Vishnu

నారాయణీయం దశక 58 - దావాగ్నిసంరక్షణం తథా ఋతువర్ణనమ్

Narayaniyam Dashaka 58 - Davagnisamrakshanam Tatha Rituvarnanam

🖋️ Telugu script
📄 Download PDF
త్వయి విహరణలోలే బాలజాలైః ప్రలమ్బ-
ప్రమథనసవిలమ్బే ధేనవః స్వైరచారాః ।
తృణకుతుకనివిష్టా దూరదూరం చరన్త్యః
కిమపి విపినమైషీకాఖ్యమీషామ్బభూవుః ॥1॥
అనధిగతనిదాఘక్రౌర్యవృన్దావనాన్తాత్
బహిరిదముపయాతాః కాననం ధేనవస్తాః ।
తవ విరహవిషణ్ణా ఊష్మలగ్రీష్మతాప-
ప్రసరవిసరదమ్భస్యాకులాః స్తమ్భమాపుః ॥2॥
తదను సహ సహాయైర్దూరమన్విష్య శౌరే
గలితసరణిముఞ్జారణ్యసఞ్జాతఖేదమ్ ।
పశుకులమభివీక్ష్య క్షిప్రమానేతుమారా-
త్త్వయి గతవతి హీ హీ సర్వతోఽగ్నిర్జజృమ్భే ॥3॥
సకలహరితి దీప్తే ఘోరభాఙ్కారభీమే
శిఖిని విహతమార్గా అర్ధదగ్ధా ఇవార్తాః ।
అహహ భువనబన్ధో పాహి పాహీతి సర్వే
శరణముపగతాస్త్వాం తాపహర్తారమేకమ్ ॥4॥
అలమలమతిభీత్యా సర్వతో మీలయధ్వం
దృశమితి తవ వాచా మీలితాక్షేషు తేషు ।
క్వ ను దవదహనోఽసౌ కుత్ర ముఞ్జాటవీ సా
సపది వవృతిరే తే హన్త భాణ్డీరదేశే ॥5॥
జయ జయ తవ మాయా కేయమీశేతి తేషాం
నుతిభిరుదితహాసో బద్ధనానావిలాసః ।
పునరపి విపినాన్తే ప్రాచరః పాటలాది-
ప్రసవనికరమాత్రగ్రాహ్యఘర్మానుభావే ॥6॥
త్వయి విముఖమివోచ్చైస్తాపభారం వహన్తం
తవ భజనవదన్తః పఙ్కముచ్ఛోషయన్తమ్ ।
తవ భుజవదుదఞ్చద్భూరితేజఃప్రవాహం
తపసమయమనైషీర్యామునేషు స్థలేషు ॥7॥
తదను జలదజాలైస్త్వద్వపుస్తుల్యభాభి-
ర్వికసదమలవిద్యుత్పీతవాసోవిలాసైః ।
సకలభువనభాజాం హర్షదాం వర్షవేలాం
క్షితిధరకుహరేషు స్వైరవాసీ వ్యనైషీః ॥8॥
కుహరతలనివిష్టం త్వాం గరిష్ఠం గిరీన్ద్రః
శిఖికులనవకేకాకాకుభిః స్తోత్రకారీ ।
స్ఫుటకుటజకదమ్బస్తోమపుష్పాఞ్జలిం చ
ప్రవిదధదనుభేజే దేవ గోవర్ధనోఽసౌ ॥9॥
అథ శరదముపేతాం తాం భవద్భక్తచేతో-
విమలసలిలపూరాం మానయన్ కాననేషు ।
తృణమమలవనాన్తే చారు సఞ్చారయన్ గాః
పవనపురపతే త్వం దేహి మే దేహసౌఖ్యమ్ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
tvayi viharaṇalole bālajālaiḥ pralamba-
pramathanasavilambe dhenavaḥ svairacārāḥ |
tṛṇakutukaniviṣṭā dūradūraṃ carantyaḥ
kimapi vipinamaiṣīkākhyamīṣāmbabhūvuḥ ||1||
anadhigatanidāghakrauryavṛndāvanāntāt
bahiridamupayātāḥ kānanaṃ dhenavastāḥ |
tava virahaviṣaṇṇā ūṣmalagrīṣmatāpa-
prasaravisaradambhasyākulāḥ stambhamāpuḥ ||2||
tadanu saha sahāyairdūramanviṣya śaure
galitasaraṇimuñjāraṇyasañjātakhedam |
paśukulamabhivīkṣya kṣipramānetumārā-
ttvayi gatavati hī hī sarvato'gnirjajṛmbhe ||3||
sakalahariti dīpte ghorabhāṅkārabhīme
