Vishnu

నారాయణీయం దశక 90 - విష్ణుమహత్తత్త్వస్థాపనమ్

Narayaniyam Dashaka 90 - Vishnumahattattvasthapanam

✍️ Narayana Bhattathiri 🖋️ Telugu script
📄 Download PDF
వృకభృగుమునిమోహిన్యమ్బరీషాదివృత్తే-
ష్వయి తవ హి మహత్త్వం సర్వశర్వాదిజైత్రమ్ ।
స్థితమిహ పరమాత్మన్ నిష్కలార్వాగభిన్నం
కిమపి యదవభాతం తద్ధి రూపం తవైవ ॥1॥
మూర్తిత్రయేశ్వరసదాశివపఞ్చకం యత్
ప్రాహుః పరాత్మవపురేవ సదాశివోఽస్మిన్ ।
తత్రేశ్వరస్తు స వికుణ్ఠపదస్త్వమేవ
త్రిత్వం పునర్భజసి సత్యపదే త్రిభాగే ॥2॥
తత్రాపి సాత్త్వికతనుం తవ విష్ణుమాహు-
ర్ధాతా తు సత్త్వవిరలో రజసైవ పూర్ణః ।
సత్త్వోత్కటత్వమపి చాస్తి తమోవికార-
చేష్టాదికఞ్చ తవ శఙ్కరనామ్ని మూర్తౌ ॥3॥
తం చ త్రిమూర్త్యతిగతం పరపూరుషం త్వాం
శర్వాత్మనాపి ఖలు సర్వమయత్వహేతోః ।
శంసన్త్యుపాసనవిధౌ తదపి స్వతస్తు
త్వద్రూపమిత్యతిదృఢం బహు నః ప్రమాణమ్ ॥4॥
శ్రీశఙ్కరోఽపి భగవాన్ సకలేషు తావ-
త్త్వామేవ మానయతి యో న హి పక్షపాతీ ।
త్వన్నిష్ఠమేవ స హి నామసహస్రకాది
వ్యాఖ్యాత్ భవత్స్తుతిపరశ్చ గతిం గతోఽన్తే ॥5॥
మూర్తిత్రయాతిగమువాచ చ మన్త్రశాస్త్ర-
స్యాదౌ కలాయసుషమం సకలేశ్వరం త్వామ్ ।
ధ్యానం చ నిష్కలమసౌ ప్రణవే ఖలూక్త్వా
త్వామేవ తత్ర సకలం నిజగాద నాన్యమ్ ॥6॥
సమస్తసారే చ పురాణసఙ్గ్రహే
విసంశయం త్వన్మహిమైవ వర్ణ్యతే ।
త్రిమూర్తియుక్సత్యపదత్రిభాగతః
పరం పదం తే కథితం న శూలినః ॥7॥
యత్ బ్రాహ్మకల్ప ఇహ భాగవతద్వితీయ-
స్కన్ధోదితం వపురనావృతమీశ ధాత్రే ।
తస్యైవ నామ హరిశర్వముఖం జగాద
శ్రీమాధవః శివపరోఽపి పురాణసారే ॥8॥
యే స్వప్రకృత్యనుగుణా గిరిశం భజన్తే
తేషాం ఫలం హి దృఢయైవ తదీయభక్త్యా।
వ్యాసో హి తేన కృతవానధికారిహేతోః
స్కన్దాదికేషు తవ హానివచోఽర్థవాదైః ॥9॥
భూతార్థకీర్తిరనువాదవిరుద్ధవాదౌ
త్రేధార్థవాదగతయః ఖలు రోచనార్థాః ।
స్కాన్దాదికేషు బహవోఽత్ర విరుద్ధవాదా-
స్త్వత్తామసత్వపరిభూత్యుపశిక్షణాద్యాః ॥10॥
యత్ కిఞ్చిదప్యవిదుషాఽపి విభో మయోక్తం
తన్మన్త్రశాస్త్రవచనాద్యభిదృష్టమేవ ।
వ్యాసోక్తిసారమయభాగవతోపగీత
క్లేశాన్ విధూయ కురు భక్తిభరం పరాత్మన్ ॥11॥
Roman (IAST) Transliteration
vṛkabhṛgumunimohinyambarīṣādivṛtte-
ṣvayi tava hi mahattvaṃ sarvaśarvādijaitram |
sthitamiha paramātman niṣkalārvāgabhinnaṃ
kimapi yadavabhātaṃ taddhi rūpaṃ tavaiva ||1||
mūrtitrayeśvarasadāśivapañcakaṃ yat
prāhuḥ parātmavapureva sadāśivo'smin |
tatreśvarastu sa vikuṇṭhapadastvameva
tritvaṃ punarbhajasi satyapade tribhāge ||2||
tatrāpi sāttvikatanuṃ tava viṣṇumāhu-
rdhātā tu sattvaviralo rajasaiva pūrṇaḥ |
sattvotkaṭatvamapi cāsti tamovikāra-
ceṣṭādikañca tava śaṅkaranāmni mūrtau ||3||
taṃ ca trimūrtyatigataṃ parapūruṣaṃ tvāṃ
śarvātmanāpi khalu sarvamayatvahetoḥ |
