Valmiki Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 116 — Devanagari Script

⚠️ AI-generated translation — the Kannada meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Kannada

ಭರತನು ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಕೂಟದ ಬಳಿಯ ತಾಪಸಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ತಪಸ್ವಿಗಳ ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ತನ್ನಿಂದ ಯಾವುದಾದರೂ ಅನುಚಿತ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಿದೆಯೇ ಎಂದು ಕುಲಪತಿ ಋಷಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಆಗ ಆ ಋಷಿಯು ಸೀತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿ, ರಾವಣನ ತಮ್ಮನಾದ ಖರನು ಜನಸ್ಥಾನದ ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದೂ, ರಾಮನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿರುವಾಗಿನಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರು ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಾರೀರಿಕ ಹಿಂಸೆಗೆ ಮುನ್ನ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಗಣದೊಂದಿಗೆ ಬೇರೆ ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಾಗಿ ಋಷಿಯು ಹೇಳಿ, ಸಮ್ಮತಿಸಿದರೆ ರಾಮನನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ಕರೆದನು. ರಾಮನು ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗದೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಋಷಿಗಳು ಹೊರಟ ಮೇಲೂ ಅವರ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಬಿಡದೆ, ತಾಪಸರ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದನು.

AI-generated · not yet verified

The Kannada meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Odia meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Odia

ଭରତ ଫେରିଯିବା ପରେ ରାମ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ତପୋବନରେ ବାସ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଉଦ୍ବେଗରେ ପରସ୍ପର ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବା ଦେଖି ରାମ ନିଜ ବିଷୟରେ ଶଙ୍କିତ ହୋଇ କୁଳପତି ଋଷିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ। ଋଷି କହିଲେ ଯେ ରାବଣର ଅନୁଜ ଖର ଓ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଜନସ୍ଥାନରେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ଉପଦ୍ରବ କରୁଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ ପାତ୍ର ଫିଙ୍ଗିବା ଓ ଅଗ୍ନି ଲିଭାଇବା ଆଦି ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଋଷିମାନେ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ବନକୁ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯିବାକୁ କହିଲେ। ରାମ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁମତି ଓ ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ବାସସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

AI-generated · not yet verified

The Odia meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Nepali meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Nepali

भरत फर्केपछि चित्रकूट नजिकैको तापस आश्रममा बसिरहेका रामले तपस्वीहरूमा उद्वेग र उत्सुकता देखे। तिनीहरूले आँखा र भ्रुकुटिले संकेत गर्दै शंकित भई आपसमा बिस्तारै कुरा गरे, र रामले कुलपति ऋषिलाई आफू वा लक्ष्मण वा सीताबाट कुनै अनुचित कार्य भएको हो कि भनी सोधे। कुलपति ऋषिले जनस्थानमा बस्ने तपस्वीहरूलाई खर नाम गरेको राक्षसले लखेटेको, आश्रममा हिंसा र यज्ञका भाँडाहरू फुटाएको बताउँदै रामलाई आफूहरूसँगै अर्को आश्रममा जान प्रेरित गरे। रामले तिनलाई रोक्न नसकेपछि कुलपति आफ्ना कुलहरूसहित आश्रम त्यागेर गए, र रामले ऋषिहरूबाट रहित भएको त्यो आश्रमलाई एक क्षण पनि त्यागेनन्।

AI-generated · not yet verified

The Nepali meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।

अथ षोडशाधिकशततमस्सर्गः ।

Shloka 1

प्रतिप्रयाते भरते वसन्रामस्तपोवने ।
लक्षयामास सोद्वेगमथौत्सुक्यं तपस्विनाम् ॥ 1 ॥

pratiprayāte bharate vasanrāmastapovane |
lakṣayāmāsa sodvegamathautsukyaṃ tapasvinām || 1 ||

ಭರತನು ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ, ತಪೋವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನು ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದನು. ^AI

भरत फर्केपछि तपोवनमा बसिरहेका रामले तपस्वीहरूमा उद्वेग र उत्सुकता देखे। ^AI

ଭରତ ଫେରିଯିବା ପରେ ରାମ ତପୋବନରେ ବାସ କରୁଥିବା ସମୟରେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଉଦ୍ବେଗପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖିଲେ ॥ 1 ॥ ^AI

Shloka 2

ये तत्र चित्रकूटस्य पुरस्तात्तापसाश्रमे ।
राममाश्रित्य निरतास्तानलक्षयदुत्सुकान् ॥ 2 ॥

ye tatra citrakūṭasya purastāttāpasāśrame |
rāmamāśritya niratāstānalakṣayadutsukān || 2 ||

ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕೂಟದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತಾಪಸಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ರಾಮನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದ ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಕುತೂಹಲಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ಗಮನಿಸಿದನು. ^AI

