ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ପଞ୍ଚଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସାଽଵନୀଯ ତମାଯାସମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଜଲଂ ଶୁଚିଃ ।
ଚକାର ମାତା ରାମସ୍ଯ ମଙ୍ଗଲାନି ମନସ୍ଵିନୀ ॥ 1 ॥
ନ ଶକ୍ଯସେ ଵାରଯିତୁଂ ଗଚ୍ଛେଦାନୀଂ ରଘୂତ୍ତମ ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ଵିନିଵର୍ତସ୍ଵ ଵର୍ତସ୍ଵ ଚ ସତାଂ କ୍ରମେ ॥ 2 ॥
ଯଂ ପାଲଯସି ଧର୍ମଂ ତ୍ଵଂ ଧୃତ୍ଯା ଚ ନିଯମେନ ଚ ।
ସ ଵୈ ରାଘଵଶାର୍ଦୂଲ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷତୁ ॥ 3 ॥
ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଣମସେ ପୁତ୍ର ଚୈତ୍ଯେଷ୍ଵାଯତନେଷୁ ଚ ।
ତେ ଚ ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷନ୍ତୁ ଵନେ ସହ ମହର୍ଷିଭିଃ ॥ 4 ॥
ଯାନି ଦତ୍ତାନି ତେଽସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଧୀମତା ।
ତାନି ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷନ୍ତୁ ଗୁଣୈସ୍ସମୁଦିତଂ ସଦା ॥ 5 ॥
ପିତୃଶୁଶ୍ରୂଷଯା ପୁତ୍ର ମାତୃଶୁଶ୍ରୂଷଯା ତଥା ।
ସତ୍ଯେନ ଚ ମହାବାହୋ ଚିରଂ ଜୀଵାଭିରକ୍ଷିତଃ ॥ 6 ॥
ସମିତ୍କୁଶ ପଵିତ୍ରାଣି ଵେଦ୍ଯଶ୍ଚାଯତନାନି ଚ ।
ସ୍ଥଣ୍ଡିଲାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଶୈଲା ଵୃକ୍ଷାଃ କ୍ଷୁପା ହ୍ରଦାଃ ॥ 7 ॥
ପତଙ୍ଗାଃ ପନ୍ନଗାସ୍ସିଂହାସ୍ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷନ୍ତୁ ନରୋତ୍ତମ ।
ସ୍ଵସ୍ତିସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵେ ଚ ମରୁତଶ୍ଚ ମହର୍ଷଯଃ ।
ସ୍ଵସ୍ତି ଧାତା ଵିଧାତା ଚ ସ୍ଵସ୍ତି ପୂଷା ଭଗୋଽର୍ଯମା ॥ 8 ॥
ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଵାସଵପ୍ରମୁଖାସ୍ତଥା ।
ଋତଵଶ୍ଚୈଵ ପକ୍ଷାଶ୍ଚ ମାସା ସ୍ସଂଵତ୍ସରାଃ କ୍ଷପାଃ ॥ 9 ॥
ଦିନାନି ଚ ମୁହୂର୍ତାଶ୍ଚ ସ୍ଵସ୍ତି କୁର୍ଵନ୍ତୁ ତେ ସଦା ।
ସ୍ମୃତିର୍ଧୃତିଶ୍ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ପାତୁ ତ୍ଵାଂ ପୁତ୍ର ସର୍ଵତଃ ॥ 10 ॥
ସ୍କନ୍ଦଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ଦେଵ ସ୍ସୋମଶ୍ଚ ସ ବୃହସ୍ପତିଃ ।
ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ନାରଦଶ୍ଚ ତେ ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷନ୍ତୁ ସର୍ଵତଃ ॥ 11 ॥
ଯାଶ୍ଚାପି ସର୍ଵତସ୍ସିଧ୍ଦା ଦିଶଶ୍ଚ ସଦିଗୀଶ୍ଵରାଃ ।
ସ୍ତୁତା ମଯା ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ପାନ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ପୁତ୍ର ନିତ୍ଯଶଃ ॥ 12 ॥
ଶୈଲାସ୍ସର୍ଵେ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ରାଜା ଵରୁଣ ଏଵ ଚ ।
ଦ୍ଯୌରନ୍ତରିକ୍ଷଂ ପୃଥିଵୀ ନଦ୍ଯସ୍ସର୍ଵାସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ 13 ॥
ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ଗ୍ରହାଶ୍ଚ ସହଦେଵତାଃ ।
ଅହୋରାତ୍ରେ ତଥା ସନ୍ଧ୍ଯେ ପାନ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ଵନମାଶ୍ରିତମ୍ ॥ 14 ॥
ଋତଵଶ୍ଚୈଵ ଷଟ୍ପୁଣ୍ଯା ମାସାସ୍ସଂଵତ୍ସରାସ୍ତଥା ।
କଲାଶ୍ଚ କାଷ୍ଠାଶ୍ଚ ତଥା ତଵ ଶର୍ମ ଦିଶନ୍ତୁ ତେ ॥ 15 ॥
ମହାଵନେ ଵିଚରତୋ ମୁନିଵେଷସ୍ଯ ଧୀମତଃ ।
ତଵାଦିତ୍ଯାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ଭଵନ୍ତୁ ସୁଖଦାସ୍ସଦା ॥ 16 ॥
ରାକ୍ଷସାନାଂ ପିଶାଚାନାଂ ରୌଦ୍ରାଣାଂ କ୍ରୂରକର୍ମଣାମ୍ ।
କ୍ରଵ୍ଯାଦାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ମା ଭୂତ୍ପୁତ୍ରକ ତେ ଭଯମ୍ ॥ 17 ॥
ପ୍ଲଵଗା ଵୃଶ୍ଚିକା ଦଂଶାମଶକାଶ୍ଚୈଵ କାନନେ ।
