ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ପଞ୍ଚଦଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତୋ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ମାତୃ ସ୍ସ ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ଦୃଢ ଵ୍ରତଃ ।
ଭରତ ଶ୍ଶୋକସନ୍ତପ୍ତୋ ଗୁରୂନିଦମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ନନ୍ଦିଗ୍ରାମଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵାନାମନ୍ତ୍ରଯେଽଦ୍ଯ ଵଃ ।
ତତ୍ର ଦୁଃଖମିଦଂ ସର୍ଵଂ ସହିଷ୍ଯେ ରାଘଵଂ ଵିନା ॥ 2 ॥
ଗତଶ୍ଚ ଵା ଦିଵଂ ରାଜା ଵନସ୍ଥଶ୍ଚ ଗୁରୁର୍ମମ ।
ରାମଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷେ ରାଜ୍ଯାଯ ସ ହି ରାଜା ମହାଯଶାଃ ॥ 3 ॥
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁଭଂ ଵାକ୍ଯଂ ଭରତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଅବ୍ରୁଵନ୍ମନ୍ତ୍ରିଣସ୍ସର୍ଵେ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ ପୁରୋହିତଃ ॥ 4 ॥
ସୁଭୃଶଂ ଶ୍ଲାଘନୀଯଂ ଚ ଯଦୁକ୍ତଂ ଭରତ ତ୍ଵଯା ।
ଵଚନଂ ଭ୍ରାତୃଵାତ୍ସଲ୍ଯାଦନୁରୂପଂ ତଵୈଵ ତତ୍ ॥ 5 ॥
ନିତ୍ଯଂ ତେ ବନ୍ଧୁଲୁବ୍ଧସ୍ଯ ତିଷ୍ଠତୋ ଭ୍ରାତୃସୌହୃଦେ ।
ଆର୍ଯମାର୍ଗଂ ପ୍ରପନ୍ନସ୍ଯ ନାନୁମନ୍ଯେତ କଃ ପୁମାନ୍ ॥ 6 ॥
ମନ୍ତ୍ରିଣାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯଥାଭିଲଷିତଂ ପ୍ରିଯମ୍ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ସାରଥିଂ ଵାକ୍ଯଂ ରଥୋ ମେ ଯୁଜ୍ଯତାମିତି ॥ 7 ॥
ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନ ସ୍ସର୍ଵା ମାତୃ ସ୍ସମଭିଵାଦ୍ଯ ସଃ ।
ଆରୁରୋହ ରଥଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ସମନ୍ଵିତଃ ॥ 8 ॥
ଆରୁହ୍ଯ ଚ ରଥଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଭରତାଵୁଭୌ ।
ଯଯତୁଃ ପରମପ୍ରୀତୌ ଵୃତୌ ମନ୍ତ୍ରିପୁରୋହିତୈଃ ॥ 9 ॥
ଅଗ୍ରତୋ ଗୁରଵଃ ସର୍ଵେ ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖା ଦ୍ଵିଜାଃ ।
ପ୍ରଯଯୁଃ ପ୍ରାଙ୍ଗ୍ମୁଖା ସ୍ସର୍ଵେ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମୋ ଯତୋଽଭଵତ୍ ॥ 10 ॥
ବଲଂ ଚ ତଦନାହୂତଂ ଗଜାଶ୍ଵରଥସଙ୍କୁଲମ୍ ।
ପ୍ରଯଯୌ ଭରତେ ଯାତେ ସର୍ଵେ ଚ ପୁରଵାସିନଃ ॥ 11 ॥
ରଥସ୍ଥଃ ସ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭରତୋ ଭ୍ରାତୃଵତ୍ସଲଃ ।
ନନ୍ଦିଗ୍ରାମଂ ଯଯୌ ତୂର୍ଣଂ ଶିରସ୍ଯାଦାଯ ପାଦୁକେ ॥ 12 ॥
ତତସ୍ତୁ ଭରତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସଃ ।
ଅଵତୀର୍ଯ ରଥାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଗୁରୂନିଦମୁଵାଚ ହ ॥ 13 ॥
ଏତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ମମ ଭ୍ରାତ୍ରା ଦତ୍ତଂ ସନ୍ନଯାସଵତ୍ସ୍ଵଯମ୍ ।