त्यहाँ चित्रकूटको अगाडि तापस आश्रममा रामलाई आश्रय लिएर तल्लीन भएका जो तपस्वीहरू थिए, तिनीहरूलाई उनले उत्सुक देखे। ^AI

ଚିତ୍ରକୂଟର ସମ୍ମୁଖସ୍ଥ ତପସ୍ୱୀ ଆଶ୍ରମରେ ଯେଉଁମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ନିରତ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇଥିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ ॥ 2 ॥ ^AI

Shloka 3

नयनैर्ब्रुकुटीभिश्च रामं निर्दिश्य शङ्किताः ।
अन्योन्यमुपजल्पन्त श्शनैश्चक्रुर्मिथः कथाः ॥ 3 ॥

nayanairbrukuṭībhiśca rāmaṃ nirdiśya śaṅkitāḥ |
anyonyamupajalpanta śśanaiścakrurmithaḥ kathāḥ || 3 ||

ಅವರು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದಲೂ ಹುಬ್ಬುಗಳ ಸನ್ನೆಯಿಂದಲೂ ರಾಮನನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಶಂಕಿತರಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಮೆಲ್ಲನೆ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾಗಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ^AI

तिनीहरूले आँखा र भ्रुकुटिले रामलाई संकेत गर्दै शंकित भई एक-अर्कासँग बिस्तारै कुरा गरे र आपसमा कथाहरू गरे। ^AI

ସେମାନେ ଆଖି ଓ ଭ୍ରୂକୁଟୀ ସଙ୍କେତରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ଶଙ୍କିତ ହୋଇ ପରସ୍ପର ସହିତ ଧୀରେ ଧୀରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିଲେ ଓ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ କଥା କହୁଥିଲେ ॥ 3 ॥ ^AI

Shloka 4

तेषामौत्सुक्यमालक्ष्य रामस्त्वात्मनि शङ्कितः ।
कृताञ्जलिरुवाचेदमृषिं कुलपतिं ततः ॥ 4 ॥

teṣāmautsukyamālakṣya rāmastvātmani śaṅkitaḥ |
kṛtāñjaliruvācedamṛṣiṃ kulapatiṃ tataḥ || 4 ||

ಅವರ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ರಾಮನು ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಶಂಕಿಸಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಮುಗಿದು, ಆ ಕುಲಪತಿಯಾದ ಋಷಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ^AI

तिनीहरूको उत्सुकता देखेर रामले आफूमाथि शंका गर्दै हात जोडेर त्यसपछि कुलपति ऋषिलाई यसो भने। ^AI

ସେମାନଙ୍କର ସେହି ଉତ୍ସୁକତା ଦେଖି ରାମ ନିଜ ବିଷୟରେ ଶଙ୍କିତ ହେଲେ ଏବଂ ହାତ ଯୋଡ଼ି ସେହି କୁଳପତି ଋଷିଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ ॥ 4 ॥ ^AI

Shloka 5

न कच्चिद्भगवन्किञ्चित्पूर्ववृत्तमिदं मयि ।
दृश्यते विकृतं येन विक्रियन्ते तपस्विनः ॥ 5 ॥

na kaccidbhagavankiñcitpūrvavṛttamidaṃ mayi |
dṛśyate vikṛtaṃ yena vikriyante tapasvinaḥ || 5 ||

ಎಲೈ ಭಗವಂತನೇ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಯಾವ ವಿಕೃತವಾದ ಕಾರ್ಯವೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲವಷ್ಟೇ? ಯಾವುದರಿಂದ ಈ ತಪಸ್ವಿಗಳು ವಿಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ^AI

हे भगवन्! ममा यसअघि गरिएको कुनै यस्तो विकृत (अनुचित) कार्य त देखिँदैन, जसले गर्दा तपस्वीहरू विक्षुभित भएका हुन्। ^AI

ହେ ଭଗବାନ, ମୋଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଘଟିଥିବା ଏପରି କୌଣସି ବିକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖୁ ନାହିଁ କି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୱୀମାନେ ବ୍ୟତିବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି? ॥ 5 ॥ ^AI

Shloka 6

प्रमादाच्चरितं कच्चित्किञ्चिन्नावरजस्य मे ।
लक्ष्मणस्यर्षिभिदृष्टं नानुरूपमिवात्मनः ॥ 6 ॥

pramādāccaritaṃ kaccitkiñcinnāvarajasya me |
lakṣmaṇasyarṣibhidṛṣṭaṃ nānurūpamivātmanaḥ || 6 ||

ಪ್ರಮಾದದಿಂದ ನನ್ನ ಕಿರಿಯ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದ ಯಾವುದಾದರೂ ಅನುಚಿತವಾದ ಕಾರ್ಯವು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೇ? ಅದನ್ನು ಋಷಿಗಳು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಅನುರೂಪವಲ್ಲದುದೆಂದು ಕಂಡಿರಬಹುದು. ^AI

