వ్యక్తావ్యక్తమిదం న కిఞ్చిదభవత్ప్రాక్ప్రాకృతప్రక్షయే
మాయాయాం గుణసామ్యరుద్ధవికృతౌ త్వయ్యాగతాయాం లయమ్ ।
నో మృత్యుశ్చ తదాఽమృతం చ సమభూన్నాహ్నో న రాత్రేః స్థితి-
స్తత్రైకస్త్వమశిష్యథాః కిల పరానన్దప్రకాశాత్మనా ॥1॥
కాలః కర్మ గుణాశ్చ జీవనివహా విశ్వం చ కార్యం విభో
చిల్లీలారతిమేయుషి త్వయి తదా నిర్లీనతామాయయుః ।
తేషాం నైవ వదన్త్యసత్త్వమయి భోః శక్త్యాత్మనా తిష్ఠతాం
నో చేత్ కిం గగనప్రసూనసదృశాం భూయో భవేత్సమ్భవః ॥2॥
ఏవం చ ద్విపరార్ధకాలవిగతావీక్షాం సిసృక్షాత్మికాం
బిభ్రాణే త్వయి చుక్షుభే త్రిభువనీభావాయ మాయా స్వయమ్ ।
మాయాతః ఖలు కాలశక్తిరఖిలాదృష్టం స్వభావోఽపి చ
ప్రాదుర్భూయ గుణాన్వికాస్య విదధుస్తస్యాస్సహాయక్రియామ్ ॥3॥
మాయాసన్నిహితోఽప్రవిష్టవపుషా సాక్షీతి గీతో భవాన్
భేదైస్తాం ప్రతిబిమ్బతో వివిశివాన్ జీవోఽపి నైవాపరః ।
కాలాదిప్రతిబోధితాఽథ భవతా సఞ్చోదితా చ స్వయం
మాయా సా ఖలు బుద్ధితత్త్వమసృజద్యోఽసౌ మహానుచ్యతే ॥4॥
తత్రాసౌ త్రిగుణాత్మకోఽపి చ మహాన్ సత్త్వప్రధానః స్వయం
జీవేఽస్మిన్ ఖలు నిర్వికల్పమహమిత్యుద్బోధనిష్పాద్కః ।
చక్రేఽస్మిన్ సవికల్పబోధకమహన్తత్త్వం మహాన్ ఖల్వసౌ
సమ్పుష్టం త్రిగుణైస్తమోఽతిబహులం విష్ణో భవత్ప్రేరణాత్ ॥5॥
సోఽహం చ త్రిగుణక్రమాత్ త్రివిధతామాసాద్య వైకారికో
భూయస్తైజసతామసావితి భవన్నాద్యేన సత్త్వాత్మనా
దేవానిన్ద్రియమానినోఽకృత దిశావాతార్కపాశ్యశ్వినో
వహ్నీన్ద్రాచ్యుతమిత్రకాన్ విధువిధిశ్రీరుద్రశారీరకాన్ ॥6॥
భూమన్ మానసబుద్ధ్యహఙ్కృతిమిలచ్చిత్తాఖ్యవృత్త్యన్వితం
తచ్చాన్తఃకరణం విభో తవ బలాత్ సత్త్వాంశ ఏవాసృజత్ ।
జాతస్తైజసతో దశేన్ద్రియగణస్తత్తామసాంశాత్పున-
స్తన్మాత్రం నభసో మరుత్పురపతే శబ్దోఽజని త్వద్బలాత్ ॥7॥
శ్బ్దాద్వ్యోమ తతః ససర్జిథ విభో స్పర్శం తతో మారుతం
తస్మాద్రూపమతో మహోఽథ చ రసం తోయం చ గన్ధం మహీమ్ ।
ఏవం మాధవ పూర్వపూర్వకలనాదాద్యాద్యధర్మాన్వితం
భూతగ్రామమిమం త్వమేవ భగవన్ ప్రాకాశయస్తామసాత్ ॥8॥
ఏతే భూతగణాస్తథేన్ద్రియగణా దేవాశ్చ జాతాః పృథఙ్-
నో శేకుర్భువనాణ్డనిర్మితివిధౌ దేవైరమీభిస్తదా ।
త్వం నానావిధసూక్తిభిర్నుతగుణస్తత్త్వాన్యమూన్యావిశం-
శ్చేష్టాశక్తిముదీర్య తాని ఘటయన్ హైరణ్యమణ్డం వ్యధాః ॥9॥
అణ్డం తత్ఖలు పూర్వసృష్టసలిలేఽతిష్ఠత్ సహస్రం సమాః
నిర్భిన్దన్నకృథాశ్చతుర్దశజగద్రూపం విరాడాహ్వయమ్ ।
సాహస్రైః కరపాదమూర్ధనివహైర్నిశ్శేషజీవాత్మకో
నిర్భాతోఽసి మరుత్పురాధిప స మాం త్రాయస్వ సర్వామయాత్ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
vyaktāvyaktamidaṃ na kiñcidabhavatprākprākṛtaprakṣaye
