ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଷୋଡଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ପ୍ରତିପ୍ରଯାତେ ଭରତେ ଵସନ୍ରାମସ୍ତପୋଵନେ ।
ଲକ୍ଷଯାମାସ ସୋଦ୍ଵେଗମଥୌତ୍ସୁକ୍ଯଂ ତପସ୍ଵିନାମ୍ ॥ 1 ॥
ଯେ ତତ୍ର ଚିତ୍ରକୂଟସ୍ଯ ପୁରସ୍ତାତ୍ତାପସାଶ୍ରମେ ।
ରାମମାଶ୍ରିତ୍ଯ ନିରତାସ୍ତାନଲକ୍ଷଯଦୁତ୍ସୁକାନ୍ ॥ 2 ॥
ନଯନୈର୍ବ୍ରୁକୁଟୀଭିଶ୍ଚ ରାମଂ ନିର୍ଦିଶ୍ଯ ଶଙ୍କିତାଃ ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମୁପଜଲ୍ପନ୍ତ ଶ୍ଶନୈଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମିଥଃ କଥାଃ ॥ 3 ॥
ତେଷାମୌତ୍ସୁକ୍ଯମାଲକ୍ଷ୍ଯ ରାମସ୍ତ୍ଵାତ୍ମନି ଶଙ୍କିତଃ ।
କୃତାଞ୍ଜଲିରୁଵାଚେଦମୃଷିଂ କୁଲପତିଂ ତତଃ ॥ 4 ॥
ନ କଚ୍ଚିଦ୍ଭଗଵନ୍କିଞ୍ଚିତ୍ପୂର୍ଵଵୃତ୍ତମିଦଂ ମଯି ।
ଦୃଶ୍ଯତେ ଵିକୃତଂ ଯେନ ଵିକ୍ରିଯନ୍ତେ ତପସ୍ଵିନଃ ॥ 5 ॥
ପ୍ରମାଦାଚ୍ଚରିତଂ କଚ୍ଚିତ୍କିଞ୍ଚିନ୍ନାଵରଜସ୍ଯ ମେ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯର୍ଷିଭିଦୃଷ୍ଟଂ ନାନୁରୂପମିଵାତ୍ମନଃ ॥ 6 ॥
କଚ୍ଚିଚ୍ଛୁଶ୍ରୂଷମାଣା ଵ ଶ୍ଶୁଶ୍ରୂଷଣପରା ମଯି ।
ପ୍ରମଦାଽଭ୍ଯୁଚିତାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ସୀତା ଯୁକ୍ତଂ ନ ଵର୍ତତେ ॥ 7 ॥
ଅଥର୍ଷିର୍ଜରଯା ଵୃଦ୍ଧସ୍ତପସା ଚ ଜରାଂ ଗତଃ ।
ଵେପମାନ ଇଵୋଵାଚ ରାମଂ ଭୂତଦଯାପରମ୍ ॥ 8 ॥
କୁତଃ କଲ୍ଯାଣସତ୍ତ୍ଵାଯାଃ କଲ୍ଯାଣାଭିରତେସ୍ତଥା ।
ଚଲନଂ ତାତ ଵୈଦେହ୍ଯାସ୍ତପସ୍ଵିଷୁ ଵିଶେଷତଃ ॥ 9 ॥
ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତମିଦଂ ତାଵତ୍ତାପସାନ୍ପ୍ରତିଵର୍ତତେ ।
ରକ୍ଷୋଭ୍ଯସ୍ତେନ ସଂଵିଗ୍ନାଃ କଥଯନ୍ତି ମିଥଃ କଥାଃ ॥ 10 ॥
ରାଵଣାଵରଜଃ କଶ୍ଚିତ୍ ଖରୋ ନାମେହ ରାକ୍ଷସଃ ।
ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ତାପସାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଜନସ୍ଥାନନିକେତନାନ୍ ॥ 11 ॥
ଧୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଜିତକାଶୀ ଚ ନୃଶଂସଃ ପୁରୁଷାଦକଃ ।
ଅଵଲିପ୍ତଶ୍ଚ ପାପଶ୍ଚ ତ୍ଵାଂ ଚ ତାତ ନ ମୃଷ୍ଯତେ ॥ 12 ॥
ତ୍ଵଂ ଯଦାପ୍ରଭୃତି ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ନାଶ୍ରମେ ତାତ ଵର୍ତସେ ।
ତଦାପ୍ରଭୃତି ରକ୍ଷାଂସି ଵିପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ତାପସାନ୍ ॥ 13 ॥
ଦର୍ଶଯନ୍ତି ହି ବୀଭତ୍ସୈଃ କ୍ରୂରୈର୍ଭୀଷଣକୈରପି ।
ନାନାରୂପୈର୍ଵିରୂପୈଶ୍ଚ ରୂପୈର୍ଵିକୃତଦର୍ଶନୈଃ ॥ 14 ॥
ଅପ୍ରଶସ୍ତୈଶୁଚିଭିସ୍ସମ୍ପ୍ରଯୋଜ୍ଯ ଚ ତାପସାନ୍ ।