ସରୀସୃପାଶ୍ଚ କୀଟାଶ୍ଚ ମା ଭୂଵନ୍ଗହନେ ତଵ ॥ 18 ॥
ମହାଦ୍ଵିପାଶ୍ଚ ସିଂହାଶ୍ଚ ଵ୍ଯାଘ୍ରା ଋକ୍ଷାଶ୍ଚ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ ।
ମହିଷା ଶ୍ଶୃଙ୍ଗିଣୋ ରୌଦ୍ରା ନ ତେ ଦ୍ରୁହ୍ଯନ୍ତୁ ପୁତ୍ରକ ॥ 19 ॥
ନୃମାଂସଭୋଜନା ରୌଦ୍ରା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ସତ୍ଵଜାତଯଃ ।
ମା ଚ ତ୍ଵାଂ ହିଂସିଷୁଃ ପୁତ୍ର ମଯା ସମ୍ପୂଜିତାସ୍ତ୍ଵିହ ॥ 20 ॥
ଆଗମାସ୍ତେ ଶିଵାସ୍ସନ୍ତୁ ସିଧ୍ଯନ୍ତୁ ଚ ପରାକ୍ରମାଃ ।
ସର୍ଵସମ୍ପତ୍ତଯେ ରାମ ସ୍ଵସ୍ତିମାନ୍ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ରକ ॥ 21 ॥
ସ୍ଵସ୍ତି ତେ ଽସ୍ତ୍ଵନ୍ତରିକ୍ଷେଭ୍ଯଃ ପାର୍ଥିଵେଭ୍ଯଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ସର୍ଵେଭ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଯେ ଚ ଵୈ ପରିପନ୍ଥିନଃ ॥ 22 ॥
ଗୁରୁସ୍ସୋମଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ଧନଦୋଽଥ ଯମସ୍ତଥା ।
ପାନ୍ତୁ ତ୍ଵାମର୍ଚିତା ରାମ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯଵାସିନମ୍ ॥ 23 ॥
ଅଗ୍ନିର୍ଵାଯୁସ୍ତଥା ଧୂମୋ ମନ୍ତ୍ରାଶ୍ଚର୍ଷିମୁଖାଚ୍ଚ୍ଯୁତାଃ ।
ଉପସ୍ପର୍ଶନକାଲେ ତୁ ପାନ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ 24 ॥
ସର୍ଵଲୋକପ୍ରଭୁର୍ବ୍ରହ୍ମା ଭୂତଭର୍ତା ତଥର୍ଷଯଃ ।
ଯେ ଚ ଶେଷାସ୍ସୁରାସ୍ତେ ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷନ୍ତୁ ଵନଵାସିନମ୍ ॥ 25 ॥
ଇତି ମାଲ୍ଯୈସ୍ସୁରଗଣାନ୍ଗନ୍ଧୈଶ୍ଚାପି ଯଶସ୍ଵିନୀ ।
ସ୍ତୁତିଭିଶ୍ଚାନୁରୂପାଭିରାନର୍ଚାଽଯତଲୋଚନା ॥ 26 ॥
ଜ୍ଵଲନଂ ସମୁପାଦାଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ମହାତ୍ମନା ।
ହାଵଯାମାସ ଵିଧିନା ରାମମଙ୍ଗଲକାରଣାତ୍ ॥ 27 ॥
ଘୃତଂ ଶ୍ଵେତାନି ମାଲ୍ଯାନି ସମିଧଶ୍ଶ୍ଵେତସର୍ଷପାନ୍ ।
ଉପସମ୍ପାଦଯାମାସ କୌଶଲ୍ଯା ପରମାଙ୍ଗନା ॥ 28 ॥
ଉପାଧ୍ଯାଯ ସ୍ସଵିଧିନା ହୁତ୍ଵା ଶାନ୍ତିମନାମଯମ୍ ।
ହୁତହଵ୍ଯାଵଶେଷେଣ ବାହ୍ଯଂ ବଲିମକଲ୍ପଯତ୍ ॥ 29 ॥
ମଧୁ ଦଧ୍ଯକ୍ଷତଘୃତୈଃ ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚ୍ଯଦ୍ଵିଜାଂସ୍ତତଃ ।
ଵାଚଯାମାସ ରାମସ୍ଯ ଵନେସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନକ୍ରିଯାଃ ॥ 30 ॥
ତତସ୍ତସ୍ମୈ ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରାଯ ରାମମାତା ଯଶସ୍ଵିନୀ ।
ଦକ୍ଷିଣାଂ ପ୍ରଦଦୌ କାମ୍ଯାଂ ରାଘଵଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 31 ॥
ଯନ୍ମଙ୍ଗଲଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷେ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତେ ।
ଵୃତ୍ରନାଶେ ସମଭଵତ୍ତତ୍ତେ ଭଵତୁ ମଙ୍ଗଲମ୍ ॥ 32 ॥
ଯନ୍ମଙ୍ଗଲଂ ସୁପର୍ଣସ୍ଯ ଵିନତାଽକଲ୍ପଯତ୍ପୁରା ।
ଅମୃତଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାନସ୍ଯ ତତ୍ତେ ଭଵତୁ ମଙ୍ଗଲମ୍ ॥ 33 ॥
ଅମୃତୋତ୍ପାଦନେ ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଘ୍ନତୋ ଵଜ୍ରଧରସ୍ଯ ଯତ୍ ।
ଅଦିତିର୍ମଙ୍ଗଲଂ ପ୍ରାଦାତ୍ତତ୍ତେ ଭଵତୁ ମଙ୍ଗଲମ୍ ॥ 34 ॥
ତ୍ରୀନ୍ଵିକ୍ରମାନ୍ପ୍ରକ୍ରମତୋ ଵିଷ୍ଣୋରମିତତେଜସଃ ।
ଯଦାସୀନ୍ମଙ୍ଗଲଂ ରାମ ତତ୍ତେ ଭଵତୁ ମଙ୍ଗଲମ୍ ॥ 35 ॥
ଋତଵସ୍ସାଗରା ଦ୍ଵୀପା ଵେଦା ଲୋକା ଦିଶଶ୍ଚ ତେ ।
ମଙ୍ଗଲାନି ମହାବାହୋ ଦିଶନ୍ତୁ ଶୁଭମଙ୍ଗଲାଃ ॥ 36 ॥
ଇତି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶେଷାଂଶ୍ଚ କୃତ୍ଵା ଶିରସି ଭାମିନୀ ।
ଗନ୍ଧୈଶ୍ଚାପି ସମାଲଭ୍ଯ ରାମମାଯତଲୋଚନା ॥ 37 ॥
ଓଷଧୀଂ ଚାପି ସିଦ୍ଧାର୍ଥାଂ ଵିଶଲ୍ଯକରଣୀଂ ଶୁଭାମ୍ ।
ଚକାର ରକ୍ଷାଂ କୌଶଲ୍ଯା ମନ୍ତ୍ରୈରଭିଜଜାପ ଚ ॥ 38 ॥
ଉଵାଚାତିପ୍ରହୃଷ୍ଟେଵ ସା ଦୁଃଖଵଶଵର୍ତିନୀ ।
