𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌂 𑌸𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌵𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌪𑌿𑌤𑍁𑌰𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌦𑍇𑌶 𑌪𑌾𑌲𑌨𑍇 ।
𑌕𑍗𑌶𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑌸𑌂𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌾 𑌵𑌚𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌿𑌷𑍍𑌠𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 1 ॥
𑌅𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌦𑍁𑌃𑌖𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂𑌵𑌦𑌃 ।
𑌮𑌯𑌿 𑌜𑌾𑌤𑍋 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌾𑌤𑍍𑌕𑌥𑌮𑍁𑌞𑍍𑌛𑍇𑌨 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌯𑍇𑌤𑍍 ॥ 2 ॥
𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌭𑍃𑌤𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌦𑌾𑌸𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌮𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌨𑍍𑌯𑌨𑍍𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌭𑍁𑌞𑍍𑌜𑌤𑍇 ।
𑌕𑌥𑌂 𑌸 𑌭𑍋𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑍇𑌽𑌨𑌾𑌥𑍋 𑌵𑌨𑍇 𑌮𑍂𑌲𑌫𑌲𑌾𑌨𑍍𑌯𑌯𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌕𑌃 𑌏𑌤𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑌦𑍍𑌦𑌧𑍇𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌾 𑌨 𑌭𑌵𑍇𑌦𑍍𑌭𑌯𑌮𑍍 ।
𑌗𑍁𑌣𑌵𑌾𑌨𑍍𑌦𑌯𑌿𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾 𑌰𑌾𑌘𑌵𑍋 𑌯𑌦𑍍𑌵𑌿𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 4 ॥
𑌨𑍂𑌨𑌂 𑌤𑍁 𑌬𑌲𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌾𑌦𑌿𑌶𑌨𑍍 ।
𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌭𑌿𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌨𑌂 𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 5 ॥
𑌅𑌯𑌂 𑌤𑍁 𑌮𑌾𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌭𑌵 𑌸𑍍𑌤𑌵𑌾𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌮𑌾𑌰𑍁𑌤𑌃 ।
𑌵𑌿𑌲𑌾𑌪𑌦𑍁𑌃𑌖𑌸𑌮𑌿𑌧𑍋 𑌰𑍁𑌦𑌿𑌤𑌾𑌶𑍍𑌰𑍁𑌹𑍁𑌤𑌾𑌹𑍁𑌤𑌿𑌃 ॥ 6 ॥
𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌾𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑌮𑌹𑌾𑌧𑍂𑌮𑌸𑍍𑌤𑌵𑌾𑌗𑌮𑌨𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌜𑌃 ।
𑌕𑌰𑍍𑌶𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌭𑍃𑌶𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌨𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑌾𑌯𑌾𑌸𑌸𑌮𑍍𑌭𑌵𑌃 ॥ 7 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌹𑍀𑌨𑌾𑌮𑌿𑌹 𑌮𑌾𑌂 𑌶𑍋𑌕𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌰𑌤𑍁𑌲𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌨𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌧𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌯𑌥𑌾 𑌕𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌭𑌾𑌨𑍁𑌰𑍍𑌹𑌿𑌮𑌾𑌤𑍍𑌯𑌯𑍇 ॥ 8 ॥
𑌕𑌥𑌂 𑌹𑌿 𑌧𑍇𑌨𑍁 𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌤𑍍𑌸𑌂 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌨𑌾𑌨𑍁𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 ।
𑌅𑌹𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌽𑌨𑍁𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 9 ॥