ଯୋଗକ୍ଷେମଵହେ ଚେମେ ପାଦୁକେ ହେମଭୂଷିତେ ॥ 14 ॥
ଭରତ ଶ୍ଶିରସା କୃତ୍ଵା ସନ୍ନ୍ଯାସଂ ପାଦୁକେ ତତଃ ।
ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଧୁଃଖସନ୍ତପ୍ତ ସ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରକୃତିମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ 15 ॥
ଛତ୍ରଂ ଧାରଯତ କ୍ଷିପ୍ରମାର୍ଯପାଦାଵିମୌ ମତୌ ।
ଆଭ୍ଯାଂ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଥିତୋ ଧର୍ମଃ ପାଦୁକାଭ୍ଯାଂ ଗୁରୋର୍ମମ ॥ 16 ॥
ଭ୍ରାତ୍ରା ହି ମଯି ସନ୍ନ୍ଯାସୋ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସ୍ସୌହୃଦାଦଯମ୍ ।
ତମିମଂ ପାଲଯିଷ୍ଯାମି ରାଘଵାଗମନଂ ପ୍ରତି ॥ 17 ॥
କ୍ଷିପ୍ରଂ ସଂଯୋଜଯିତ୍ଵାତୁ ରାଘଵସ୍ଯ ପୁନସ୍ସ୍ଵଯମ୍ ।
ଚରଣୌ ତୌ ତୁ ରାମସ୍ଯ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ସହପାଦୁକୌ ॥ 18 ॥
ତତୋ ନିକ୍ଷିପ୍ତଭାରୋଽହଂ ରାଘଵେଣ ସମାଗତଃ ।
ନିଵେଦ୍ଯ ଗୁରଵେ ରାଜ୍ଯଂ ଭଜିଷ୍ଯେ ଗୁରୁଵୃତ୍ତିତାମ୍ ॥ 19 ॥
ରାଘଵାଯ ଚ ସନ୍ଯାସଂ ଦତ୍ତ୍ଵେମେ ଵରପାଦୁକେ ।
ରାଜ୍ଯଂ ଚେଦମଯୋଧ୍ଯାଂ ଚ ଧୂତପାପୋ ଭଵାମି ଚ ॥ 20 ॥
ଅଭିଷିକ୍ତେ ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟମୁଦିତେ ଜନେ ।
ପ୍ରୀତିର୍ମମ ଯଶଶ୍ଚୈଵ ଭଵେଦ୍ରାଜ୍ଯାଚ୍ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍ ॥ 21 ॥
ଏଵଂ ତୁ ଵିଲପନ୍ଦୀନୋ ଭରତ ସ୍ସମହାଯଶାଃ ।
ନନ୍ଦିଗ୍ରାମେଽକରୋଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଦୁଃଖିତୋ ମନ୍ତ୍ରିଭିସ୍ସହ ॥ 22 ॥
ସ ଵଲ୍କଲଜଟାଧାରୀ ମୁନିଵେଷଧରଃ ପ୍ରଭୁଃ ।
ନନ୍ଦିଗ୍ରାମେଽଵସଦ୍ଵୀର ସ୍ସସୈନ୍ଯୋ ଭରତସ୍ତଦା ॥ 23 ॥
ରାମାଗମନମାକାଙ୍କ୍ଷନ୍ଭରତୋ ଭ୍ରାତୃଵତ୍ସଲଃ ।
ଭ୍ରାତୁର୍ଵଚନକାରୀ ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞାପାରଗସ୍ତଥା ॥ 24 ॥
ପାଦୁକେ ତ୍ଵଭିଷିଚ୍ଯାଥ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମେଽଵସତ୍ତଦା ।
ସ ଵାଲଵ୍ଯଜନଂ ଛତ୍ରଂ ଧାରଯାମାସ ସ ସ୍ଵଯମ୍ ।
ଭରତ ଶ୍ଶାସନଂ ସର୍ଵଂ ପାଦୁକାଭ୍ଯାଂ ନିଵେଦଯନ୍ ॥ 25 ॥
ତତସ୍ତୁ ଭରତ ଶଶ୍ରୀମାନଭିଷିଚ୍ଯାଽଽର୍ଯପାଦୁକେ ।
ତଦଧୀନସ୍ତଦା ରାଜ୍ଯଂ କାରଯାମାସ ସର୍ଵଦା ॥ 26 ॥
ତଦା ହି ଯତ୍କାର୍ଯମୁପୈତି କିଞ୍ଚିଦୁପାଯନଂ ଚୋପହୃତଂ ମହାର୍ହମ୍ ।
ସ ପାଦୁକାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରଥମଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଚକାର ପଶ୍ଚାଦ୍ଭରତୋ ଯଥାଵତ୍ ॥ 27 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଦଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ |
tato nikṣipya mātṛ ssa ayodhyāyāṃ dṛḍha vrataḥ |
bharata śśokasantapto gurūnidamathābravīt || 1 ||
nandigrāmaṃ gamiṣyāmi sarvānāmantraye'dya vaḥ |
