𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌾𑌦𑌶𑌾𑌧𑌿𑌕𑌶𑌤𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌸𑌾𑌤𑍍𑌵𑍇𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀 𑌅𑌨𑌸𑍂𑌯𑌾𑌽𑌨𑌸𑍂𑌯𑌯𑌾 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌪𑍂𑌜𑍍𑌯 𑌵𑌚𑍋 𑌮𑌨𑍍𑌦𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌕𑍍𑌤𑍁𑌮𑍁𑌪𑌚𑌕𑍍𑌰𑌮𑍇 ॥ 1 ॥
𑌨𑍈𑌤𑌦𑌾𑌶𑍍𑌚𑌰𑍍𑌯𑌮𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌯𑌾 𑌯𑌨𑍍𑌮𑌾𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌭𑌿𑌭𑌾𑌷𑌸𑍇 ।
𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌮𑌮𑌾𑌪𑍍𑌯𑍇𑌤𑌦𑍍𑌯𑌥𑌾 𑌨𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌪𑌤𑌿𑌰𑍍𑌗𑍁𑌰𑍁𑌃 ॥ 2 ॥
𑌯𑌦𑍍𑌯𑌪𑍍𑌯𑍇𑌷 𑌭𑌵𑍇𑌦𑍍𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌮𑌮𑌾𑌽𑌰𑍍𑌯𑍇 𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌵𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌃 ।
𑌅𑌦𑍍𑌵𑍈𑌧𑌮𑍁𑌪𑌚𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾𑌪𑍍𑌯𑍇𑌷 𑌮𑌯𑌾 𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍 ॥ 3 ॥
𑌕𑌿𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌰𑍍𑌯𑍋 𑌗𑍁𑌣𑌶𑍍𑌲𑌾𑌘𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌸𑌾𑌨𑍁𑌕𑍍𑌰𑍋𑌶𑍋 𑌜𑌿𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ।
𑌸𑍍𑌥𑌿𑌰𑌾𑌨𑍁𑌰𑌾𑌗𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌮𑌾𑌤𑍃𑌵𑌤𑍍𑌪𑌿𑌤𑍃𑌵𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ॥ 4 ॥
𑌯𑌾𑌂 𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌿𑌂 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ।
𑌤𑌾𑌮𑍇𑌵 𑌨𑍃𑌪𑌨𑌾𑌰𑍀𑌣𑌾𑌮𑌨𑍍𑌯𑌾𑌸𑌾𑌮𑌪𑌿 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ॥ 5 ॥
𑌸𑌕𑍃𑌦𑍍𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌸𑍍𑌵𑌪𑌿 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌷𑍁 𑌨𑍃𑌪𑍇𑌣 𑌨𑍃𑌪𑌵𑌤𑍍𑌸𑌲𑌃 ।
𑌮𑌾𑌤𑍃𑌵𑌦𑍍𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 𑌵𑍀𑌰𑍋 𑌮𑌾𑌨𑌮𑍁𑌤𑍍𑌸𑍃𑌜𑍍𑌯 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌵𑌿𑌤𑍍 ॥ 6 ॥
𑌆𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌜𑌨𑌂 𑌵𑌨𑌮𑍇𑌵𑌂 𑌭𑌯𑌾𑌵𑌹𑌮𑍍 ।
𑌸𑌮𑌾𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌮𑍇 𑌶𑍍𑌵𑌶𑍍𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌹𑍃𑌦𑌯𑍇 𑌤𑌦𑍍𑌧𑍃𑌤𑌂 𑌮𑌹𑌤𑍍 ॥ 7 ॥
𑌪𑌾𑌣𑌿𑌪𑍍𑌰𑌦𑌾𑌨𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌚 𑌯𑌤𑍍𑌪𑍁𑌰𑌾𑌤𑍍𑌵𑌗𑍍𑌨𑌿 𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌧𑍗 ।
𑌅𑌨𑍁𑌶𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌜𑌨𑌨𑍍𑌯𑌾𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌤𑌦𑌪𑌿 𑌮𑍇 𑌧𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌨𑌵𑍀𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌤𑍁 𑌤𑌤𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍈𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑌿 ।
𑌪𑌤𑌿𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌣𑌾𑌨𑍍𑌨𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑌪𑍋 𑌨𑌾𑌨𑍍𑌯𑌦𑍍𑌵𑌿𑌧𑍀𑌯𑌤𑍇 ॥ 9 ॥
𑌸𑌾𑌵𑌿𑌤𑍍𑌰𑍀 𑌪𑌤𑌿𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌾𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑍇 𑌮𑌹𑍀𑌯𑌤𑍇 ।