śaṃsantyupāsanavidhau tadapi svatastu
tvadrūpamityatidṛḍhaṃ bahu naḥ pramāṇam ||4||
śrīśaṅkaro'pi bhagavān sakaleṣu tāva-
ttvāmeva mānayati yo na hi pakṣapātī |
tvanniṣṭhameva sa hi nāmasahasrakādi
vyākhyāt bhavatstutiparaśca gatiṃ gato'nte ||5||
mūrtitrayātigamuvāca ca mantraśāstra-
syādau kalāyasuṣamaṃ sakaleśvaraṃ tvām |
dhyānaṃ ca niṣkalamasau praṇave khalūktvā
tvāmeva tatra sakalaṃ nijagāda nānyam ||6||
samastasāre ca purāṇasaṅgrahe
visaṃśayaṃ tvanmahimaiva varṇyate |
trimūrtiyuksatyapadatribhāgataḥ
paraṃ padaṃ te kathitaṃ na śūlinaḥ ||7||
yat brāhmakalpa iha bhāgavatadvitīya-
skandhoditaṃ vapuranāvṛtamīśa dhātre |
tasyaiva nāma hariśarvamukhaṃ jagāda
śrīmādhavaḥ śivaparo'pi purāṇasāre ||8||
ye svaprakṛtyanuguṇā giriśaṃ bhajante
teṣāṃ phalaṃ hi dṛḍhayaiva tadīyabhaktyā|
vyāso hi tena kṛtavānadhikārihetoḥ
skandādikeṣu tava hānivaco'rthavādaiḥ ||9||
bhūtārthakīrtiranuvādaviruddhavādau
tredhārthavādagatayaḥ khalu rocanārthāḥ |
skāndādikeṣu bahavo'tra viruddhavādā-
stvattāmasatvaparibhūtyupaśikṣaṇādyāḥ ||10||
yat kiñcidapyaviduṣā'pi vibho mayoktaṃ
tanmantraśāstravacanādyabhidṛṣṭameva |
vyāsoktisāramayabhāgavatopagīta
kleśān vidhūya kuru bhaktibharaṃ parātman ||11||
Sanskrit — Devanagari (original)
वृकभृगुमुनिमोहिन्यम्बरीषादिवृत्ते-
ष्वयि तव हि महत्त्वं सर्वशर्वादिजैत्रम् ।
स्थितमिह परमात्मन् निष्कलार्वागभिन्नं
किमपि यदवभातं तद्धि रूपं तवैव ॥1॥
मूर्तित्रयेश्वरसदाशिवपञ्चकं यत्
प्राहुः परात्मवपुरेव सदाशिवोऽस्मिन् ।
तत्रेश्वरस्तु स विकुण्ठपदस्त्वमेव
त्रित्वं पुनर्भजसि सत्यपदे त्रिभागे ॥2॥
तत्रापि सात्त्विकतनुं तव विष्णुमाहु-
र्धाता तु सत्त्वविरलो रजसैव पूर्णः ।
सत्त्वोत्कटत्वमपि चास्ति तमोविकार-
चेष्टादिकञ्च तव शङ्करनाम्नि मूर्तौ ॥3॥
तं च त्रिमूर्त्यतिगतं परपूरुषं त्वां
शर्वात्मनापि खलु सर्वमयत्वहेतोः ।
शंसन्त्युपासनविधौ तदपि स्वतस्तु
त्वद्रूपमित्यतिदृढं बहु नः प्रमाणम् ॥4॥
श्रीशङ्करोऽपि भगवान् सकलेषु ताव-
त्त्वामेव मानयति यो न हि पक्षपाती ।
त्वन्निष्ठमेव स हि नामसहस्रकादि
व्याख्यात् भवत्स्तुतिपरश्च गतिं गतोऽन्ते ॥5॥
मूर्तित्रयातिगमुवाच च मन्त्रशास्त्र-
स्यादौ कलायसुषमं सकलेश्वरं त्वाम् ।
ध्यानं च निष्कलमसौ प्रणवे खलूक्त्वा
त्वामेव तत्र सकलं निजगाद नान्यम् ॥6॥
समस्तसारे च पुराणसङ्ग्रहे
विसंशयं त्वन्महिमैव वर्ण्यते ।
त्रिमूर्तियुक्सत्यपदत्रिभागतः
परं पदं ते कथितं न शूलिनः ॥7॥
यत् ब्राह्मकल्प इह भागवतद्वितीय-
स्कन्धोदितं वपुरनावृतमीश धात्रे ।
