Vishnu

నారాయణీయం దశక 81 - నరకాసురవధం తథా సుభద్రాహరణమ్

Narayaniyam Dashaka 81 - Narakasuravadham Tatha Subhadraharanam

🖋️ Telugu script
📄 Download PDF
స్నిగ్ధాం ముగ్ధాం సతతమపి తాం లాలయన్ సత్యభామాం
యాతో భూయః సహ ఖలు తయా యాజ్ఞసేనీవివాహమ్ ।
పార్థప్రీత్యై పునరపి మనాగాస్థితో హస్తిపుర్యాం
సశక్రప్రస్థం పురమపి విభో సంవిధాయాగతోఽభూః ॥1॥
భద్రాం భద్రాం భవదవరజాం కౌరవేణార్థ్యమానాం
త్వద్వాచా తామహృత కుహనామస్కరీ శక్రసూనుః ।
తత్ర క్రుద్ధం బలమనునయన్ ప్రత్యగాస్తేన సార్ధం
శక్రప్రస్థం ప్రియసఖముదే సత్యభామాసహాయః ॥2॥
తత్ర క్రీడన్నపి చ యమునాకూలదృష్టాం గృహీత్వా
తాం కాలిన్దీం నగరమగమః ఖాణ్డవప్రీణితాగ్నిః ।
భ్రాతృత్రస్తాం ప్రణయవివశాం దేవ పైతృష్వసేయీం
రాజ్ఞాం మధ్యే సపది జహృషే మిత్రవిన్దామవన్తీమ్ ॥3॥
సత్యాం గత్వా పునరుదవహో నగ్నజిన్నన్దనాం తాం
బధ్వా సప్తాపి చ వృషవరాన్ సప్తమూర్తిర్నిమేషాత్ ।
భద్రాం నామ ప్రదదురథ తే దేవ సన్తర్దనాద్యా-
స్తత్సోదర్యా వరద భవతః సాఽపి పైతృష్వసేయీ ॥4॥
పార్థాద్యైరప్యకృతలవనం తోయమాత్రాభిలక్ష్యం
లక్షం ఛిత్వా శఫరమవృథా లక్ష్మణాం మద్రకన్యామ్ ।
అష్టావేవం తవ సమభవన్ వల్లభాస్తత్ర మధ్యే
శుశ్రోథ త్వం సురపతిగిరా భౌమదుశ్చేష్టితాని ॥5॥
స్మృతాయాతం పక్షిప్రవరమధిరూఢస్త్వమగమో
వహన్నఙ్కే భామాముపవనమివారాతిభవనమ్ ।
విభిన్దన్ దుర్గాణి త్రుటితపృతనాశోణితరసైః
పురం తావత్ ప్రాగ్జ్యోతిషమకురుథాః శోణితపురమ్ ॥6॥
మురస్త్వాం పఞ్చాస్యో జలధివనమధ్యాదుదపతత్
స చక్రే చక్రేణ ప్రదలితశిరా మఙ్క్షు భవతా ।
చతుర్దన్తైర్దన్తావలపతిభిరిన్ధానసమరం
రథాఙ్గేన ఛిత్వా నరకమకరోస్తీర్ణనరకమ్ ॥7॥
స్తుతో భూమ్యా రాజ్యం సపది భగదత్తేఽస్య తనయే
గజఞ్చైకం దత్వా ప్రజిఘయిథ నాగాన్నిజపురీమ్ ।
ఖలేనాబద్ధానాం స్వగతమనసాం షోడశ పునః
సహస్రాణి స్త్రీణామపి చ ధనరాశిం చ విపులమ్ ॥8॥
భౌమాపాహృతకుణ్డలం తదదితేర్దాతుం ప్రయాతో దివం
శక్రాద్యైర్మహితః సమం దయితయా ద్యుస్త్రీషు దత్తహ్రియా ।
హృత్వా కల్పతరుం రుషాభిపతితం జిత్వేన్ద్రమభ్యాగమ-
స్తత్తు శ్రీమదదోష ఈదృశ ఇతి వ్యాఖ్యాతుమేవాకృథాః ॥9॥
కల్పద్రుం సత్యభామాభవనభువి సృజన్ ద్వ్యష్టసాహస్రయోషాః
స్వీకృత్య ప్రత్యగారం విహితబహువపుర్లాలయన్ కేలిభేదైః ।
ఆశ్చర్యాన్నారదాలోకితవివిధగతిస్తత్ర తత్రాపి గేహే
భూయః సర్వాసు కుర్వన్ దశ దశ తనయాన్ పాహి వాతాలయేశ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