ଵାଙ୍ଗ୍ମାତ୍ରେଣ ନ ଭାଵେନ ଵାଚାଽସଂସଜ୍ଜମାନଯା ॥ 39 ॥
ଆନମ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନି ଚାଘ୍ରାଯ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନୀ ।
ଅଵଦତ୍ପୁତ୍ର ସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ ଗଚ୍ଛ ରାମ ଯଥାସୁଖମ୍ ॥ 40 ॥
ଅରୋଗଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧାର୍ଥମଯୋଧ୍ଯାଂ ପୁନରାଗତମ୍ ।
ପଶ୍ଯାମି ତ୍ଵାଂ ସୁଖଂ ଵତ୍ସ ସୁସ୍ଥିତଂ ରାଜଵର୍ତ୍ମନି ॥ 41 ॥
ପ୍ରଣଷ୍ଟଦୁଃଖସଙ୍କଲ୍ପା ହର୍ଷଵିଦ୍ଯୋତିତାନନା ।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ତ୍ଵାଂ ଵନାତ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରମିଵୋଦିତମ୍ ॥ 42 ॥
ଭଦ୍ରାସନଗତଂ ରାମ ଵନଵାସାଦିହାଗତମ୍ ।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଚ ପୁନସ୍ତ୍ଵାଂ ତୁ ତୀର୍ଣଵନ୍ତଂ ପିତୁର୍ଵଚଃ ॥ 43 ॥
ମଙ୍ଗଲୈରୁପସପନ୍ନୋ ଵନଵାସାଦିହାଗତଃ ।
ଵଧ୍ଵା ମମ ଚ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ କାମାନ୍ସଂଵର୍ଧ ଯାହି ଭୋଃ ॥ 44 ॥
ମଯାଽର୍ଚିତା ଦେଵଗଣାଶ୍ଶିଵାଦଯୋ ମହର୍ଷଯୋ ଭୂତମହାସୁରୋରଗାଃ ।
ଅଭିପ୍ରଯାତସ୍ଯ ଵନଂ ଚିରାଯ ତେ ହିତାନି କାଙ୍କ୍ଷନ୍ତୁ ଦିଶଶ୍ଚ ରାଘଵ ॥ 45 ॥
ଇତୀଵ ସାଽଶ୍ରୁପ୍ରତିପୂର୍ଣଲୋଚନା ସମାପ୍ଯ ଚ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ଯଥାଵିଧି ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଚୈଵ ଚକାର ରାଘଵଂ ପୁନଃ ପୁନଶ୍ଚାପି ନିପୀଡ୍ଯ ସସ୍ଵଜେ ॥ 46 ॥
ତଥା ତୁ ଦେଵ୍ଯା ସ କୃତପ୍ରଦକ୍ଷିଣୋ ନିପୀଡ୍ଯ ମାତୁଶ୍ଚରଣୌ ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ଜଗାମ ସୀତାନିଲଯଂ ମହାଯଶା ସ୍ସ ରାଘଵଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତ ସ୍ସ୍ଵଯା ଶ୍ରିଯା ॥ 47 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha pañcaviṃśassargaḥ |
sā'vanīya tamāyāsamupaspṛśya jalaṃ śuciḥ |
cakāra mātā rāmasya maṅgalāni manasvinī || 1 ||
na śakyase vārayituṃ gacchedānīṃ raghūttama |
śīghraṃ ca vinivartasva vartasva ca satāṃ krame || 2 ||
yaṃ pālayasi dharmaṃ tvaṃ dhṛtyā ca niyamena ca |
sa vai rāghavaśārdūla dharmastvāmabhirakṣatu || 3 ||
yebhyaḥ praṇamase putra caityeṣvāyataneṣu ca |
te ca tvāmabhirakṣantu vane saha maharṣibhiḥ || 4 ||
yāni dattāni te'strāṇi viśvāmitreṇa dhīmatā |
tāni tvāmabhirakṣantu guṇaissamuditaṃ sadā || 5 ||
pitṛśuśrūṣayā putra mātṛśuśrūṣayā tathā |
satyena ca mahābāho ciraṃ jīvābhirakṣitaḥ || 6 ||
samitkuśa pavitrāṇi vedyaścāyatanāni ca |
sthaṇḍilāni vicitrāṇi śailā vṛkṣāḥ kṣupā hradāḥ || 7 ||
pataṅgāḥ pannagāssiṃhāstvāṃ rakṣantu narottama |
svastisādhyāśca viśve ca marutaśca maharṣayaḥ |
svasti dhātā vidhātā ca svasti pūṣā bhago'ryamā || 8 ||
lokapālāśca te sarve vāsavapramukhāstathā |
ṛtavaścaiva pakṣāśca māsā ssaṃvatsarāḥ kṣapāḥ || 9 ||
dināni ca muhūrtāśca svasti kurvantu te sadā |
smṛtirdhṛtiśca dharmaśca pātu tvāṃ putra sarvataḥ || 10 ||
skandaśca bhagavāndeva ssomaśca sa bṛhaspatiḥ |
saptarṣayo nāradaśca te tvāṃ rakṣantu sarvataḥ || 11 ||
yāścāpi sarvatassidhdā diśaśca sadigīśvarāḥ |
stutā mayā vane tasminpāntu tvāṃ putra nityaśaḥ || 12 ||