ପ୍ରତିଧ୍ନନ୍ତ୍ଯପରାନ୍କ୍ଷିପ୍ରମନାର୍ଯାଃ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତାଃ ॥ 15 ॥
ତେଷୁ ତେଷ୍ଵାଶ୍ରମସ୍ଥାନେଷ୍ଵବୁଦ୍ଧମଵଲୀଯ ଚ ।
ରମନ୍ତେ ତାପସାଂ ସ୍ତତ୍ର ନାଶଯନ୍ତୋଽଲ୍ପଚେତସଃ ॥ 16 ॥
ଅପକ୍ଷିପନ୍ତି ସ୍ରୁଗ୍ଭାଣ୍ଡାନଗ୍ନୀସ୍ନିଞ୍ଚନ୍ତି ଵାରିଣା ।
କଲଶାଂଶ୍ଚ ପ୍ରମଧ୍ନନ୍ତି ହଵନେ ସମୁପସ୍ଥିତେ ॥ 17 ॥
ତୈର୍ଦୁରାତ୍ମଭିରାମୃଷ୍ଟାନାଶ୍ରମାନ୍ପ୍ରଜିହାସଵଃ ।
ଗମନାଯାନ୍ଯଦେଶସ୍ଯ ଚୋଦଯନ୍ତ୍ଯୃଷଯୋଽଦ୍ଯ ମାମ୍ ॥ 18 ॥
ତତ୍ପୁରା ରାମ ଶାରୀରାମୁପହିଂସାଂ ତପସ୍ଵିଷୁ ।
ଦର୍ଶଯନ୍ତି ହି ଦୁଷ୍ଟାସ୍ତେ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମ ଇମମାଶ୍ରମମ୍ ॥ 19 ॥
ବହୁମୂଲଫଲଂ ଚିତ୍ରମଵିଦୂରାଦିତୋ ଵନମ୍ ।
ପୁରାଣାଶ୍ରମମେଵାହଂ ଶ୍ରଯିଷ୍ଯେ ସଗଣଃ ପୁନଃ ॥ 20 ॥
ଖରସ୍ତ୍ଵଯ୍ଯପି ଚାଯୁକ୍ତଂ ପୁରା ତାତ ପ୍ରଵର୍ତତେ ।
ସହାସ୍ମାଭିରିତୋ ଗଚ୍ଛ ଯଦି ବୁଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ ॥ 21 ॥
ସକଲତ୍ରସ୍ଯ ସନ୍ଦେହୋ ନିତ୍ଯଂ ଯତ୍ତସ୍ଯ ରାଘଵ ।
ସମର୍ଥସ୍ଯାପି ହି ସତୋ ଵାସୋ ଦୁଃଖମିହାଦ୍ଯ ତେ ॥ 22 ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵନ୍ତଂ ସ୍ତଂରାମ ରାଜପୁତ୍ରସ୍ତପସ୍ଵିନମ୍ ।
ନ ଶଶାକୋତ୍ତରୈର୍ଵାକ୍ଯୈରଵରୋଦ୍ଧୁଂ ସମୁତ୍ସୁକମ୍ ॥ 23 ॥
ଅଭିନନ୍ଦ୍ଯ ସମାପୃଚ୍ଛ୍ଯ ସମାଧାଯ ଚ ରାଘଵମ୍ ।
ସ ଜଗାମାଶ୍ରମଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କୁଲୈଃ କୁଲପତିସ୍ସହ ॥ 24 ॥
ରାମଃ ସଂସାଦ୍ଯ ଋଷିଗଣମନୁଗମନାଦ୍ଦେଶାତ୍ତସ୍ମାତ୍କୁଲପତିମଭିଵାଦ୍ଯ ଋଷିମ୍ ।
ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରୀତୈସ୍ତୈରନୁମତ ଉପଦିଷ୍ଟାର୍ଥଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଵାସାଯ ସ୍ଵନିଲଯମୁପସମ୍ପେଦେ ॥ 25 ॥
ଆଶ୍ରମମୃଷିଵିରହିତଂ ପ୍ରଭୁଃ କ୍ଷଣମପିନ ଜହୌ ସ ରାଘଵଃ ।
ରାଘଵଂ ହି ସତତମନୁଗତା ସ୍ତାପସାଶ୍ଚାର୍ଷଚରିତ ଧୃତଗୁଣାଃ ॥ 26 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ଷୋଡଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ |
pratiprayāte bharate vasanrāmastapovane |
lakṣayāmāsa sodvegamathautsukyaṃ tapasvinām || 1 ||
ye tatra citrakūṭasya purastāttāpasāśrame |
rāmamāśritya niratāstānalakṣayadutsukān || 2 ||
nayanairbrukuṭībhiśca rāmaṃ nirdiśya śaṅkitāḥ |
anyonyamupajalpanta śśanaiścakrurmithaḥ kathāḥ || 3 ||
teṣāmautsukyamālakṣya rāmastvātmani śaṅkitaḥ |
kṛtāñjaliruvācedamṛṣiṃ kulapatiṃ tataḥ || 4 ||