. ।
𑌤𑌥𑌾 𑌨𑌿𑌗𑌦𑌿𑌤𑌂 𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌰𑍍𑌷𑌭𑌃 ।
𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌮𑍋𑌽𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌦𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌭𑍃𑌶𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍍𑌯𑌾 𑌵𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌮𑌯𑌿 𑌚𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌮𑌾𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑍇 ।
𑌭𑌵𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌚 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑍋 𑌨 𑌨𑍂𑌨𑌂 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 11 ॥
𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌃 𑌕𑌿𑌲 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾𑌗𑍋 𑌨𑍃𑌶𑌂𑌸𑌃 𑌕𑍇𑌵𑌲𑌂 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌃 ।
𑌸 𑌭𑌵𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌨 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑍋 𑌮𑌨𑌸𑌾𑌽𑌪𑌿 𑌵𑌿𑌗𑌰𑍍𑌹𑌿𑌤𑌃 ॥ 12 ॥
𑌯𑌾𑌵𑌜𑍍𑌜𑍀𑌵𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥𑌃 𑌪𑌿𑌤𑌾 𑌮𑍇 𑌜𑌗𑌤𑍀𑌪𑌤𑌿𑌃 ।
𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌾 𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌤𑌾𑌵𑌤𑍍𑌸𑌹𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌸𑌨𑌾𑌤𑌨𑌃 ॥ 13 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌕𑍗𑌶𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌶𑍁𑌭𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌾 ।
𑌤𑌥𑍇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌸𑍁𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌮𑌕𑍍𑌲𑌿𑌷𑍍𑌟𑌕𑌾𑌰𑌿𑌣𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌭𑍃𑌤𑌾𑌂 𑌵𑌰𑌃 ।
𑌭𑍂𑌯𑌸𑍍𑌤𑌾𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌦𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌭𑍃𑌶𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌮𑌯𑌾 𑌚𑍈𑌵 𑌭𑌵𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌚 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌪𑌿𑌤𑍁𑌃 ।
𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌗𑍁𑌰𑍁 𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌷𑌾𑌮𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌭𑍁𑌃 ॥ 16 ॥
𑌇𑌮𑌾𑌨𑌿 𑌤𑍁 𑌮𑌹𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑍇 𑌵𑌿𑌹𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌨𑌵 𑌪𑌞𑍍𑌚 𑌚 ।
𑌵𑌰𑍍𑌷𑌾𑌣𑌿 𑌪𑌰𑌮𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌵𑌚𑌨𑍇 𑌤𑌵 ॥ 17 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌾𑌨𑌨𑌾 𑌤𑌦𑌾 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌪𑌰𑌮𑌾𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌤𑍁 𑌕𑍗𑌶𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌵𑌤𑍍𑌸𑌲𑌾 ॥ 18 ॥
𑌆𑌸𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌮 𑌸𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌵𑌸𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌨 𑌮𑍇 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌮𑍍 ।