māyāyāṃ guṇasāmyaruddhavikṛtau tvayyāgatāyāṃ layam |
no mṛtyuśca tadā'mṛtaṃ ca samabhūnnāhno na rātreḥ sthiti-
statraikastvamaśiṣyathāḥ kila parānandaprakāśātmanā ||1||
kālaḥ karma guṇāśca jīvanivahā viśvaṃ ca kāryaṃ vibho
cillīlāratimeyuṣi tvayi tadā nirlīnatāmāyayuḥ |
teṣāṃ naiva vadantyasattvamayi bhoḥ śaktyātmanā tiṣṭhatāṃ
no cet kiṃ gaganaprasūnasadṛśāṃ bhūyo bhavetsambhavaḥ ||2||
evaṃ ca dviparārdhakālavigatāvīkṣāṃ sisṛkṣātmikāṃ
bibhrāṇe tvayi cukṣubhe tribhuvanībhāvāya māyā svayam |
māyātaḥ khalu kālaśaktirakhilādṛṣṭaṃ svabhāvo'pi ca
prādurbhūya guṇānvikāsya vidadhustasyāssahāyakriyām ||3||
māyāsannihito'praviṣṭavapuṣā sākṣīti gīto bhavān
bhedaistāṃ pratibimbato viviśivān jīvo'pi naivāparaḥ |
kālādipratibodhitā'tha bhavatā sañcoditā ca svayaṃ
māyā sā khalu buddhitattvamasṛjadyo'sau mahānucyate ||4||
tatrāsau triguṇātmako'pi ca mahān sattvapradhānaḥ svayaṃ
jīve'smin khalu nirvikalpamahamityudbodhaniṣpādkaḥ |
cakre'smin savikalpabodhakamahantattvaṃ mahān khalvasau
sampuṣṭaṃ triguṇaistamo'tibahulaṃ viṣṇo bhavatpreraṇāt ||5||
so'haṃ ca triguṇakramāt trividhatāmāsādya vaikāriko
bhūyastaijasatāmasāviti bhavannādyena sattvātmanā
devānindriyamānino'kṛta diśāvātārkapāśyaśvino
vahnīndrācyutamitrakān vidhuvidhiśrīrudraśārīrakān ||6||
bhūman mānasabuddhyahaṅkṛtimilaccittākhyavṛttyanvitaṃ
taccāntaḥkaraṇaṃ vibho tava balāt sattvāṃśa evāsṛjat |
jātastaijasato daśendriyagaṇastattāmasāṃśātpuna-
stanmātraṃ nabhaso marutpurapate śabdo'jani tvadbalāt ||7||
śbdādvyoma tataḥ sasarjitha vibho sparśaṃ tato mārutaṃ
tasmādrūpamato maho'tha ca rasaṃ toyaṃ ca gandhaṃ mahīm |
evaṃ mādhava pūrvapūrvakalanādādyādyadharmānvitaṃ
bhūtagrāmamimaṃ tvameva bhagavan prākāśayastāmasāt ||8||
ete bhūtagaṇāstathendriyagaṇā devāśca jātāḥ pṛthaṅ-
no śekurbhuvanāṇḍanirmitividhau devairamībhistadā |
tvaṃ nānāvidhasūktibhirnutaguṇastattvānyamūnyāviśaṃ-
śceṣṭāśaktimudīrya tāni ghaṭayan hairaṇyamaṇḍaṃ vyadhāḥ ||9||
aṇḍaṃ tatkhalu pūrvasṛṣṭasalile'tiṣṭhat sahasraṃ samāḥ
nirbhindannakṛthāścaturdaśajagadrūpaṃ virāḍāhvayam |
sāhasraiḥ karapādamūrdhanivahairniśśeṣajīvātmako
nirbhāto'si marutpurādhipa sa māṃ trāyasva sarvāmayāt ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
