Summary — Nepali
AI-generated · not yet verified
The Nepali meaning of each verse is shown below the verse.
භරතෝ දුඃඛසන්තප්ත ඉදං වචනමබ්රවීත් .. 1 ..
bharato duḥkhasantapta idaṃ vacanamabravīt || 1 ||
पिताको अवस्था र दुवै दाज्यूभाइ वनवासमा पठाइएको कुरा सुनेर दुःखले सन्तप्त भरतले यो वचन बोले ॥ 1 ॥ AI
විහීනස්යාථ පිත්රා ච භ්රාත්රා පිතෘසමේන ච .. 2 ..
vihīnasyātha pitrā ca bhrātrā pitṛsamena ca || 2 ||
मेरो पिता र पितासमान दाज्यूबाट वियुक्त भई शोक गरिरहेको मेरो यहाँ राज्यले के काम ? म त मारिएको जस्तै छु ॥ 2 ॥ AI
රාජානං ප්රේතභාවස්ථං කෘත්වා රාමං ච තාපසම් .. 3 ..
rājānaṃ pretabhāvasthaṃ kṛtvā rāmaṃ ca tāpasam || 3 ||
तिमीले मेरो दुःखमा अझ दुःख थप्यौ, घाउमा नुन हालेझैँ गर्यौ; राजालाई मृत अवस्थामा पुर्याएर र रामलाई तपस्वी बनाएर ॥ 3 ॥ AI
අඞ්ගාරමුපගූහ්ය ස්ම පිතා මේ නාවබුද්ධවාන් .. 4 ..
aṅgāramupagūhya sma pitā me nāvabuddhavān || 4 ||
तिमी कुलको नाशका लागि कालरात्रीझैँ आइपुग्यौ । मेरा पिताले अँगारलाई अँगालो हालेर पनि बुझ्न सकेनन् ॥ 4 ॥ AI
සුඛං පරිහෘතං මෝහාත්කුලේ(අ)ස්මින්කුලපාංසනි .. 5 ..
sukhaṃ parihṛtaṃ mohātkule'sminkulapāṃsani || 5 ||
हे पापदर्शिनी, तिमीले मेरा पितालाई मृत्युको मुखमा पुर्यायौ । हे कुलपांसनि, मोहले यस कुलको सुख हरण गरिदियौ ॥ 5 ॥ AI
තීව්රදුඃඛාභිසන්තප්තෝ වෘත්තෝ දශරථෝ නෘපඃ .. 6 ..
tīvraduḥkhābhisantapto vṛtto daśaratho nṛpaḥ || 6 ||
सत्यसन्ध र महायशी मेरा पिता महाराज दशरथले आज तिमीलाई पाएर तीव्र दुःखले सन्तप्त भई जीवन बिताए ॥ 6 ॥ AI
කස්මාත්ප්රව්රාජිතෝ රාමඃ කස්මාදේව වනං ගතඃ .. 7 ..
kasmātpravrājito rāmaḥ kasmādeva vanaṃ gataḥ || 7 ||
धर्मवत्सल मेरा पिता महाराज नष्ट भए । राम किन वनवासमा पठाइए ? किन नै वनमा गए ? ॥ 7 ॥ AI
දුෂ්කරං යදි ජීවේතාං ප්රාප්ය ත්වාං ජනනීං මම .. 8 ..
duṣkaraṃ yadi jīvetāṃ prāpya tvāṃ jananīṃ mama || 8 ||
कौसल्या र सुमित्रा पुत्रशोकले पीडित छन्; हे मेरी आमा (कैकेयी), तिमीलाई पाएर ती दुवैले जीवित रहनु दुष्कर हुनेछ ॥ 8 ॥ AI
වර්තතේ ගුරුවෘත්තිජ්ඤෝ යථා මාතරි වර්තතේ .. 9 ..
vartate guruvṛttijño yathā mātari vartate || 9 ||
निश्चय नै, धर्मात्मा र गुरुजनहरूप्रति गर्नुपर्ने कर्तव्य जान्ने ती आर्य (भरत) ले पनि तिमीप्रति उत्तम आचरण गर्छन्; जसरी आफ्नी आमाप्रति व्यवहार गर्छन्, त्यसैगरी तिमीप्रति पनि व्यवहार गर्छन्। AI
ප්රස්ථාප්ය වනවාසාය කථං පාපේ න ශෝචසි .. 10 ..
