📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ନାରାଯଣୀଯଂ ଦଶକ 5 - ଵିରାଟ୍ପୁରୁଷୋତ୍ପତ୍ତିଃ
Narayaniyam Dashaka 5 - Viratpurushotpattih
Vishnu Oriya
ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତମିଦଂ ନ କିଞ୍ଚିଦଭଵତ୍ପ୍ରାକ୍ପ୍ରାକୃତପ୍ରକ୍ଷଯେ
ମାଯାଯାଂ ଗୁଣସାମ୍ଯରୁଦ୍ଧଵିକୃତୌ ତ୍ଵଯ୍ଯାଗତାଯାଂ ଲଯମ୍ ।
ନୋ ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚ ତଦାଽମୃତଂ ଚ ସମଭୂନ୍ନାହ୍ନୋ ନ ରାତ୍ରେଃ ସ୍ଥିତି-
ସ୍ତତ୍ରୈକସ୍ତ୍ଵମଶିଷ୍ଯଥାଃ କିଲ ପରାନନ୍ଦପ୍ରକାଶାତ୍ମନା ॥1॥
କାଲଃ କର୍ମ ଗୁଣାଶ୍ଚ ଜୀଵନିଵହା ଵିଶ୍ଵଂ ଚ କାର୍ଯଂ ଵିଭୋ
ଚିଲ୍ଲୀଲାରତିମେଯୁଷି ତ୍ଵଯି ତଦା ନିର୍ଲୀନତାମାଯଯୁଃ ।
ତେଷାଂ ନୈଵ ଵଦନ୍ତ୍ଯସତ୍ତ୍ଵମଯି ଭୋଃ ଶକ୍ତ୍ଯାତ୍ମନା ତିଷ୍ଠତାଂ
ନୋ ଚେତ୍ କିଂ ଗଗନପ୍ରସୂନସଦୃଶାଂ ଭୂଯୋ ଭଵେତ୍ସମ୍ଭଵଃ ॥2॥
ଏଵଂ ଚ ଦ୍ଵିପରାର୍ଧକାଲଵିଗତାଵୀକ୍ଷାଂ ସିସୃକ୍ଷାତ୍ମିକାଂ
ବିଭ୍ରାଣେ ତ୍ଵଯି ଚୁକ୍ଷୁଭେ ତ୍ରିଭୁଵନୀଭାଵାଯ ମାଯା ସ୍ଵଯମ୍ ।
ମାଯାତଃ ଖଲୁ କାଲଶକ୍ତିରଖିଲାଦୃଷ୍ଟଂ ସ୍ଵଭାଵୋଽପି ଚ
ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂଯ ଗୁଣାନ୍ଵିକାସ୍ଯ ଵିଦଧୁସ୍ତସ୍ଯାସ୍ସହାଯକ୍ରିଯାମ୍ ॥3॥
ମାଯାସନ୍ନିହିତୋଽପ୍ରଵିଷ୍ଟଵପୁଷା ସାକ୍ଷୀତି ଗୀତୋ ଭଵାନ୍
ଭେଦୈସ୍ତାଂ ପ୍ରତିବିମ୍ବତୋ ଵିଵିଶିଵାନ୍ ଜୀଵୋଽପି ନୈଵାପରଃ ।
କାଲାଦିପ୍ରତିବୋଧିତାଽଥ ଭଵତା ସଞ୍ଚୋଦିତା ଚ ସ୍ଵଯଂ
ମାଯା ସା ଖଲୁ ବୁଦ୍ଧିତତ୍ତ୍ଵମସୃଜଦ୍ଯୋଽସୌ ମହାନୁଚ୍ଯତେ ॥4॥
ତତ୍ରାସୌ ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମକୋଽପି ଚ ମହାନ୍ ସତ୍ତ୍ଵପ୍ରଧାନଃ ସ୍ଵଯଂ
ଜୀଵେଽସ୍ମିନ୍ ଖଲୁ ନିର୍ଵିକଲ୍ପମହମିତ୍ଯୁଦ୍ବୋଧନିଷ୍ପାଦ୍କଃ ।
ଚକ୍ରେଽସ୍ମିନ୍ ସଵିକଲ୍ପବୋଧକମହନ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ମହାନ୍ ଖଲ୍ଵସୌ
ସମ୍ପୁଷ୍ଟଂ ତ୍ରିଗୁଣୈସ୍ତମୋଽତିବହୁଲଂ ଵିଷ୍ଣୋ ଭଵତ୍ପ୍ରେରଣାତ୍ ॥5॥
ସୋଽହଂ ଚ ତ୍ରିଗୁଣକ୍ରମାତ୍ ତ୍ରିଵିଧତାମାସାଦ୍ଯ ଵୈକାରିକୋ
ଭୂଯସ୍ତୈଜସତାମସାଵିତି ଭଵନ୍ନାଦ୍ଯେନ ସତ୍ତ୍ଵାତ୍ମନା
ଦେଵାନିନ୍ଦ୍ରିଯମାନିନୋଽକୃତ ଦିଶାଵାତାର୍କପାଶ୍ଯଶ୍ଵିନୋ