के मेरो कनिष्ठ लक्ष्मणबाट प्रमादवश कुनै यस्तो कार्य भएको छ, जुन ऋषिहरूलाई आफ्नो स्वभावअनुकूल नलागेको हो? ^AI

ମୋର ଅନୁଜ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରମାଦବଶତଃ କୌଣସି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ନାହିଁ ତ? ଋଷିମାନେ ତାହାକୁ ନିଜ ପ୍ରକୃତିର ଅନୁରୂପ ନ ଥିବା ପରି ଦେଖୁଛନ୍ତି କି? ॥ 6 ॥ ^AI

Shloka 7

कच्चिच्छुश्रूषमाणा व श्शुश्रूषणपरा मयि ।
प्रमदाऽभ्युचितां वृत्तिं सीता युक्तं न वर्तते ॥ 7 ॥

kaccicchuśrūṣamāṇā va śśuśrūṣaṇaparā mayi |
pramadā'bhyucitāṃ vṛttiṃ sītā yuktaṃ na vartate || 7 ||

ಸೇವೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವಳಂತೆ ಸೇವಾಪರಳಾಗಿರುವ ಸೀತೆಯು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮದೆಯರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ^AI

के सेवा गर्दै र ममा सेवापरायण रहेकी सीताले स्त्रीहरूलाई उचित हुने आचरण ठीकसँग पालन गरिन? ^AI

ମୋତେ ସେବା କରିବାରେ ନିରତା ସୀତା କି ପ୍ରମାଦବଶତଃ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଉପଯୁକ୍ତ ଆଚରଣ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପାଳନ କରି ନାହିଁ? ॥ 7 ॥ ^AI

Shloka 8

अथर्षिर्जरया वृद्धस्तपसा च जरां गतः ।
वेपमान इवोवाच रामं भूतदयापरम् ॥ 8 ॥

atharṣirjarayā vṛddhastapasā ca jarāṃ gataḥ |
vepamāna ivovāca rāmaṃ bhūtadayāparam || 8 ||

ಆಗ ಮುಪ್ಪಿನಿಂದ ವೃದ್ಧನೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮುಪ್ಪನ್ನು ಹೊಂದಿದವನೂ ಆದ ಆ ಋಷಿಯು ನಡುಗುತ್ತಿರುವವನಂತೆ, ಜೀವರ ಮೇಲೆ ದಯೆಯುಳ್ಳ ರಾಮನನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿದನು. ^AI

तब वृद्धावस्थाले र तपस्याले जीर्ण भएका, काँपिरहेका जस्ता देखिने ऋषिले प्राणीहरूमाथि दयापरायण रामलाई यसो भने। ^AI

ତା’ପରେ ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ସେହି ଋଷି କମ୍ପିତ ହେଉଥିବା ପରି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାପରାୟଣ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ ॥ 8 ॥ ^AI

Shloka 9

कुतः कल्याणसत्त्वायाः कल्याणाभिरतेस्तथा ।
चलनं तात वैदेह्यास्तपस्विषु विशेषतः ॥ 9 ॥

kutaḥ kalyāṇasattvāyāḥ kalyāṇābhiratestathā |
calanaṃ tāta vaidehyāstapasviṣu viśeṣataḥ || 9 ||

ಎಲೈ ತಂದೆಯೇ, ಮಂಗಳವಾದ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳ, ಮಂಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಳಾದ ವೈದೇಹಿಯು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಬಳಿ, ಚಲಿಸುವುದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಸಂಭವಿಸೀತು? ^AI

हे तात, कल्याणी स्वभाव भएकी र कल्याणमा रुचि राख्ने वैदेहीको, विशेष गरी तपस्वीहरूका बीचमा, चल्ने कुरा कसरी सम्भव छ ? ^AI

ହେ ପ୍ରିୟ, କଲ୍ୟାଣମୟୀ ପ୍ରକୃତିର ଏବଂ କଲ୍ୟାଣ କର୍ମରେ ଅନୁରକ୍ତା ବିଦେହକନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କର ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗମନାଗମନ କିପରି ସମ୍ଭବ? ^AI

Shloka 10

त्वन्निमित्तमिदं तावत्तापसान्प्रतिवर्तते ।
रक्षोभ्यस्तेन संविग्नाः कथयन्ति मिथः कथाः ॥ 10 ॥

tvannimittamidaṃ tāvattāpasānprativartate |
rakṣobhyastena saṃvignāḥ kathayanti mithaḥ kathāḥ || 10 ||

ಎಲೈ ತಂದೆಯೇ, ಈಗ ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಬಳಿಗೆ (ರಾಕ್ಷಸರು) ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಭಯಗೊಂಡ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ^AI

हे तात, यो सबै कुरा तपस्वीहरूतर्फ तिम्रै कारणले फर्किरहेको छ; त्यसैले राक्षसहरूबाट त्रस्त भएर तिनीहरू आपसमा यस्ता कुराहरू गर्दै छन्। ^AI

