Summary — Nepali
AI-generated · not yet verified
The Nepali meaning of each verse is shown below the verse.
ଭରତୋ ଦୁଃଖସନ୍ତପ୍ତ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
bharato duḥkhasantapta idaṃ vacanamabravīt || 1 ||
पिताको अवस्था र दुवै दाज्यूभाइ वनवासमा पठाइएको कुरा सुनेर दुःखले सन्तप्त भरतले यो वचन बोले ॥ 1 ॥ AI
ଵିହୀନସ୍ଯାଥ ପିତ୍ରା ଚ ଭ୍ରାତ୍ରା ପିତୃସମେନ ଚ ॥ 2 ॥
vihīnasyātha pitrā ca bhrātrā pitṛsamena ca || 2 ||
मेरो पिता र पितासमान दाज्यूबाट वियुक्त भई शोक गरिरहेको मेरो यहाँ राज्यले के काम ? म त मारिएको जस्तै छु ॥ 2 ॥ AI
ରାଜାନଂ ପ୍ରେତଭାଵସ୍ଥଂ କୃତ୍ଵା ରାମଂ ଚ ତାପସମ୍ ॥ 3 ॥
rājānaṃ pretabhāvasthaṃ kṛtvā rāmaṃ ca tāpasam || 3 ||
तिमीले मेरो दुःखमा अझ दुःख थप्यौ, घाउमा नुन हालेझैँ गर्यौ; राजालाई मृत अवस्थामा पुर्याएर र रामलाई तपस्वी बनाएर ॥ 3 ॥ AI
ଅଙ୍ଗାରମୁପଗୂହ୍ଯ ସ୍ମ ପିତା ମେ ନାଵବୁଦ୍ଧଵାନ୍ ॥ 4 ॥
aṅgāramupagūhya sma pitā me nāvabuddhavān || 4 ||
तिमी कुलको नाशका लागि कालरात्रीझैँ आइपुग्यौ । मेरा पिताले अँगारलाई अँगालो हालेर पनि बुझ्न सकेनन् ॥ 4 ॥ AI
ସୁଖଂ ପରିହୃତଂ ମୋହାତ୍କୁଲେଽସ୍ମିନ୍କୁଲପାଂସନି ॥ 5 ॥
sukhaṃ parihṛtaṃ mohātkule'sminkulapāṃsani || 5 ||
हे पापदर्शिनी, तिमीले मेरा पितालाई मृत्युको मुखमा पुर्यायौ । हे कुलपांसनि, मोहले यस कुलको सुख हरण गरिदियौ ॥ 5 ॥ AI
ତୀଵ୍ରଦୁଃଖାଭିସନ୍ତପ୍ତୋ ଵୃତ୍ତୋ ଦଶରଥୋ ନୃପଃ ॥ 6 ॥
tīvraduḥkhābhisantapto vṛtto daśaratho nṛpaḥ || 6 ||
सत्यसन्ध र महायशी मेरा पिता महाराज दशरथले आज तिमीलाई पाएर तीव्र दुःखले सन्तप्त भई जीवन बिताए ॥ 6 ॥ AI
କସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵ୍ରାଜିତୋ ରାମଃ କସ୍ମାଦେଵ ଵନଂ ଗତଃ ॥ 7 ॥
kasmātpravrājito rāmaḥ kasmādeva vanaṃ gataḥ || 7 ||
धर्मवत्सल मेरा पिता महाराज नष्ट भए । राम किन वनवासमा पठाइए ? किन नै वनमा गए ? ॥ 7 ॥ AI
ଦୁଷ୍କରଂ ଯଦି ଜୀଵେତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ଜନନୀଂ ମମ ॥ 8 ॥
duṣkaraṃ yadi jīvetāṃ prāpya tvāṃ jananīṃ mama || 8 ||
कौसल्या र सुमित्रा पुत्रशोकले पीडित छन्; हे मेरी आमा (कैकेयी), तिमीलाई पाएर ती दुवैले जीवित रहनु दुष्कर हुनेछ ॥ 8 ॥ AI
ଵର୍ତତେ ଗୁରୁଵୃତ୍ତିଜ୍ଞୋ ଯଥା ମାତରି ଵର୍ତତେ ॥ 9 ॥
vartate guruvṛttijño yathā mātari vartate || 9 ||
निश्चय नै, धर्मात्मा र गुरुजनहरूप्रति गर्नुपर्ने कर्तव्य जान्ने ती आर्य (भरत) ले पनि तिमीप्रति उत्तम आचरण गर्छन्; जसरी आफ्नी आमाप्रति व्यवहार गर्छन्, त्यसैगरी तिमीप्रति पनि व्यवहार गर्छन्। AI
ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ଵନଵାସାଯ କଥଂ ପାପେ ନ ଶୋଚସି ॥ 10 ॥
prasthāpya vanavāsāya kathaṃ pāpe na śocasi || 10 ||
आत्मसंयमी, चीर र वल्कल वस्त्र धारण गर्ने उनकी छोरालाई वनवासका लागि पठाएर तिमी पापिनी किन शोक गर्दिनौ? AI
ପ୍ରଵ୍ରାଜ୍ଯ ଚୀରଵସନଂ କିନ୍ନୁ ପଶ୍ଯସି କାରଣମ୍ ॥ 11 ॥
pravrājya cīravasanaṃ kinnu paśyasi kāraṇam || 11 ||
निर्दोष, शूर, आत्मसंयमी र यशस्वी छोरालाई चीरवस्त्र धारण गराई वनमा पठाएपछि तिमी कुन कारणले उसलाई शोक गर्दिनौ? AI
ତଥାହ୍ଯନର୍ଧୋ ରାଜ୍ଯାର୍ଥଂ ତ୍ଵଯାଽନୀତୋ ମହାନଯମ୍ ॥ 12 ॥
tathāhyanardho rājyārthaṃ tvayā'nīto mahānayam || 12 ||
हे लोभी! राघव (राम) का विषयमा तिम्रो अभिप्राय मैले जानिनँ भन्ने लाग्छ; किनभने यसरी नै तिमीले यो महान् अनर्थ राज्यका लागि ल्याएकी छौ। AI
କେନ ଶକ୍ତିପ୍ରଭାଵେନ ରାଜ୍ଯଂ ରକ୍ଷିତୁମୁତ୍ସହେ ॥ 13 ॥
kena śaktiprabhāvena rājyaṃ rakṣitumutsahe || 13 ||
मैले पुरुषश्रेष्ठ राम र लक्ष्मणलाई नदेखेसम्म कुन शक्तिको प्रभावले राज्यको रक्षा गर्न सक्नेछु? AI
ଉପାଶ୍ରିତୋଽଭୂଦ୍ଧର୍ମାତ୍ମା ମେରୁର୍ମେରୁଵନଂ ଯଥା ॥ 14 ॥
upāśrito'bhūddharmātmā merurmeruvanaṃ yathā || 14 ||
महाबली महाराजा धर्मात्मा थिए, उनले बलवान् रामलाई मेरु पर्वतले मेरुवनलाई अवलम्बन गरेझैँ नित्य आश्रय दिएका थिए। AI
ଦମ୍ଯୋଧୁରମିଵାଽଽସାଦ୍ଯ ଵହେଯଂ କେନଚୌଜସା ॥ 15 ॥
damyodhuramivā''sādya vaheyaṃ kenacaujasā || 15 ||
त्यसैले मैले महान् भार बोक्ने रथको अक्षजस्तै यो ठूलो भार प्राप्त गरेर कुन बलले बोक्न सकूँ? AI
ସକାମାଂ ନ କରିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵାମହଂ ପୁତ୍ରଗର୍ଧିନୀମ୍ ॥ 16 ॥
sakāmāṃ na kariṣyāmi tvāmahaṃ putragardhinīm || 16 ||
अथवा यदि ममा योग वा बुद्धिबलद्वारा शक्ति हुने भयो भने पनि म छोराको लालसा राख्ने तिमीलाई सकाम (इच्छापूर्ण) गराउने छैनँ। AI
ଯଦି ରାମସ୍ଯ ନାଵେକ୍ଷା ତ୍ଵଯି ସ୍ଯାନ୍ମାତୃଵତ୍ସଦା ॥ 17 ॥
yadi rāmasya nāvekṣā tvayi syānmātṛvatsadā || 17 ||
हे पाप निश्चय गर्ने रानी, यदि रामको तिमीमाथि सधैं मातृवत् दृष्टि नहुने भए मलाई तिमीलाई त्याग्ने कुनै इच्छा जागृत हुँदैन । AI
ସାଧୁଚାରିତ୍ରଵିଭ୍ରଷ୍ଟେ ପୂର୍ଵେଷାଂ ନୋ ଵିଗର୍ହିତା ॥ 18 ॥
sādhucāritravibhraṣṭe pūrveṣāṃ no vigarhitā || 18 ||
हे पापदर्शिनी, साधुहरूको आचरणबाट भ्रष्ट भएकी र हाम्रा पूर्वजहरूद्वारा निन्दित भएकी तिम्रो यस्तो बुद्धि कसरी उत्पन्न भयो ? AI
ଅପରେ ଭ୍ରାତରସ୍ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ସମାହିତାଃ ॥ 19 ॥