ଵହ୍ନୀନ୍ଦ୍ରାଚ୍ଯୁତମିତ୍ରକାନ୍ ଵିଧୁଵିଧିଶ୍ରୀରୁଦ୍ରଶାରୀରକାନ୍ ॥6॥
ଭୂମନ୍ ମାନସବୁଦ୍ଧ୍ଯହଙ୍କୃତିମିଲଚ୍ଚିତ୍ତାଖ୍ଯଵୃତ୍ତ୍ଯନ୍ଵିତଂ
ତଚ୍ଚାନ୍ତଃକରଣଂ ଵିଭୋ ତଵ ବଲାତ୍ ସତ୍ତ୍ଵାଂଶ ଏଵାସୃଜତ୍ ।
ଜାତସ୍ତୈଜସତୋ ଦଶେନ୍ଦ୍ରିଯଗଣସ୍ତତ୍ତାମସାଂଶାତ୍ପୁନ-
ସ୍ତନ୍ମାତ୍ରଂ ନଭସୋ ମରୁତ୍ପୁରପତେ ଶବ୍ଦୋଽଜନି ତ୍ଵଦ୍ବଲାତ୍ ॥7॥
ଶ୍ବ୍ଦାଦ୍ଵ୍ଯୋମ ତତଃ ସସର୍ଜିଥ ଵିଭୋ ସ୍ପର୍ଶଂ ତତୋ ମାରୁତଂ
ତସ୍ମାଦ୍ରୂପମତୋ ମହୋଽଥ ଚ ରସଂ ତୋଯଂ ଚ ଗନ୍ଧଂ ମହୀମ୍ ।
ଏଵଂ ମାଧଵ ପୂର୍ଵପୂର୍ଵକଲନାଦାଦ୍ଯାଦ୍ଯଧର୍ମାନ୍ଵିତଂ
ଭୂତଗ୍ରାମମିମଂ ତ୍ଵମେଵ ଭଗଵନ୍ ପ୍ରାକାଶଯସ୍ତାମସାତ୍ ॥8॥
ଏତେ ଭୂତଗଣାସ୍ତଥେନ୍ଦ୍ରିଯଗଣା ଦେଵାଶ୍ଚ ଜାତାଃ ପୃଥଙ୍-
ନୋ ଶେକୁର୍ଭୁଵନାଣ୍ଡନିର୍ମିତିଵିଧୌ ଦେଵୈରମୀଭିସ୍ତଦା ।
ତ୍ଵଂ ନାନାଵିଧସୂକ୍ତିଭିର୍ନୁତଗୁଣସ୍ତତ୍ତ୍ଵାନ୍ଯମୂନ୍ଯାଵିଶଂ-
ଶ୍ଚେଷ୍ଟାଶକ୍ତିମୁଦୀର୍ଯ ତାନି ଘଟଯନ୍ ହୈରଣ୍ଯମଣ୍ଡଂ ଵ୍ଯଧାଃ ॥9॥
ଅଣ୍ଡଂ ତତ୍ଖଲୁ ପୂର୍ଵସୃଷ୍ଟସଲିଲେଽତିଷ୍ଠତ୍ ସହସ୍ରଂ ସମାଃ
ନିର୍ଭିନ୍ଦନ୍ନକୃଥାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶଜଗଦ୍ରୂପଂ ଵିରାଡାହ୍ଵଯମ୍ ।
ସାହସ୍ରୈଃ କରପାଦମୂର୍ଧନିଵହୈର୍ନିଶ୍ଶେଷଜୀଵାତ୍ମକୋ
ନିର୍ଭାତୋଽସି ମରୁତ୍ପୁରାଧିପ ସ ମାଂ ତ୍ରାଯସ୍ଵ ସର୍ଵାମଯାତ୍ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
vyaktāvyaktamidaṃ na kiñcidabhavatprākprākṛtaprakṣaye
māyāyāṃ guṇasāmyaruddhavikṛtau tvayyāgatāyāṃ layam |
no mṛtyuśca tadā'mṛtaṃ ca samabhūnnāhno na rātreḥ sthiti-
statraikastvamaśiṣyathāḥ kila parānandaprakāśātmanā ||1||
kālaḥ karma guṇāśca jīvanivahā viśvaṃ ca kāryaṃ vibho
cillīlāratimeyuṣi tvayi tadā nirlīnatāmāyayuḥ |
teṣāṃ naiva vadantyasattvamayi bhoḥ śaktyātmanā tiṣṭhatāṃ
no cet kiṃ gaganaprasūnasadṛśāṃ bhūyo bhavetsambhavaḥ ||2||
evaṃ ca dviparārdhakālavigatāvīkṣāṃ sisṛkṣātmikāṃ
bibhrāṇe tvayi cukṣubhe tribhuvanībhāvāya māyā svayam |
māyātaḥ khalu kālaśaktirakhilādṛṣṭaṃ svabhāvo'pi ca
prādurbhūya guṇānvikāsya vidadhustasyāssahāyakriyām ||3||