tatra duḥkhamidaṃ sarvaṃ sahiṣye rāghavaṃ vinā || 2 ||
gataśca vā divaṃ rājā vanasthaśca gururmama |
rāmaṃ pratīkṣe rājyāya sa hi rājā mahāyaśāḥ || 3 ||
etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharatasya mahātmanaḥ |
abruvanmantriṇassarve vasiṣṭhaśca purohitaḥ || 4 ||
subhṛśaṃ ślāghanīyaṃ ca yaduktaṃ bharata tvayā |
vacanaṃ bhrātṛvātsalyādanurūpaṃ tavaiva tat || 5 ||
nityaṃ te bandhulubdhasya tiṣṭhato bhrātṛsauhṛde |
āryamārgaṃ prapannasya nānumanyeta kaḥ pumān || 6 ||
mantriṇāṃ vacanaṃ śrutvā yathābhilaṣitaṃ priyam |
abravītsārathiṃ vākyaṃ ratho me yujyatāmiti || 7 ||
prahṛṣṭavadana ssarvā mātṛ ssamabhivādya saḥ |
āruroha rathaṃ śrīmān śatrughnena samanvitaḥ || 8 ||
āruhya ca rathaṃ śīghraṃ śatrughnabharatāvubhau |
yayatuḥ paramaprītau vṛtau mantripurohitaiḥ || 9 ||
agrato guravaḥ sarve vasiṣṭhapramukhā dvijāḥ |
prayayuḥ prāṅgmukhā ssarve nandigrāmo yato'bhavat || 10 ||
balaṃ ca tadanāhūtaṃ gajāśvarathasaṅkulam |
prayayau bharate yāte sarve ca puravāsinaḥ || 11 ||
rathasthaḥ sa tu dharmātmā bharato bhrātṛvatsalaḥ |
nandigrāmaṃ yayau tūrṇaṃ śirasyādāya pāduke || 12 ||
tatastu bharataḥ kṣipraṃ nandigrāmaṃ praviśya saḥ |
avatīrya rathāttūrṇaṃ gurūnidamuvāca ha || 13 ||
etadrājyaṃ mama bhrātrā dattaṃ sannayāsavatsvayam |
yogakṣemavahe ceme pāduke hemabhūṣite || 14 ||
bharata śśirasā kṛtvā sannyāsaṃ pāduke tataḥ |
abravīddhuḥkhasantapta ssarvaṃ prakṛtimaṇḍalam || 15 ||
chatraṃ dhārayata kṣipramāryapādāvimau matau |
ābhyāṃ rājye sthito dharmaḥ pādukābhyāṃ gurormama || 16 ||
bhrātrā hi mayi sannyāso nikṣipta ssauhṛdādayam |
tamimaṃ pālayiṣyāmi rāghavāgamanaṃ prati || 17 ||
kṣipraṃ saṃyojayitvātu rāghavasya punassvayam |
caraṇau tau tu rāmasya drakṣyāmi sahapādukau || 18 ||
tato nikṣiptabhāro'haṃ rāghaveṇa samāgataḥ |
nivedya gurave rājyaṃ bhajiṣye guruvṛttitām || 19 ||
rāghavāya ca sanyāsaṃ dattveme varapāduke |
rājyaṃ cedamayodhyāṃ ca dhūtapāpo bhavāmi ca || 20 ||
abhiṣikte tu kākutsthe prahṛṣṭamudite jane |
prītirmama yaśaścaiva bhavedrājyāccaturguṇam || 21 ||
evaṃ tu vilapandīno bharata ssamahāyaśāḥ |
nandigrāme'karodrājyaṃ duḥkhito mantribhissaha || 22 ||