prasthāpya vanavāsāya kathaṃ pāpe na śocasi || 10 ||
आत्मसंयमी, चीर र वल्कल वस्त्र धारण गर्ने उनकी छोरालाई वनवासका लागि पठाएर तिमी पापिनी किन शोक गर्दिनौ? AI
ප්රව්රාජ්ය චීරවසනං කින්නු පශ්යසි කාරණම් .. 11 ..
pravrājya cīravasanaṃ kinnu paśyasi kāraṇam || 11 ||
निर्दोष, शूर, आत्मसंयमी र यशस्वी छोरालाई चीरवस्त्र धारण गराई वनमा पठाएपछि तिमी कुन कारणले उसलाई शोक गर्दिनौ? AI
තථාහ්යනර්ධෝ රාජ්යාර්ථං ත්වයා(අ)නීතෝ මහානයම් .. 12 ..
tathāhyanardho rājyārthaṃ tvayā'nīto mahānayam || 12 ||
हे लोभी! राघव (राम) का विषयमा तिम्रो अभिप्राय मैले जानिनँ भन्ने लाग्छ; किनभने यसरी नै तिमीले यो महान् अनर्थ राज्यका लागि ल्याएकी छौ। AI
කේන ශක්තිප්රභාවේන රාජ්යං රක්ෂිතුමුත්සහේ .. 13 ..
kena śaktiprabhāvena rājyaṃ rakṣitumutsahe || 13 ||
मैले पुरुषश्रेष्ठ राम र लक्ष्मणलाई नदेखेसम्म कुन शक्तिको प्रभावले राज्यको रक्षा गर्न सक्नेछु? AI
උපාශ්රිතෝ(අ)භූද්ධර්මාත්මා මේරුර්මේරුවනං යථා .. 14 ..
upāśrito'bhūddharmātmā merurmeruvanaṃ yathā || 14 ||
महाबली महाराजा धर्मात्मा थिए, उनले बलवान् रामलाई मेरु पर्वतले मेरुवनलाई अवलम्बन गरेझैँ नित्य आश्रय दिएका थिए। AI
දම්යෝධුරමිවා(අ)(අ)සාද්ය වහේයං කේනචෞජසා .. 15 ..
damyodhuramivā''sādya vaheyaṃ kenacaujasā || 15 ||
त्यसैले मैले महान् भार बोक्ने रथको अक्षजस्तै यो ठूलो भार प्राप्त गरेर कुन बलले बोक्न सकूँ? AI
සකාමාං න කරිෂ්යාමි ත්වාමහං පුත්රගර්ධිනීම් .. 16 ..
sakāmāṃ na kariṣyāmi tvāmahaṃ putragardhinīm || 16 ||
अथवा यदि ममा योग वा बुद्धिबलद्वारा शक्ति हुने भयो भने पनि म छोराको लालसा राख्ने तिमीलाई सकाम (इच्छापूर्ण) गराउने छैनँ। AI
යදි රාමස්ය නාවේක්ෂා ත්වයි ස්යාන්මාතෘවත්සදා .. 17 ..
yadi rāmasya nāvekṣā tvayi syānmātṛvatsadā || 17 ||
हे पाप निश्चय गर्ने रानी, यदि रामको तिमीमाथि सधैं मातृवत् दृष्टि नहुने भए मलाई तिमीलाई त्याग्ने कुनै इच्छा जागृत हुँदैन । AI
සාධුචාරිත්රවිභ්රෂ්ටේ පූර්වේෂාං නෝ විගර්හිතා .. 18 ..
sādhucāritravibhraṣṭe pūrveṣāṃ no vigarhitā || 18 ||
हे पापदर्शिनी, साधुहरूको आचरणबाट भ्रष्ट भएकी र हाम्रा पूर्वजहरूद्वारा निन्दित भएकी तिम्रो यस्तो बुद्धि कसरी उत्पन्न भयो ? AI
අපරේ භ්රාතරස්තස්මින්ප්රවර්තන්තේ සමාහිතාඃ .. 19 ..