ହେ ପ୍ରିୟ, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମ କାରଣରୁ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଘଟୁଛି। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କଠାରୁ ଭୀତ ହୋଇ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଏହିସବୁ କଥା କହୁଛନ୍ତି। ^AI

Shloka 11

रावणावरजः कश्चित् खरो नामेह राक्षसः ।
उत्पाट्य तापसान्सर्वाञ्जनस्थाननिकेतनान् ॥ 11 ॥

rāvaṇāvarajaḥ kaścit kharo nāmeha rākṣasaḥ |
utpāṭya tāpasānsarvāñjanasthānaniketanān || 11 ||

ಇಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ತಮ್ಮನಾದ ಖರ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸನಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಜನಸ್ಥಾನದ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಎಲ್ಲಾ ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದನು. ^AI

यहाँ रावणको कान्छो भाइ खर नाम गरेको कुनै राक्षसले जनस्थानमा बस्ने सबै तपस्वीहरूलाई उखेलेर (लखेटेर) ^AI

ଏଠାରେ ରାବଣର ଅନୁଜ ଖର ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଅଛି, ଯିଏ ଜନସ୍ଥାନରେ ବାସ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ଉତ୍ପାଟନ କରି ଦେଇଛି। ^AI

Shloka 12

धृष्टश्च जितकाशी च नृशंसः पुरुषादकः ।
अवलिप्तश्च पापश्च त्वां च तात न मृष्यते ॥ 12 ॥

dhṛṣṭaśca jitakāśī ca nṛśaṃsaḥ puruṣādakaḥ |
avaliptaśca pāpaśca tvāṃ ca tāta na mṛṣyate || 12 ||

ಅವನು ಧೃಷ್ಟನೂ, ಜಯಿಸಿದವನಂತೆ ನುಡಿಯುವವನೂ, ಕ್ರೂರಿಯೂ, ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ತಿನ್ನುವವನೂ, ಅಹಂಕಾರಿಯೂ, ಪಾಪಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ಎಲೈ ತಂದೆಯೇ, ಅವನು ನಿನ್ನನ್ನೂ ಸಹ ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ^AI

ऊ ढिटो, जितेको मात्तिएको, निर्दयी, मानिस खाने, घमण्डी र पापी छ; हे तात, ऊ तिमीलाई पनि सहन गर्दैन। ^AI

ସେ ଧୃଷ୍ଟ, ଜିତକାଶୀ, ନୃଶଂସ, ପୁରୁଷାଦକ, ଅହଙ୍କାରୀ ଓ ପାପୀ; ହେ ପ୍ରିୟ, ସେ ତୁମକୁ ସହ୍ୟ କରିବ ନାହିଁ। ^AI

Shloka 13

त्वं यदाप्रभृति ह्यस्मिन्नाश्रमे तात वर्तसे ।
तदाप्रभृति रक्षांसि विप्रकुर्वन्ति तापसान् ॥ 13 ॥

tvaṃ yadāprabhṛti hyasminnāśrame tāta vartase |
tadāprabhṛti rakṣāṃsi viprakurvanti tāpasān || 13 ||

ಎಲೈ ತಂದೆಯೇ, ನೀನು ಈ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗಿನಿಂದಲೇ ರಾಕ್ಷಸರು ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ^AI

हे तात, तिमी यस आश्रममा बसेको समयदेखि नै राक्षसहरूले तपस्वीहरूलाई दुःख दिइरहेका छन्। ^AI

ହେ ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦିନଠାରୁ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ଅଛ, ସେହି ଦିନଠାରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ଉପଦ୍ରବ କରୁଛନ୍ତି। ^AI

Shloka 14

दर्शयन्ति हि बीभत्सैः क्रूरैर्भीषणकैरपि ।
नानारूपैर्विरूपैश्च रूपैर्विकृतदर्शनैः ॥ 14 ॥

darśayanti hi bībhatsaiḥ krūrairbhīṣaṇakairapi |
nānārūpairvirūpaiśca rūpairvikṛtadarśanaiḥ || 14 ||

ಅವರು ಜುಗುಪ್ಸೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ, ಕ್ರೂರವಾದ, ಭಯಂಕರವಾದ, ನಾನಾ ರೂಪಗಳ, ವಿಕಾರವಾದ, ವಿಕೃತವಾಗಿ ಕಾಣುವ ರೂಪಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ^AI

तिनीहरूले घृणित, क्रूर, भयानक, नाना प्रकारका, कुरूप र विकृत देखिने रूपहरू देखाउँछन्। ^AI

ସେମାନେ ବୀଭତ୍ସ, କ୍ରୂର, ଭୀଷଣ, ନାନାରୂପୀ, ବିରୂପ ଏବଂ ବିକୃତ ଦର୍ଶନୀୟ ରୂପ ଦେଖାଇ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରାଉଛନ୍ତି। ^AI