sa valkalajaṭādhārī muniveṣadharaḥ prabhuḥ |
nandigrāme'vasadvīra ssasainyo bharatastadā || 23 ||
rāmāgamanamākāṅkṣanbharato bhrātṛvatsalaḥ |
bhrāturvacanakārī ca pratijñāpāragastathā || 24 ||
pāduke tvabhiṣicyātha nandigrāme'vasattadā |
sa vālavyajanaṃ chatraṃ dhārayāmāsa sa svayam |
bharata śśāsanaṃ sarvaṃ pādukābhyāṃ nivedayan || 25 ||
tatastu bharata śaśrīmānabhiṣicyā''ryapāduke |
tadadhīnastadā rājyaṃ kārayāmāsa sarvadā || 26 ||
tadā hi yatkāryamupaiti kiñcidupāyanaṃ copahṛtaṃ mahārham |
sa pādukābhyāṃ prathamaṃ nivedya cakāra paścādbharato yathāvat || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ पञ्चदशाधिकशततमस्सर्गः ।
ततो निक्षिप्य मातृ स्स अयोध्यायां दृढ व्रतः ।
भरत श्शोकसन्तप्तो गुरूनिदमथाब्रवीत् ॥ 1 ॥
नन्दिग्रामं गमिष्यामि सर्वानामन्त्रयेऽद्य वः ।
तत्र दुःखमिदं सर्वं सहिष्ये राघवं विना ॥ 2 ॥
गतश्च वा दिवं राजा वनस्थश्च गुरुर्मम ।
रामं प्रतीक्षे राज्याय स हि राजा महायशाः ॥ 3 ॥
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः ।
अब्रुवन्मन्त्रिणस्सर्वे वसिष्ठश्च पुरोहितः ॥ 4 ॥
सुभृशं श्लाघनीयं च यदुक्तं भरत त्वया ।
वचनं भ्रातृवात्सल्यादनुरूपं तवैव तत् ॥ 5 ॥
नित्यं ते बन्धुलुब्धस्य तिष्ठतो भ्रातृसौहृदे ।
आर्यमार्गं प्रपन्नस्य नानुमन्येत कः पुमान् ॥ 6 ॥
मन्त्रिणां वचनं श्रुत्वा यथाभिलषितं प्रियम् ।
अब्रवीत्सारथिं वाक्यं रथो मे युज्यतामिति ॥ 7 ॥
प्रहृष्टवदन स्सर्वा मातृ स्समभिवाद्य सः ।
आरुरोह रथं श्रीमान् शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥ 8 ॥
आरुह्य च रथं शीघ्रं शत्रुघ्नभरतावुभौ ।
ययतुः परमप्रीतौ वृतौ मन्त्रिपुरोहितैः ॥ 9 ॥
अग्रतो गुरवः सर्वे वसिष्ठप्रमुखा द्विजाः ।
प्रययुः प्राङ्ग्मुखा स्सर्वे नन्दिग्रामो यतोऽभवत् ॥ 10 ॥
बलं च तदनाहूतं गजाश्वरथसङ्कुलम् ।
प्रययौ भरते याते सर्वे च पुरवासिनः ॥ 11 ॥
रथस्थः स तु धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः ।
नन्दिग्रामं ययौ तूर्णं शिरस्यादाय पादुके ॥ 12 ॥
ततस्तु भरतः क्षिप्रं नन्दिग्रामं प्रविश्य सः ।
अवतीर्य रथात्तूर्णं गुरूनिदमुवाच ह ॥ 13 ॥
एतद्राज्यं मम भ्रात्रा दत्तं सन्नयासवत्स्वयम् ।
योगक्षेमवहे चेमे पादुके हेमभूषिते ॥ 14 ॥
भरत श्शिरसा कृत्वा सन्न्यासं पादुके ततः ।
अब्रवीद्धुःखसन्तप्त स्सर्वं प्रकृतिमण्डलम् ॥ 15 ॥