𑌤𑌥𑌾𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌯𑌾𑌤𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌪𑌤𑌿𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌯𑌾 𑌦𑌿𑌵𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌵𑌰𑌿𑌷𑍍𑌠𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌨𑌾𑌰𑍀𑌣𑌾𑌮𑍇𑌷𑌾 𑌚 𑌦𑌿𑌵𑌿 𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾 ।
𑌰𑍋𑌹𑌿𑌣𑍀 𑌨 𑌵𑌿𑌨𑌾𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑌮𑌪𑌿 𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 11 ॥
𑌏𑌵𑌂𑌵𑌿𑌧𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌰𑌾𑌃 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑍋 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍃𑌦𑍃𑌢𑌵𑍍𑌰𑌤𑌾𑌃 ।
𑌦𑍇𑌵𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌮𑌹𑍀𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌸𑍍𑌵𑍇𑌨 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 ॥ 12 ॥
𑌤𑌤𑍋𑌽𑌨𑌸𑍂𑌯𑌾 𑌸𑌂𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑍋𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌵𑌚𑌃 ।
𑌶𑌿𑌰𑌸𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑌾𑌯 𑌚𑍋𑌵𑌾𑌚 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀𑌂 𑌹𑌰𑍍𑌷𑌯𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑍁𑌤 ॥ 13 ॥
𑌨𑌿𑌯𑌮𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑍈𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌤𑌪𑍋 𑌹𑌿 𑌮𑌹𑌦𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌮𑍇 ।
𑌤𑌤𑍍𑌸𑌂𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌬𑌲𑌂 𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌛𑌨𑍍𑌦𑌯𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌶𑍁𑌚𑌿𑌵𑍍𑌰𑌤𑍇 ॥ 14 ॥
𑌉𑌪𑌪𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌮𑌨𑍋𑌜𑍍𑌞𑌂 𑌚 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌤𑌵 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑌿 ।
𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌾 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌮𑍍𑌯𑍁𑌚𑌿𑌤𑌂 𑌕𑌿𑌂 𑌤𑍇 𑌕𑌰𑌵𑌾𑌣𑌿 𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌹𑌿 𑌮𑍇 ॥ 15 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑌦𑍍 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍂𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌿𑌤𑌾 𑌮𑌨𑍍𑌦𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌯𑌾 ।
𑌕𑍃𑌤𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌤𑌪𑍋𑌬𑌲𑌸𑌮𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 16 ॥
𑌸𑌾 𑌤𑍍𑌵𑍇𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑌾 𑌤𑌯𑌾 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌤𑌰𑌾𑌽𑌭𑌵𑌤𑍍 ।
𑌸𑌫𑌲𑌂 𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌹𑌰𑍍𑌷𑌂 𑌤𑍇 𑌹𑌨𑍍𑌤 𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌕𑌰𑍋𑌮𑍍𑌯𑌹𑌮𑍍 ॥ 17 ॥
𑌇𑌦𑌂 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌰𑌂 𑌮𑌾𑌲𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌮𑌾𑌭𑌰𑌣𑌾𑌨𑌿 𑌚 ।
𑌅𑌙𑍍𑌗𑌰𑌾𑌗𑌂 𑌚 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌰𑍍𑌹𑌂 𑌚𑌾𑌨𑍁𑌲𑍇𑌪𑌨𑌮𑍍 ॥ 18 ॥
𑌮𑌯𑌾 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌤𑌵 𑌗𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌶𑍋𑌭𑌯𑍇𑌤𑍍 ।
𑌅𑌨𑍁𑌰𑍂𑌪𑌮𑌸𑌙𑍍𑌕𑍍𑌲𑌿𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌮𑍇𑌵 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 19 ॥