𑌨𑌯 𑌮𑌾𑌮𑌪𑌿 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥 𑌵𑌨𑌂 𑌵𑌨𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌮𑍃𑌗𑍀𑌂 𑌯𑌥𑌾 ॥ 19 ॥
𑌯𑌦𑌿 𑌤𑍇 𑌗𑌮𑌨𑍇 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌾 𑌪𑌿𑌤𑍁𑌰𑌪𑍇𑌕𑍍𑌷𑌯𑌾 ।
𑌤𑌾𑌂 𑌤𑌥𑌾 𑌰𑍁𑌦𑌤𑍀𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌰𑍁𑌦𑌨𑍍𑌵𑌚𑌨𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 20 ॥
𑌜𑍀𑌵𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌹𑌿 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌦𑍈𑌵𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌭𑍁𑌰𑍇𑌵 𑌚 𑌭𑌵𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌮𑌮 𑌚𑍈𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌵𑌤𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌭𑍁𑌃 ।
𑌨 𑌹𑍍𑌯𑌨𑌾𑌥𑌾 𑌵𑌯𑌂 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾 𑌲𑍋𑌕𑌨𑌾𑌥𑍇𑌨 𑌧𑍀𑌮𑌤𑌾 ॥ 21 ॥
𑌭𑌰𑌤𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂𑌵𑌦𑌃 ।
𑌭𑌵𑌤𑍀𑌮𑌨𑍁𑌵𑌰𑍍𑌤𑍇𑌤 𑌸 𑌹𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌰𑌤𑌸𑍍𑌸𑌦𑌾 ॥ 22 ॥
𑌯𑌥𑌾 𑌮𑌯𑌿 𑌤𑍁 𑌨𑌿𑌷𑍍𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌶𑍋𑌕𑍇𑌨 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑌃 ।
𑌶𑍍𑌰𑌮𑌂 𑌨𑌾𑌵𑌾𑌪𑍍𑌨𑍁𑌯𑌾𑌤𑍍𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑌪𑍍𑌰𑌮𑌤𑍍𑌤𑌾 𑌤𑌥𑌾 𑌕𑍁𑌰𑍁 ॥ 23 ॥
𑌦𑌾𑌰𑍁𑌣𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑍍𑌯𑌯𑌂 𑌶𑍋𑌕𑍋 𑌯𑌥𑍈𑌨𑌂 𑌨 𑌵𑌿𑌨𑌾𑌶𑌯𑍇𑌤𑍍 ।
𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌤𑌤𑌂 𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌚𑌰 𑌸𑌮𑌾𑌹𑌿𑌤𑌾 ॥ 24 ॥
𑌵𑍍𑌰𑌤𑍋𑌪𑌵𑌾𑌸𑌨𑌿𑌰𑌤𑌾 𑌯𑌾 𑌨𑌾𑌰𑍀 𑌪𑌰𑌮𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾 ।
𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾𑌰𑌂 𑌨𑌾𑌨𑍁𑌵𑌰𑍍𑌤𑍇𑌤 𑌸𑌾 𑌤𑍁 𑌪𑌾𑌪𑌗𑌤𑌿𑌰𑍍𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍 ॥ 25 ॥
𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁 𑌶𑍍𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌯𑌾 𑌨𑌾𑌰𑍀 𑌲𑌭𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ।
𑌅𑌪𑌿 𑌯𑌾 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌨𑌮𑌸𑍍𑌕𑌾𑌰𑌾 𑌨𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌾 𑌦𑍇𑌵𑌪𑍂𑌜𑌨𑌾𑌤𑍍 ॥ 26 ॥
𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌾𑌮𑍇𑌵 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑍀𑌤 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌹𑌿𑌤𑍇 𑌰𑌤𑌾 ।
𑌏𑌷 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌃 𑌪𑍁𑌰𑌾 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍋 𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌵𑍇𑌦𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌃 𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑌃 ॥ 27 ॥
𑌅𑌗𑍍𑌨𑌿𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌚 𑌸𑌦𑌾 𑌸𑍁𑌮𑌨𑍋𑌭𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾𑌃 ।
𑌪𑍂𑌜𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌮𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍇 𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌬𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌾𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌸𑍁𑌵𑍍𑌰𑌤𑌾𑌃 ॥ 28 ॥