śailāssarve samudrāśca rājā varuṇa eva ca |
dyaurantarikṣaṃ pṛthivī nadyassarvāstathaiva ca || 13 ||
nakṣatrāṇi ca sarvāṇi grahāśca sahadevatāḥ |
ahorātre tathā sandhye pāntu tvāṃ vanamāśritam || 14 ||
ṛtavaścaiva ṣaṭpuṇyā māsāssaṃvatsarāstathā |
kalāśca kāṣṭhāśca tathā tava śarma diśantu te || 15 ||
mahāvane vicarato muniveṣasya dhīmataḥ |
tavādityāśca daityāśca bhavantu sukhadāssadā || 16 ||
rākṣasānāṃ piśācānāṃ raudrāṇāṃ krūrakarmaṇām |
kravyādānāṃ ca sarveṣāṃ mā bhūtputraka te bhayam || 17 ||
plavagā vṛścikā daṃśāmaśakāścaiva kānane |
sarīsṛpāśca kīṭāśca mā bhūvangahane tava || 18 ||
mahādvipāśca siṃhāśca vyāghrā ṛkṣāśca daṃṣṭriṇaḥ |
mahiṣā śśṛṅgiṇo raudrā na te druhyantu putraka || 19 ||
nṛmāṃsabhojanā raudrā ye cānye satvajātayaḥ |
mā ca tvāṃ hiṃsiṣuḥ putra mayā sampūjitāstviha || 20 ||
āgamāste śivāssantu sidhyantu ca parākramāḥ |
sarvasampattaye rāma svastimāngaccha putraka || 21 ||
svasti te 'stvantarikṣebhyaḥ pārthivebhyaḥ punaḥ punaḥ |
sarvebhyaścaiva devebhyo ye ca vai paripanthinaḥ || 22 ||
gurussomaśca sūryaśca dhanado'tha yamastathā |
pāntu tvāmarcitā rāma daṇḍakāraṇyavāsinam || 23 ||
agnirvāyustathā dhūmo mantrāścarṣimukhāccyutāḥ |
upasparśanakāle tu pāntu tvāṃ raghunandana || 24 ||
sarvalokaprabhurbrahmā bhūtabhartā tatharṣayaḥ |
ye ca śeṣāssurāste tvāṃ rakṣantu vanavāsinam || 25 ||
iti mālyaissuragaṇāngandhaiścāpi yaśasvinī |
stutibhiścānurūpābhirānarcā'yatalocanā || 26 ||
jvalanaṃ samupādāya brāhmaṇena mahātmanā |
hāvayāmāsa vidhinā rāmamaṅgalakāraṇāt || 27 ||
ghṛtaṃ śvetāni mālyāni samidhaśśvetasarṣapān |
upasampādayāmāsa kauśalyā paramāṅganā || 28 ||
upādhyāya ssavidhinā hutvā śāntimanāmayam |
hutahavyāvaśeṣeṇa bāhyaṃ balimakalpayat || 29 ||
madhu dadhyakṣataghṛtaiḥ svastivācyadvijāṃstataḥ |
vācayāmāsa rāmasya vanesvastyayanakriyāḥ || 30 ||
tatastasmai dvijendrāya rāmamātā yaśasvinī |
dakṣiṇāṃ pradadau kāmyāṃ rāghavaṃ cedamabravīt || 31 ||
yanmaṅgalaṃ sahasrākṣe sarvadevanamaskṛte |
vṛtranāśe samabhavattatte bhavatu maṅgalam || 32 ||
yanmaṅgalaṃ suparṇasya vinatā'kalpayatpurā |
amṛtaṃ prārthayānasya tatte bhavatu maṅgalam || 33 ||
amṛtotpādane daityān ghnato vajradharasya yat |
aditirmaṅgalaṃ prādāttatte bhavatu maṅgalam || 34 ||
trīnvikramānprakramato viṣṇoramitatejasaḥ |
yadāsīnmaṅgalaṃ rāma tatte bhavatu maṅgalam || 35 ||
ṛtavassāgarā dvīpā vedā lokā diśaśca te |
maṅgalāni mahābāho diśantu śubhamaṅgalāḥ || 36 ||
iti putrasya śeṣāṃśca kṛtvā śirasi bhāminī |
gandhaiścāpi samālabhya rāmamāyatalocanā || 37 ||
oṣadhīṃ cāpi siddhārthāṃ viśalyakaraṇīṃ śubhām |
cakāra rakṣāṃ kauśalyā mantrairabhijajāpa ca || 38 ||
uvācātiprahṛṣṭeva sā duḥkhavaśavartinī |
vāṅgmātreṇa na bhāvena vācā'saṃsajjamānayā || 39 ||