Shloka 15

अप्रशस्तैशुचिभिस्सम्प्रयोज्य च तापसान् ।
प्रतिध्नन्त्यपरान्क्षिप्रमनार्याः पुरतः स्थिताः ॥ 15 ॥

apraśastaiśucibhissamprayojya ca tāpasān |
pratidhnantyaparānkṣipramanāryāḥ purataḥ sthitāḥ || 15 ||

ಅನಾರ್ಯರಾದ ಅವರು ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ಅಶುದ್ಧವಾದ ಅಪ್ರಶಸ್ತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಇತರರನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಓಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ^AI

ती अनार्यहरू अगाडि उभिएर तपस्वीहरूलाई अशुद्ध र अप्रशस्त वस्तुहरूसँग जोडेर, अरूलाई पनि तुरुन्तै मार्छन्। ^AI

ଅନାର୍ଯ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ଅପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ଅଶୁଚି ବସ୍ତୁ ସହିତ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ସଂଯୁକ୍ତ କରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଘାତ କରୁଛନ୍ତି। ^AI

Shloka 16

तेषु तेष्वाश्रमस्थानेष्वबुद्धमवलीय च ।
रमन्ते तापसां स्तत्र नाशयन्तोऽल्पचेतसः ॥ 16 ॥

teṣu teṣvāśramasthāneṣvabuddhamavalīya ca |
ramante tāpasāṃ statra nāśayanto'lpacetasaḥ || 16 ||

ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಆಯಾ ಆಶ್ರಮ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸದೆ ಅಡಗಿಕೊಂಡು, ಅಲ್ಲಿನ ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ^AI

ती अल्पबुद्धि राक्षसहरू ती ती आश्रमस्थानहरूमा अजानकारीमा लुकेर तपस्वीहरूलाई नष्ट गर्दै त्यहाँ रमाउँछन्। ^AI

ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ ସେହି ରାକ୍ଷସମାନେ ସେହି ସେହି ଆଶ୍ରମସ୍ଥଳରେ ଅଜ୍ଞାତରୂପେ ଲୁଚି ରହି ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି ସେଠାରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଛନ୍ତି। ^AI

Shloka 17

अपक्षिपन्ति स्रुग्भाण्डानग्नीस्निञ्चन्ति वारिणा ।
कलशांश्च प्रमध्नन्ति हवने समुपस्थिते ॥ 17 ॥

apakṣipanti srugbhāṇḍānagnīsniñcanti vāriṇā |
kalaśāṃśca pramadhnanti havane samupasthite || 17 ||

ಅವರು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು (ಸ್ರುಗ್ ಮುಂತಾದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು) ಎಸೆದುಬಿಡುತ್ತಾರೆ; ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹವನವು ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಕಲಶಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ^AI

तिनीहरूले यज्ञका भाँडाहरू फाल्छन्, अग्निमा पानी छर्कन्छन् र हवनको समय आएपछि कलशहरूलाई फुटाइदिन्छन्। ^AI

ସେମାନେ ଯଜ୍ଞର ପାତ୍ରସବୁକୁ ଫିଙ୍ଗି ଦିଅନ୍ତି, ଅଗ୍ନିକୁ ପାଣିରେ ଲିଭାଇ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ହୋମ ସମୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ କଳସସବୁକୁ ଭାଙ୍ଗି ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଦିଅନ୍ତି। ^AI

Shloka 18

तैर्दुरात्मभिरामृष्टानाश्रमान्प्रजिहासवः ।
गमनायान्यदेशस्य चोदयन्त्यृषयोऽद्य माम् ॥ 18 ॥

tairdurātmabhirāmṛṣṭānāśramānprajihāsavaḥ |
gamanāyānyadeśasya codayantyṛṣayo'dya mām || 18 ||

ಆ ದುರಾತ್ಮರು ಹಾಳುಮಾಡಿದ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸುವ ಋಷಿಗಳು ಈ ದಿನ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ^AI

ती दुरात्माहरूले छोएका आश्रमहरूलाई छोड्न चाहने ऋषिहरूले आज मलाई अर्को देशतर्फ जान प्रेरित गर्दैछन्। ^AI

ସେହି ଦୁରାତ୍ମାମାନେ ଆମ ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛନ୍ତି; ଏଥିପାଇଁ ଆଜି ଋଷିମାନେ ଏ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯିବାକୁ ଆମ୍ଭକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛନ୍ତି। ^AI

Shloka 19

तत्पुरा राम शारीरामुपहिंसां तपस्विषु ।
दर्शयन्ति हि दुष्टास्ते त्यक्ष्याम इममाश्रमम् ॥ 19 ॥

tatpurā rāma śārīrāmupahiṃsāṃ tapasviṣu |
darśayanti hi duṣṭāste tyakṣyāma imamāśramam || 19 ||

ಆದ್ದರಿಂದ, ರಾಮನೇ, ಆ ದುಷ್ಟರು ತಪಸ್ವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಶಾರೀರಿಕ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮೊದಲೇ ನಾವು ಈ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಬಿಡೋಣ. ^AI