śikhini vihatamārgā ardhadagdhā ivārtāḥ |
ahaha bhuvanabandho pāhi pāhīti sarve
śaraṇamupagatāstvāṃ tāpahartāramekam ||4||
alamalamatibhītyā sarvato mīlayadhvaṃ
dṛśamiti tava vācā mīlitākṣeṣu teṣu |
kva nu davadahano'sau kutra muñjāṭavī sā
sapadi vavṛtire te hanta bhāṇḍīradeśe ||5||
jaya jaya tava māyā keyamīśeti teṣāṃ
nutibhiruditahāso baddhanānāvilāsaḥ |
punarapi vipinānte prācaraḥ pāṭalādi-
prasavanikaramātragrāhyagharmānubhāve ||6||
tvayi vimukhamivoccaistāpabhāraṃ vahantaṃ
tava bhajanavadantaḥ paṅkamucchoṣayantam |
tava bhujavadudañcadbhūritejaḥpravāhaṃ
tapasamayamanaiṣīryāmuneṣu sthaleṣu ||7||
tadanu jaladajālaistvadvapustulyabhābhi-
rvikasadamalavidyutpītavāsovilāsaiḥ |
sakalabhuvanabhājāṃ harṣadāṃ varṣavelāṃ
kṣitidharakuhareṣu svairavāsī vyanaiṣīḥ ||8||
kuharatalaniviṣṭaṃ tvāṃ gariṣṭhaṃ girīndraḥ
śikhikulanavakekākākubhiḥ stotrakārī |
sphuṭakuṭajakadambastomapuṣpāñjaliṃ ca
pravidadhadanubheje deva govardhano'sau ||9||
atha śaradamupetāṃ tāṃ bhavadbhaktaceto-
vimalasalilapūrāṃ mānayan kānaneṣu |
tṛṇamamalavanānte cāru sañcārayan gāḥ
pavanapurapate tvaṃ dehi me dehasaukhyam ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
त्वयि विहरणलोले बालजालैः प्रलम्ब-
प्रमथनसविलम्बे धेनवः स्वैरचाराः ।
तृणकुतुकनिविष्टा दूरदूरं चरन्त्यः
किमपि विपिनमैषीकाख्यमीषाम्बभूवुः ॥1॥
अनधिगतनिदाघक्रौर्यवृन्दावनान्तात्
बहिरिदमुपयाताः काननं धेनवस्ताः ।
तव विरहविषण्णा ऊष्मलग्रीष्मताप-
प्रसरविसरदम्भस्याकुलाः स्तम्भमापुः ॥2॥
तदनु सह सहायैर्दूरमन्विष्य शौरे
गलितसरणिमुञ्जारण्यसञ्जातखेदम् ।
पशुकुलमभिवीक्ष्य क्षिप्रमानेतुमारा-
त्त्वयि गतवति ही ही सर्वतोऽग्निर्जजृम्भे ॥3॥
सकलहरिति दीप्ते घोरभाङ्कारभीमे
शिखिनि विहतमार्गा अर्धदग्धा इवार्ताः ।
अहह भुवनबन्धो पाहि पाहीति सर्वे
शरणमुपगतास्त्वां तापहर्तारमेकम् ॥4॥
अलमलमतिभीत्या सर्वतो मीलयध्वं
दृशमिति तव वाचा मीलिताक्षेषु तेषु ।
क्व नु दवदहनोऽसौ कुत्र मुञ्जाटवी सा
सपदि ववृतिरे ते हन्त भाण्डीरदेशे ॥5॥
जय जय तव माया केयमीशेति तेषां
नुतिभिरुदितहासो बद्धनानाविलासः ।
पुनरपि विपिनान्ते प्राचरः पाटलादि-
प्रसवनिकरमात्रग्राह्यघर्मानुभावे ॥6॥
त्वयि विमुखमिवोच्चैस्तापभारं वहन्तं
तव भजनवदन्तः पङ्कमुच्छोषयन्तम् ।
तव भुजवदुदञ्चद्भूरितेजःप्रवाहं
तपसमयमनैषीर्यामुनेषु स्थलेषु ॥7॥
