Vishnu

నారాయణీయం దశక 82 - బాణాసురయుద్ధం తథా నృగశాపమోక్షమ్

Narayaniyam Dashaka 82 - Banasurayuddham Tatha Nrigashapamoksham

🖋️ Telugu script
📄 Download PDF
ప్రద్యుమ్నో రౌక్మిణేయః స ఖలు తవ కలా శమ్బరేణాహృతస్తం
హత్వా రత్యా సహాప్తో నిజపురమహరద్రుక్మికన్యాం చ ధన్యామ్ ।
తత్పుత్రోఽథానిరుద్ధో గుణనిధిరవహద్రోచనాం రుక్మిపౌత్రీం
తత్రోద్వాహే గతస్త్వం న్యవధి ముసలినా రుక్మ్యపి ద్యూతవైరాత్ ॥1॥
బాణస్య సా బలిసుతస్య సహస్రబాహో-
ర్మాహేశ్వరస్య మహితా దుహితా కిలోషా ।
త్వత్పౌత్రమేనమనిరుద్ధమదృష్టపూర్వం
స్వప్నేఽనుభూయ భగవన్ విరహాతురాఽభూత్ ॥2॥
యోగిన్యతీవ కుశలా ఖలు చిత్రలేఖా
తస్యాః సఖీ విలిఖతీ తరుణానశేషాన్ ।
తత్రానిరుద్ధముషయా విదితం నిశాయా-
మానేష్ట యోగబలతో భవతో నికేతాత్ ॥3॥
కన్యాపురే దయితయా సుఖమారమన్తం
చైనం కథఞ్చన బబన్ధుషి శర్వబన్ధౌ ।
శ్రీనారదోక్తతదుదన్తదురన్తరోషై-
స్త్వం తస్య శోణితపురం యదుభిర్న్యరున్ధాః ॥4॥
పురీపాలశ్శైలప్రియదుహితృనాథోఽస్య భగవాన్
సమం భూతవ్రాతైర్యదుబలమశఙ్కం నిరురుధే ।
మహాప్రాణో బాణో ఝటితి యుయుధానేనయుయుధే
గుహః ప్రద్యుమ్నేన త్వమపి పురహన్త్రా జఘటిషే ॥5॥
నిరుద్ధాశేషాస్త్రే ముముహుషి తవాస్త్రేణ గిరిశే
ద్రుతా భూతా భీతాః ప్రమథకులవీరాః ప్రమథితాః ।
పరాస్కన్ద్త్ స్కన్దః కుసుమశరబాణైశ్చ సచివః
స కుమ్భాణ్డో భాణ్డం నవమివ బలేనాశు బిభిదే ॥6॥
చాపానాం పఞ్చశత్యా ప్రసభముపగతే ఛిన్నచాపేఽథ బాణే
వ్యర్థే యాతే సమేతో జ్వరపతిరశనైరజ్వరి త్వజ్జ్వరేణ ।
జ్ఞానీ స్తుత్వాఽథ దత్వా తవ చరితజుషాం విజ్వరం స జ్వరోఽగాత్
ప్రాయోఽన్తర్జ్ఞానవన్తోఽపి చ బహుతమసా రౌద్రచేష్టా హి రౌద్రాః ॥7॥
బాణం నానాయుధోగ్రం పునరభిపతితం దర్పదోషాద్వితన్వన్
నిర్లూనాశేషదోషం సపది బుబుధుషా శఙ్కరేణోపగీతః ।
తద్వాచా శిష్టబాహుద్వితయముభయతో నిర్భయం తత్ప్రియం తం
ముక్త్వా తద్దత్తమానో నిజపురమగమః సానిరుద్ధః సహోషః ॥8॥
ముహుస్తావచ్ఛక్రం వరుణమజయో నన్దహరణే
యమం బాలానీతౌ దవదహనపానేఽనిలసఖమ్ ।
విధిం వత్సస్తేయే గిరిశమిహ బాణస్య సమరే
విభో విశ్వోత్కర్షీ తదయమవతారో జయతి తే ॥9॥
ద్విజరుషా కృకలాసవపుర్ధరం నృగనృపం త్రిదివాలయమాపయన్ ।
నిజజనే ద్విజభక్తిమనుత్తమాముపదిశన్ పవనేశ్వర్ పాహి మామ్ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
pradyumno raukmiṇeyaḥ sa khalu tava kalā śambareṇāhṛtastaṃ
hatvā ratyā sahāpto nijapuramaharadrukmikanyāṃ ca dhanyām |
tatputro'thāniruddho guṇanidhiravahadrocanāṃ rukmipautrīṃ
tatrodvāhe gatastvaṃ nyavadhi musalinā rukmyapi dyūtavairāt ||1||
bāṇasya sā balisutasya sahasrabāho-
rmāheśvarasya mahitā duhitā kiloṣā |
tvatpautramenamaniruddhamadṛṣṭapūrvaṃ
svapne'nubhūya bhagavan virahāturā'bhūt ||2||
yoginyatīva kuśalā khalu citralekhā
tasyāḥ sakhī vilikhatī taruṇānaśeṣān |
tatrāniruddhamuṣayā viditaṃ niśāyā-
māneṣṭa yogabalato bhavato niketāt ||3||
kanyāpure dayitayā sukhamāramantaṃ