na kaccidbhagavankiñcitpūrvavṛttamidaṃ mayi |
dṛśyate vikṛtaṃ yena vikriyante tapasvinaḥ || 5 ||
pramādāccaritaṃ kaccitkiñcinnāvarajasya me |
lakṣmaṇasyarṣibhidṛṣṭaṃ nānurūpamivātmanaḥ || 6 ||
kaccicchuśrūṣamāṇā va śśuśrūṣaṇaparā mayi |
pramadā'bhyucitāṃ vṛttiṃ sītā yuktaṃ na vartate || 7 ||
atharṣirjarayā vṛddhastapasā ca jarāṃ gataḥ |
vepamāna ivovāca rāmaṃ bhūtadayāparam || 8 ||
kutaḥ kalyāṇasattvāyāḥ kalyāṇābhiratestathā |
calanaṃ tāta vaidehyāstapasviṣu viśeṣataḥ || 9 ||
tvannimittamidaṃ tāvattāpasānprativartate |
rakṣobhyastena saṃvignāḥ kathayanti mithaḥ kathāḥ || 10 ||
rāvaṇāvarajaḥ kaścit kharo nāmeha rākṣasaḥ |
utpāṭya tāpasānsarvāñjanasthānaniketanān || 11 ||
dhṛṣṭaśca jitakāśī ca nṛśaṃsaḥ puruṣādakaḥ |
avaliptaśca pāpaśca tvāṃ ca tāta na mṛṣyate || 12 ||
tvaṃ yadāprabhṛti hyasminnāśrame tāta vartase |
tadāprabhṛti rakṣāṃsi viprakurvanti tāpasān || 13 ||
darśayanti hi bībhatsaiḥ krūrairbhīṣaṇakairapi |
nānārūpairvirūpaiśca rūpairvikṛtadarśanaiḥ || 14 ||
apraśastaiśucibhissamprayojya ca tāpasān |
pratidhnantyaparānkṣipramanāryāḥ purataḥ sthitāḥ || 15 ||
teṣu teṣvāśramasthāneṣvabuddhamavalīya ca |
ramante tāpasāṃ statra nāśayanto'lpacetasaḥ || 16 ||
apakṣipanti srugbhāṇḍānagnīsniñcanti vāriṇā |
kalaśāṃśca pramadhnanti havane samupasthite || 17 ||
tairdurātmabhirāmṛṣṭānāśramānprajihāsavaḥ |
gamanāyānyadeśasya codayantyṛṣayo'dya mām || 18 ||
tatpurā rāma śārīrāmupahiṃsāṃ tapasviṣu |
darśayanti hi duṣṭāste tyakṣyāma imamāśramam || 19 ||
bahumūlaphalaṃ citramavidūrādito vanam |
purāṇāśramamevāhaṃ śrayiṣye sagaṇaḥ punaḥ || 20 ||
kharastvayyapi cāyuktaṃ purā tāta pravartate |
sahāsmābhirito gaccha yadi buddhiḥ pravartate || 21 ||
sakalatrasya sandeho nityaṃ yattasya rāghava |
samarthasyāpi hi sato vāso duḥkhamihādya te || 22 ||
ityuktavantaṃ staṃrāma rājaputrastapasvinam |
na śaśākottarairvākyairavaroddhuṃ samutsukam || 23 ||