तस्यैव नाम हरिशर्वमुखं जगाद
श्रीमाधवः शिवपरोऽपि पुराणसारे ॥8॥
ये स्वप्रकृत्यनुगुणा गिरिशं भजन्ते
तेषां फलं हि दृढयैव तदीयभक्त्या।
व्यासो हि तेन कृतवानधिकारिहेतोः
स्कन्दादिकेषु तव हानिवचोऽर्थवादैः ॥9॥
भूतार्थकीर्तिरनुवादविरुद्धवादौ
त्रेधार्थवादगतयः खलु रोचनार्थाः ।
स्कान्दादिकेषु बहवोऽत्र विरुद्धवादा-
स्त्वत्तामसत्वपरिभूत्युपशिक्षणाद्याः ॥10॥
यत् किञ्चिदप्यविदुषाऽपि विभो मयोक्तं
तन्मन्त्रशास्त्रवचनाद्यभिदृष्टमेव ।
व्यासोक्तिसारमयभागवतोपगीत
क्लेशान् विधूय कुरु भक्तिभरं परात्मन् ॥11॥
vṛkabhṛgumunimohinyambarīṣādivṛtte-
ṣvayi tava hi mahattvaṃ sarvaśarvādijaitram |
sthitamiha paramātman niṣkalārvāgabhinnaṃ
kimapi yadavabhātaṃ taddhi rūpaṃ tavaiva ||1||
mūrtitrayeśvarasadāśivapañcakaṃ yat
prāhuḥ parātmavapureva sadāśivo'smin |
tatreśvarastu sa vikuṇṭhapadastvameva
tritvaṃ punarbhajasi satyapade tribhāge ||2||
tatrāpi sāttvikatanuṃ tava viṣṇumāhu-
rdhātā tu sattvaviralo rajasaiva pūrṇaḥ |
sattvotkaṭatvamapi cāsti tamovikāra-
ceṣṭādikañca tava śaṅkaranāmni mūrtau ||3||
taṃ ca trimūrtyatigataṃ parapūruṣaṃ tvāṃ
śarvātmanāpi khalu sarvamayatvahetoḥ |
śaṃsantyupāsanavidhau tadapi svatastu
tvadrūpamityatidṛḍhaṃ bahu naḥ pramāṇam ||4||
śrīśaṅkaro'pi bhagavān sakaleṣu tāva-
ttvāmeva mānayati yo na hi pakṣapātī |
tvanniṣṭhameva sa hi nāmasahasrakādi
vyākhyāt bhavatstutiparaśca gatiṃ gato'nte ||5||
mūrtitrayātigamuvāca ca mantraśāstra-
syādau kalāyasuṣamaṃ sakaleśvaraṃ tvām |
dhyānaṃ ca niṣkalamasau praṇave khalūktvā
tvāmeva tatra sakalaṃ nijagāda nānyam ||6||
samastasāre ca purāṇasaṅgrahe
visaṃśayaṃ tvanmahimaiva varṇyate |
trimūrtiyuksatyapadatribhāgataḥ
paraṃ padaṃ te kathitaṃ na śūlinaḥ ||7||
yat brāhmakalpa iha bhāgavatadvitīya-
skandhoditaṃ vapuranāvṛtamīśa dhātre |
tasyaiva nāma hariśarvamukhaṃ jagāda
śrīmādhavaḥ śivaparo'pi purāṇasāre ||8||
ye svaprakṛtyanuguṇā giriśaṃ bhajante
teṣāṃ phalaṃ hi dṛḍhayaiva tadīyabhaktyā|
vyāso hi tena kṛtavānadhikārihetoḥ
skandādikeṣu tava hānivaco'rthavādaiḥ ||9||
bhūtārthakīrtiranuvādaviruddhavādau
tredhārthavādagatayaḥ khalu rocanārthāḥ |
skāndādikeṣu bahavo'tra viruddhavādā-
stvattāmasatvaparibhūtyupaśikṣaṇādyāḥ ||10||
yat kiñcidapyaviduṣā'pi vibho mayoktaṃ
tanmantraśāstravacanādyabhidṛṣṭameva |
vyāsoktisāramayabhāgavatopagīta
kleśān vidhūya kuru bhaktibharaṃ parātman ||11||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in