snigdhāṃ mugdhāṃ satatamapi tāṃ lālayan satyabhāmāṃ
yāto bhūyaḥ saha khalu tayā yājñasenīvivāham |
pārthaprītyai punarapi manāgāsthito hastipuryāṃ
saśakraprasthaṃ puramapi vibho saṃvidhāyāgato'bhūḥ ||1||
bhadrāṃ bhadrāṃ bhavadavarajāṃ kauraveṇārthyamānāṃ
tvadvācā tāmahṛta kuhanāmaskarī śakrasūnuḥ |
tatra kruddhaṃ balamanunayan pratyagāstena sārdhaṃ
śakraprasthaṃ priyasakhamude satyabhāmāsahāyaḥ ||2||
tatra krīḍannapi ca yamunākūladṛṣṭāṃ gṛhītvā
tāṃ kālindīṃ nagaramagamaḥ khāṇḍavaprīṇitāgniḥ |
bhrātṛtrastāṃ praṇayavivaśāṃ deva paitṛṣvaseyīṃ
rājñāṃ madhye sapadi jahṛṣe mitravindāmavantīm ||3||
satyāṃ gatvā punarudavaho nagnajinnandanāṃ tāṃ
badhvā saptāpi ca vṛṣavarān saptamūrtirnimeṣāt |
bhadrāṃ nāma pradaduratha te deva santardanādyā-
statsodaryā varada bhavataḥ sā'pi paitṛṣvaseyī ||4||
pārthādyairapyakṛtalavanaṃ toyamātrābhilakṣyaṃ
lakṣaṃ chitvā śapharamavṛthā lakṣmaṇāṃ madrakanyām |
aṣṭāvevaṃ tava samabhavan vallabhāstatra madhye
śuśrotha tvaṃ surapatigirā bhaumaduśceṣṭitāni ||5||
smṛtāyātaṃ pakṣipravaramadhirūḍhastvamagamo
vahannaṅke bhāmāmupavanamivārātibhavanam |
vibhindan durgāṇi truṭitapṛtanāśoṇitarasaiḥ
puraṃ tāvat prāgjyotiṣamakuruthāḥ śoṇitapuram ||6||
murastvāṃ pañcāsyo jaladhivanamadhyādudapatat
sa cakre cakreṇa pradalitaśirā maṅkṣu bhavatā |
caturdantairdantāvalapatibhirindhānasamaraṃ
rathāṅgena chitvā narakamakarostīrṇanarakam ||7||
stuto bhūmyā rājyaṃ sapadi bhagadatte'sya tanaye
gajañcaikaṃ datvā prajighayitha nāgānnijapurīm |
khalenābaddhānāṃ svagatamanasāṃ ṣoḍaśa punaḥ
sahasrāṇi strīṇāmapi ca dhanarāśiṃ ca vipulam ||8||
bhaumāpāhṛtakuṇḍalaṃ tadaditerdātuṃ prayāto divaṃ
śakrādyairmahitaḥ samaṃ dayitayā dyustrīṣu dattahriyā |
hṛtvā kalpataruṃ ruṣābhipatitaṃ jitvendramabhyāgama-
stattu śrīmadadoṣa īdṛśa iti vyākhyātumevākṛthāḥ ||9||
kalpadruṃ satyabhāmābhavanabhuvi sṛjan dvyaṣṭasāhasrayoṣāḥ
svīkṛtya pratyagāraṃ vihitabahuvapurlālayan kelibhedaiḥ |
āścaryānnāradālokitavividhagatistatra tatrāpi gehe