हे राम, तसर्थ ती दुष्टहरूले तपस्वीहरूमाथि शरीरमा हिंसा गर्नुभन्दा पहिले नै हामी यो आश्रम त्याग्नेछौं। ^AI

ତେଣୁ ହେ ରାମ, ସେହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଶାରୀରିକ ହିଂସା ଦେଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ଏହି ଆଶ୍ରମ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା। ^AI

Shloka 20

बहुमूलफलं चित्रमविदूरादितो वनम् ।
पुराणाश्रममेवाहं श्रयिष्ये सगणः पुनः ॥ 20 ॥

bahumūlaphalaṃ citramavidūrādito vanam |
purāṇāśramamevāhaṃ śrayiṣye sagaṇaḥ punaḥ || 20 ||

ಬಹಳ ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಒಂದು ವನವು ಇಲ್ಲಿಂದ ದೂರವಿಲ್ಲ; ನಾನು ನನ್ನ ಗಣದ ಜೊತೆಗೆ ಹಳೆಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಆಶ್ರಯಿಸುವೆನು. ^AI

यहाँबाट नजिकै धेरै जरा र फल भएको विचित्र वन छ; म आफ्ना समूहसहित फेरि पुरानै आश्रममा शरण लिनेछु। ^AI

ଏଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂର ନୁହେଁ, ବହୁ ମୂଳ ଓ ଫଳଯୁକ୍ତ ଏକ ବିଚିତ୍ର ବନ ଅଛି; ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ମୋ ସଙ୍ଗୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେହି ପୁରାତନ ଆଶ୍ରମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବି। ^AI

Shloka 21

खरस्त्वय्यपि चायुक्तं पुरा तात प्रवर्तते ।
सहास्माभिरितो गच्छ यदि बुद्धिः प्रवर्तते ॥ 21 ॥

kharastvayyapi cāyuktaṃ purā tāta pravartate |
sahāsmābhirito gaccha yadi buddhiḥ pravartate || 21 ||

ಪ್ರಿಯನೇ, ಖರನು ಹಿಂದೆಯೇ ನಿನ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಚಿತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಒಪ್ಪಿದರೆ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡು. ^AI

हे तात, खरले पहिलेदेखि नै तिमीप्रति अनुचित व्यवहार गर्दै आएको छ; यदि तिम्रो बुद्धि मान्छ भने हामीसँगै यहाँबाट जाऊ। ^AI

ହେ ପ୍ରିୟ, ଖର ତ ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଅନୁଚିତ ଆଚରଣ କରୁଅଛି; ଯଦି ତୁମର ଏପରି ବୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ତେବେ ଆମ ସହିତ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଅ। ^AI

Shloka 22

सकलत्रस्य सन्देहो नित्यं यत्तस्य राघव ।
समर्थस्यापि हि सतो वासो दुःखमिहाद्य ते ॥ 22 ॥

sakalatrasya sandeho nityaṃ yattasya rāghava |
samarthasyāpi hi sato vāso duḥkhamihādya te || 22 ||

ರಾಘವನೇ, ಅವನಿಗೆ ಪತ್ನಿಯರ ಸಹಿತವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಶಯವಿದೆ; ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ವಾಸವು ಈ ದಿನ ದುಃಖಕರವಾಗಿದೆ. ^AI

हे राघव, पत्नीसहित उसको विषयमा नित्य शंका रहन्छ; समर्थ भएर पनि आज यहाँ तिम्रो बास दुःखदायी छ। ^AI

ହେ ରାଘବ, ଯାହାର ପତ୍ନୀ ଅଛନ୍ତି, ସେ ସର୍ବଦା ସନ୍ଦେହରେ ରହେ; ତୁମେ ସମର୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବାସ କରିବା ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ଦୁଃଖଦାୟକ। ^AI

Shloka 23

इत्युक्तवन्तं स्तंराम राजपुत्रस्तपस्विनम् ।
न शशाकोत्तरैर्वाक्यैरवरोद्धुं समुत्सुकम् ॥ 23 ॥

ityuktavantaṃ staṃrāma rājaputrastapasvinam |
na śaśākottarairvākyairavaroddhuṃ samutsukam || 23 ||

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಆ ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು, ಹೊರಡಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದ ಅವನನ್ನು, ರಾಜಕುಮಾರನು ಉತ್ತರವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ತಡೆಯಲು ಶಕ್ತನಾಗಲಿಲ್ಲ. ^AI

यसरी भनेका ती तपस्वीलाई राजपुत्र रामले जान उत्सुक उनलाई उत्तरका वचनहरूले रोक्न सकेनन्। ^AI

ଏହା କହିଥିବା ସେହି ତପସ୍ୱୀ ଋଷିଙ୍କୁ ରାଜପୁତ୍ର ରାମ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇଥିବା ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ଆଉ ଉତ୍ତର ବାକ୍ୟଦ୍ୱାରା ନିବାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ^AI