तदनु जलदजालैस्त्वद्वपुस्तुल्यभाभि-
र्विकसदमलविद्युत्पीतवासोविलासैः ।
सकलभुवनभाजां हर्षदां वर्षवेलां
क्षितिधरकुहरेषु स्वैरवासी व्यनैषीः ॥8॥
कुहरतलनिविष्टं त्वां गरिष्ठं गिरीन्द्रः
शिखिकुलनवकेकाकाकुभिः स्तोत्रकारी ।
स्फुटकुटजकदम्बस्तोमपुष्पाञ्जलिं च
प्रविदधदनुभेजे देव गोवर्धनोऽसौ ॥9॥
अथ शरदमुपेतां तां भवद्भक्तचेतो-
विमलसलिलपूरां मानयन् काननेषु ।
तृणममलवनान्ते चारु सञ्चारयन् गाः
पवनपुरपते त्वं देहि मे देहसौख्यम् ॥10॥
tvayi viharaṇalole bālajālaiḥ pralamba-
pramathanasavilambe dhenavaḥ svairacārāḥ |
tṛṇakutukaniviṣṭā dūradūraṃ carantyaḥ
kimapi vipinamaiṣīkākhyamīṣāmbabhūvuḥ ||1||
anadhigatanidāghakrauryavṛndāvanāntāt
bahiridamupayātāḥ kānanaṃ dhenavastāḥ |
tava virahaviṣaṇṇā ūṣmalagrīṣmatāpa-
prasaravisaradambhasyākulāḥ stambhamāpuḥ ||2||
tadanu saha sahāyairdūramanviṣya śaure
galitasaraṇimuñjāraṇyasañjātakhedam |
paśukulamabhivīkṣya kṣipramānetumārā-
ttvayi gatavati hī hī sarvato'gnirjajṛmbhe ||3||
sakalahariti dīpte ghorabhāṅkārabhīme
śikhini vihatamārgā ardhadagdhā ivārtāḥ |
ahaha bhuvanabandho pāhi pāhīti sarve
śaraṇamupagatāstvāṃ tāpahartāramekam ||4||
alamalamatibhītyā sarvato mīlayadhvaṃ
dṛśamiti tava vācā mīlitākṣeṣu teṣu |
kva nu davadahano'sau kutra muñjāṭavī sā
sapadi vavṛtire te hanta bhāṇḍīradeśe ||5||
jaya jaya tava māyā keyamīśeti teṣāṃ
nutibhiruditahāso baddhanānāvilāsaḥ |
punarapi vipinānte prācaraḥ pāṭalādi-
prasavanikaramātragrāhyagharmānubhāve ||6||
tvayi vimukhamivoccaistāpabhāraṃ vahantaṃ
tava bhajanavadantaḥ paṅkamucchoṣayantam |
tava bhujavadudañcadbhūritejaḥpravāhaṃ
tapasamayamanaiṣīryāmuneṣu sthaleṣu ||7||
tadanu jaladajālaistvadvapustulyabhābhi-
rvikasadamalavidyutpītavāsovilāsaiḥ |
sakalabhuvanabhājāṃ harṣadāṃ varṣavelāṃ
kṣitidharakuhareṣu svairavāsī vyanaiṣīḥ ||8||
kuharatalaniviṣṭaṃ tvāṃ gariṣṭhaṃ girīndraḥ
śikhikulanavakekākākubhiḥ stotrakārī |
sphuṭakuṭajakadambastomapuṣpāñjaliṃ ca
pravidadhadanubheje deva govardhano'sau ||9||
atha śaradamupetāṃ tāṃ bhavadbhaktaceto-
vimalasalilapūrāṃ mānayan kānaneṣu |
tṛṇamamalavanānte cāru sañcārayan gāḥ
pavanapurapate tvaṃ dehi me dehasaukhyam ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in