छत्रं धारयत क्षिप्रमार्यपादाविमौ मतौ ।
आभ्यां राज्ये स्थितो धर्मः पादुकाभ्यां गुरोर्मम ॥ 16 ॥
भ्रात्रा हि मयि सन्न्यासो निक्षिप्त स्सौहृदादयम् ।
तमिमं पालयिष्यामि राघवागमनं प्रति ॥ 17 ॥
क्षिप्रं संयोजयित्वातु राघवस्य पुनस्स्वयम् ।
चरणौ तौ तु रामस्य द्रक्ष्यामि सहपादुकौ ॥ 18 ॥
ततो निक्षिप्तभारोऽहं राघवेण समागतः ।
निवेद्य गुरवे राज्यं भजिष्ये गुरुवृत्तिताम् ॥ 19 ॥
राघवाय च सन्यासं दत्त्वेमे वरपादुके ।
राज्यं चेदमयोध्यां च धूतपापो भवामि च ॥ 20 ॥
अभिषिक्ते तु काकुत्स्थे प्रहृष्टमुदिते जने ।
प्रीतिर्मम यशश्चैव भवेद्राज्याच्चतुर्गुणम् ॥ 21 ॥
एवं तु विलपन्दीनो भरत स्समहायशाः ।
नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं दुःखितो मन्त्रिभिस्सह ॥ 22 ॥
स वल्कलजटाधारी मुनिवेषधरः प्रभुः ।
नन्दिग्रामेऽवसद्वीर स्ससैन्यो भरतस्तदा ॥ 23 ॥
रामागमनमाकाङ्क्षन्भरतो भ्रातृवत्सलः ।
भ्रातुर्वचनकारी च प्रतिज्ञापारगस्तथा ॥ 24 ॥
पादुके त्वभिषिच्याथ नन्दिग्रामेऽवसत्तदा ।
स वालव्यजनं छत्रं धारयामास स स्वयम् ।
भरत श्शासनं सर्वं पादुकाभ्यां निवेदयन् ॥ 25 ॥
ततस्तु भरत शश्रीमानभिषिच्याऽऽर्यपादुके ।
तदधीनस्तदा राज्यं कारयामास सर्वदा ॥ 26 ॥
तदा हि यत्कार्यमुपैति किञ्चिदुपायनं चोपहृतं महार्हम् ।
स पादुकाभ्यां प्रथमं निवेद्य चकार पश्चाद्भरतो यथावत् ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे पञ्चदशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ |
tato nikṣipya mātṛ ssa ayodhyāyāṃ dṛḍha vrataḥ |
bharata śśokasantapto gurūnidamathābravīt || 1 ||
nandigrāmaṃ gamiṣyāmi sarvānāmantraye'dya vaḥ |
tatra duḥkhamidaṃ sarvaṃ sahiṣye rāghavaṃ vinā || 2 ||
gataśca vā divaṃ rājā vanasthaśca gururmama |
rāmaṃ pratīkṣe rājyāya sa hi rājā mahāyaśāḥ || 3 ||
etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharatasya mahātmanaḥ |
abruvanmantriṇassarve vasiṣṭhaśca purohitaḥ || 4 ||
subhṛśaṃ ślāghanīyaṃ ca yaduktaṃ bharata tvayā |
vacanaṃ bhrātṛvātsalyādanurūpaṃ tavaiva tat || 5 ||
nityaṃ te bandhulubdhasya tiṣṭhato bhrātṛsauhṛde |
āryamārgaṃ prapannasya nānumanyeta kaḥ pumān || 6 ||
mantriṇāṃ vacanaṃ śrutvā yathābhilaṣitaṃ priyam |
abravītsārathiṃ vākyaṃ ratho me yujyatāmiti || 7 ||
prahṛṣṭavadana ssarvā mātṛ ssamabhivādya saḥ |