Shloka 24

अभिनन्द्य समापृच्छ्य समाधाय च राघवम् ।
स जगामाश्रमं त्यक्त्वा कुलैः कुलपतिस्सह ॥ 24 ॥

abhinandya samāpṛcchya samādhāya ca rāghavam |
sa jagāmāśramaṃ tyaktvā kulaiḥ kulapatissaha || 24 ||

ರಾಘವನನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿ, ಬೀಳ್ಕೊಂಡು, ಅವನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಕುಲಪತಿಯಾದ ಅವನು ತನ್ನ ಕುಲಗಳ (ಶಿಷ್ಯಸಮೂಹಗಳ) ಜೊತೆಗೆ ಆ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟುಹೋದನು. ^AI

राघवलाई अभिवादन गरी, बिदा मागी र समाधान गराई, कुलपति आफ्ना कुलहरूसहित आश्रम त्यागेर गए। ^AI

ସେହି କୁଳପତି ରାଘବଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି, ବିଦାୟ ମାଗି ଓ ତାଙ୍କୁ ସମାଧାନ କରାଇ, ଆଶ୍ରମ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ନିଜ କୁଳମାନଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ। ^AI

Shloka 25

रामः संसाद्य ऋषिगणमनुगमनाद्देशात्तस्मात्कुलपतिमभिवाद्य ऋषिम् ।
सम्यक्प्रीतैस्तैरनुमत उपदिष्टार्थः पुण्यं वासाय स्वनिलयमुपसम्पेदे ॥ 25 ॥

rāmaḥ saṃsādya ṛṣigaṇamanugamanāddeśāttasmātkulapatimabhivādya ṛṣim |
samyakprītaistairanumata upadiṣṭārthaḥ puṇyaṃ vāsāya svanilayamupasampede || 25 ||

ರಾಮನು ಋಷಿಗಣವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ಆ ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಲಪತಿಯಾದ ಆ ಋಷಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂತುಷ್ಟರಾದ ಅವರಿಂದ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವರು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಪುಣ್ಯಪ್ರದವಾದ ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದನು. ^AI

रामले ऋषिहरूको समूहलाई भेटेर, त्यस देशबाट प्रस्थान गर्ने क्रममा कुलपति ऋषिलाई प्रणाम गरे। ती सबैले पूर्ण प्रसन्न भई अनुमति दिए, र उपदेश प्राप्त गरेपछि रामले आफ्नो निवासमा बासको लागि पुण्य स्थानमा प्रवेश गरे। ^AI

ରାମ ଋଷିମାନଙ୍କ ସମୂହଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବାରୁ ସେ ସ୍ଥାନରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, କୁଳପତି ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ସେହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁମତି ପାଇ ଓ ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୁଣ୍ୟମୟ ନିଜ ବାସସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ॥ 25 ॥ ^AI

Shloka 26

आश्रममृषिविरहितं प्रभुः क्षणमपिन जहौ स राघवः ।
राघवं हि सततमनुगता स्तापसाश्चार्षचरित धृतगुणाः ॥ 26 ॥

āśramamṛṣivirahitaṃ prabhuḥ kṣaṇamapina jahau sa rāghavaḥ |
rāghavaṃ hi satatamanugatā stāpasāścārṣacarita dhṛtaguṇāḥ || 26 ||

ಆ ಪ್ರಭುವಾದ ರಾಮನು ಋಷಿಗಳಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ (ಋಷಿಗಳಿಲ್ಲದ) ಆ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಋಷಿಗಳ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಧೃತಗುಣರಾದ ಆ ತಾಪಸರು ರಾಮನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದರು. ^AI

प्रभु राघवले ऋषिहरूबाट रहित भएको आश्रमलाई एक क्षण पनि त्यागेनन्। किनकि ऋषिहरूको आचरण धारण गरेका, गुणहरू धारण गरेका तापसहरूले राघवलाई निरन्तर अनुसरण गरेका थिए। ^AI

ପ୍ରଭୁ ରାଘବ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିରହିତ ସେହି ଆଶ୍ରମକୁ କ୍ଷଣକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ ନାହିଁ । କାରଣ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଓ ଗୁଣଧାରୀ ସେହି ତାପସମାନେ ସର୍ବଦା ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ ॥ 26 ॥ ^AI

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे षोडशाधिकशततमस्सर्गः ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।

