Summary — Nepali
AI-generated · not yet verified
The Nepali meaning of each verse is shown below the verse.
Summary — Odia
AI-generated · not yet verified
The Odia meaning of each verse is shown below the verse.
ഭരതോ ദുഃഖസന്തപ്ത ഇദം വചനമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
bharato duḥkhasantapta idaṃ vacanamabravīt || 1 ||
पिताको अवस्था र दुवै दाज्यूभाइ वनवासमा पठाइएको कुरा सुनेर दुःखले सन्तप्त भरतले यो वचन बोले ॥ 1 ॥ AI
ପିତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଭାଇମାନଙ୍କର ବନବାସ ବିଷୟରେ ଶୁଣି ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ଭରତ ଏହି କଥା କହିଲେ ॥ 1 ॥ AI
വിഹീനസ്യാഥ പിത്രാ ച ഭ്രാത്രാ പിതൃസമേന ച ॥ 2 ॥
vihīnasyātha pitrā ca bhrātrā pitṛsamena ca || 2 ||
मेरो पिता र पितासमान दाज्यूबाट वियुक्त भई शोक गरिरहेको मेरो यहाँ राज्यले के काम ? म त मारिएको जस्तै छु ॥ 2 ॥ AI
ମୋର ପିତା ଏବଂ ପିତାତୁଲ୍ୟ ଭାଇଙ୍କଠାରୁ ବିହୀନ ହୋଇ ଶୋକ କରୁଥିବା ମୋତେ ଏହି ରାଜ୍ୟରେ କି ଆବଶ୍ୟକ ଅଛି? ॥ 2 ॥ AI
രാജാനം പ്രേതഭാവസ്ഥം കൃത്വാ രാമം ച താപസമ് ॥ 3 ॥
rājānaṃ pretabhāvasthaṃ kṛtvā rāmaṃ ca tāpasam || 3 ||
तिमीले मेरो दुःखमा अझ दुःख थप्यौ, घाउमा नुन हालेझैँ गर्यौ; राजालाई मृत अवस्थामा पुर्याएर र रामलाई तपस्वी बनाएर ॥ 3 ॥ AI
ତୁମେ ମୋର ଦୁଃଖରେ ଆଉ ଦୁଃଖ କଲ; ଘାଆ ଉପରେ ଲୁଣ ପରି ପ୍ରୟୋଗ କଲ; ରାଜାଙ୍କୁ ମୃତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ ତାପସ କରାଇଲ ॥ 3 ॥ AI
അങ്ഗാരമുപഗൂഹ്യ സ്മ പിതാ മേ നാവബുദ്ധവാന് ॥ 4 ॥
aṅgāramupagūhya sma pitā me nāvabuddhavān || 4 ||
तिमी कुलको नाशका लागि कालरात्रीझैँ आइपुग्यौ । मेरा पिताले अँगारलाई अँगालो हालेर पनि बुझ्न सकेनन् ॥ 4 ॥ AI
ତୁମେ ଏହି କୁଳର ବିନାଶ ପାଇଁ କାଳରାତ୍ରି ପରି ଆସିଲ; ମୋର ପିତା ଅଙ୍ଗାରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମଧ୍ୟ ତାହା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ ॥ 4 ॥ AI
സുഖം പരിഹൃതം മോഹാത്കുലേഽസ്മിന്കുലപാംസനി ॥ 5 ॥
sukhaṃ parihṛtaṃ mohātkule'sminkulapāṃsani || 5 ||
हे पापदर्शिनी, तिमीले मेरा पितालाई मृत्युको मुखमा पुर्यायौ । हे कुलपांसनि, मोहले यस कुलको सुख हरण गरिदियौ ॥ 5 ॥ AI
ହେ ପାପଦର୍ଶିନୀ! ତୁମେ ମୋର ପିତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରତି ପହଞ୍ଚାଇଲ; ହେ କୁଳପାଂଶନି! ମୋହବଶରେ ଏହି କୁଳର ସୁଖ ଦୂର କରିଦେଲ ॥ 5 ॥ AI
തീവ്രദുഃഖാഭിസന്തപ്തോ വൃത്തോ ദശരഥോ നൃപഃ ॥ 6 ॥
tīvraduḥkhābhisantapto vṛtto daśaratho nṛpaḥ || 6 ||