bhūyaḥ sarvāsu kurvan daśa daśa tanayān pāhi vātālayeśa ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
स्निग्धां मुग्धां सततमपि तां लालयन् सत्यभामां
यातो भूयः सह खलु तया याज्ञसेनीविवाहम् ।
पार्थप्रीत्यै पुनरपि मनागास्थितो हस्तिपुर्यां
सशक्रप्रस्थं पुरमपि विभो संविधायागतोऽभूः ॥1॥
भद्रां भद्रां भवदवरजां कौरवेणार्थ्यमानां
त्वद्वाचा तामहृत कुहनामस्करी शक्रसूनुः ।
तत्र क्रुद्धं बलमनुनयन् प्रत्यगास्तेन सार्धं
शक्रप्रस्थं प्रियसखमुदे सत्यभामासहायः ॥2॥
तत्र क्रीडन्नपि च यमुनाकूलदृष्टां गृहीत्वा
तां कालिन्दीं नगरमगमः खाण्डवप्रीणिताग्निः ।
भ्रातृत्रस्तां प्रणयविवशां देव पैतृष्वसेयीं
राज्ञां मध्ये सपदि जहृषे मित्रविन्दामवन्तीम् ॥3॥
सत्यां गत्वा पुनरुदवहो नग्नजिन्नन्दनां तां
बध्वा सप्तापि च वृषवरान् सप्तमूर्तिर्निमेषात् ।
भद्रां नाम प्रददुरथ ते देव सन्तर्दनाद्या-
स्तत्सोदर्या वरद भवतः साऽपि पैतृष्वसेयी ॥4॥
पार्थाद्यैरप्यकृतलवनं तोयमात्राभिलक्ष्यं
लक्षं छित्वा शफरमवृथा लक्ष्मणां मद्रकन्याम् ।
अष्टावेवं तव समभवन् वल्लभास्तत्र मध्ये
शुश्रोथ त्वं सुरपतिगिरा भौमदुश्चेष्टितानि ॥5॥
स्मृतायातं पक्षिप्रवरमधिरूढस्त्वमगमो
वहन्नङ्के भामामुपवनमिवारातिभवनम् ।
विभिन्दन् दुर्गाणि त्रुटितपृतनाशोणितरसैः
पुरं तावत् प्राग्ज्योतिषमकुरुथाः शोणितपुरम् ॥6॥
मुरस्त्वां पञ्चास्यो जलधिवनमध्यादुदपतत्
स चक्रे चक्रेण प्रदलितशिरा मङ्क्षु भवता ।
चतुर्दन्तैर्दन्तावलपतिभिरिन्धानसमरं
रथाङ्गेन छित्वा नरकमकरोस्तीर्णनरकम् ॥7॥
स्तुतो भूम्या राज्यं सपदि भगदत्तेऽस्य तनये
गजञ्चैकं दत्वा प्रजिघयिथ नागान्निजपुरीम् ।
खलेनाबद्धानां स्वगतमनसां षोडश पुनः
सहस्राणि स्त्रीणामपि च धनराशिं च विपुलम् ॥8॥
भौमापाहृतकुण्डलं तददितेर्दातुं प्रयातो दिवं
शक्राद्यैर्महितः समं दयितया द्युस्त्रीषु दत्तह्रिया ।
हृत्वा कल्पतरुं रुषाभिपतितं जित्वेन्द्रमभ्यागम-
स्तत्तु श्रीमददोष ईदृश इति व्याख्यातुमेवाकृथाः ॥9॥
कल्पद्रुं सत्यभामाभवनभुवि सृजन् द्व्यष्टसाहस्रयोषाः
स्वीकृत्य प्रत्यगारं विहितबहुवपुर्लालयन् केलिभेदैः ।
आश्चर्यान्नारदालोकितविविधगतिस्तत्र तत्रापि गेहे
भूयः सर्वासु कुर्वन् दश दश तनयान् पाहि वातालयेश ॥10॥
snigdhāṃ mugdhāṃ satatamapi tāṃ lālayan satyabhāmāṃ
yāto bhūyaḥ saha khalu tayā yājñasenīvivāham |