𑌏𑌵𑌂 𑌕𑌾𑌲𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑌸𑍍𑌵 𑌮𑌮𑌾𑌗𑌮𑌨𑌕𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑍀 ।
𑌨𑌿𑌯𑌤𑌾 𑌨𑌿𑌯𑌤𑌾𑌹𑌾𑌰𑌾 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍃𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌣𑍇 𑌰𑌤𑌾 ॥ 29 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌸𑍍𑌯𑌸𑍇 𑌪𑌰𑌮𑌂 𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌮𑌯𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌾𑌗𑌤𑍇 𑌸𑌤𑌿 ।
𑌯𑌦𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌭𑍃𑌤𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑍋 𑌧𑌾𑌰𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 30 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑌪𑌰𑍍𑌯𑌾𑌕𑍁𑌲𑍇𑌕𑍍𑌷𑌣𑌾 ।
𑌕𑍗𑌶𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌶𑍋𑌕𑌾𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 31 ॥
𑌗𑌮𑌨𑍇 𑌸𑍁𑌕𑍃𑌤𑌾𑌂 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌨 𑌤𑍇 𑌶𑌕𑍍𑌨𑍋𑌮𑌿 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌕 ।
𑌵𑌿𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌯𑌿𑌤𑍁𑌂 𑌵𑍀𑌰 𑌨𑍂𑌨𑌂 𑌕𑌾𑌲𑍋 𑌦𑍁𑌰𑌤𑍍𑌯𑌯𑌃 ॥ 32 ॥
𑌗𑌚𑍍𑌛 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌤𑍍𑌵𑌮𑍇𑌕𑌾𑌗𑍍𑌰𑍋 𑌭𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍇𑌽𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌸𑌦𑌾 𑌵𑌿𑌭𑍁𑌃 ।
𑌪𑍁𑌨𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿 𑌨𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑍇 𑌤𑍁 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌗𑌤𑌵𑍍𑌯𑌥𑌾 ॥ 33 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌾𑌗𑌤𑍇 𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗𑍇 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌚𑌰𑌿𑌤𑌵𑍍𑌰𑌤𑍇 ।
𑌪𑌿𑌤𑍁𑌰𑌾𑌨𑍃𑌣𑍍𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿 𑌲𑌪𑍍𑌸𑍍𑌯𑍇 𑌪𑌰𑌂 𑌸𑍁𑌖𑌮𑍍 ॥ 34 ॥
𑌕𑍃𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌗𑌤𑌿𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌭𑌾𑌵𑍍𑌯𑌾 𑌸𑌦𑌾 𑌭𑍁𑌵𑌿 ।
𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌸𑌞𑍍𑌚𑍋𑌦𑌯𑌤𑌿 𑌮𑍇 𑌵𑌚 𑌆𑌚𑍍𑌛𑌿𑌦𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌘𑌵 ॥ 35 ॥
𑌗𑌚𑍍𑌛𑍇𑌦𑌾𑌨𑍀𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍋 𑌕𑍍𑌷𑍇𑌮𑍇𑌣 𑌪𑍁𑌨𑌰𑌾𑌗𑌤𑌃 ।
𑌨𑌨𑍍𑌦𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌮𑌾𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌸𑌾𑌮𑍍𑌨𑌾 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌚𑌾𑌰𑍁𑌣𑌾 ॥ 36 ॥
𑌅𑌪𑍀𑌦𑌾𑌨𑍀𑌂 𑌸 𑌕𑌾𑌲𑌸𑍍𑌸𑍍𑌯𑌾𑌦𑍍𑌵𑌨𑌾𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌾𑌗𑌤𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌃 ।
𑌯𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌕 𑌪𑌶𑍍𑌯𑍇𑌯𑌂 𑌜𑌟𑌾𑌵𑌲𑍍𑌕𑌲𑌧𑌾𑌰𑌿𑌣𑌮𑍍 ॥ 37 ॥
𑌤𑌥𑌾 𑌹𑌿 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌵𑌨𑌵𑌾𑌸𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑌂 𑌸𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌦𑍇𑌵𑍀 𑌪𑌰𑌮𑍇𑌣 𑌚𑍇𑌤𑌸𑌾 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌶𑍁𑌭𑌲𑌕𑍍𑌷𑌣𑌂 𑌵𑌚𑍋 𑌬𑌭𑍂𑌵 𑌚 𑌸𑍍𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌯𑌨𑌾𑌭𑌿𑌕𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑍀 ॥ 38 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha caturviṃśassargaḥ |