अथ षोडशाधिकशततमस्सर्गः ।

प्रतिप्रयाते भरते वसन्रामस्तपोवने ।

लक्षयामास सोद्वेगमथौत्सुक्यं तपस्विनाम् ॥ 1 ॥

ये तत्र चित्रकूटस्य पुरस्तात्तापसाश्रमे ।

राममाश्रित्य निरतास्तानलक्षयदुत्सुकान् ॥ 2 ॥

नयनैर्ब्रुकुटीभिश्च रामं निर्दिश्य शङ्किताः ।

अन्योन्यमुपजल्पन्त श्शनैश्चक्रुर्मिथः कथाः ॥ 3 ॥

तेषामौत्सुक्यमालक्ष्य रामस्त्वात्मनि शङ्कितः ।

कृताञ्जलिरुवाचेदमृषिं कुलपतिं ततः ॥ 4 ॥

न कच्चिद्भगवन्किञ्चित्पूर्ववृत्तमिदं मयि ।

दृश्यते विकृतं येन विक्रियन्ते तपस्विनः ॥ 5 ॥

प्रमादाच्चरितं कच्चित्किञ्चिन्नावरजस्य मे ।

लक्ष्मणस्यर्षिभिदृष्टं नानुरूपमिवात्मनः ॥ 6 ॥

कच्चिच्छुश्रूषमाणा व श्शुश्रूषणपरा मयि ।

प्रमदाऽभ्युचितां वृत्तिं सीता युक्तं न वर्तते ॥ 7 ॥

अथर्षिर्जरया वृद्धस्तपसा च जरां गतः ।

वेपमान इवोवाच रामं भूतदयापरम् ॥ 8 ॥

कुतः कल्याणसत्त्वायाः कल्याणाभिरतेस्तथा ।

चलनं तात वैदेह्यास्तपस्विषु विशेषतः ॥ 9 ॥

त्वन्निमित्तमिदं तावत्तापसान्प्रतिवर्तते ।

रक्षोभ्यस्तेन संविग्नाः कथयन्ति मिथः कथाः ॥ 10 ॥

रावणावरजः कश्चित् खरो नामेह राक्षसः ।

उत्पाट्य तापसान्सर्वाञ्जनस्थाननिकेतनान् ॥ 11 ॥

धृष्टश्च जितकाशी च नृशंसः पुरुषादकः ।

अवलिप्तश्च पापश्च त्वां च तात न मृष्यते ॥ 12 ॥

त्वं यदाप्रभृति ह्यस्मिन्नाश्रमे तात वर्तसे ।

तदाप्रभृति रक्षांसि विप्रकुर्वन्ति तापसान् ॥ 13 ॥

दर्शयन्ति हि बीभत्सैः क्रूरैर्भीषणकैरपि ।

नानारूपैर्विरूपैश्च रूपैर्विकृतदर्शनैः ॥ 14 ॥

अप्रशस्तैशुचिभिस्सम्प्रयोज्य च तापसान् ।

प्रतिध्नन्त्यपरान्क्षिप्रमनार्याः पुरतः स्थिताः ॥ 15 ॥

तेषु तेष्वाश्रमस्थानेष्वबुद्धमवलीय च ।

रमन्ते तापसां स्तत्र नाशयन्तोऽल्पचेतसः ॥ 16 ॥

अपक्षिपन्ति स्रुग्भाण्डानग्नीस्निञ्चन्ति वारिणा ।

कलशांश्च प्रमध्नन्ति हवने समुपस्थिते ॥ 17 ॥

तैर्दुरात्मभिरामृष्टानाश्रमान्प्रजिहासवः ।

गमनायान्यदेशस्य चोदयन्त्यृषयोऽद्य माम् ॥ 18 ॥

तत्पुरा राम शारीरामुपहिंसां तपस्विषु ।

दर्शयन्ति हि दुष्टास्ते त्यक्ष्याम इममाश्रमम् ॥ 19 ॥

बहुमूलफलं चित्रमविदूरादितो वनम् ।

पुराणाश्रममेवाहं श्रयिष्ये सगणः पुनः ॥ 20 ॥

खरस्त्वय्यपि चायुक्तं पुरा तात प्रवर्तते ।

सहास्माभिरितो गच्छ यदि बुद्धिः प्रवर्तते ॥ 21 ॥

सकलत्रस्य सन्देहो नित्यं यत्तस्य राघव ।

समर्थस्यापि हि सतो वासो दुःखमिहाद्य ते ॥ 22 ॥

इत्युक्तवन्तं स्तंराम राजपुत्रस्तपस्विनम् ।

न शशाकोत्तरैर्वाक्यैरवरोद्धुं समुत्सुकम् ॥ 23 ॥

अभिनन्द्य समापृच्छ्य समाधाय च राघवम् ।

स जगामाश्रमं त्यक्त्वा कुलैः कुलपतिस्सह ॥ 24 ॥

रामः संसाद्य ऋषिगणमनुगमनाद्देशात्तस्मात्कुलपतिमभिवाद्य ऋषिम् ।

सम्यक्प्रीतैस्तैरनुमत उपदिष्टार्थः पुण्यं वासाय स्वनिलयमुपसम्पेदे ॥ 25 ॥

आश्रममृषिविरहितं प्रभुः क्षणमपिन जहौ स राघवः ।

राघवं हि सततमनुगता स्तापसाश्चार्षचरित धृतगुणाः ॥ 26 ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

2.116 अयोध्याकाण्ड - षोडशाधिकशततम सर्गः