𑌅𑌙𑍍𑌗𑌰𑌾𑌗𑍇𑌣 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌲𑌿𑌪𑍍𑌤𑌾𑌙𑍍𑌗𑍀 𑌜𑌨𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑍇 ।
𑌶𑍋𑌭𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾𑌰𑌂 𑌯𑌥𑌾 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌰𑍍𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍁𑌮𑌵𑍍𑌯𑌯𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌸𑌾 𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌮𑌙𑍍𑌗𑌰𑌾𑌗𑌂 𑌚 𑌭𑍂𑌷𑌣𑌾𑌨𑌿 𑌸𑍍𑌰𑌜𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 ।
𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌿𑌦𑌾𑌨𑌮𑌨𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ॥ 21 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯 𑌚 𑌤𑌤𑍍𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌿𑌦𑌾𑌨𑌂 𑌯𑌶𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀 ।
𑌶𑍍𑌲𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌪𑍁𑌟𑌾 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌸𑌮𑍁𑌪𑌾𑌸𑍍𑌤 𑌤𑌪𑍋𑌧𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 22 ॥
𑌤𑌥𑌾 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑍁𑌪𑌾𑌸𑍀𑌨𑌾𑌮𑌨𑌸𑍂𑌯𑌾 𑌦𑍃𑌢𑌵𑍍𑌰𑌤𑌾 ।
𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑌾𑌰𑍇𑌭𑍇 𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌕𑌥𑌾𑌮𑌨𑍁 ॥ 23 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌵𑌰𑍇 𑌕𑌿𑌲 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌨𑍇𑌨 𑌯𑌶𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑌾 ।
𑌰𑌾𑌘𑌵𑍇𑌣𑍇𑌤𑌿 𑌮𑍇 𑌸𑌿𑌤𑍇 𑌕𑌥𑌾 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌿𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌤𑌾 ॥ 24 ॥
𑌤𑌾𑌂 𑌕𑌥𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌤𑌰𑍇𑌣 𑌚 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑌿 ।
𑌯𑌥𑌾𑌽𑌨𑍁𑌭𑍂𑌤𑌂 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌤𑍍𑌸𑍍𑌨𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌤𑌨𑍍𑌮𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌕𑍍𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ॥ 25 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌤𑍁 𑌸𑌾 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌤𑌾𑌂 𑌤𑌤𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑍀𑌮𑍍 ।
𑌶𑍍𑌰𑍂𑌯𑌤𑌾𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌚𑍋𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑍈 𑌕𑌥𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌤𑌾𑌂 𑌕𑌥𑌾𑌮𑍍 ॥ 26 ॥
𑌮𑌿𑌥𑌿𑌲𑌾𑌧𑌿𑌪𑌤𑌿𑌰𑍍𑌵𑍀𑌰𑍋 𑌜𑌨𑌕𑍋 𑌨𑌾𑌮 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌵𑌿𑌤𑍍 ।
𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇 𑌹𑍍𑌯𑌭𑌿𑌰𑌤𑍋 𑌨𑍍𑌯𑌾𑌯𑌤𑌶𑍍𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌮𑍇𑌦𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ॥ 27 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌲𑌾𑌙𑍍𑌗𑌲𑌹𑌸𑍍𑌤𑌨𑍍𑌯 𑌕𑌰𑍍𑌷𑌤𑌃 𑌕𑍍𑌷𑍇𑌤𑍍𑌰𑌮𑌣𑍍𑌡𑌲𑌮𑍍 ।
𑌅𑌹𑌂 𑌕𑌿𑌲𑍋𑌤𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾 𑌭𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌜𑌗𑌤𑍀𑌂 𑌨𑍃𑌪𑌤𑍇𑌸𑍍𑌸𑍁𑌤𑌾 ॥ 28 ॥
𑌸 𑌮𑌾𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌰𑌪𑌤𑌿𑌰𑍍𑌮𑍁𑌷𑍍𑌟𑌿𑌵𑌿𑌕𑍍𑌷𑍇𑌪𑌤𑌤𑍍𑌪𑌰𑌃 ।