abhinandya samāpṛcchya samādhāya ca rāghavam |
sa jagāmāśramaṃ tyaktvā kulaiḥ kulapatissaha || 24 ||
rāmaḥ saṃsādya ṛṣigaṇamanugamanāddeśāttasmātkulapatimabhivādya ṛṣim |
samyakprītaistairanumata upadiṣṭārthaḥ puṇyaṃ vāsāya svanilayamupasampede || 25 ||
āśramamṛṣivirahitaṃ prabhuḥ kṣaṇamapina jahau sa rāghavaḥ |
rāghavaṃ hi satatamanugatā stāpasāścārṣacarita dhṛtaguṇāḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ षोडशाधिकशततमस्सर्गः ।
प्रतिप्रयाते भरते वसन्रामस्तपोवने ।
लक्षयामास सोद्वेगमथौत्सुक्यं तपस्विनाम् ॥ 1 ॥
ये तत्र चित्रकूटस्य पुरस्तात्तापसाश्रमे ।
राममाश्रित्य निरतास्तानलक्षयदुत्सुकान् ॥ 2 ॥
नयनैर्ब्रुकुटीभिश्च रामं निर्दिश्य शङ्किताः ।
अन्योन्यमुपजल्पन्त श्शनैश्चक्रुर्मिथः कथाः ॥ 3 ॥
तेषामौत्सुक्यमालक्ष्य रामस्त्वात्मनि शङ्कितः ।
कृताञ्जलिरुवाचेदमृषिं कुलपतिं ततः ॥ 4 ॥
न कच्चिद्भगवन्किञ्चित्पूर्ववृत्तमिदं मयि ।
दृश्यते विकृतं येन विक्रियन्ते तपस्विनः ॥ 5 ॥
प्रमादाच्चरितं कच्चित्किञ्चिन्नावरजस्य मे ।
लक्ष्मणस्यर्षिभिदृष्टं नानुरूपमिवात्मनः ॥ 6 ॥
कच्चिच्छुश्रूषमाणा व श्शुश्रूषणपरा मयि ।
प्रमदाऽभ्युचितां वृत्तिं सीता युक्तं न वर्तते ॥ 7 ॥
अथर्षिर्जरया वृद्धस्तपसा च जरां गतः ।
वेपमान इवोवाच रामं भूतदयापरम् ॥ 8 ॥
कुतः कल्याणसत्त्वायाः कल्याणाभिरतेस्तथा ।
चलनं तात वैदेह्यास्तपस्विषु विशेषतः ॥ 9 ॥
त्वन्निमित्तमिदं तावत्तापसान्प्रतिवर्तते ।
रक्षोभ्यस्तेन संविग्नाः कथयन्ति मिथः कथाः ॥ 10 ॥
रावणावरजः कश्चित् खरो नामेह राक्षसः ।
उत्पाट्य तापसान्सर्वाञ्जनस्थाननिकेतनान् ॥ 11 ॥
धृष्टश्च जितकाशी च नृशंसः पुरुषादकः ।
अवलिप्तश्च पापश्च त्वां च तात न मृष्यते ॥ 12 ॥
त्वं यदाप्रभृति ह्यस्मिन्नाश्रमे तात वर्तसे ।
तदाप्रभृति रक्षांसि विप्रकुर्वन्ति तापसान् ॥ 13 ॥
दर्शयन्ति हि बीभत्सैः क्रूरैर्भीषणकैरपि ।
नानारूपैर्विरूपैश्च रूपैर्विकृतदर्शनैः ॥ 14 ॥
अप्रशस्तैशुचिभिस्सम्प्रयोज्य च तापसान् ।
प्रतिध्नन्त्यपरान्क्षिप्रमनार्याः पुरतः स्थिताः ॥ 15 ॥
तेषु तेष्वाश्रमस्थानेष्वबुद्धमवलीय च ।
रमन्ते तापसां स्तत्र नाशयन्तोऽल्पचेतसः ॥ 16 ॥
अपक्षिपन्ति स्रुग्भाण्डानग्नीस्निञ्चन्ति वारिणा ।
कलशांश्च प्रमध्नन्ति हवने समुपस्थिते ॥ 17 ॥
तैर्दुरात्मभिरामृष्टानाश्रमान्प्रजिहासवः ।
गमनायान्यदेशस्य चोदयन्त्यृषयोऽद्य माम् ॥ 18 ॥
तत्पुरा राम शारीरामुपहिंसां तपस्विषु ।
दर्शयन्ति हि दुष्टास्ते त्यक्ष्याम इममाश्रमम् ॥ 19 ॥
बहुमूलफलं चित्रमविदूरादितो वनम् ।
पुराणाश्रममेवाहं श्रयिष्ये सगणः पुनः ॥ 20 ॥
खरस्त्वय्यपि चायुक्तं पुरा तात प्रवर्तते ।
सहास्माभिरितो गच्छ यदि बुद्धिः प्रवर्तते ॥ 21 ॥
सकलत्रस्य सन्देहो नित्यं यत्तस्य राघव ।
समर्थस्यापि हि सतो वासो दुःखमिहाद्य ते ॥ 22 ॥
इत्युक्तवन्तं स्तंराम राजपुत्रस्तपस्विनम् ।
न शशाकोत्तरैर्वाक्यैरवरोद्धुं समुत्सुकम् ॥ 23 ॥
अभिनन्द्य समापृच्छ्य समाधाय च राघवम् ।
स जगामाश्रमं त्यक्त्वा कुलैः कुलपतिस्सह ॥ 24 ॥
रामः संसाद्य ऋषिगणमनुगमनाद्देशात्तस्मात्कुलपतिमभिवाद्य ऋषिम् ।
सम्यक्प्रीतैस्तैरनुमत उपदिष्टार्थः पुण्यं वासाय स्वनिलयमुपसम्पेदे ॥ 25 ॥
आश्रममृषिविरहितं प्रभुः क्षणमपिन जहौ स राघवः ।
राघवं हि सततमनुगता स्तापसाश्चार्षचरित धृतगुणाः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे षोडशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ |
pratiprayāte bharate vasanrāmastapovane |
lakṣayāmāsa sodvegamathautsukyaṃ tapasvinām || 1 ||
ye tatra citrakūṭasya purastāttāpasāśrame |
rāmamāśritya niratāstānalakṣayadutsukān || 2 ||
nayanairbrukuṭībhiśca rāmaṃ nirdiśya śaṅkitāḥ |
anyonyamupajalpanta śśanaiścakrurmithaḥ kathāḥ || 3 ||
teṣāmautsukyamālakṣya rāmastvātmani śaṅkitaḥ |
kṛtāñjaliruvācedamṛṣiṃ kulapatiṃ tataḥ || 4 ||
na kaccidbhagavankiñcitpūrvavṛttamidaṃ mayi |
dṛśyate vikṛtaṃ yena vikriyante tapasvinaḥ || 5 ||
pramādāccaritaṃ kaccitkiñcinnāvarajasya me |
lakṣmaṇasyarṣibhidṛṣṭaṃ nānurūpamivātmanaḥ || 6 ||
kaccicchuśrūṣamāṇā va śśuśrūṣaṇaparā mayi |
pramadā'bhyucitāṃ vṛttiṃ sītā yuktaṃ na vartate || 7 ||
atharṣirjarayā vṛddhastapasā ca jarāṃ gataḥ |
vepamāna ivovāca rāmaṃ bhūtadayāparam || 8 ||
kutaḥ kalyāṇasattvāyāḥ kalyāṇābhiratestathā |
calanaṃ tāta vaidehyāstapasviṣu viśeṣataḥ || 9 ||
tvannimittamidaṃ tāvattāpasānprativartate |
rakṣobhyastena saṃvignāḥ kathayanti mithaḥ kathāḥ || 10 ||
rāvaṇāvarajaḥ kaścit kharo nāmeha rākṣasaḥ |
utpāṭya tāpasānsarvāñjanasthānaniketanān || 11 ||
dhṛṣṭaśca jitakāśī ca nṛśaṃsaḥ puruṣādakaḥ |
avaliptaśca pāpaśca tvāṃ ca tāta na mṛṣyate || 12 ||
tvaṃ yadāprabhṛti hyasminnāśrame tāta vartase |
tadāprabhṛti rakṣāṃsi viprakurvanti tāpasān || 13 ||
darśayanti hi bībhatsaiḥ krūrairbhīṣaṇakairapi |
nānārūpairvirūpaiśca rūpairvikṛtadarśanaiḥ || 14 ||
apraśastaiśucibhissamprayojya ca tāpasān |
pratidhnantyaparānkṣipramanāryāḥ purataḥ sthitāḥ || 15 ||
teṣu teṣvāśramasthāneṣvabuddhamavalīya ca |
ramante tāpasāṃ statra nāśayanto'lpacetasaḥ || 16 ||
apakṣipanti srugbhāṇḍānagnīsniñcanti vāriṇā |
kalaśāṃśca pramadhnanti havane samupasthite || 17 ||
tairdurātmabhirāmṛṣṭānāśramānprajihāsavaḥ |
gamanāyānyadeśasya codayantyṛṣayo'dya mām || 18 ||
tatpurā rāma śārīrāmupahiṃsāṃ tapasviṣu |
darśayanti hi duṣṭāste tyakṣyāma imamāśramam || 19 ||
bahumūlaphalaṃ citramavidūrādito vanam |
purāṇāśramamevāhaṃ śrayiṣye sagaṇaḥ punaḥ || 20 ||
kharastvayyapi cāyuktaṃ purā tāta pravartate |
sahāsmābhirito gaccha yadi buddhiḥ pravartate || 21 ||
sakalatrasya sandeho nityaṃ yattasya rāghava |
samarthasyāpi hi sato vāso duḥkhamihādya te || 22 ||
ityuktavantaṃ staṃrāma rājaputrastapasvinam |
na śaśākottarairvākyairavaroddhuṃ samutsukam || 23 ||
abhinandya samāpṛcchya samādhāya ca rāghavam |
sa jagāmāśramaṃ tyaktvā kulaiḥ kulapatissaha || 24 ||
rāmaḥ saṃsādya ṛṣigaṇamanugamanāddeśāttasmātkulapatimabhivādya ṛṣim |
samyakprītaistairanumata upadiṣṭārthaḥ puṇyaṃ vāsāya svanilayamupasampede || 25 ||
āśramamṛṣivirahitaṃ prabhuḥ kṣaṇamapina jahau sa rāghavaḥ |
rāghavaṃ hi satatamanugatā stāpasāścārṣacarita dhṛtaguṇāḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.