ānamya mūrdhni cāghrāya pariṣvajya yaśasvinī |
avadatputra siddhārtho gaccha rāma yathāsukham || 40 ||
arogaṃ sarvasiddhārthamayodhyāṃ punarāgatam |
paśyāmi tvāṃ sukhaṃ vatsa susthitaṃ rājavartmani || 41 ||
praṇaṣṭaduḥkhasaṅkalpā harṣavidyotitānanā |
drakṣyāmi tvāṃ vanātprāptaṃ pūrṇacandramivoditam || 42 ||
bhadrāsanagataṃ rāma vanavāsādihāgatam |
drakṣyāmi ca punastvāṃ tu tīrṇavantaṃ piturvacaḥ || 43 ||
maṅgalairupasapanno vanavāsādihāgataḥ |
vadhvā mama ca nityaṃ tvaṃ kāmānsaṃvardha yāhi bhoḥ || 44 ||
mayā'rcitā devagaṇāśśivādayo maharṣayo bhūtamahāsuroragāḥ |
abhiprayātasya vanaṃ cirāya te hitāni kāṅkṣantu diśaśca rāghava || 45 ||
itīva sā'śrupratipūrṇalocanā samāpya ca svastyayanaṃ yathāvidhi |
pradakṣiṇaṃ caiva cakāra rāghavaṃ punaḥ punaścāpi nipīḍya sasvaje || 46 ||
tathā tu devyā sa kṛtapradakṣiṇo nipīḍya mātuścaraṇau punaḥ punaḥ |
jagāma sītānilayaṃ mahāyaśā ssa rāghavaḥ prajvalita ssvayā śriyā || 47 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe pañcaviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ पञ्चविंशस्सर्गः ।
साऽवनीय तमायासमुपस्पृश्य जलं शुचिः ।
चकार माता रामस्य मङ्गलानि मनस्विनी ॥ 1 ॥
न शक्यसे वारयितुं गच्छेदानीं रघूत्तम ।
शीघ्रं च विनिवर्तस्व वर्तस्व च सतां क्रमे ॥ 2 ॥
यं पालयसि धर्मं त्वं धृत्या च नियमेन च ।
स वै राघवशार्दूल धर्मस्त्वामभिरक्षतु ॥ 3 ॥
येभ्यः प्रणमसे पुत्र चैत्येष्वायतनेषु च ।
ते च त्वामभिरक्षन्तु वने सह महर्षिभिः ॥ 4 ॥
यानि दत्तानि तेऽस्त्राणि विश्वामित्रेण धीमता ।
तानि त्वामभिरक्षन्तु गुणैस्समुदितं सदा ॥ 5 ॥
पितृशुश्रूषया पुत्र मातृशुश्रूषया तथा ।
सत्येन च महाबाहो चिरं जीवाभिरक्षितः ॥ 6 ॥
समित्कुश पवित्राणि वेद्यश्चायतनानि च ।
स्थण्डिलानि विचित्राणि शैला वृक्षाः क्षुपा ह्रदाः ॥ 7 ॥
पतङ्गाः पन्नगास्सिंहास्त्वां रक्षन्तु नरोत्तम ।
स्वस्तिसाध्याश्च विश्वे च मरुतश्च महर्षयः ।
स्वस्ति धाता विधाता च स्वस्ति पूषा भगोऽर्यमा ॥ 8 ॥
लोकपालाश्च ते सर्वे वासवप्रमुखास्तथा ।
ऋतवश्चैव पक्षाश्च मासा स्संवत्सराः क्षपाः ॥ 9 ॥
दिनानि च मुहूर्ताश्च स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा ।
स्मृतिर्धृतिश्च धर्मश्च पातु त्वां पुत्र सर्वतः ॥ 10 ॥
स्कन्दश्च भगवान्देव स्सोमश्च स बृहस्पतिः ।
सप्तर्षयो नारदश्च ते त्वां रक्षन्तु सर्वतः ॥ 11 ॥
याश्चापि सर्वतस्सिध्दा दिशश्च सदिगीश्वराः ।
स्तुता मया वने तस्मिन्पान्तु त्वां पुत्र नित्यशः ॥ 12 ॥
शैलास्सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च ।
द्यौरन्तरिक्षं पृथिवी नद्यस्सर्वास्तथैव च ॥ 13 ॥
नक्षत्राणि च सर्वाणि ग्रहाश्च सहदेवताः ।
अहोरात्रे तथा सन्ध्ये पान्तु त्वां वनमाश्रितम् ॥ 14 ॥
ऋतवश्चैव षट्पुण्या मासास्संवत्सरास्तथा ।
कलाश्च काष्ठाश्च तथा तव शर्म दिशन्तु ते ॥ 15 ॥
महावने विचरतो मुनिवेषस्य धीमतः ।
तवादित्याश्च दैत्याश्च भवन्तु सुखदास्सदा ॥ 16 ॥
राक्षसानां पिशाचानां रौद्राणां क्रूरकर्मणाम् ।