cainaṃ kathañcana babandhuṣi śarvabandhau |
śrīnāradoktatadudantadurantaroṣai-
stvaṃ tasya śoṇitapuraṃ yadubhirnyarundhāḥ ||4||
purīpālaśśailapriyaduhitṛnātho'sya bhagavān
samaṃ bhūtavrātairyadubalamaśaṅkaṃ nirurudhe |
mahāprāṇo bāṇo jhaṭiti yuyudhānenayuyudhe
guhaḥ pradyumnena tvamapi purahantrā jaghaṭiṣe ||5||
niruddhāśeṣāstre mumuhuṣi tavāstreṇa giriśe
drutā bhūtā bhītāḥ pramathakulavīrāḥ pramathitāḥ |
parāskandt skandaḥ kusumaśarabāṇaiśca sacivaḥ
sa kumbhāṇḍo bhāṇḍaṃ navamiva balenāśu bibhide ||6||
cāpānāṃ pañcaśatyā prasabhamupagate chinnacāpe'tha bāṇe
vyarthe yāte sameto jvarapatiraśanairajvari tvajjvareṇa |
jñānī stutvā'tha datvā tava caritajuṣāṃ vijvaraṃ sa jvaro'gāt
prāyo'ntarjñānavanto'pi ca bahutamasā raudraceṣṭā hi raudrāḥ ||7||
bāṇaṃ nānāyudhograṃ punarabhipatitaṃ darpadoṣādvitanvan
nirlūnāśeṣadoṣaṃ sapadi bubudhuṣā śaṅkareṇopagītaḥ |
tadvācā śiṣṭabāhudvitayamubhayato nirbhayaṃ tatpriyaṃ taṃ
muktvā taddattamāno nijapuramagamaḥ sāniruddhaḥ sahoṣaḥ ||8||
muhustāvacchakraṃ varuṇamajayo nandaharaṇe
yamaṃ bālānītau davadahanapāne'nilasakham |
vidhiṃ vatsasteye giriśamiha bāṇasya samare
vibho viśvotkarṣī tadayamavatāro jayati te ||9||
dvijaruṣā kṛkalāsavapurdharaṃ nṛganṛpaṃ tridivālayamāpayan |
nijajane dvijabhaktimanuttamāmupadiśan pavaneśvar pāhi mām ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
प्रद्युम्नो रौक्मिणेयः स खलु तव कला शम्बरेणाहृतस्तं
हत्वा रत्या सहाप्तो निजपुरमहरद्रुक्मिकन्यां च धन्याम् ।
तत्पुत्रोऽथानिरुद्धो गुणनिधिरवहद्रोचनां रुक्मिपौत्रीं
तत्रोद्वाहे गतस्त्वं न्यवधि मुसलिना रुक्म्यपि द्यूतवैरात् ॥1॥
बाणस्य सा बलिसुतस्य सहस्रबाहो-
र्माहेश्वरस्य महिता दुहिता किलोषा ।
त्वत्पौत्रमेनमनिरुद्धमदृष्टपूर्वं
स्वप्नेऽनुभूय भगवन् विरहातुराऽभूत् ॥2॥
योगिन्यतीव कुशला खलु चित्रलेखा
तस्याः सखी विलिखती तरुणानशेषान् ।
तत्रानिरुद्धमुषया विदितं निशाया-
मानेष्ट योगबलतो भवतो निकेतात् ॥3॥
कन्यापुरे दयितया सुखमारमन्तं
चैनं कथञ्चन बबन्धुषि शर्वबन्धौ ।
श्रीनारदोक्ततदुदन्तदुरन्तरोषै-
स्त्वं तस्य शोणितपुरं यदुभिर्न्यरुन्धाः ॥4॥
पुरीपालश्शैलप्रियदुहितृनाथोऽस्य भगवान्
समं भूतव्रातैर्यदुबलमशङ्कं निरुरुधे ।
महाप्राणो बाणो झटिति युयुधानेनयुयुधे
गुहः प्रद्युम्नेन त्वमपि पुरहन्त्रा जघटिषे ॥5॥
निरुद्धाशेषास्त्रे मुमुहुषि तवास्त्रेण गिरिशे
द्रुता भूता भीताः प्रमथकुलवीराः प्रमथिताः ।
परास्कन्द्त् स्कन्दः कुसुमशरबाणैश्च सचिवः
स कुम्भाण्डो भाण्डं नवमिव बलेनाशु बिभिदे ॥6॥
चापानां पञ्चशत्या प्रसभमुपगते छिन्नचापेऽथ बाणे
व्यर्थे याते समेतो ज्वरपतिरशनैरज्वरि त्वज्ज्वरेण ।
ज्ञानी स्तुत्वाऽथ दत्वा तव चरितजुषां विज्वरं स ज्वरोऽगात्