āruroha rathaṃ śrīmān śatrughnena samanvitaḥ || 8 ||
āruhya ca rathaṃ śīghraṃ śatrughnabharatāvubhau |
yayatuḥ paramaprītau vṛtau mantripurohitaiḥ || 9 ||
agrato guravaḥ sarve vasiṣṭhapramukhā dvijāḥ |
prayayuḥ prāṅgmukhā ssarve nandigrāmo yato'bhavat || 10 ||
balaṃ ca tadanāhūtaṃ gajāśvarathasaṅkulam |
prayayau bharate yāte sarve ca puravāsinaḥ || 11 ||
rathasthaḥ sa tu dharmātmā bharato bhrātṛvatsalaḥ |
nandigrāmaṃ yayau tūrṇaṃ śirasyādāya pāduke || 12 ||
tatastu bharataḥ kṣipraṃ nandigrāmaṃ praviśya saḥ |
avatīrya rathāttūrṇaṃ gurūnidamuvāca ha || 13 ||
etadrājyaṃ mama bhrātrā dattaṃ sannayāsavatsvayam |
yogakṣemavahe ceme pāduke hemabhūṣite || 14 ||
bharata śśirasā kṛtvā sannyāsaṃ pāduke tataḥ |
abravīddhuḥkhasantapta ssarvaṃ prakṛtimaṇḍalam || 15 ||
chatraṃ dhārayata kṣipramāryapādāvimau matau |
ābhyāṃ rājye sthito dharmaḥ pādukābhyāṃ gurormama || 16 ||
bhrātrā hi mayi sannyāso nikṣipta ssauhṛdādayam |
tamimaṃ pālayiṣyāmi rāghavāgamanaṃ prati || 17 ||
kṣipraṃ saṃyojayitvātu rāghavasya punassvayam |
caraṇau tau tu rāmasya drakṣyāmi sahapādukau || 18 ||
tato nikṣiptabhāro'haṃ rāghaveṇa samāgataḥ |
nivedya gurave rājyaṃ bhajiṣye guruvṛttitām || 19 ||
rāghavāya ca sanyāsaṃ dattveme varapāduke |
rājyaṃ cedamayodhyāṃ ca dhūtapāpo bhavāmi ca || 20 ||
abhiṣikte tu kākutsthe prahṛṣṭamudite jane |
prītirmama yaśaścaiva bhavedrājyāccaturguṇam || 21 ||
evaṃ tu vilapandīno bharata ssamahāyaśāḥ |
nandigrāme'karodrājyaṃ duḥkhito mantribhissaha || 22 ||
sa valkalajaṭādhārī muniveṣadharaḥ prabhuḥ |
nandigrāme'vasadvīra ssasainyo bharatastadā || 23 ||
rāmāgamanamākāṅkṣanbharato bhrātṛvatsalaḥ |
bhrāturvacanakārī ca pratijñāpāragastathā || 24 ||
pāduke tvabhiṣicyātha nandigrāme'vasattadā |
sa vālavyajanaṃ chatraṃ dhārayāmāsa sa svayam |
bharata śśāsanaṃ sarvaṃ pādukābhyāṃ nivedayan || 25 ||
tatastu bharata śaśrīmānabhiṣicyā''ryapāduke |
tadadhīnastadā rājyaṃ kārayāmāsa sarvadā || 26 ||
tadā hi yatkāryamupaiti kiñcidupāyanaṃ copahṛtaṃ mahārham |
sa pādukābhyāṃ prathamaṃ nivedya cakāra paścādbharato yathāvat || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.