क्रव्यादानां च सर्वेषां मा भूत्पुत्रक ते भयम् ॥ 17 ॥
प्लवगा वृश्चिका दंशामशकाश्चैव कानने ।
सरीसृपाश्च कीटाश्च मा भूवन्गहने तव ॥ 18 ॥
महाद्विपाश्च सिंहाश्च व्याघ्रा ऋक्षाश्च दंष्ट्रिणः ।
महिषा श्शृङ्गिणो रौद्रा न ते द्रुह्यन्तु पुत्रक ॥ 19 ॥
नृमांसभोजना रौद्रा ये चान्ये सत्वजातयः ।
मा च त्वां हिंसिषुः पुत्र मया सम्पूजितास्त्विह ॥ 20 ॥
आगमास्ते शिवास्सन्तु सिध्यन्तु च पराक्रमाः ।
सर्वसम्पत्तये राम स्वस्तिमान्गच्छ पुत्रक ॥ 21 ॥
स्वस्ति ते ऽस्त्वन्तरिक्षेभ्यः पार्थिवेभ्यः पुनः पुनः ।
सर्वेभ्यश्चैव देवेभ्यो ये च वै परिपन्थिनः ॥ 22 ॥
गुरुस्सोमश्च सूर्यश्च धनदोऽथ यमस्तथा ।
पान्तु त्वामर्चिता राम दण्डकारण्यवासिनम् ॥ 23 ॥
अग्निर्वायुस्तथा धूमो मन्त्राश्चर्षिमुखाच्च्युताः ।
उपस्पर्शनकाले तु पान्तु त्वां रघुनन्दन ॥ 24 ॥
सर्वलोकप्रभुर्ब्रह्मा भूतभर्ता तथर्षयः ।
ये च शेषास्सुरास्ते त्वां रक्षन्तु वनवासिनम् ॥ 25 ॥
इति माल्यैस्सुरगणान्गन्धैश्चापि यशस्विनी ।
स्तुतिभिश्चानुरूपाभिरानर्चाऽयतलोचना ॥ 26 ॥
ज्वलनं समुपादाय ब्राह्मणेन महात्मना ।
हावयामास विधिना राममङ्गलकारणात् ॥ 27 ॥
घृतं श्वेतानि माल्यानि समिधश्श्वेतसर्षपान् ।
उपसम्पादयामास कौशल्या परमाङ्गना ॥ 28 ॥
उपाध्याय स्सविधिना हुत्वा शान्तिमनामयम् ।
हुतहव्यावशेषेण बाह्यं बलिमकल्पयत् ॥ 29 ॥
मधु दध्यक्षतघृतैः स्वस्तिवाच्यद्विजांस्ततः ।
वाचयामास रामस्य वनेस्वस्त्ययनक्रियाः ॥ 30 ॥
ततस्तस्मै द्विजेन्द्राय राममाता यशस्विनी ।
दक्षिणां प्रददौ काम्यां राघवं चेदमब्रवीत् ॥ 31 ॥
यन्मङ्गलं सहस्राक्षे सर्वदेवनमस्कृते ।
वृत्रनाशे समभवत्तत्ते भवतु मङ्गलम् ॥ 32 ॥
यन्मङ्गलं सुपर्णस्य विनताऽकल्पयत्पुरा ।
अमृतं प्रार्थयानस्य तत्ते भवतु मङ्गलम् ॥ 33 ॥
अमृतोत्पादने दैत्यान् घ्नतो वज्रधरस्य यत् ।
अदितिर्मङ्गलं प्रादात्तत्ते भवतु मङ्गलम् ॥ 34 ॥
त्रीन्विक्रमान्प्रक्रमतो विष्णोरमिततेजसः ।
यदासीन्मङ्गलं राम तत्ते भवतु मङ्गलम् ॥ 35 ॥
ऋतवस्सागरा द्वीपा वेदा लोका दिशश्च ते ।
मङ्गलानि महाबाहो दिशन्तु शुभमङ्गलाः ॥ 36 ॥
इति पुत्रस्य शेषांश्च कृत्वा शिरसि भामिनी ।
गन्धैश्चापि समालभ्य राममायतलोचना ॥ 37 ॥
ओषधीं चापि सिद्धार्थां विशल्यकरणीं शुभाम् ।
चकार रक्षां कौशल्या मन्त्रैरभिजजाप च ॥ 38 ॥
उवाचातिप्रहृष्टेव सा दुःखवशवर्तिनी ।
वाङ्ग्मात्रेण न भावेन वाचाऽसंसज्जमानया ॥ 39 ॥
आनम्य मूर्ध्नि चाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनी ।
अवदत्पुत्र सिद्धार्थो गच्छ राम यथासुखम् ॥ 40 ॥
अरोगं सर्वसिद्धार्थमयोध्यां पुनरागतम् ।
पश्यामि त्वां सुखं वत्स सुस्थितं राजवर्त्मनि ॥ 41 ॥
प्रणष्टदुःखसङ्कल्पा हर्षविद्योतितानना ।
द्रक्ष्यामि त्वां वनात्प्राप्तं पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ॥ 42 ॥
भद्रासनगतं राम वनवासादिहागतम् ।
द्रक्ष्यामि च पुनस्त्वां तु तीर्णवन्तं पितुर्वचः ॥ 43 ॥
मङ्गलैरुपसपन्नो वनवासादिहागतः ।
वध्वा मम च नित्यं त्वं कामान्संवर्ध याहि भोः ॥ 44 ॥
मयाऽर्चिता देवगणाश्शिवादयो महर्षयो भूतमहासुरोरगाः ।
अभिप्रयातस्य वनं चिराय ते हितानि काङ्क्षन्तु दिशश्च राघव ॥ 45 ॥