taṃ samīkṣya tvavahitaṃ piturnirdeśa pālane |
kauśalyā bāṣpasaṃruddhā vaco dharmiṣṭhamabravīt || 1 ||
adṛṣṭaduḥkho dharmātmā sarvabhūtapriyaṃvadaḥ |
mayi jāto daśarathātkathamuñchena vartayet || 2 ||
yasya bhṛtyāśca dāsāśca mṛṣṭānyannāni bhuñjate |
kathaṃ sa bhokṣyate'nātho vane mūlaphalānyayam || 3 ||
kaḥ etacchraddadhecchrutvā kasya vā na bhavedbhayam |
guṇavāndayito rājñā rāghavo yadvivāsyate || 4 ||
nūnaṃ tu balavān loke kṛtāntassarvamādiśan |
loke rāmābhirāmastvaṃ vanaṃ yatra gamiṣyasi || 5 ||
ayaṃ tu māmātmabhava stavādarśanamārutaḥ |
vilāpaduḥkhasamidho ruditāśruhutāhutiḥ || 6 ||
cintābāṣpamahādhūmastavāgamanacittajaḥ |
karśayitvā bhṛśaṃ putra niśvāsāyāsasambhavaḥ || 7 ||
tvayā vihīnāmiha māṃ śokāgniratulo mahān |
pradhakṣyati yathā kakṣaṃ citrabhānurhimātyaye || 8 ||
kathaṃ hi dhenu ssvaṃ vatsaṃ gacchantaṃ nānugacchati |
ahaṃ tvā'nugamiṣyāmi yatra putra gamiṣyasi || 9 ||
. |
tathā nigaditaṃ mātrā tadvākyaṃ puruṣarṣabhaḥ |
śrutvā rāmo'bravīdvākyaṃ mātaraṃ bhṛśaduḥkhitām || 10 ||
kaikeyyā vañcito rājā mayi cāraṇyamāśrite |
bhavatyā ca parityakto na nūnaṃ vartayiṣyati || 11 ||
bhartuḥ kila parityāgo nṛśaṃsaḥ kevalaṃ striyāḥ |
sa bhavatyā na kartavyo manasā'pi vigarhitaḥ || 12 ||
yāvajjīvati kākutsthaḥ pitā me jagatīpatiḥ |
śuśrūṣā kriyatāṃ tāvatsahi dharmassanātanaḥ || 13 ||
evamuktā tu rāmeṇa kauśalyā śubhadarśanā |
tathetyuvāca suprītā rāmamakliṣṭakāriṇam || 14 ||
evamuktastu vacanaṃ rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ |
bhūyastāmabravīdvākyaṃ mātaraṃ bhṛśaduḥkhitām || 15 ||
mayā caiva bhavatyā ca kartavyaṃ vacanaṃ pituḥ |
rājā bhartā guru śśreṣṭhassarveṣāmīśvaraḥ prabhuḥ || 16 ||
imāni tu mahāraṇye vihṛtya nava pañca ca |
varṣāṇi paramaprītaḥ sthāsyāmi vacane tava || 17 ||
evamuktā priyaṃ putraṃ bāṣpapūrṇānanā tadā |
uvāca paramārtā tu kauśalyā putravatsalā || 18 ||
āsāṃ rāma sapatnīnāṃ vastuṃ madhye na me kṣamam |
naya māmapi kākutstha vanaṃ vanyāṃ mṛgīṃ yathā || 19 ||
yadi te gamane buddhiḥ kṛtā piturapekṣayā |
tāṃ tathā rudatīṃ rāmo rudanvacanamabravīt || 20 ||
jīvantyā hi striyā bhartā daivataṃ prabhureva ca bhavatyā mama caivādya rājā prabhavati prabhuḥ |
na hyanāthā vayaṃ rājñā lokanāthena dhīmatā || 21 ||
bharataścāpi dharmātmā sarvabhūtapriyaṃvadaḥ |
bhavatīmanuvarteta sa hi dharmaratassadā || 22 ||
yathā mayi tu niṣkrānte putraśokena pārthivaḥ |
śramaṃ nāvāpnuyātkiñcidapramattā tathā kuru || 23 ||
dāruṇaścāpyayaṃ śoko yathainaṃ na vināśayet |
rājño vṛddhasya satataṃ hitaṃ cara samāhitā || 24 ||
vratopavāsaniratā yā nārī paramottamā |
bhartāraṃ nānuvarteta sā tu pāpagatirbhavet || 25 ||
bhartu śśuśrūṣayā nārī labhate svargamuttamam |
api yā nirnamaskārā nivṛttā devapūjanāt || 26 ||
śuśrūṣāmeva kurvīta bhartuḥ priyahite ratā |
eṣa dharmaḥ purā dṛṣṭo loke vede śrutaḥ smṛtaḥ || 27 ||
agnikāryeṣu ca sadā sumanobhiśca devatāḥ |
pūjyāste matkṛte devi bāhmaṇāścaiva suvratāḥ || 28 ||
evaṃ kālaṃ pratīkṣasva mamāgamanakāṅkṣiṇī |