प्रायोऽन्तर्ज्ञानवन्तोऽपि च बहुतमसा रौद्रचेष्टा हि रौद्राः ॥7॥
बाणं नानायुधोग्रं पुनरभिपतितं दर्पदोषाद्वितन्वन्
निर्लूनाशेषदोषं सपदि बुबुधुषा शङ्करेणोपगीतः ।
तद्वाचा शिष्टबाहुद्वितयमुभयतो निर्भयं तत्प्रियं तं
मुक्त्वा तद्दत्तमानो निजपुरमगमः सानिरुद्धः सहोषः ॥8॥
मुहुस्तावच्छक्रं वरुणमजयो नन्दहरणे
यमं बालानीतौ दवदहनपानेऽनिलसखम् ।
विधिं वत्सस्तेये गिरिशमिह बाणस्य समरे
विभो विश्वोत्कर्षी तदयमवतारो जयति ते ॥9॥
द्विजरुषा कृकलासवपुर्धरं नृगनृपं त्रिदिवालयमापयन् ।
निजजने द्विजभक्तिमनुत्तमामुपदिशन् पवनेश्वर् पाहि माम् ॥10॥
pradyumno raukmiṇeyaḥ sa khalu tava kalā śambareṇāhṛtastaṃ
hatvā ratyā sahāpto nijapuramaharadrukmikanyāṃ ca dhanyām |
tatputro'thāniruddho guṇanidhiravahadrocanāṃ rukmipautrīṃ
tatrodvāhe gatastvaṃ nyavadhi musalinā rukmyapi dyūtavairāt ||1||
bāṇasya sā balisutasya sahasrabāho-
rmāheśvarasya mahitā duhitā kiloṣā |
tvatpautramenamaniruddhamadṛṣṭapūrvaṃ
svapne'nubhūya bhagavan virahāturā'bhūt ||2||
yoginyatīva kuśalā khalu citralekhā
tasyāḥ sakhī vilikhatī taruṇānaśeṣān |
tatrāniruddhamuṣayā viditaṃ niśāyā-
māneṣṭa yogabalato bhavato niketāt ||3||
kanyāpure dayitayā sukhamāramantaṃ
cainaṃ kathañcana babandhuṣi śarvabandhau |
śrīnāradoktatadudantadurantaroṣai-
stvaṃ tasya śoṇitapuraṃ yadubhirnyarundhāḥ ||4||
purīpālaśśailapriyaduhitṛnātho'sya bhagavān
samaṃ bhūtavrātairyadubalamaśaṅkaṃ nirurudhe |
mahāprāṇo bāṇo jhaṭiti yuyudhānenayuyudhe
guhaḥ pradyumnena tvamapi purahantrā jaghaṭiṣe ||5||
niruddhāśeṣāstre mumuhuṣi tavāstreṇa giriśe
drutā bhūtā bhītāḥ pramathakulavīrāḥ pramathitāḥ |
parāskandt skandaḥ kusumaśarabāṇaiśca sacivaḥ
sa kumbhāṇḍo bhāṇḍaṃ navamiva balenāśu bibhide ||6||
cāpānāṃ pañcaśatyā prasabhamupagate chinnacāpe'tha bāṇe
vyarthe yāte sameto jvarapatiraśanairajvari tvajjvareṇa |
jñānī stutvā'tha datvā tava caritajuṣāṃ vijvaraṃ sa jvaro'gāt
prāyo'ntarjñānavanto'pi ca bahutamasā raudraceṣṭā hi raudrāḥ ||7||
bāṇaṃ nānāyudhograṃ punarabhipatitaṃ darpadoṣādvitanvan
nirlūnāśeṣadoṣaṃ sapadi bubudhuṣā śaṅkareṇopagītaḥ |
tadvācā śiṣṭabāhudvitayamubhayato nirbhayaṃ tatpriyaṃ taṃ
muktvā taddattamāno nijapuramagamaḥ sāniruddhaḥ sahoṣaḥ ||8||
muhustāvacchakraṃ varuṇamajayo nandaharaṇe
yamaṃ bālānītau davadahanapāne'nilasakham |
vidhiṃ vatsasteye giriśamiha bāṇasya samare
vibho viśvotkarṣī tadayamavatāro jayati te ||9||
dvijaruṣā kṛkalāsavapurdharaṃ nṛganṛpaṃ tridivālayamāpayan |
nijajane dvijabhaktimanuttamāmupadiśan pavaneśvar pāhi mām ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in