इतीव साऽश्रुप्रतिपूर्णलोचना समाप्य च स्वस्त्ययनं यथाविधि ।
प्रदक्षिणं चैव चकार राघवं पुनः पुनश्चापि निपीड्य सस्वजे ॥ 46 ॥
तथा तु देव्या स कृतप्रदक्षिणो निपीड्य मातुश्चरणौ पुनः पुनः ।
जगाम सीतानिलयं महायशा स्स राघवः प्रज्वलित स्स्वया श्रिया ॥ 47 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे पञ्चविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha pañcaviṃśassargaḥ |
sā'vanīya tamāyāsamupaspṛśya jalaṃ śuciḥ |
cakāra mātā rāmasya maṅgalāni manasvinī || 1 ||
na śakyase vārayituṃ gacchedānīṃ raghūttama |
śīghraṃ ca vinivartasva vartasva ca satāṃ krame || 2 ||
yaṃ pālayasi dharmaṃ tvaṃ dhṛtyā ca niyamena ca |
sa vai rāghavaśārdūla dharmastvāmabhirakṣatu || 3 ||
yebhyaḥ praṇamase putra caityeṣvāyataneṣu ca |
te ca tvāmabhirakṣantu vane saha maharṣibhiḥ || 4 ||
yāni dattāni te'strāṇi viśvāmitreṇa dhīmatā |
tāni tvāmabhirakṣantu guṇaissamuditaṃ sadā || 5 ||
pitṛśuśrūṣayā putra mātṛśuśrūṣayā tathā |
satyena ca mahābāho ciraṃ jīvābhirakṣitaḥ || 6 ||
samitkuśa pavitrāṇi vedyaścāyatanāni ca |
sthaṇḍilāni vicitrāṇi śailā vṛkṣāḥ kṣupā hradāḥ || 7 ||
pataṅgāḥ pannagāssiṃhāstvāṃ rakṣantu narottama |
svastisādhyāśca viśve ca marutaśca maharṣayaḥ |
svasti dhātā vidhātā ca svasti pūṣā bhago'ryamā || 8 ||
lokapālāśca te sarve vāsavapramukhāstathā |
ṛtavaścaiva pakṣāśca māsā ssaṃvatsarāḥ kṣapāḥ || 9 ||
dināni ca muhūrtāśca svasti kurvantu te sadā |
smṛtirdhṛtiśca dharmaśca pātu tvāṃ putra sarvataḥ || 10 ||
skandaśca bhagavāndeva ssomaśca sa bṛhaspatiḥ |
saptarṣayo nāradaśca te tvāṃ rakṣantu sarvataḥ || 11 ||
yāścāpi sarvatassidhdā diśaśca sadigīśvarāḥ |
stutā mayā vane tasminpāntu tvāṃ putra nityaśaḥ || 12 ||
śailāssarve samudrāśca rājā varuṇa eva ca |
dyaurantarikṣaṃ pṛthivī nadyassarvāstathaiva ca || 13 ||
nakṣatrāṇi ca sarvāṇi grahāśca sahadevatāḥ |
ahorātre tathā sandhye pāntu tvāṃ vanamāśritam || 14 ||
ṛtavaścaiva ṣaṭpuṇyā māsāssaṃvatsarāstathā |
kalāśca kāṣṭhāśca tathā tava śarma diśantu te || 15 ||
mahāvane vicarato muniveṣasya dhīmataḥ |
tavādityāśca daityāśca bhavantu sukhadāssadā || 16 ||
rākṣasānāṃ piśācānāṃ raudrāṇāṃ krūrakarmaṇām |
kravyādānāṃ ca sarveṣāṃ mā bhūtputraka te bhayam || 17 ||
plavagā vṛścikā daṃśāmaśakāścaiva kānane |
sarīsṛpāśca kīṭāśca mā bhūvangahane tava || 18 ||
mahādvipāśca siṃhāśca vyāghrā ṛkṣāśca daṃṣṭriṇaḥ |
mahiṣā śśṛṅgiṇo raudrā na te druhyantu putraka || 19 ||
nṛmāṃsabhojanā raudrā ye cānye satvajātayaḥ |
mā ca tvāṃ hiṃsiṣuḥ putra mayā sampūjitāstviha || 20 ||
āgamāste śivāssantu sidhyantu ca parākramāḥ |
sarvasampattaye rāma svastimāngaccha putraka || 21 ||
svasti te 'stvantarikṣebhyaḥ pārthivebhyaḥ punaḥ punaḥ |
sarvebhyaścaiva devebhyo ye ca vai paripanthinaḥ || 22 ||
gurussomaśca sūryaśca dhanado'tha yamastathā |