𑌪𑌾𑌂𑌸𑍁𑌕𑍁𑌣𑍍𑌠𑌿𑌤𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌙𑍍𑌗𑍀𑌂 𑌜𑌨𑌕𑍋 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌿𑌤𑍋𑌽𑌭𑌵𑌤𑍍 ॥ 29 ॥
𑌅𑌨𑌪𑌤𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌚 𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌾𑌦𑌙𑍍𑌕𑌮𑌾𑌰𑍋𑌪𑍍𑌯 𑌚 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑍍 ।
𑌮𑌮𑍇𑌯𑌂 𑌤𑌨𑌯𑍇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑍋 𑌮𑌯𑌿 𑌨𑌿𑌪𑌾𑌤𑌿𑌤𑌃 ॥ 30 ॥
𑌅𑌨𑍍𑌤𑌰𑌿𑌕𑍍𑌷𑍇 𑌚 𑌵𑌾𑌗𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌽𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌮𑌾𑌽𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑍀 𑌕𑌿𑌲 ।
𑌏𑌵𑌮𑍇𑌤𑌨𑍍𑌨𑌰𑌪𑌤𑍇 𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇𑌣 𑌤𑌨𑌯𑌾 𑌤𑌵 ॥ 31 ॥
𑌤𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌪𑌿𑌤𑌾 𑌮𑍇 𑌮𑌿𑌥𑌿𑌲𑌾𑌧𑌿𑌪𑌃 ।
𑌅𑌵𑌾𑌪𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑌾𑌂 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌮𑌾𑌮𑌵𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌨𑌰𑌾𑌧𑌿𑌪𑌃 ॥ 32 ॥
𑌦𑌤𑍍𑌤𑌾 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌮𑍀𑌷𑍍𑌟𑌵𑌦𑍍𑌦𑍇𑌵𑍍𑌯𑍈 𑌜𑍍𑌯𑍇𑌷𑍍𑌠𑌾𑌯𑍈 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 ।
𑌤𑌯𑌾 𑌸𑌮𑍍𑌭𑌾𑌵𑌿𑌤𑌾 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌸𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌧𑌯𑌾 𑌮𑌾𑌤𑍃𑌸𑍗𑌹𑍃𑌦𑌾𑌤𑍍 ॥ 33 ॥
𑌪𑌤𑌿𑌸𑌂𑌯𑍋𑌗𑌸𑍁𑌲𑌭𑌂 𑌵𑌯𑍋 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍁 𑌮𑍇 𑌪𑌿𑌤𑌾 ।
𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌾𑌮𑌭𑍍𑌯𑌗𑌮𑌦𑍍𑌧𑍀𑌨𑍋 𑌵𑌿𑌤𑍍𑌤𑌨𑌾𑌶𑌾𑌦𑌿𑌵𑌾𑌧𑌨𑌃 ॥ 34 ॥
𑌸𑌦𑍃𑌶𑌾𑌚𑍍𑌚𑌾𑌪𑌕𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌚𑍍𑌚 𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾𑌪𑌿𑌤𑌾 𑌜𑌨𑌾𑌤𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌧𑌰𑍍𑌷𑌣𑌾𑌮𑌵𑌾𑌪𑍍𑌨𑍋𑌤𑌿 𑌶𑌕𑍍𑌰𑍇𑌣𑌾𑌪𑌿 𑌸𑌮𑍋 𑌭𑍁𑌵𑌿 ॥ 35 ॥
𑌤𑌾𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌷𑌣𑌾𑌮𑌦𑍂𑌰𑌸𑍍𑌥𑌾𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌚𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌿 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑌃 ।
𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌾𑌰𑍍𑌣𑌵𑌗𑌤𑌃 𑌪𑌾𑌰𑌂 𑌨𑌾𑌸𑌸𑌾𑌦𑌾𑌪𑍍𑌲𑌵𑍋 𑌯𑌥𑌾 ॥ 36 ॥
𑌅𑌯𑍋𑌨𑌿𑌜𑌾𑌂 𑌹𑌿 𑌮𑌾𑌂 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌾𑌧𑍍𑌯𑌗𑌚𑍍𑌛𑌦𑍍𑌵𑌿𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌨𑍍 ।
𑌸𑌦𑍃𑌶𑌂 𑌚𑌾𑌨𑍁𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌚 𑌮𑌹𑍀𑌪𑌾𑌲𑌃 𑌪𑌤𑌿𑌂 𑌮𑌮 ॥ 37 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌜𑌾𑌤𑌾 𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌤𑌮𑍍 ।
𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂𑌵𑌰𑌂 𑌤𑌨𑍂𑌜𑌾𑌯𑌾𑌃 𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑍀𑌤𑌿 𑌧𑍀𑌮𑌤𑌃 ॥ 38 ॥
𑌮𑌹𑌾𑌯𑌜𑍍𑌞𑍇 𑌤𑌦𑌾 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌰𑍁𑌣𑍇𑌨 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ।
𑌦𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌧𑌨𑍁𑌰𑍍𑌵𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌤𑍂𑌣𑍀 𑌚𑌾𑌕𑍍𑌷𑌯𑌸𑌾𑌯𑌕𑍗 ॥ 39 ॥
𑌅𑌸𑌞𑍍𑌚𑌾𑌲𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌯𑌤𑍍𑌨𑍇𑌨𑌾𑌪𑌿 𑌚 𑌗𑍗𑌰𑌵𑌾𑌤𑍍 ।
𑌤𑌨𑍍𑌨 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌨𑌮𑌯𑌿𑌤𑍁𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌪𑍍𑌨𑍇𑌷𑍍𑌵𑌪𑌿 𑌨𑌰𑌾𑌧𑌿𑌪𑌾𑌃 ॥ 40 ॥