pārthaprītyai punarapi manāgāsthito hastipuryāṃ
saśakraprasthaṃ puramapi vibho saṃvidhāyāgato'bhūḥ ||1||
bhadrāṃ bhadrāṃ bhavadavarajāṃ kauraveṇārthyamānāṃ
tvadvācā tāmahṛta kuhanāmaskarī śakrasūnuḥ |
tatra kruddhaṃ balamanunayan pratyagāstena sārdhaṃ
śakraprasthaṃ priyasakhamude satyabhāmāsahāyaḥ ||2||
tatra krīḍannapi ca yamunākūladṛṣṭāṃ gṛhītvā
tāṃ kālindīṃ nagaramagamaḥ khāṇḍavaprīṇitāgniḥ |
bhrātṛtrastāṃ praṇayavivaśāṃ deva paitṛṣvaseyīṃ
rājñāṃ madhye sapadi jahṛṣe mitravindāmavantīm ||3||
satyāṃ gatvā punarudavaho nagnajinnandanāṃ tāṃ
badhvā saptāpi ca vṛṣavarān saptamūrtirnimeṣāt |
bhadrāṃ nāma pradaduratha te deva santardanādyā-
statsodaryā varada bhavataḥ sā'pi paitṛṣvaseyī ||4||
pārthādyairapyakṛtalavanaṃ toyamātrābhilakṣyaṃ
lakṣaṃ chitvā śapharamavṛthā lakṣmaṇāṃ madrakanyām |
aṣṭāvevaṃ tava samabhavan vallabhāstatra madhye
śuśrotha tvaṃ surapatigirā bhaumaduśceṣṭitāni ||5||
smṛtāyātaṃ pakṣipravaramadhirūḍhastvamagamo
vahannaṅke bhāmāmupavanamivārātibhavanam |
vibhindan durgāṇi truṭitapṛtanāśoṇitarasaiḥ
puraṃ tāvat prāgjyotiṣamakuruthāḥ śoṇitapuram ||6||
murastvāṃ pañcāsyo jaladhivanamadhyādudapatat
sa cakre cakreṇa pradalitaśirā maṅkṣu bhavatā |
caturdantairdantāvalapatibhirindhānasamaraṃ
rathāṅgena chitvā narakamakarostīrṇanarakam ||7||
stuto bhūmyā rājyaṃ sapadi bhagadatte'sya tanaye
gajañcaikaṃ datvā prajighayitha nāgānnijapurīm |
khalenābaddhānāṃ svagatamanasāṃ ṣoḍaśa punaḥ
sahasrāṇi strīṇāmapi ca dhanarāśiṃ ca vipulam ||8||
bhaumāpāhṛtakuṇḍalaṃ tadaditerdātuṃ prayāto divaṃ
śakrādyairmahitaḥ samaṃ dayitayā dyustrīṣu dattahriyā |
hṛtvā kalpataruṃ ruṣābhipatitaṃ jitvendramabhyāgama-
stattu śrīmadadoṣa īdṛśa iti vyākhyātumevākṛthāḥ ||9||
kalpadruṃ satyabhāmābhavanabhuvi sṛjan dvyaṣṭasāhasrayoṣāḥ
svīkṛtya pratyagāraṃ vihitabahuvapurlālayan kelibhedaiḥ |
āścaryānnāradālokitavividhagatistatra tatrāpi gehe
bhūyaḥ sarvāsu kurvan daśa daśa tanayān pāhi vātālayeśa ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in