niyatā niyatāhārā bhartṛśuśrūṣaṇe ratā || 29 ||
prāpsyase paramaṃ kāmaṃ mayi pratyāgate sati |
yadi dharmabhṛtāṃ śreṣṭho dhārayiṣyati jīvitam || 30 ||
evamuktā tu rāmeṇa bāṣpaparyākulekṣaṇā |
kauśalyā putraśokārtā rāmaṃ vacanamabravīt || 31 ||
gamane sukṛtāṃ buddhiṃ na te śaknomi putraka |
vinivartayituṃ vīra nūnaṃ kālo duratyayaḥ || 32 ||
gaccha putra tvamekāgro bhadraṃ te'stu sadā vibhuḥ |
punastvayi nivṛtte tu bhaviṣyāmi gatavyathā || 33 ||
pratyāgate mahābhāge kṛtārthe caritavrate |
piturānṛṇyatāṃ prāpte tvayi lapsye paraṃ sukham || 34 ||
kṛtāntasya gatiḥ putra durvibhāvyā sadā bhuvi |
yastvāṃ sañcodayati me vaca ācchidya rāghava || 35 ||
gacchedānīṃ mahābāho kṣemeṇa punarāgataḥ |
nandayiṣyasi māṃ putra sāmnā vākyena cāruṇā || 36 ||
apīdānīṃ sa kālassyādvanātpratyāgataṃ punaḥ |
yattvāṃ putraka paśyeyaṃ jaṭāvalkaladhāriṇam || 37 ||
tathā hi rāmaṃ vanavāsaniścitaṃ samīkṣya devī parameṇa cetasā |
uvāca rāmaṃ śubhalakṣaṇaṃ vaco babhūva ca svastyayanābhikāṅkṣiṇī || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe caturviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ चतुर्विंशस्सर्गः ।
तं समीक्ष्य त्ववहितं पितुर्निर्देश पालने ।
कौशल्या बाष्पसंरुद्धा वचो धर्मिष्ठमब्रवीत् ॥ 1 ॥
अदृष्टदुःखो धर्मात्मा सर्वभूतप्रियंवदः ।
मयि जातो दशरथात्कथमुञ्छेन वर्तयेत् ॥ 2 ॥
यस्य भृत्याश्च दासाश्च मृष्टान्यन्नानि भुञ्जते ।
कथं स भोक्ष्यतेऽनाथो वने मूलफलान्ययम् ॥ 3 ॥
कः एतच्छ्रद्दधेच्छ्रुत्वा कस्य वा न भवेद्भयम् ।
गुणवान्दयितो राज्ञा राघवो यद्विवास्यते ॥ 4 ॥
नूनं तु बलवान् लोके कृतान्तस्सर्वमादिशन् ।
लोके रामाभिरामस्त्वं वनं यत्र गमिष्यसि ॥ 5 ॥
अयं तु मामात्मभव स्तवादर्शनमारुतः ।
विलापदुःखसमिधो रुदिताश्रुहुताहुतिः ॥ 6 ॥
चिन्ताबाष्पमहाधूमस्तवागमनचित्तजः ।
कर्शयित्वा भृशं पुत्र निश्वासायाससम्भवः ॥ 7 ॥
त्वया विहीनामिह मां शोकाग्निरतुलो महान् ।
प्रधक्ष्यति यथा कक्षं चित्रभानुर्हिमात्यये ॥ 8 ॥
कथं हि धेनु स्स्वं वत्सं गच्छन्तं नानुगच्छति ।
अहं त्वाऽनुगमिष्यामि यत्र पुत्र गमिष्यसि ॥ 9 ॥
. ।
तथा निगदितं मात्रा तद्वाक्यं पुरुषर्षभः ।
श्रुत्वा रामोऽब्रवीद्वाक्यं मातरं भृशदुःखिताम् ॥ 10 ॥
कैकेय्या वञ्चितो राजा मयि चारण्यमाश्रिते ।
भवत्या च परित्यक्तो न नूनं वर्तयिष्यति ॥ 11 ॥
भर्तुः किल परित्यागो नृशंसः केवलं स्त्रियाः ।
स भवत्या न कर्तव्यो मनसाऽपि विगर्हितः ॥ 12 ॥
यावज्जीवति काकुत्स्थः पिता मे जगतीपतिः ।
शुश्रूषा क्रियतां तावत्सहि धर्मस्सनातनः ॥ 13 ॥
एवमुक्ता तु रामेण कौशल्या शुभदर्शना ।
तथेत्युवाच सुप्रीता राममक्लिष्टकारिणम् ॥ 14 ॥
एवमुक्तस्तु वचनं रामो धर्मभृतां वरः ।
भूयस्तामब्रवीद्वाक्यं मातरं भृशदुःखिताम् ॥ 15 ॥
मया चैव भवत्या च कर्तव्यं वचनं पितुः ।
राजा भर्ता गुरु श्श्रेष्ठस्सर्वेषामीश्वरः प्रभुः ॥ 16 ॥
इमानि तु महारण्ये विहृत्य नव पञ्च च ।
वर्षाणि परमप्रीतः स्थास्यामि वचने तव ॥ 17 ॥
एवमुक्ता प्रियं पुत्रं बाष्पपूर्णानना तदा ।
उवाच परमार्ता तु कौशल्या पुत्रवत्सला ॥ 18 ॥
आसां राम सपत्नीनां वस्तुं मध्ये न मे क्षमम् ।
नय मामपि काकुत्स्थ वनं वन्यां मृगीं यथा ॥ 19 ॥
यदि ते गमने बुद्धिः कृता पितुरपेक्षया ।
तां तथा रुदतीं रामो रुदन्वचनमब्रवीत् ॥ 20 ॥