𑌤𑌦𑍍𑌧𑌨𑍁𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌮𑍇 𑌪𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌹𑍃𑌤𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌵𑌾𑌦𑌿𑌨𑌾 ।
𑌸𑌮𑌵𑌾𑌯𑍇 𑌨𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌮𑌾𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 41 ॥
𑌇𑌦𑌂 𑌚 𑌧𑌨𑍁𑌰𑍁𑌦𑍍𑌯𑌮𑍍𑌯 𑌸𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌯𑌃 𑌕𑍁𑌰𑍁𑌤𑍇 𑌨𑌰𑌃 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑍇 𑌦𑍁𑌹𑌿𑌤𑌾 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌨 𑌸𑌂𑌶𑌯𑌃 ॥ 42 ॥
𑌤𑌚𑍍𑌚 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌧𑌨𑍁𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌗𑍗𑌰𑌵𑌾𑌦𑍍𑌗𑌿𑌰𑌿𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌭𑌮𑍍 ।
𑌅𑌭𑌿𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌨𑍃𑌪𑌾 𑌜𑌗𑍍𑌮𑍁𑌰𑌶𑌕𑍍𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍋𑌲𑌨𑍇 ॥ 43 ॥
𑌸𑍁𑌦𑍀𑌰𑍍𑌘𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍁 𑌕𑌾𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌘𑌵𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌦𑍍𑌯𑍁𑌤𑌿𑌃 ।
𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌸𑌹𑌿𑌤𑍋 𑌯𑌜𑍍𑌞𑌂 𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌗𑌤𑌃 ॥ 44 ॥
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌨 𑌸𑌹 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌰𑌾𑌮 𑌸𑍍𑌸𑌤𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ।
𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌮𑌮 𑌪𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌸𑍁𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑌃 ॥ 45 ॥
𑌪𑍍𑌰𑍋𑌵𑌾𑌚 𑌪𑌿𑌤𑌰𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑍗 𑌰𑌾𑌮𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍗 ।
𑌸𑍁𑌤𑍗 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌸𑍍𑌯𑍇𑌮𑍗 𑌧𑌨𑍁𑌰𑍍𑌦𑌰𑍍𑌶𑌕𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑍗 ।
𑌧𑌨𑍁𑌰𑍍𑌦𑌰𑍍𑌶𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯 𑌰𑌾𑌜𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌯 𑌦𑍈𑌵𑌿𑌕𑌮𑍍 ॥ 46 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌤𑌦𑍍𑌧𑌨𑍁𑌸𑍍𑌸𑌮𑍁𑌪𑌾𑌨𑌯𑌤𑍍 ॥ 47 ॥
𑌨𑌿𑌮𑍇𑌷𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌤𑌦𑌾𑌽𑌨𑌮𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ।
𑌜𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌰𑍋𑌪𑍍𑌯 𑌝𑌡𑌿𑌤𑌿 𑌪𑍂𑌰𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 48 ॥
𑌤𑍇𑌨 𑌪𑍂𑌰𑌯𑌤𑌾 𑌵𑍇𑌗𑌾𑌨𑍍𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌭𑌗𑍍𑌨𑌂 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌧𑌾 𑌧𑌨𑍁𑌃 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌶𑌬𑍍𑌦𑍋 𑌭𑌵𑌦𑍍𑌭𑍀𑌮𑌃 𑌪𑌤𑌿𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌶𑌨𑍇𑌰𑌿𑌵 ॥ 49 ॥
𑌤𑌤𑍋𑌽𑌹𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯 𑌪𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌾𑌭𑌿𑌸𑌨𑍍𑌧𑌿𑌨𑌾 ।
𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑌾 𑌦𑌾𑌤𑍁𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑌮𑍍𑌯 𑌜𑌲𑌭𑌾𑌜𑌨𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ॥ 50 ॥
𑌦𑍀𑌯𑌮𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌨 