2.92 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡 - 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌨𑌵𑌤𑌿𑌤𑌮 𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃

2.92 Ayodhyakanda - Dvinavatitama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Grantha script
📄 Download PDF
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌨𑌵𑌤𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌰𑌜𑌨𑍀𑌮𑍁𑌷𑍍𑌯 𑌭𑌰𑌤𑌸𑍍𑌸𑌪𑌰𑌿𑌚𑍍𑌛𑌦𑌃 ।
𑌕𑍃𑌤𑌾𑌤𑌿𑌥𑍍𑌯𑍋 𑌭𑌰𑌦𑍍𑌵𑌾𑌜𑌂 𑌕𑌾𑌮𑌾𑌦𑌭𑌿𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌹 ॥ 1 ॥
𑌤𑌂 𑌋𑌷𑌿𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌂 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌚𑌾𑌽𑌗𑌤𑌮𑍍 ।
𑌹𑍁𑌤𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌹𑍋𑌤𑍍𑌰𑍋 𑌭𑌰𑌤𑌂 𑌭𑌰𑌦𑍍𑌵𑌾𑌜𑍋𑌽𑌭𑍍𑌯𑌭𑌾𑌷𑌤 ॥ 2 ॥
𑌕𑌚𑍍𑌚𑌿𑌦𑌤𑍍𑌰 𑌸𑍁𑌖𑌾 𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌿𑌸𑍍𑌤𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌦𑍍𑌵𑌿𑌷𑌯𑍇 𑌗𑌤𑌾 ।
𑌸𑌮𑌗𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌜𑌨𑌃 𑌕𑌚𑍍𑌚𑌿𑌦𑌾𑌤𑌿𑌥𑍍𑌯𑍇 𑌶𑌂𑌸 𑌮𑍇𑌽𑌨𑌘 ॥ 3 ॥
𑌤𑌮𑍁𑌵𑌾𑌚𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌭𑌰𑌤𑍋𑌽𑌭𑌿𑌪𑍍𑌰𑌣𑌮𑍍𑌯 𑌚 ।
𑌆𑌶𑍍𑌰𑌮𑌾𑌦𑌭𑌿𑌨𑌿𑌷𑍍𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌮𑍃𑌷𑌿𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌤𑍇𑌜𑌸𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌸𑌸𑍁𑌖𑍋𑌷𑌿𑌤𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌭𑌗𑌵𑌨𑍍𑌸𑌮𑌗𑍍𑌰𑌬𑌲𑌵𑌾𑌹𑌨𑌃 ।
𑌤𑌰𑍍𑌪𑌿𑌤𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌕𑌾𑌮𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌾𑌮𑌾𑌤𑍍𑌯𑍋 𑌬𑌲𑌵𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 ॥ 5 ॥
𑌅𑌪𑍇𑌤𑌕𑍍𑌲𑌮𑌸𑌨𑍍𑌤𑌾𑌪𑌾 𑌸𑍍𑌸𑍁𑌭𑌿𑌕𑍍𑌷𑌾𑌸𑍍𑌸𑍁𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌶𑍍𑌰𑌯𑌾𑌃 ।
𑌅𑌪𑌿 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌯𑌾𑌨𑍁𑌪𑌾𑌦𑌾𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌸𑍍𑌮 𑌸𑍁𑌸𑍁𑌖𑍋𑌷𑌿𑌤𑌾𑌃 ॥ 6 ॥
𑌆𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌯𑍇𑌽𑌹𑌂 𑌭𑌗𑌵𑌨𑍍 𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑍃𑌷𑌿𑌸𑌤𑍍𑌤𑌮𑌃 ।
𑌸𑌮𑍀𑌪𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍁𑌰𑍍𑌮𑍈𑌤𑍍𑌰𑍇𑌣𑍇𑌕𑍍𑌷𑌸𑍍𑌵 𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌷𑌾 ॥ 7 ॥
𑌆𑌶𑍍𑌰𑌮𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞 𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌆𑌚𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵 𑌕𑌤𑌮𑍋 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌃 𑌕𑌿𑌯𑌾𑌨𑌿𑌤𑌿 𑌚 𑌶𑌂𑌸 𑌮𑍇 ॥ 8 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌪𑍃𑌷𑍍𑌟𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌭𑌰𑌤𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌲𑌾𑌲𑌸𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾 𑌭𑌰𑌦𑍍𑌵𑌾𑌜𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌤𑌪𑌾𑌃 ॥ 9 ॥
𑌭𑌰𑌤𑌾𑌰𑍍𑌧𑌤𑍃𑌤𑍀𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌯𑍋𑌜𑌨𑍇𑌷𑍍𑌵𑌜𑌨𑍇 𑌵𑌨𑍇 ।
𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌕𑍂𑌟𑍋 𑌗𑌿𑌰𑌿𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌰𑌮𑍍𑌯𑌨𑌿𑌰𑍍𑌝𑌰𑌕𑌾𑌨𑌨𑌃 ॥ 10 ॥
𑌉𑌤𑍍𑌤𑌰𑌂 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌨𑍍𑌦𑌾𑌕𑌿𑌨𑍀 𑌨𑌦𑍀 ।
𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌿𑌤𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑌸𑌞𑍍𑌛𑌨𑍍𑌨𑌾 𑌰𑌮𑍍𑌯𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌿𑌤𑌕𑌾𑌨𑌨𑌾 ॥ 11 ॥
𑌅𑌨𑌨𑍍𑌤𑌰𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌸𑌰𑌿𑌤𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌕𑍂𑌟𑌶𑍍𑌚 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌃 ।
𑌤𑌯𑍋𑌃 𑌪𑌰𑍍𑌣𑌕𑍁𑌟𑍀 𑌤𑌾𑌤 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌤𑍗 𑌵𑌸𑌤𑍋 𑌧𑍍𑌰𑍁𑌵𑌮𑍍 ॥ 12 ॥
𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑍇𑌨𑍈𑌵 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑍇𑌣 𑌸𑌵𑍍𑌯𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌮𑍇𑌵 𑌵𑌾 ।
𑌗𑌜𑌵𑌾𑌜𑌿𑌰𑌥𑌾𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌾𑌂 𑌵𑌾𑌹𑌿𑌨𑍀𑌂 𑌵𑌾𑌹𑌿𑌨𑍀𑌪𑌤𑍇 ॥ 13 ॥
𑌵𑌾𑌹𑌯𑌸𑍍𑌵 𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗 𑌤𑌤𑍋 𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌯𑌾𑌣𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌤𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌜𑌰𑌾𑌜𑌸𑍍𑌯 𑌯𑍋𑌷𑌿𑌤𑌃 ।
𑌹𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌯𑌾𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌯𑌾𑌨𑌾𑌰𑍍𑌹𑌾𑌃 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌂 𑌪𑌰𑍍𑌯𑌵𑌾𑌰𑌯𑌨𑍍 ॥ 14 ॥
𑌵𑍇𑌪𑌮𑌾𑌨𑌾 𑌕𑍃𑌶𑌾 𑌦𑍀𑌨𑌾 𑌸𑌹 𑌦𑍇𑌵𑍍𑌯𑌾 𑌸𑍁𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌯𑌾 ।
𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌜𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹 𑌕𑌰𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌚𑌰𑌣𑍗 𑌮𑍁𑌨𑍇𑌃 ॥ 15 ॥
𑌅𑌸𑌮𑍃𑌦𑍍𑌧𑍇𑌨 𑌕𑌾𑌮𑍇𑌨 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌲𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌗𑌰𑍍𑌹𑌿𑌤𑌾 ।
𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌜𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹 𑌚𑌰𑌣𑍗 𑌸𑌵𑍍𑌯𑌪𑌤𑍍𑌰𑌪𑌾 ॥ 16 ॥
𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌮𑌾𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌭𑌗𑌵𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍁𑌨𑌿𑌮𑍍 ।
𑌅𑌦𑍂𑌰𑌾𑌰𑍍𑌭𑌰𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈𑌵 𑌤𑌸𑍍𑌥𑍗 𑌦𑍀𑌨𑌮𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 ॥ 17 ॥
𑌤𑌤𑌃 𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 𑌭𑌰𑌤𑌂 𑌭𑌰𑌦𑍍𑌵𑌾𑌜𑍋 𑌦𑍃𑌢𑌵𑍍𑌰𑌤𑌃 ।
𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌂 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑍂𑌣𑌾𑌂 𑌤𑌵 𑌰𑌾𑌘𑌵 ॥ 18 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌭𑌰𑌤𑍋 𑌭𑌰𑌦𑍍𑌵𑌾𑌜𑍇𑌨 𑌧𑍀𑌮𑌤𑌾 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌰𑍍𑌭𑍂𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌕𑍋𑌵𑌿𑌦𑌃 ॥ 19 ॥
𑌯𑌾𑌮𑌿𑌮𑌾𑌂 𑌭𑌗𑌵𑌨𑍍 𑌦𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌶𑍋𑌕𑌾𑌨𑌶𑌨𑌕𑌰𑍍𑌶𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌪𑌿𑌤𑍁𑌰𑍍𑌹𑌿 𑌮𑌹𑌿𑌷𑍀𑌂 𑌦𑍇𑌵𑍀𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 20 ॥
𑌏𑌷𑌾 𑌤𑌂 𑌪𑍁𑌰𑌷𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑌂 𑌸𑌿𑌂𑌹𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌗𑌾𑌮𑌿𑌨𑌮𑍍 ।
𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌸𑍁𑌷𑍁𑌵𑍇 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌧𑌾𑌤𑌾𑌰𑌮𑌦𑌿𑌤𑌿𑌰𑍍𑌯𑌥𑌾 ॥ 21 ॥
𑌅𑌸𑍍𑌯𑌾 𑌵𑌾𑌮𑌭𑍁𑌜𑌂 𑌶𑍍𑌲𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌯𑍈𑌷𑌾 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌮𑌨𑌾𑌃 ।
𑌕𑌰𑍍𑌣𑌿𑌕𑌾𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌶𑌾𑌖𑍇𑌵 𑌶𑍀𑌰𑍍𑌣𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌾 𑌵𑌨𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑍇 ॥ 22 ॥
𑌏𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌸𑍁𑌤𑍗 𑌦𑍇𑌵𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰𑍗 𑌦𑍇𑌵𑌵𑌰𑍍𑌣𑌿𑌨𑍗 ।
𑌉𑌭𑍗 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌘𑍍𑌨𑍗 𑌵𑍀𑌰𑍗 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑍗 ॥ 23 ॥
𑌯𑌸𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌕𑍃𑌤𑍇 𑌨𑌰𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑍗 𑌜𑍀𑌵𑌨𑌾𑌶𑌮𑌿𑌤𑍋 𑌗𑌤𑍗 ।
𑌰𑌾𑌜𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌵𑌿𑌹𑍀𑌨𑌶𑍍𑌚 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌂 𑌦𑌶𑌰𑌥𑍋 𑌗𑌤𑌃 ॥ 24 ॥
𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌨𑌾𑌮𑌕𑍃𑌤𑌪𑍍𑌰𑌜𑍍𑌞𑌾𑌂 𑌦𑍃𑌪𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌭𑌗𑌮𑌾𑌨𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌐𑌶𑍍𑌵𑌰𑍍𑌯𑌕𑌾𑌮𑌾𑌂 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀𑌮𑌨𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌮𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌰𑍂𑌪𑌿𑌣𑍀𑌮𑍍 ॥ 25 ॥
𑌮𑌮𑍈𑌤𑌾𑌂 𑌮𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌧𑌿 𑌨𑍃𑌶𑌂𑌸𑌾𑌂 𑌪𑌾𑌪𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌯𑌾𑌮𑍍 ।
𑌯𑌤𑍋𑌮𑍂𑌲𑌂 𑌹𑌿 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑌂 𑌮𑌹𑌦𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 26 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌰𑌶𑌾𑌰𑍍𑌦𑍂𑌲𑍋 𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑌗𑌦𑍍𑌗𑌦𑌯𑌾 𑌗𑌿𑌰𑌾 ।
𑌸 𑌨𑌿𑌶𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌸 𑌤𑌾𑌮𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑍋 𑌨𑌾𑌗𑌃 𑌕𑍃𑌦𑍍𑌧 𑌇𑌵 𑌶𑍍𑌵𑌸𑌨𑍍 ॥ 27 ॥
𑌭𑌰𑌦𑍍𑌵𑌾𑌜𑍋 𑌮𑌹𑌰𑍍𑌷𑌿𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌭𑌰𑌤𑌂 𑌤𑌥𑌾 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑌿𑌦𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌮𑌰𑍍𑌥𑌵𑌤𑍍 ॥ 28 ॥
𑌨 𑌦𑍋𑌷𑍇𑌣𑌾𑌵𑌗𑌨𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌾 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌭𑌰𑌤 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 ।
𑌰𑌾𑌮𑌪𑍍𑌰𑌵𑍍𑌰𑌾𑌜𑌨𑌂 𑌹𑍍𑌯𑍇𑌤𑌤𑍍𑌸𑍁𑌖𑍋𑌦𑌰𑍍𑌕𑌂 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 29 ॥
𑌦𑍇𑌵𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌦𑌾𑌨𑌵𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌚 𑌋𑌷𑍀𑌣𑌾𑌂 𑌭𑌾𑌵𑌿𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌹𑌿𑌤𑌮𑍇𑌵 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌦𑍍𑌧𑌿 𑌰𑌾𑌮𑌪𑍍𑌰𑌵𑍍𑌰𑌾𑌜𑌨𑌾𑌦𑌿𑌹 ॥ 30 ॥
𑌅𑌭𑌿𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌤𑍁 𑌸𑌂𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌃 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚𑍈𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌮𑍍 ।
𑌆𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯 𑌭𑌰𑌤 𑌸𑍍𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌯𑍁𑌜𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌚𑍋𑌦𑌯𑌤𑍍 ॥ 31 ॥
𑌤𑌤𑍋 𑌵𑌾𑌜𑌿𑌰𑌥𑌾𑌨𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌹𑍇𑌮𑌪𑌰𑌿𑌷𑍍𑌕𑍃𑌤𑌾𑌨𑍍 ।
𑌅𑌧𑍍𑌯𑌾𑌰𑍋𑌹𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌯𑌾𑌣𑌾𑌰𑍍𑌥𑍀 𑌬𑌹𑍂𑌨𑍍𑌬𑌹𑍁𑌵𑌿𑌧𑍋 𑌜𑌨𑌃 ॥ 32 ॥
𑌗𑌜𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌗𑌜𑌾𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌹𑍇𑌮𑌕𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌪𑌤𑌾𑌕𑌿𑌨𑌃 ।
𑌜𑍀𑌮𑍂𑌤𑌾 𑌇𑌵 𑌘𑌰𑍍𑌮𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌸𑌘𑍋𑌷𑌾𑌸𑍍𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌸𑍍𑌥𑌿𑌰𑍇 ॥ 33 ॥
𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑍍𑌯𑌪𑌿 𑌯𑌾𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌮𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌚 𑌲𑌘𑍂𑌨𑌿 𑌚 ।
𑌪𑍍𑌰𑌯𑌯𑍁 𑌸𑍍𑌸𑍁𑌮𑌹𑌾𑌰𑍍𑌹𑌾𑌣𑌿 𑌪𑌾𑌦𑍈 𑌰𑍇𑌵 𑌪𑌦𑌾𑌤𑌯𑌃 ॥ 34 ॥
𑌅𑌥 𑌯𑌾𑌨𑌪𑍍𑌰𑌵𑍇𑌕𑍈𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌖𑌾𑌃 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ।
𑌰𑌾𑌮𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌕𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑍍𑌯𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌯𑍁𑌰𑍍𑌮𑍁𑌦𑌿𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 ॥ 35 ॥
𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌕𑌤𑌰𑍁𑌣𑌾𑌭𑌾𑌸𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌶𑌿𑌬𑌿𑌕𑌾𑌂 𑌶𑍁𑌭𑌾𑌮𑍍 ।
𑌆𑌸𑍍𑌥𑌾𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌯𑍗 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍𑌭𑌰𑌤 𑌸𑍍𑌸𑌪𑌰𑌿𑌚𑍍𑌛𑌦𑌃 ॥ 36 ॥
𑌸𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌾𑌤𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌸𑍇𑌨𑌾 𑌗𑌜𑌵𑌾𑌜𑌿𑌰𑌥𑌾𑌕𑍁𑌲𑌾 ।
𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌾𑌂 𑌦𑌿𑌶𑌮𑌾𑌵𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍇𑌘 𑌇𑌵𑍋𑌤𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ॥ 37 ॥
𑌵𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌤𑍁 𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌜𑍁𑌷𑍍𑌟𑌾𑌨𑌿 𑌮𑍃𑌗𑌪𑌕𑍍𑌷𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌗𑌙𑍍𑌗𑌾𑌯𑌾𑌃 𑌪𑌰𑌵𑍇𑌲𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌗𑌿𑌰𑌿𑌷𑍍𑌵𑌪𑌿 𑌨𑌦𑍀𑌷𑍁 𑌚 ॥ 38 ॥
𑌸𑌾 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌦𑍍𑌵𑌿𑌪𑌵𑌾𑌜𑌿𑌯𑍋𑌧𑌾 𑌵𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌸𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌮𑍃𑌗𑌪𑌕𑍍𑌷𑌿𑌸𑌙𑍍𑌘𑌾𑌨𑍍 ।
𑌮𑌹𑌦𑍍𑌵𑌨𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌗𑌾𑌹𑌮𑌾𑌨𑌾 𑌰𑌰𑌾𑌜 𑌸𑍇𑌨𑌾 𑌭𑌰𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌤𑍍𑌰 ॥ 39 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌨𑌵𑌤𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha dvinavatitamassargaḥ |
tatastāṃ rajanīmuṣya bharatassaparicchadaḥ |
kṛtātithyo bharadvājaṃ kāmādabhijagāma ha || 1 ||
taṃ ṛṣiḥ puruṣavyāghraṃ prāñjaliṃ prekṣya cā'gatam |
hutāgnihotro bharataṃ bharadvājo'bhyabhāṣata || 2 ||
kaccidatra sukhā rātristavāsmadviṣaye gatā |
samagraste janaḥ kaccidātithye śaṃsa me'nagha || 3 ||
tamuvācāñjaliṃ kṛtvā bharato'bhipraṇamya ca |
āśramādabhiniṣkrāntamṛṣimuttamatejasam || 4 ||
sasukhoṣito'smi bhagavansamagrabalavāhanaḥ |
tarpitassarvakāmaiśca sāmātyo balavattvayā || 5 ||
apetaklamasantāpā ssubhikṣāssupratiśrayāḥ |
api preṣyānupādāya sarve sma susukhoṣitāḥ || 6 ||
āmantraye'haṃ bhagavan kāmaṃ tvāmṛṣisattamaḥ |
samīpaṃ prasthitaṃ bhrāturmaitreṇekṣasva cakṣuṣā || 7 ||
āśramaṃ tasya dharmajña dhārmikasya mahātmanaḥ |
ācakṣva katamo mārgaḥ kiyāniti ca śaṃsa me || 8 ||
iti pṛṣṭastu bharataṃ bhrātṛdarśanalālasam |
pratyuvāca mahātejā bharadvājo mahātapāḥ || 9 ||
bharatārdhatṛtīyeṣu yojaneṣvajane vane |
citrakūṭo giristatra ramyanirjharakānanaḥ || 10 ||
uttaraṃ pārśvamāsādya tasya mandākinī nadī |
puṣpitadrumasañchannā ramyapuṣpitakānanā || 11 ||
anantaraṃ tatsaritaścitrakūṭaśca parvataḥ |
tayoḥ parṇakuṭī tāta tatra tau vasato dhruvam || 12 ||
dakṣiṇenaiva mārgeṇa savyadakṣiṇameva vā |
gajavājirathākīrṇāṃ vāhinīṃ vāhinīpate || 13 ||
vāhayasva mahābhāga tato drakṣyasi rāghavam |
prayāṇamiti tacchrutvā rajarājasya yoṣitaḥ |
hitvā yānāni yānārhāḥ brāhmaṇaṃ paryavārayan || 14 ||
vepamānā kṛśā dīnā saha devyā sumitrayā |
kausalyā tatra jagrāha karābhyāṃ caraṇau muneḥ || 15 ||
asamṛddhena kāmena sarvalokasya garhitā |
kaikeyī tasya jagrāha caraṇau savyapatrapā || 16 ||
taṃ pradakṣiṇamāgamya bhagavantaṃ mahāmunim |
adūrārbharatasyaiva tasthau dīnamanāstadā || 17 ||
tataḥ papraccha bharataṃ bharadvājo dṛḍhavrataḥ |
viśeṣaṃ jñātumicchāmi mātrūṇāṃ tava rāghava || 18 ||
evamuktastu bharato bharadvājena dhīmatā |
uvāca prāñjalirbhūtvā vākyaṃ vacanakovidaḥ || 19 ||
yāmimāṃ bhagavan dīnāṃ śokānaśanakarśitām |
piturhi mahiṣīṃ devīṃ devatāmiva paśyasi || 20 ||
eṣā taṃ puraṣavyāghraṃ siṃhavikrāntagāminam |
kausalyā suṣuve rāmaṃ dhātāramaditiryathā || 21 ||
asyā vāmabhujaṃ śliṣṭā yaiṣā tiṣṭhati durmanāḥ |
karṇikārasya śākheva śīrṇapuṣpā vanāntare || 22 ||
etasyāstu sutau devyāḥ kumārau devavarṇinau |
ubhau lakṣmaṇaśatrughnau vīrau satyaparākramau || 23 ||
yasyāḥ kṛte naravyāghrau jīvanāśamito gatau |
rājaputravihīnaśca svargaṃ daśaratho gataḥ || 24 ||
krodhanāmakṛtaprajñāṃ dṛptāṃ subhagamāninīm |
aiśvaryakāmāṃ kaikeyīmanāryāmāryārūpiṇīm || 25 ||
mamaitāṃ mātaraṃ viddhi nṛśaṃsāṃ pāpaniścayām |
yatomūlaṃ hi paśyāmi vyasanaṃ mahadātmanaḥ || 26 ||
ityuktvā naraśārdūlo bāṣpagadgadayā girā |
sa niśsvāsa tāmrākṣo nāgaḥ kṛddha iva śvasan || 27 ||
bharadvājo maharṣistaṃ bruvantaṃ bharataṃ tathā |
pratyuvāca mahābuddhiridaṃ vacanamarthavat || 28 ||
na doṣeṇāvagantavyā kaikeyī bharata tvayā |
rāmapravrājanaṃ hyetatsukhodarkaṃ bhaviṣyati || 29 ||
devānāṃ dānavānāṃ ca ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām |
hitameva bhaviṣyaddhi rāmapravrājanādiha || 30 ||
abhivādya tu saṃsiddhaḥ kṛtvā cainaṃ pradakṣiṇam |