जीवन्त्या हि स्त्रिया भर्ता दैवतं प्रभुरेव च भवत्या मम चैवाद्य राजा प्रभवति प्रभुः ।
न ह्यनाथा वयं राज्ञा लोकनाथेन धीमता ॥ 21 ॥
भरतश्चापि धर्मात्मा सर्वभूतप्रियंवदः ।
भवतीमनुवर्तेत स हि धर्मरतस्सदा ॥ 22 ॥
यथा मयि तु निष्क्रान्ते पुत्रशोकेन पार्थिवः ।
श्रमं नावाप्नुयात्किञ्चिदप्रमत्ता तथा कुरु ॥ 23 ॥
दारुणश्चाप्ययं शोको यथैनं न विनाशयेत् ।
राज्ञो वृद्धस्य सततं हितं चर समाहिता ॥ 24 ॥
व्रतोपवासनिरता या नारी परमोत्तमा ।
भर्तारं नानुवर्तेत सा तु पापगतिर्भवेत् ॥ 25 ॥
भर्तु श्शुश्रूषया नारी लभते स्वर्गमुत्तमम् ।
अपि या निर्नमस्कारा निवृत्ता देवपूजनात् ॥ 26 ॥
शुश्रूषामेव कुर्वीत भर्तुः प्रियहिते रता ।
एष धर्मः पुरा दृष्टो लोके वेदे श्रुतः स्मृतः ॥ 27 ॥
अग्निकार्येषु च सदा सुमनोभिश्च देवताः ।
पूज्यास्ते मत्कृते देवि बाह्मणाश्चैव सुव्रताः ॥ 28 ॥
एवं कालं प्रतीक्षस्व ममागमनकाङ्क्षिणी ।
नियता नियताहारा भर्तृशुश्रूषणे रता ॥ 29 ॥
प्राप्स्यसे परमं कामं मयि प्रत्यागते सति ।
यदि धर्मभृतां श्रेष्ठो धारयिष्यति जीवितम् ॥ 30 ॥
एवमुक्ता तु रामेण बाष्पपर्याकुलेक्षणा ।
कौशल्या पुत्रशोकार्ता रामं वचनमब्रवीत् ॥ 31 ॥
गमने सुकृतां बुद्धिं न ते शक्नोमि पुत्रक ।
विनिवर्तयितुं वीर नूनं कालो दुरत्ययः ॥ 32 ॥
गच्छ पुत्र त्वमेकाग्रो भद्रं तेऽस्तु सदा विभुः ।
पुनस्त्वयि निवृत्ते तु भविष्यामि गतव्यथा ॥ 33 ॥
प्रत्यागते महाभागे कृतार्थे चरितव्रते ।
पितुरानृण्यतां प्राप्ते त्वयि लप्स्ये परं सुखम् ॥ 34 ॥
कृतान्तस्य गतिः पुत्र दुर्विभाव्या सदा भुवि ।
यस्त्वां सञ्चोदयति मे वच आच्छिद्य राघव ॥ 35 ॥
गच्छेदानीं महाबाहो क्षेमेण पुनरागतः ।
नन्दयिष्यसि मां पुत्र साम्ना वाक्येन चारुणा ॥ 36 ॥
अपीदानीं स कालस्स्याद्वनात्प्रत्यागतं पुनः ।
यत्त्वां पुत्रक पश्येयं जटावल्कलधारिणम् ॥ 37 ॥
तथा हि रामं वनवासनिश्चितं समीक्ष्य देवी परमेण चेतसा ।
उवाच रामं शुभलक्षणं वचो बभूव च स्वस्त्ययनाभिकाङ्क्षिणी ॥ 38 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे चतुर्विंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha caturviṃśassargaḥ |
taṃ samīkṣya tvavahitaṃ piturnirdeśa pālane |
kauśalyā bāṣpasaṃruddhā vaco dharmiṣṭhamabravīt || 1 ||
adṛṣṭaduḥkho dharmātmā sarvabhūtapriyaṃvadaḥ |
mayi jāto daśarathātkathamuñchena vartayet || 2 ||
yasya bhṛtyāśca dāsāśca mṛṣṭānyannāni bhuñjate |
kathaṃ sa bhokṣyate'nātho vane mūlaphalānyayam || 3 ||
kaḥ etacchraddadhecchrutvā kasya vā na bhavedbhayam |
guṇavāndayito rājñā rāghavo yadvivāsyate || 4 ||
nūnaṃ tu balavān loke kṛtāntassarvamādiśan |
loke rāmābhirāmastvaṃ vanaṃ yatra gamiṣyasi || 5 ||
ayaṃ tu māmātmabhava stavādarśanamārutaḥ |
vilāpaduḥkhasamidho ruditāśruhutāhutiḥ || 6 ||
cintābāṣpamahādhūmastavāgamanacittajaḥ |
karśayitvā bhṛśaṃ putra niśvāsāyāsasambhavaḥ || 7 ||
tvayā vihīnāmiha māṃ śokāgniratulo mahān |
pradhakṣyati yathā kakṣaṃ citrabhānurhimātyaye || 8 ||
kathaṃ hi dhenu ssvaṃ vatsaṃ gacchantaṃ nānugacchati |
ahaṃ tvā'nugamiṣyāmi yatra putra gamiṣyasi || 9 ||
. |
tathā nigaditaṃ mātrā tadvākyaṃ puruṣarṣabhaḥ |
śrutvā rāmo'bravīdvākyaṃ mātaraṃ bhṛśaduḥkhitām || 10 ||
kaikeyyā vañcito rājā mayi cāraṇyamāśrite |
bhavatyā ca parityakto na nūnaṃ vartayiṣyati || 11 ||