māyāsannihito'praviṣṭavapuṣā sākṣīti gīto bhavān
bhedaistāṃ pratibimbato viviśivān jīvo'pi naivāparaḥ |
kālādipratibodhitā'tha bhavatā sañcoditā ca svayaṃ
māyā sā khalu buddhitattvamasṛjadyo'sau mahānucyate ||4||
tatrāsau triguṇātmako'pi ca mahān sattvapradhānaḥ svayaṃ
jīve'smin khalu nirvikalpamahamityudbodhaniṣpādkaḥ |
cakre'smin savikalpabodhakamahantattvaṃ mahān khalvasau
sampuṣṭaṃ triguṇaistamo'tibahulaṃ viṣṇo bhavatpreraṇāt ||5||
so'haṃ ca triguṇakramāt trividhatāmāsādya vaikāriko
bhūyastaijasatāmasāviti bhavannādyena sattvātmanā
devānindriyamānino'kṛta diśāvātārkapāśyaśvino
vahnīndrācyutamitrakān vidhuvidhiśrīrudraśārīrakān ||6||
bhūman mānasabuddhyahaṅkṛtimilaccittākhyavṛttyanvitaṃ
taccāntaḥkaraṇaṃ vibho tava balāt sattvāṃśa evāsṛjat |
jātastaijasato daśendriyagaṇastattāmasāṃśātpuna-
stanmātraṃ nabhaso marutpurapate śabdo'jani tvadbalāt ||7||
śbdādvyoma tataḥ sasarjitha vibho sparśaṃ tato mārutaṃ
tasmādrūpamato maho'tha ca rasaṃ toyaṃ ca gandhaṃ mahīm |
evaṃ mādhava pūrvapūrvakalanādādyādyadharmānvitaṃ
bhūtagrāmamimaṃ tvameva bhagavan prākāśayastāmasāt ||8||
ete bhūtagaṇāstathendriyagaṇā devāśca jātāḥ pṛthaṅ-
no śekurbhuvanāṇḍanirmitividhau devairamībhistadā |
tvaṃ nānāvidhasūktibhirnutaguṇastattvānyamūnyāviśaṃ-
śceṣṭāśaktimudīrya tāni ghaṭayan hairaṇyamaṇḍaṃ vyadhāḥ ||9||
aṇḍaṃ tatkhalu pūrvasṛṣṭasalile'tiṣṭhat sahasraṃ samāḥ
nirbhindannakṛthāścaturdaśajagadrūpaṃ virāḍāhvayam |
sāhasraiḥ karapādamūrdhanivahairniśśeṣajīvātmako
nirbhāto'si marutpurādhipa sa māṃ trāyasva sarvāmayāt ||10||