apare bhrātarastasminpravartante samāhitāḥ || 19 ||
यस कुलमा पूर्वजहरूको परम्पराअनुसार ज्येष्ठ पुत्रलाई राज्यमा अभिषेक गरिन्छ, र अन्य भाइहरू उनैमा शान्त भई लागिरहन्छन् । AI
ଗତିଂ ଵା ନ ଵିଜାନାସି ରାଜଵୃତ୍ତସ୍ଯ ଶାଶ୍ଵତୀମ୍ ॥ 20 ॥
gatiṃ vā na vijānāsi rājavṛttasya śāśvatīm || 20 ||
हे नृशंसी, मलाई लाग्दैन कि तिमीले राजधर्मको विचार गर्छौ, न त राजाको शाश्वत गतिलाई नै जान्दछौ । AI
ରାଜ୍ଞାମେତତ୍ସମଂ ତତ୍ସ୍ଯାଦିକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ଵିଶେଷତଃ ॥ 21 ॥
rājñāmetatsamaṃ tatsyādikṣvākūṇāṃ viśeṣataḥ || 21 ||
राजाको निरन्तर आचरणअनुसार ज्येष्ठलाई नै राज्यमा अभिषेक गरिन्छ; राजाहरूका लागि यो समान नियम हो, विशेषतः इक्ष्वाकुहरूका लागि । AI
ଅଦ୍ଯ ଚାରିତ୍ରଶୌଣ୍ଡୀର୍ଯଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିନିଵର୍ତିତମ୍ ॥ 22 ॥
adya cāritraśauṇḍīryaṃ tvāṃ prāpya vinivartitam || 22 ||
धर्मको मात्र रक्षा गर्ने र कुलको आचरणबाट शोभित ती पूर्वजहरूको आचरण र शौर्य आज तिमीलाई प्राप्त भएर नष्ट भयो । AI
ବୁଦ୍ଧେର୍ମୋହଃ କଥମଯଂ ସମ୍ଭୂତସ୍ତ୍ଵଯି ଗର୍ହିତଃ ॥ 23 ॥
buddhermohaḥ kathamayaṃ sambhūtastvayi garhitaḥ || 23 ||
तिम्रा पनि अत्यन्त भाग्यशाली कुलपूर्वज राजाहरू थिए; तिमीमा यो निन्दित बुद्धिको मोह कसरी उत्पन्न भयो ? AI
ତ୍ଵଯା ଵ୍ଯସନମାରବ୍ଧଂ ଜୀଵିତାନ୍ତକରଂ ମମ ॥ 24 ॥
tvayā vyasanamārabdhaṃ jīvitāntakaraṃ mama || 24 ||
हे पाप निश्चय गर्ने रानी, म तिम्रो कामना पूरा गर्ने छैन; तिमीले मेरो जीवनको अन्त गर्ने विपत्ति आरम्भ गरेकी छौ । AI
ନିଵର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଵନାଦ୍ଭ୍ରାତରଂ ସ୍ଵଜନପ୍ରିଯମ୍ ॥ 25 ॥
nivartayiṣyāmi vanādbhrātaraṃ svajanapriyam || 25 ||
हे निर्दोषे! अब म यहीँ तिम्रो अप्रिय गर्ने उद्देश्यले आफ्ना जनहरूलाई प्रिय लाग्ने आफ्ना भाइ रामलाई वनबाट फर्काइदिनेछु। AI
ଦାସଭୂତୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ସୁସ୍ଥିରେଣାନ୍ତରାତ୍ମନା ॥ 26 ॥
dāsabhūto bhaviṣyāmi susthireṇāntarātmanā || 26 ||
रामलाई फर्काएर म उनको, दीप्त तेज भएका उनको, दास बन्नेछु, अत्यन्त स्थिर अन्तरात्माका साथ। AI
ଶୋକାତୁରଶ୍ଚାପି ନନାଦ ଭୂଯଃ ସିଂହୋ ଯଥା ପର୍ଵତଗହ୍ଵରସ୍ଥଃ ॥ 27 ॥
śokāturaścāpi nanāda bhūyaḥ siṃho yathā parvatagahvarasthaḥ || 27 ||
यसरी भनेर महात्मा भरतले प्रिय र अप्रिय वचनसमूहले उनलाई पीडा दिँदै शोकले व्याकुल भई फेरि पर्वतको गुफामा रहेको सिंहझैँ गर्जना गरे। AI