व्यक्ताव्यक्तमिदं न किञ्चिदभवत्प्राक्प्राकृतप्रक्षये
मायायां गुणसाम्यरुद्धविकृतौ त्वय्यागतायां लयम् ।
नो मृत्युश्च तदाऽमृतं च समभून्नाह्नो न रात्रेः स्थिति-
स्तत्रैकस्त्वमशिष्यथाः किल परानन्दप्रकाशात्मना ॥1॥
कालः कर्म गुणाश्च जीवनिवहा विश्वं च कार्यं विभो
चिल्लीलारतिमेयुषि त्वयि तदा निर्लीनतामाययुः ।
तेषां नैव वदन्त्यसत्त्वमयि भोः शक्त्यात्मना तिष्ठतां
नो चेत् किं गगनप्रसूनसदृशां भूयो भवेत्सम्भवः ॥2॥
एवं च द्विपरार्धकालविगतावीक्षां सिसृक्षात्मिकां
बिभ्राणे त्वयि चुक्षुभे त्रिभुवनीभावाय माया स्वयम् ।
मायातः खलु कालशक्तिरखिलादृष्टं स्वभावोऽपि च
प्रादुर्भूय गुणान्विकास्य विदधुस्तस्यास्सहायक्रियाम् ॥3॥
मायासन्निहितोऽप्रविष्टवपुषा साक्षीति गीतो भवान्
भेदैस्तां प्रतिबिम्बतो विविशिवान् जीवोऽपि नैवापरः ।
कालादिप्रतिबोधिताऽथ भवता सञ्चोदिता च स्वयं
माया सा खलु बुद्धितत्त्वमसृजद्योऽसौ महानुच्यते ॥4॥
तत्रासौ त्रिगुणात्मकोऽपि च महान् सत्त्वप्रधानः स्वयं
जीवेऽस्मिन् खलु निर्विकल्पमहमित्युद्बोधनिष्पाद्कः ।
चक्रेऽस्मिन् सविकल्पबोधकमहन्तत्त्वं महान् खल्वसौ
सम्पुष्टं त्रिगुणैस्तमोऽतिबहुलं विष्णो भवत्प्रेरणात् ॥5॥
सोऽहं च त्रिगुणक्रमात् त्रिविधतामासाद्य वैकारिको
भूयस्तैजसतामसाविति भवन्नाद्येन सत्त्वात्मना
देवानिन्द्रियमानिनोऽकृत दिशावातार्कपाश्यश्विनो
वह्नीन्द्राच्युतमित्रकान् विधुविधिश्रीरुद्रशारीरकान् ॥6॥
भूमन् मानसबुद्ध्यहङ्कृतिमिलच्चित्ताख्यवृत्त्यन्वितं
तच्चान्तःकरणं विभो तव बलात् सत्त्वांश एवासृजत् ।
जातस्तैजसतो दशेन्द्रियगणस्तत्तामसांशात्पुन-
स्तन्मात्रं नभसो मरुत्पुरपते शब्दोऽजनि त्वद्बलात् ॥7॥
श्ब्दाद्व्योम ततः ससर्जिथ विभो स्पर्शं ततो मारुतं
तस्माद्रूपमतो महोऽथ च रसं तोयं च गन्धं महीम् ।
एवं माधव पूर्वपूर्वकलनादाद्याद्यधर्मान्वितं
भूतग्राममिमं त्वमेव भगवन् प्राकाशयस्तामसात् ॥8॥
एते भूतगणास्तथेन्द्रियगणा देवाश्च जाताः पृथङ्-
नो शेकुर्भुवनाण्डनिर्मितिविधौ देवैरमीभिस्तदा ।
त्वं नानाविधसूक्तिभिर्नुतगुणस्तत्त्वान्यमून्याविशं-
श्चेष्टाशक्तिमुदीर्य तानि घटयन् हैरण्यमण्डं व्यधाः ॥9॥
अण्डं तत्खलु पूर्वसृष्टसलिलेऽतिष्ठत् सहस्रं समाः
निर्भिन्दन्नकृथाश्चतुर्दशजगद्रूपं विराडाह्वयम् ।
साहस्रैः करपादमूर्धनिवहैर्निश्शेषजीवात्मको
निर्भातोऽसि मरुत्पुराधिप स मां त्रायस्व सर्वामयात् ॥10॥
vyaktāvyaktamidaṃ na kiñcidabhavatprākprākṛtaprakṣaye
māyāyāṃ guṇasāmyaruddhavikṛtau tvayyāgatāyāṃ layam |