bhartuḥ kila parityāgo nṛśaṃsaḥ kevalaṃ striyāḥ |
sa bhavatyā na kartavyo manasā'pi vigarhitaḥ || 12 ||
yāvajjīvati kākutsthaḥ pitā me jagatīpatiḥ |
śuśrūṣā kriyatāṃ tāvatsahi dharmassanātanaḥ || 13 ||
evamuktā tu rāmeṇa kauśalyā śubhadarśanā |
tathetyuvāca suprītā rāmamakliṣṭakāriṇam || 14 ||
evamuktastu vacanaṃ rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ |
bhūyastāmabravīdvākyaṃ mātaraṃ bhṛśaduḥkhitām || 15 ||
mayā caiva bhavatyā ca kartavyaṃ vacanaṃ pituḥ |
rājā bhartā guru śśreṣṭhassarveṣāmīśvaraḥ prabhuḥ || 16 ||
imāni tu mahāraṇye vihṛtya nava pañca ca |
varṣāṇi paramaprītaḥ sthāsyāmi vacane tava || 17 ||
evamuktā priyaṃ putraṃ bāṣpapūrṇānanā tadā |
uvāca paramārtā tu kauśalyā putravatsalā || 18 ||
āsāṃ rāma sapatnīnāṃ vastuṃ madhye na me kṣamam |
naya māmapi kākutstha vanaṃ vanyāṃ mṛgīṃ yathā || 19 ||
yadi te gamane buddhiḥ kṛtā piturapekṣayā |
tāṃ tathā rudatīṃ rāmo rudanvacanamabravīt || 20 ||
jīvantyā hi striyā bhartā daivataṃ prabhureva ca bhavatyā mama caivādya rājā prabhavati prabhuḥ |
na hyanāthā vayaṃ rājñā lokanāthena dhīmatā || 21 ||
bharataścāpi dharmātmā sarvabhūtapriyaṃvadaḥ |
bhavatīmanuvarteta sa hi dharmaratassadā || 22 ||
yathā mayi tu niṣkrānte putraśokena pārthivaḥ |
śramaṃ nāvāpnuyātkiñcidapramattā tathā kuru || 23 ||
dāruṇaścāpyayaṃ śoko yathainaṃ na vināśayet |
rājño vṛddhasya satataṃ hitaṃ cara samāhitā || 24 ||
vratopavāsaniratā yā nārī paramottamā |
bhartāraṃ nānuvarteta sā tu pāpagatirbhavet || 25 ||
bhartu śśuśrūṣayā nārī labhate svargamuttamam |
api yā nirnamaskārā nivṛttā devapūjanāt || 26 ||
śuśrūṣāmeva kurvīta bhartuḥ priyahite ratā |
eṣa dharmaḥ purā dṛṣṭo loke vede śrutaḥ smṛtaḥ || 27 ||
agnikāryeṣu ca sadā sumanobhiśca devatāḥ |
pūjyāste matkṛte devi bāhmaṇāścaiva suvratāḥ || 28 ||
evaṃ kālaṃ pratīkṣasva mamāgamanakāṅkṣiṇī |
niyatā niyatāhārā bhartṛśuśrūṣaṇe ratā || 29 ||
prāpsyase paramaṃ kāmaṃ mayi pratyāgate sati |
yadi dharmabhṛtāṃ śreṣṭho dhārayiṣyati jīvitam || 30 ||
evamuktā tu rāmeṇa bāṣpaparyākulekṣaṇā |
kauśalyā putraśokārtā rāmaṃ vacanamabravīt || 31 ||
gamane sukṛtāṃ buddhiṃ na te śaknomi putraka |
vinivartayituṃ vīra nūnaṃ kālo duratyayaḥ || 32 ||
gaccha putra tvamekāgro bhadraṃ te'stu sadā vibhuḥ |
punastvayi nivṛtte tu bhaviṣyāmi gatavyathā || 33 ||
pratyāgate mahābhāge kṛtārthe caritavrate |
piturānṛṇyatāṃ prāpte tvayi lapsye paraṃ sukham || 34 ||
kṛtāntasya gatiḥ putra durvibhāvyā sadā bhuvi |
yastvāṃ sañcodayati me vaca ācchidya rāghava || 35 ||
gacchedānīṃ mahābāho kṣemeṇa punarāgataḥ |
nandayiṣyasi māṃ putra sāmnā vākyena cāruṇā || 36 ||
apīdānīṃ sa kālassyādvanātpratyāgataṃ punaḥ |
yattvāṃ putraka paśyeyaṃ jaṭāvalkaladhāriṇam || 37 ||
tathā hi rāmaṃ vanavāsaniścitaṃ samīkṣya devī parameṇa cetasā |
uvāca rāmaṃ śubhalakṣaṇaṃ vaco babhūva ca svastyayanābhikāṅkṣiṇī || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe caturviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.