pāntu tvāmarcitā rāma daṇḍakāraṇyavāsinam || 23 ||
agnirvāyustathā dhūmo mantrāścarṣimukhāccyutāḥ |
upasparśanakāle tu pāntu tvāṃ raghunandana || 24 ||
sarvalokaprabhurbrahmā bhūtabhartā tatharṣayaḥ |
ye ca śeṣāssurāste tvāṃ rakṣantu vanavāsinam || 25 ||
iti mālyaissuragaṇāngandhaiścāpi yaśasvinī |
stutibhiścānurūpābhirānarcā'yatalocanā || 26 ||
jvalanaṃ samupādāya brāhmaṇena mahātmanā |
hāvayāmāsa vidhinā rāmamaṅgalakāraṇāt || 27 ||
ghṛtaṃ śvetāni mālyāni samidhaśśvetasarṣapān |
upasampādayāmāsa kauśalyā paramāṅganā || 28 ||
upādhyāya ssavidhinā hutvā śāntimanāmayam |
hutahavyāvaśeṣeṇa bāhyaṃ balimakalpayat || 29 ||
madhu dadhyakṣataghṛtaiḥ svastivācyadvijāṃstataḥ |
vācayāmāsa rāmasya vanesvastyayanakriyāḥ || 30 ||
tatastasmai dvijendrāya rāmamātā yaśasvinī |
dakṣiṇāṃ pradadau kāmyāṃ rāghavaṃ cedamabravīt || 31 ||
yanmaṅgalaṃ sahasrākṣe sarvadevanamaskṛte |
vṛtranāśe samabhavattatte bhavatu maṅgalam || 32 ||
yanmaṅgalaṃ suparṇasya vinatā'kalpayatpurā |
amṛtaṃ prārthayānasya tatte bhavatu maṅgalam || 33 ||
amṛtotpādane daityān ghnato vajradharasya yat |
aditirmaṅgalaṃ prādāttatte bhavatu maṅgalam || 34 ||
trīnvikramānprakramato viṣṇoramitatejasaḥ |
yadāsīnmaṅgalaṃ rāma tatte bhavatu maṅgalam || 35 ||
ṛtavassāgarā dvīpā vedā lokā diśaśca te |
maṅgalāni mahābāho diśantu śubhamaṅgalāḥ || 36 ||
iti putrasya śeṣāṃśca kṛtvā śirasi bhāminī |
gandhaiścāpi samālabhya rāmamāyatalocanā || 37 ||
oṣadhīṃ cāpi siddhārthāṃ viśalyakaraṇīṃ śubhām |
cakāra rakṣāṃ kauśalyā mantrairabhijajāpa ca || 38 ||
uvācātiprahṛṣṭeva sā duḥkhavaśavartinī |
vāṅgmātreṇa na bhāvena vācā'saṃsajjamānayā || 39 ||
ānamya mūrdhni cāghrāya pariṣvajya yaśasvinī |
avadatputra siddhārtho gaccha rāma yathāsukham || 40 ||
arogaṃ sarvasiddhārthamayodhyāṃ punarāgatam |
paśyāmi tvāṃ sukhaṃ vatsa susthitaṃ rājavartmani || 41 ||
praṇaṣṭaduḥkhasaṅkalpā harṣavidyotitānanā |
drakṣyāmi tvāṃ vanātprāptaṃ pūrṇacandramivoditam || 42 ||
bhadrāsanagataṃ rāma vanavāsādihāgatam |
drakṣyāmi ca punastvāṃ tu tīrṇavantaṃ piturvacaḥ || 43 ||
maṅgalairupasapanno vanavāsādihāgataḥ |
vadhvā mama ca nityaṃ tvaṃ kāmānsaṃvardha yāhi bhoḥ || 44 ||
mayā'rcitā devagaṇāśśivādayo maharṣayo bhūtamahāsuroragāḥ |
abhiprayātasya vanaṃ cirāya te hitāni kāṅkṣantu diśaśca rāghava || 45 ||
itīva sā'śrupratipūrṇalocanā samāpya ca svastyayanaṃ yathāvidhi |
pradakṣiṇaṃ caiva cakāra rāghavaṃ punaḥ punaścāpi nipīḍya sasvaje || 46 ||
tathā tu devyā sa kṛtapradakṣiṇo nipīḍya mātuścaraṇau punaḥ punaḥ |
jagāma sītānilayaṃ mahāyaśā ssa rāghavaḥ prajvalita ssvayā śriyā || 47 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe pañcaviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.