no mṛtyuśca tadā'mṛtaṃ ca samabhūnnāhno na rātreḥ sthiti-
statraikastvamaśiṣyathāḥ kila parānandaprakāśātmanā ||1||
kālaḥ karma guṇāśca jīvanivahā viśvaṃ ca kāryaṃ vibho
cillīlāratimeyuṣi tvayi tadā nirlīnatāmāyayuḥ |
teṣāṃ naiva vadantyasattvamayi bhoḥ śaktyātmanā tiṣṭhatāṃ
no cet kiṃ gaganaprasūnasadṛśāṃ bhūyo bhavetsambhavaḥ ||2||
evaṃ ca dviparārdhakālavigatāvīkṣāṃ sisṛkṣātmikāṃ
bibhrāṇe tvayi cukṣubhe tribhuvanībhāvāya māyā svayam |
māyātaḥ khalu kālaśaktirakhilādṛṣṭaṃ svabhāvo'pi ca
prādurbhūya guṇānvikāsya vidadhustasyāssahāyakriyām ||3||
māyāsannihito'praviṣṭavapuṣā sākṣīti gīto bhavān
bhedaistāṃ pratibimbato viviśivān jīvo'pi naivāparaḥ |
kālādipratibodhitā'tha bhavatā sañcoditā ca svayaṃ
māyā sā khalu buddhitattvamasṛjadyo'sau mahānucyate ||4||
tatrāsau triguṇātmako'pi ca mahān sattvapradhānaḥ svayaṃ
jīve'smin khalu nirvikalpamahamityudbodhaniṣpādkaḥ |
cakre'smin savikalpabodhakamahantattvaṃ mahān khalvasau
sampuṣṭaṃ triguṇaistamo'tibahulaṃ viṣṇo bhavatpreraṇāt ||5||
so'haṃ ca triguṇakramāt trividhatāmāsādya vaikāriko
bhūyastaijasatāmasāviti bhavannādyena sattvātmanā
devānindriyamānino'kṛta diśāvātārkapāśyaśvino
vahnīndrācyutamitrakān vidhuvidhiśrīrudraśārīrakān ||6||
bhūman mānasabuddhyahaṅkṛtimilaccittākhyavṛttyanvitaṃ
taccāntaḥkaraṇaṃ vibho tava balāt sattvāṃśa evāsṛjat |
jātastaijasato daśendriyagaṇastattāmasāṃśātpuna-
stanmātraṃ nabhaso marutpurapate śabdo'jani tvadbalāt ||7||
śbdādvyoma tataḥ sasarjitha vibho sparśaṃ tato mārutaṃ
tasmādrūpamato maho'tha ca rasaṃ toyaṃ ca gandhaṃ mahīm |
evaṃ mādhava pūrvapūrvakalanādādyādyadharmānvitaṃ
bhūtagrāmamimaṃ tvameva bhagavan prākāśayastāmasāt ||8||
ete bhūtagaṇāstathendriyagaṇā devāśca jātāḥ pṛthaṅ-
no śekurbhuvanāṇḍanirmitividhau devairamībhistadā |
tvaṃ nānāvidhasūktibhirnutaguṇastattvānyamūnyāviśaṃ-
śceṣṭāśaktimudīrya tāni ghaṭayan hairaṇyamaṇḍaṃ vyadhāḥ ||9||
aṇḍaṃ tatkhalu pūrvasṛṣṭasalile'tiṣṭhat sahasraṃ samāḥ
nirbhindannakṛthāścaturdaśajagadrūpaṃ virāḍāhvayam |
sāhasraiḥ karapādamūrdhanivahairniśśeṣajīvātmako
nirbhāto'si marutpurādhipa sa māṃ trāyasva sarvāmayāt ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.