सत्यसन्ध र महायशी मेरा पिता महाराज दशरथले आज तिमीलाई पाएर तीव्र दुःखले सन्तप्त भई जीवन बिताए ॥ 6 ॥ AI
ତୁମକୁ ପାଇ ହିଁ ମୋର ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ଓ ମହାଯଶା ପିତା ମହାରାଜା ଦଶରଥ ତୀବ୍ର ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁମୁଖରେ ପଡ଼ିଲେ ॥ 6 ॥ AI
കസ്മാത്പ്രവ്രാജിതോ രാമഃ കസ്മാദേവ വനം ഗതഃ ॥ 7 ॥
kasmātpravrājito rāmaḥ kasmādeva vanaṃ gataḥ || 7 ||
धर्मवत्सल मेरा पिता महाराज नष्ट भए । राम किन वनवासमा पठाइए ? किन नै वनमा गए ? ॥ 7 ॥ AI
ଧର୍ମପ୍ରିୟ ମୋର ପିତା ମହାରାଜା ବିନାଶ ପାଇଲେ; ରାମ କାହିଁକି ବନକୁ ଯାଇଲେ, କାହିଁକି ପ୍ରବ୍ରାଜିତ ହେଲେ? ॥ 7 ॥ AI
ദുഷ്കരം യദി ജീവേതാം പ്രാപ്യ ത്വാം ജനനീം മമ ॥ 8 ॥
duṣkaraṃ yadi jīvetāṃ prāpya tvāṃ jananīṃ mama || 8 ||
कौसल्या र सुमित्रा पुत्रशोकले पीडित छन्; हे मेरी आमा (कैकेयी), तिमीलाई पाएर ती दुवैले जीवित रहनु दुष्कर हुनेछ ॥ 8 ॥ AI
ପୁତ୍ରଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତା କୌଶଲ୍ୟା ଓ ସୁମିତ୍ରା ମୋର ମାତାଙ୍କୁ ପାଇ ଯଦି ବଞ୍ଚି ରହିଛନ୍ତି, ତେବେ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ॥ 8 ॥ AI
വര്തതേ ഗുരുവൃത്തിജ്ഞോ യഥാ മാതരി വര്തതേ ॥ 9 ॥
vartate guruvṛttijño yathā mātari vartate || 9 ||
निश्चय नै, धर्मात्मा र गुरुजनहरूप्रति गर्नुपर्ने कर्तव्य जान्ने ती आर्य (भरत) ले पनि तिमीप्रति उत्तम आचरण गर्छन्; जसरी आफ्नी आमाप्रति व्यवहार गर्छन्, त्यसैगरी तिमीप्रति पनि व्यवहार गर्छन्। AI
ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣ ଧର୍ମାତ୍ମା ଏବଂ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି; ଆପଣ ମାତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେପରି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟବହାର ମୋ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ନା? AI
പ്രസ്ഥാപ്യ വനവാസായ കഥം പാപേ ന ശോചസി ॥ 10 ॥
prasthāpya vanavāsāya kathaṃ pāpe na śocasi || 10 ||
आत्मसंयमी, चीर र वल्कल वस्त्र धारण गर्ने उनकी छोरालाई वनवासका लागि पठाएर तिमी पापिनी किन शोक गर्दिनौ? AI
ତାଙ୍କ (କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ) ଆତ୍ମସଂଯତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଚୀର ଓ ବଳ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରାଇ ବନବାସକୁ ପଠାଇ ହେ ପାପେ, ତୁମେ କିପରି ଶୋକ କରୁନାହଁ? AI
പ്രവ്രാജ്യ ചീരവസനം കിന്നു പശ്യസി കാരണമ് ॥ 11 ॥
pravrājya cīravasanaṃ kinnu paśyasi kāraṇam || 11 ||
निर्दोष, शूर, आत्मसंयमी र यशस्वी छोरालाई चीरवस्त्र धारण गराई वनमा पठाएपछि तिमी कुन कारणले उसलाई शोक गर्दिनौ? AI
ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଶୂର, ଆତ୍ମସଂଯତ ଓ ଯଶସ୍ୱୀ ପୁତ୍ରକୁ ଚୀର ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରାଇ ବନକୁ ପଠାଇବାର କାରଣ କଣ ତୁମେ ଦେଖୁଛ? AI
തഥാഹ്യനര്ധോ രാജ്യാര്ഥം ത്വയാഽനീതോ മഹാനയമ് ॥ 12 ॥
tathāhyanardho rājyārthaṃ tvayā'nīto mahānayam || 12 ||
हे लोभी! राघव (राम) का विषयमा तिम्रो अभिप्राय मैले जानिनँ भन्ने लाग्छ; किनभने यसरी नै तिमीले यो महान् अनर्थ राज्यका लागि ल्याएकी छौ। AI
ମୁଁ ମନେ କରୁଛି, ଲୋଭିନୀ ତୁମେ ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର ଭାବ ଜାଣି ନାହଁ; କାରଣ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଅନର୍ଥ ଘଟାଇ ତୁମେ ଏହି ମହାନ ଅନ୍ୟାୟ ଆଣିଛ। AI
കേന ശക്തിപ്രഭാവേന രാജ്യം രക്ഷിതുമുത്സഹേ ॥ 13 ॥
kena śaktiprabhāvena rājyaṃ rakṣitumutsahe || 13 ||
मैले पुरुषश्रेष्ठ राम र लक्ष्मणलाई नदेखेसम्म कुन शक्तिको प्रभावले राज्यको रक्षा गर्न सक्नेछु? AI
ମୁଁ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନ ଦେଖି କେଉଁ ଶକ୍ତିର ପ୍ରଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବି? AI
ഉപാശ്രിതോഽഭൂദ്ധര്മാത്മാ മേരുര്മേരുവനം യഥാ ॥ 14 ॥
upāśrito'bhūddharmātmā merurmeruvanaṃ yathā || 14 ||
महाबली महाराजा धर्मात्मा थिए, उनले बलवान् रामलाई मेरु पर्वतले मेरुवनलाई अवलम्बन गरेझैँ नित्य आश्रय दिएका थिए। AI
ମହାବଳୀ ମହାରାଜା ଧର୍ମାତ୍ମା ବଳବାନ ରାମଙ୍କୁ ମେରୁ ପର୍ବତ ମେରୁବନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ପରି ନିତ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲେ। AI
ദമ്യോധുരമിവാഽഽസാദ്യ വഹേയം കേനചൌജസാ ॥ 15 ॥
damyodhuramivā''sādya vaheyaṃ kenacaujasā || 15 ||
त्यसैले मैले महान् भार बोक्ने रथको अक्षजस्तै यो ठूलो भार प्राप्त गरेर कुन बलले बोक्न सकूँ? AI
ସେହି ମୁଁ ମହାଭାର ବହନକାରୀ ଏହି ଭାରକୁ ଦମ୍ୟ ଘୋଡ଼ାର ଭାର ପରି ପାଇ କେଉଁ ବଳରେ ବହନ କରିବି? AI
സകാമാം ന കരിഷ്യാമി ത്വാമഹം പുത്രഗര്ധിനീമ് ॥ 16 ॥
sakāmāṃ na kariṣyāmi tvāmahaṃ putragardhinīm || 16 ||
अथवा यदि ममा योग वा बुद्धिबलद्वारा शक्ति हुने भयो भने पनि म छोराको लालसा राख्ने तिमीलाई सकाम (इच्छापूर्ण) गराउने छैनँ। AI
ଅଥବା ଯୋଗ ବା ବୁଦ୍ଧିବଳରେ ମୋତେ ଶକ୍ତି ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରଗର୍ଭିଣୀ ତୁମକୁ ମୁଁ ସକାମା କରିବି ନାହିଁ। AI
യദി രാമസ്യ നാവേക്ഷാ ത്വയി സ്യാന്മാതൃവത്സദാ ॥ 17 ॥
yadi rāmasya nāvekṣā tvayi syānmātṛvatsadā || 17 ||
हे पाप निश्चय गर्ने रानी, यदि रामको तिमीमाथि सधैं मातृवत् दृष्टि नहुने भए मलाई तिमीलाई त्याग्ने कुनै इच्छा जागृत हुँदैन । AI
