावृण्वन् पुनरापपात भुवनग्रासोद्यतं त्वामहो ॥5॥
भ्राम्यन्तं दितिजाधमं पुनरपि प्रोद्गृह्य दोर्भ्यां जवात्
द्वारेऽथोरुयुगे निपात्य नखरान् व्युत्खाय वक्षोभुवि ।
निर्भिन्दन्नधिगर्भनिर्भरगलद्रक्ताम्बु बद्धोत्सवं
पायं पायमुदैरयो बहु जगत्संहारिसिंहारवान् ॥6॥
त्यक्त्वा तं हतमाशु रक्तलहरीसिक्तोन्नमद्वर्ष्मणि
प्रत्युत्पत्य समस्तदैत्यपटलीं चाखाद्यमाने त्वयि ।
भ्राम्यद्भूमि विकम्पिताम्बुधिकुलं व्यालोलशैलोत्करं
प्रोत्सर्पत्खचरं चराचरमहो दुःस्थामवस्थां दधौ ॥7॥
तावन्मांसवपाकरालवपुषं घोरान्त्रमालाधरं
त्वां मध्येसभमिद्धकोपमुषितं दुर्वारगुर्वारवम् ।
अभ्येतुं न शशाक कोपि भुवने दूरे स्थिता भीरवः
सर्वे शर्वविरिञ्चवासवमुखाः प्रत्येकमस्तोषत ॥8॥
भूयोऽप्यक्षतरोषधाम्नि भवति ब्रह्माज्ञया बालके
प्रह्लादे पदयोर्नमत्यपभये कारुण्यभाराकुलः ।
शान्तस्त्वं करमस्य मूर्ध्नि समधाः स्तोत्रैरथोद्गायत-
स्तस्याकामधियोऽपि तेनिथ वरं लोकाय चानुग्रहम् ॥9॥
एवं नाटितरौद्रचेष्टित विभो श्रीतापनीयाभिध-
श्रुत्यन्तस्फ़उटगीतसर्वमहिमन्नत्यन्तशुद्धाकृते ।
तत्तादृङ्निखिलोत्तरं पुनरहो कस्त्वां परो लङ्घयेत्
प्रह्लादप्रिय हे मरुत्पुरपते सर्वामयात्पाहि माम् ॥10॥
stambhe ghaṭṭayato hiraṇyakaśipoḥ karṇau samācūrṇaya-
nnāghūrṇajjagadaṇḍakuṇḍakuharo ghorastavābhūdravaḥ |
śrutvā yaṃ kila daityarājahṛdaye pūrvaṃ kadāpyaśrutaṃ
kampaḥ kaścana sampapāta calito'pyambhojabhūrviṣṭarāt ||1||
daitye dikṣu visṛṣṭacakṣuṣi mahāsaṃrambhiṇi stambhataḥ
sambhūtaṃ na mṛgātmakaṃ na manujākāraṃ vapuste vibho |
kiṃ kiṃ bhīṣaṇametadadbhutamiti vyudbhrāntacitte'sure
visphūrjjaddhavalograromavikasadvarṣmā samājṛmbhathāḥ ||2||
taptasvarṇasavarṇaghūrṇadatirūkṣākṣaṃ saṭākesara-
protkampapranikumbitāmbaramaho jīyāttavedaṃ vapuḥ |
vyāttavyāptamahādarīsakhamukhaṃ khaḍgogravalganmahā-
jihvānirgamadṛśyamānasumahādaṃṣṭrāyugoḍḍāmaram ||3||
utsarpadvalibhaṅgabhīṣaṇahanu hrasvasthavīyastara-
grīvaṃ pīvaradośśatodgatanakhakrūrāṃśudūrolbaṇam |
vyomollaṅghi ghanāghanopamaghanapradhvānanirdhāvita-
spardhāluprakaraṃ namāmi bhavatastannārasiṃhaṃ vapuḥ ||4||
nūnaṃ viṣṇurayaṃ nihanmyamumiti bhrāmyadgadābhīṣaṇaṃ
daityendraṃ samupādravantamadhṛthā dorbhyāṃ pṛthubhyāmamum |
vīro nirgalito'tha khaḍgaphalakau gṛhṇanvicitraśramān
vyāvṛṇvan punarāpapāta bhuvanagrāsodyataṃ tvāmaho ||5||
bhrāmyantaṃ ditijādhamaṃ punarapi prodgṛhya dorbhyāṃ javāt
dvāre'thoruyuge nipātya nakharān vyutkhāya vakṣobhuvi |
nirbhindannadhigarbhanirbharagaladraktāmbu baddhotsavaṃ
pāyaṃ pāyamudairayo bahu jagatsaṃhārisiṃhāravān ||6||
tyaktvā taṃ hatamāśu raktalaharīsiktonnamadvarṣmaṇi
pratyutpatya samastadaityapaṭalīṃ cākhādyamāne tvayi |
bhrāmyadbhūmi vikampitāmbudhikulaṃ vyālolaśailotkaraṃ
protsarpatkhacaraṃ carācaramaho duḥsthāmavasthāṃ dadhau ||7||
tāvanmāṃsavapākarālavapuṣaṃ ghorāntramālādharaṃ
tvāṃ madhyesabhamiddhakopamuṣitaṃ durvāragurvāravam |
abhyetuṃ na śaśāka kopi bhuvane dūre sthitā bhīravaḥ
sarve śarvaviriñcavāsavamukhāḥ pratyekamastoṣata ||8||
bhūyo'pyakṣataroṣadhāmni bhavati brahmājñayā bālake
prahlāde padayornamatyapabhaye kāruṇyabhārākulaḥ |
śāntastvaṃ karamasya mūrdhni samadhāḥ stotrairathodgāyata-
stasyākāmadhiyo'pi tenitha varaṃ lokāya cānugraham ||9||
evaṃ nāṭitaraudraceṣṭita vibho śrītāpanīyābhidha-
śrutyantaspha़uṭagītasarvamahimannatyantaśuddhākṛte |
tattādṛṅnikhilottaraṃ punaraho kastvāṃ paro laṅghayet
prahlādapriya he marutpurapate sarvāmayātpāhi mām ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in