āmantrya bharata ssainyaṃ yujyatāmityacodayat || 31 ||
tato vājirathānyuktān divyānhemapariṣkṛtān |
adhyārohatprayāṇārthī bahūnbahuvidho janaḥ || 32 ||
gajakanyā gajāścaiva hemakakṣyāḥ patākinaḥ |
jīmūtā iva gharmānte saghoṣāssampratasthire || 33 ||
vividhānyapi yānāni mahanti ca laghūni ca |
prayayu ssumahārhāṇi pādai reva padātayaḥ || 34 ||
atha yānapravekaistu kausalyāpramukhāḥ striyaḥ |
rāmadarśanakāṅkṣiṇyaḥ prayayurmuditāstadā || 35 ||
candrārkataruṇābhāsāṃ niryuktāṃ śibikāṃ śubhām |
āsthāya prayayau śrīmānbharata ssaparicchadaḥ || 36 ||
sā prayātā mahāsenā gajavājirathākulā |
dakṣiṇāṃ diśamāvṛtya mahāmegha ivotthitaḥ || 37 ||
vanāni tu vyatikramya juṣṭāni mṛgapakṣibhiḥ |
gaṅgāyāḥ paravelāyāṃ giriṣvapi nadīṣu ca || 38 ||
sā samprahṛṣṭadvipavājiyodhā vitrāsayantī mṛgapakṣisaṅghān |
mahadvanaṃ tatpratigāhamānā rarāja senā bharatasya tatra || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvinavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ द्विनवतितमस्सर्गः ।
ततस्तां रजनीमुष्य भरतस्सपरिच्छदः ।
कृतातिथ्यो भरद्वाजं कामादभिजगाम ह ॥ 1 ॥
तं ऋषिः पुरुषव्याघ्रं प्राञ्जलिं प्रेक्ष्य चाऽगतम् ।
हुताग्निहोत्रो भरतं भरद्वाजोऽभ्यभाषत ॥ 2 ॥
कच्चिदत्र सुखा रात्रिस्तवास्मद्विषये गता ।
समग्रस्ते जनः कच्चिदातिथ्ये शंस मेऽनघ ॥ 3 ॥
तमुवाचाञ्जलिं कृत्वा भरतोऽभिप्रणम्य च ।
आश्रमादभिनिष्क्रान्तमृषिमुत्तमतेजसम् ॥ 4 ॥
ससुखोषितोऽस्मि भगवन्समग्रबलवाहनः ।
तर्पितस्सर्वकामैश्च सामात्यो बलवत्त्वया ॥ 5 ॥
अपेतक्लमसन्तापा स्सुभिक्षास्सुप्रतिश्रयाः ।
अपि प्रेष्यानुपादाय सर्वे स्म सुसुखोषिताः ॥ 6 ॥
आमन्त्रयेऽहं भगवन् कामं त्वामृषिसत्तमः ।
समीपं प्रस्थितं भ्रातुर्मैत्रेणेक्षस्व चक्षुषा ॥ 7 ॥
आश्रमं तस्य धर्मज्ञ धार्मिकस्य महात्मनः ।
आचक्ष्व कतमो मार्गः कियानिति च शंस मे ॥ 8 ॥
इति पृष्टस्तु भरतं भ्रातृदर्शनलालसम् ।
प्रत्युवाच महातेजा भरद्वाजो महातपाः ॥ 9 ॥
भरतार्धतृतीयेषु योजनेष्वजने वने ।
चित्रकूटो गिरिस्तत्र रम्यनिर्झरकाननः ॥ 10 ॥
उत्तरं पार्श्वमासाद्य तस्य मन्दाकिनी नदी ।
पुष्पितद्रुमसञ्छन्ना रम्यपुष्पितकानना ॥ 11 ॥
अनन्तरं तत्सरितश्चित्रकूटश्च पर्वतः ।
तयोः पर्णकुटी तात तत्र तौ वसतो ध्रुवम् ॥ 12 ॥
दक्षिणेनैव मार्गेण सव्यदक्षिणमेव वा ।
गजवाजिरथाकीर्णां वाहिनीं वाहिनीपते ॥ 13 ॥
वाहयस्व महाभाग ततो द्रक्ष्यसि राघवम् ।
प्रयाणमिति तच्छ्रुत्वा रजराजस्य योषितः ।
हित्वा यानानि यानार्हाः ब्राह्मणं पर्यवारयन् ॥ 14 ॥
वेपमाना कृशा दीना सह देव्या सुमित्रया ।
कौसल्या तत्र जग्राह कराभ्यां चरणौ मुनेः ॥ 15 ॥
असमृद्धेन कामेन सर्वलोकस्य गर्हिता ।
कैकेयी तस्य जग्राह चरणौ सव्यपत्रपा ॥ 16 ॥
तं प्रदक्षिणमागम्य भगवन्तं महामुनिम् ।
अदूरार्भरतस्यैव तस्थौ दीनमनास्तदा ॥ 17 ॥
ततः पप्रच्छ भरतं भरद्वाजो दृढव्रतः ।
विशेषं ज्ञातुमिच्छामि मात्रूणां तव राघव ॥ 18 ॥
एवमुक्तस्तु भरतो भरद्वाजेन धीमता ।
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा वाक्यं वचनकोविदः ॥ 19 ॥
यामिमां भगवन् दीनां शोकानशनकर्शिताम् ।
पितुर्हि महिषीं देवीं देवतामिव पश्यसि ॥ 20 ॥
एषा तं पुरषव्याघ्रं सिंहविक्रान्तगामिनम् ।
कौसल्या सुषुवे रामं धातारमदितिर्यथा ॥ 21 ॥
अस्या वामभुजं श्लिष्टा यैषा तिष्ठति दुर्मनाः ।
कर्णिकारस्य शाखेव शीर्णपुष्पा वनान्तरे ॥ 22 ॥
एतस्यास्तु सुतौ देव्याः कुमारौ देववर्णिनौ ।
उभौ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ वीरौ सत्यपराक्रमौ ॥ 23 ॥
यस्याः कृते नरव्याघ्रौ जीवनाशमितो गतौ ।
राजपुत्रविहीनश्च स्वर्गं दशरथो गतः ॥ 24 ॥
क्रोधनामकृतप्रज्ञां दृप्तां सुभगमानिनीम् ।
ऐश्वर्यकामां कैकेयीमनार्यामार्यारूपिणीम् ॥ 25 ॥
ममैतां मातरं विद्धि नृशंसां पापनिश्चयाम् ।
यतोमूलं हि पश्यामि व्यसनं महदात्मनः ॥ 26 ॥
इत्युक्त्वा नरशार्दूलो बाष्पगद्गदया गिरा ।
स निश्स्वास ताम्राक्षो नागः कृद्ध इव श्वसन् ॥ 27 ॥
भरद्वाजो महर्षिस्तं ब्रुवन्तं भरतं तथा ।
प्रत्युवाच महाबुद्धिरिदं वचनमर्थवत् ॥ 28 ॥
न दोषेणावगन्तव्या कैकेयी भरत त्वया ।
रामप्रव्राजनं ह्येतत्सुखोदर्कं भविष्यति ॥ 29 ॥
देवानां दानवानां च ऋषीणां भावितात्मनाम् ।
हितमेव भविष्यद्धि रामप्रव्राजनादिह ॥ 30 ॥
अभिवाद्य तु संसिद्धः कृत्वा चैनं प्रदक्षिणम् ।
आमन्त्र्य भरत स्सैन्यं युज्यतामित्यचोदयत् ॥ 31 ॥
ततो वाजिरथान्युक्तान् दिव्यान्हेमपरिष्कृतान् ।
अध्यारोहत्प्रयाणार्थी बहून्बहुविधो जनः ॥ 32 ॥
गजकन्या गजाश्चैव हेमकक्ष्याः पताकिनः ।
जीमूता इव घर्मान्ते सघोषास्सम्प्रतस्थिरे ॥ 33 ॥
विविधान्यपि यानानि महन्ति च लघूनि च ।
प्रययु स्सुमहार्हाणि पादै रेव पदातयः ॥ 34 ॥
अथ यानप्रवेकैस्तु कौसल्याप्रमुखाः स्त्रियः ।
रामदर्शनकाङ्क्षिण्यः प्रययुर्मुदितास्तदा ॥ 35 ॥
चन्द्रार्कतरुणाभासां निर्युक्तां शिबिकां शुभाम् ।
आस्थाय प्रययौ श्रीमान्भरत स्सपरिच्छदः ॥ 36 ॥
सा प्रयाता महासेना गजवाजिरथाकुला ।
दक्षिणां दिशमावृत्य महामेघ इवोत्थितः ॥ 37 ॥
वनानि तु व्यतिक्रम्य जुष्टानि मृगपक्षिभिः ।
गङ्गायाः परवेलायां गिरिष्वपि नदीषु च ॥ 38 ॥
सा सम्प्रहृष्टद्विपवाजियोधा वित्रासयन्ती मृगपक्षिसङ्घान् ।
महद्वनं तत्प्रतिगाहमाना रराज सेना भरतस्य तत्र ॥ 39 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे द्विनवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha dvinavatitamassargaḥ |
tatastāṃ rajanīmuṣya bharatassaparicchadaḥ |
kṛtātithyo bharadvājaṃ kāmādabhijagāma ha || 1 ||
taṃ ṛṣiḥ puruṣavyāghraṃ prāñjaliṃ prekṣya cā'gatam |
hutāgnihotro bharataṃ bharadvājo'bhyabhāṣata || 2 ||
kaccidatra sukhā rātristavāsmadviṣaye gatā |
samagraste janaḥ kaccidātithye śaṃsa me'nagha || 3 ||
tamuvācāñjaliṃ kṛtvā bharato'bhipraṇamya ca |
āśramādabhiniṣkrāntamṛṣimuttamatejasam || 4 ||
sasukhoṣito'smi bhagavansamagrabalavāhanaḥ |
tarpitassarvakāmaiśca sāmātyo balavattvayā || 5 ||
apetaklamasantāpā ssubhikṣāssupratiśrayāḥ |
api preṣyānupādāya sarve sma susukhoṣitāḥ || 6 ||
āmantraye'haṃ bhagavan kāmaṃ tvāmṛṣisattamaḥ |
samīpaṃ prasthitaṃ bhrāturmaitreṇekṣasva cakṣuṣā || 7 ||
āśramaṃ tasya dharmajña dhārmikasya mahātmanaḥ |
ācakṣva katamo mārgaḥ kiyāniti ca śaṃsa me || 8 ||
iti pṛṣṭastu bharataṃ bhrātṛdarśanalālasam |
pratyuvāca mahātejā bharadvājo mahātapāḥ || 9 ||
bharatārdhatṛtīyeṣu yojaneṣvajane vane |
citrakūṭo giristatra ramyanirjharakānanaḥ || 10 ||
uttaraṃ pārśvamāsādya tasya mandākinī nadī |
puṣpitadrumasañchannā ramyapuṣpitakānanā || 11 ||
anantaraṃ tatsaritaścitrakūṭaśca parvataḥ |
tayoḥ parṇakuṭī tāta tatra tau vasato dhruvam || 12 ||
dakṣiṇenaiva mārgeṇa savyadakṣiṇameva vā |
gajavājirathākīrṇāṃ vāhinīṃ vāhinīpate || 13 ||
vāhayasva mahābhāga tato drakṣyasi rāghavam |
prayāṇamiti tacchrutvā rajarājasya yoṣitaḥ |
hitvā yānāni yānārhāḥ brāhmaṇaṃ paryavārayan || 14 ||
vepamānā kṛśā dīnā saha devyā sumitrayā |
kausalyā tatra jagrāha karābhyāṃ caraṇau muneḥ || 15 ||
asamṛddhena kāmena sarvalokasya garhitā |
kaikeyī tasya jagrāha caraṇau savyapatrapā || 16 ||
taṃ pradakṣiṇamāgamya bhagavantaṃ mahāmunim |
adūrārbharatasyaiva tasthau dīnamanāstadā || 17 ||
tataḥ papraccha bharataṃ bharadvājo dṛḍhavrataḥ |
viśeṣaṃ jñātumicchāmi mātrūṇāṃ tava rāghava || 18 ||
evamuktastu bharato bharadvājena dhīmatā |
uvāca prāñjalirbhūtvā vākyaṃ vacanakovidaḥ || 19 ||
yāmimāṃ bhagavan dīnāṃ śokānaśanakarśitām |
piturhi mahiṣīṃ devīṃ devatāmiva paśyasi || 20 ||
eṣā taṃ puraṣavyāghraṃ siṃhavikrāntagāminam |
kausalyā suṣuve rāmaṃ dhātāramaditiryathā || 21 ||
asyā vāmabhujaṃ śliṣṭā yaiṣā tiṣṭhati durmanāḥ |
karṇikārasya śākheva śīrṇapuṣpā vanāntare || 22 ||
etasyāstu sutau devyāḥ kumārau devavarṇinau |
ubhau lakṣmaṇaśatrughnau vīrau satyaparākramau || 23 ||
yasyāḥ kṛte naravyāghrau jīvanāśamito gatau |
rājaputravihīnaśca svargaṃ daśaratho gataḥ || 24 ||
krodhanāmakṛtaprajñāṃ dṛptāṃ subhagamāninīm |
aiśvaryakāmāṃ kaikeyīmanāryāmāryārūpiṇīm || 25 ||
mamaitāṃ mātaraṃ viddhi nṛśaṃsāṃ pāpaniścayām |
yatomūlaṃ hi paśyāmi vyasanaṃ mahadātmanaḥ || 26 ||
ityuktvā naraśārdūlo bāṣpagadgadayā girā |
sa niśsvāsa tāmrākṣo nāgaḥ kṛddha iva śvasan || 27 ||
bharadvājo maharṣistaṃ bruvantaṃ bharataṃ tathā |
pratyuvāca mahābuddhiridaṃ vacanamarthavat || 28 ||
na doṣeṇāvagantavyā kaikeyī bharata tvayā |
rāmapravrājanaṃ hyetatsukhodarkaṃ bhaviṣyati || 29 ||
devānāṃ dānavānāṃ ca ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām |
hitameva bhaviṣyaddhi rāmapravrājanādiha || 30 ||
abhivādya tu saṃsiddhaḥ kṛtvā cainaṃ pradakṣiṇam |
āmantrya bharata ssainyaṃ yujyatāmityacodayat || 31 ||
tato vājirathānyuktān divyānhemapariṣkṛtān |
adhyārohatprayāṇārthī bahūnbahuvidho janaḥ || 32 ||
gajakanyā gajāścaiva hemakakṣyāḥ patākinaḥ |
jīmūtā iva gharmānte saghoṣāssampratasthire || 33 ||
vividhānyapi yānāni mahanti ca laghūni ca |
prayayu ssumahārhāṇi pādai reva padātayaḥ || 34 ||
atha yānapravekaistu kausalyāpramukhāḥ striyaḥ |
rāmadarśanakāṅkṣiṇyaḥ prayayurmuditāstadā || 35 ||
candrārkataruṇābhāsāṃ niryuktāṃ śibikāṃ śubhām |
āsthāya prayayau śrīmānbharata ssaparicchadaḥ || 36 ||
sā prayātā mahāsenā gajavājirathākulā |
dakṣiṇāṃ diśamāvṛtya mahāmegha ivotthitaḥ || 37 ||
vanāni tu vyatikramya juṣṭāni mṛgapakṣibhiḥ |
gaṅgāyāḥ paravelāyāṃ giriṣvapi nadīṣu ca || 38 ||
sā samprahṛṣṭadvipavājiyodhā vitrāsayantī mṛgapakṣisaṅghān |
mahadvanaṃ tatpratigāhamānā rarāja senā bharatasya tatra || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvinavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in