ହେ ପାପନିଶ୍ଚୟା, ଯଦି ରାମ ତୁମ ପ୍ରତି ସର୍ବଦା ମାତୃବତ୍ ଦୃଷ୍ଟି ନ ରଖନ୍ତେ, ତେବେ ମୋର ତୁମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ହେଉ ନ ଥାନ୍ତା। AI
സാധുചാരിത്രവിഭ്രഷ്ടേ പൂര്വേഷാം നോ വിഗര്ഹിതാ ॥ 18 ॥
sādhucāritravibhraṣṭe pūrveṣāṃ no vigarhitā || 18 ||
हे पापदर्शिनी, साधुहरूको आचरणबाट भ्रष्ट भएकी र हाम्रा पूर्वजहरूद्वारा निन्दित भएकी तिम्रो यस्तो बुद्धि कसरी उत्पन्न भयो ? AI
ହେ ପାପଦର୍ଶିନୀ, ସାଧୁଚରିତ୍ରରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟା, ଆମ୍ଭ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତା, ତୁମର ଏପରି ବୁଦ୍ଧି କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? AI
അപരേ ഭ്രാതരസ്തസ്മിന്പ്രവര്തന്തേ സമാഹിതാഃ ॥ 19 ॥
apare bhrātarastasminpravartante samāhitāḥ || 19 ||
यस कुलमा पूर्वजहरूको परम्पराअनुसार ज्येष्ठ पुत्रलाई राज्यमा अभिषेक गरिन्छ, र अन्य भाइहरू उनैमा शान्त भई लागिरहन्छन् । AI
ଏହି କୁଳରେ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁତ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଭ୍ରାତାମାନେ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ସମାହିତ ହୋଇ ରହନ୍ତି। AI
ഗതിം വാ ന വിജാനാസി രാജവൃത്തസ്യ ശാശ്വതീമ് ॥ 20 ॥
gatiṃ vā na vijānāsi rājavṛttasya śāśvatīm || 20 ||
हे नृशंसी, मलाई लाग्दैन कि तिमीले राजधर्मको विचार गर्छौ, न त राजाको शाश्वत गतिलाई नै जान्दछौ । AI
ହେ ନୃଶଂସୀ, ମୁଁ ମନେ କରେ ନାହିଁ ଯେ ତୁମେ ରାଜଧର୍ମକୁ ଆଦର କରୁଛ; କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ଆଚରଣ ପଥକୁ ତୁମେ ଜାଣୁ ନାହିଁ। AI
രാജ്ഞാമേതത്സമം തത്സ്യാദിക്ഷ്വാകൂണാം വിശേഷതഃ ॥ 21 ॥
rājñāmetatsamaṃ tatsyādikṣvākūṇāṃ viśeṣataḥ || 21 ||
राजाको निरन्तर आचरणअनुसार ज्येष्ठलाई नै राज्यमा अभिषेक गरिन्छ; राजाहरूका लागि यो समान नियम हो, विशेषतः इक्ष्वाकुहरूका लागि । AI
ରାଜାଙ୍କ ଆଚରଣରେ ସର୍ବଦା ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁତ୍ର ହିଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସମାନ ନ୍ୟାୟ, ବିଶେଷତଃ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ। AI
അദ്യ ചാരിത്രശൌണ്ഡീര്യം ത്വാം പ്രാപ്യ വിനിവര്തിതമ് ॥ 22 ॥
adya cāritraśauṇḍīryaṃ tvāṃ prāpya vinivartitam || 22 ||
धर्मको मात्र रक्षा गर्ने र कुलको आचरणबाट शोभित ती पूर्वजहरूको आचरण र शौर्य आज तिमीलाई प्राप्त भएर नष्ट भयो । AI