apare bhrātarastasminpravartante samāhitāḥ || 19 ||
यस कुलमा पूर्वजहरूको परम्पराअनुसार ज्येष्ठ पुत्रलाई राज्यमा अभिषेक गरिन्छ, र अन्य भाइहरू उनैमा शान्त भई लागिरहन्छन् । AI
ගතිං වා න විජානාසි රාජවෘත්තස්ය ශාශ්වතීම් .. 20 ..
gatiṃ vā na vijānāsi rājavṛttasya śāśvatīm || 20 ||
हे नृशंसी, मलाई लाग्दैन कि तिमीले राजधर्मको विचार गर्छौ, न त राजाको शाश्वत गतिलाई नै जान्दछौ । AI
රාජ්ඤාමේතත්සමං තත්ස්යාදික්ෂ්වාකූණාං විශේෂතඃ .. 21 ..
rājñāmetatsamaṃ tatsyādikṣvākūṇāṃ viśeṣataḥ || 21 ||
राजाको निरन्तर आचरणअनुसार ज्येष्ठलाई नै राज्यमा अभिषेक गरिन्छ; राजाहरूका लागि यो समान नियम हो, विशेषतः इक्ष्वाकुहरूका लागि । AI
අද්ය චාරිත්රශෞණ්ඩීර්යං ත්වාං ප්රාප්ය විනිවර්තිතම් .. 22 ..
adya cāritraśauṇḍīryaṃ tvāṃ prāpya vinivartitam || 22 ||
धर्मको मात्र रक्षा गर्ने र कुलको आचरणबाट शोभित ती पूर्वजहरूको आचरण र शौर्य आज तिमीलाई प्राप्त भएर नष्ट भयो । AI
බුද්ධේර්මෝහඃ කථමයං සම්භූතස්ත්වයි ගර්හිතඃ .. 23 ..
buddhermohaḥ kathamayaṃ sambhūtastvayi garhitaḥ || 23 ||
तिम्रा पनि अत्यन्त भाग्यशाली कुलपूर्वज राजाहरू थिए; तिमीमा यो निन्दित बुद्धिको मोह कसरी उत्पन्न भयो ? AI
ත්වයා ව්යසනමාරබ්ධං ජීවිතාන්තකරං මම .. 24 ..
tvayā vyasanamārabdhaṃ jīvitāntakaraṃ mama || 24 ||
हे पाप निश्चय गर्ने रानी, म तिम्रो कामना पूरा गर्ने छैन; तिमीले मेरो जीवनको अन्त गर्ने विपत्ति आरम्भ गरेकी छौ । AI
නිවර්තයිෂ්යාමි වනාද්භ්රාතරං ස්වජනප්රියම් .. 25 ..
nivartayiṣyāmi vanādbhrātaraṃ svajanapriyam || 25 ||
हे निर्दोषे! अब म यहीँ तिम्रो अप्रिय गर्ने उद्देश्यले आफ्ना जनहरूलाई प्रिय लाग्ने आफ्ना भाइ रामलाई वनबाट फर्काइदिनेछु। AI
දාසභූතෝ භවිෂ්යාමි සුස්ථිරේණාන්තරාත්මනා .. 26 ..
dāsabhūto bhaviṣyāmi susthireṇāntarātmanā || 26 ||
रामलाई फर्काएर म उनको, दीप्त तेज भएका उनको, दास बन्नेछु, अत्यन्त स्थिर अन्तरात्माका साथ। AI
ශෝකාතුරශ්චාපි නනාද භූයඃ සිංහෝ යථා පර්වතගහ්වරස්ථඃ .. 27 ..
śokāturaścāpi nanāda bhūyaḥ siṃho yathā parvatagahvarasthaḥ || 27 ||
यसरी भनेर महात्मा भरतले प्रिय र अप्रिय वचनसमूहले उनलाई पीडा दिँदै शोकले व्याकुल भई फेरि पर्वतको गुफामा रहेको सिंहझैँ गर्जना गरे। AI