ଧର୍ମକୁ ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଓ କୁଳଚରିତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ସେହି ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଚରିତ୍ରର ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଆଜି ତୁମକୁ ପାଇ ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। AI
ബുദ്ധേര്മോഹഃ കഥമയം സമ്ഭൂതസ്ത്വയി ഗര്ഹിതഃ ॥ 23 ॥
buddhermohaḥ kathamayaṃ sambhūtastvayi garhitaḥ || 23 ||
तिम्रा पनि अत्यन्त भाग्यशाली कुलपूर्वज राजाहरू थिए; तिमीमा यो निन्दित बुद्धिको मोह कसरी उत्पन्न भयो ? AI
ତୁମର ମଧ୍ୟ ଅତି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ରାଜାମାନେ ଥିଲେ; ତୁମ ଭିତରେ ଏହି ନିନ୍ଦିତ ବୁଦ୍ଧିମୋହ କିପରି ଘଟିଲା? AI
ത്വയാ വ്യസനമാരബ്ധം ജീവിതാന്തകരം മമ ॥ 24 ॥
tvayā vyasanamārabdhaṃ jīvitāntakaraṃ mama || 24 ||
हे पाप निश्चय गर्ने रानी, म तिम्रो कामना पूरा गर्ने छैन; तिमीले मेरो जीवनको अन्त गर्ने विपत्ति आरम्भ गरेकी छौ । AI
ହେ ପାପନିଶ୍ଚୟା, ମୁଁ ତୁମର କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବି ନାହିଁ; ତୁମେ ମୋ ଜୀବନ ନାଶକାରୀ ବିପତ୍ତି ଆରମ୍ଭ କରିଅଛ। AI
നിവര്തയിഷ്യാമി വനാദ്ഭ്രാതരം സ്വജനപ്രിയമ് ॥ 25 ॥
nivartayiṣyāmi vanādbhrātaraṃ svajanapriyam || 25 ||
हे निर्दोषे! अब म यहीँ तिम्रो अप्रिय गर्ने उद्देश्यले आफ्ना जनहरूलाई प्रिय लाग्ने आफ्ना भाइ रामलाई वनबाट फर्काइदिनेछु। AI
ହେ ନିର୍ଦୋଷେ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମର ଅପ୍ରିୟ କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରିୟ ସ୍ୱଜନ ତଥା ଭ୍ରାତା ରାମଙ୍କୁ ବନରୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି। AI
ദാസഭൂതോ ഭവിഷ്യാമി സുസ്ഥിരേണാന്തരാത്മനാ ॥ 26 ॥
dāsabhūto bhaviṣyāmi susthireṇāntarātmanā || 26 ||
रामलाई फर्काएर म उनको, दीप्त तेज भएका उनको, दास बन्नेछु, अत्यन्त स्थिर अन्तरात्माका साथ। AI
ଦୀପ୍ତତେଜସ୍କ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣି ମୁଁ ଅତି ସ୍ଥିର ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ତାଙ୍କର ଦାସ ହୋଇ ରହିବି। AI
ശോകാതുരശ്ചാപി നനാദ ഭൂയഃ സിംഹോ യഥാ പര്വതഗഹ്വരസ്ഥഃ ॥ 27 ॥
śokāturaścāpi nanāda bhūyaḥ siṃho yathā parvatagahvarasthaḥ || 27 ||
यसरी भनेर महात्मा भरतले प्रिय र अप्रिय वचनसमूहले उनलाई पीडा दिँदै शोकले व्याकुल भई फेरि पर्वतको गुफामा रहेको सिंहझैँ गर्जना गरे। AI
ମହାତ୍ମା ଭରତ ଏହା କହି ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ ବାକ୍ୟସମୂହରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି ଶୋକରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ଥିବା ସିଂହ ପରି ପୁନର୍ବାର ଗର୍ଜନ କଲେ। AI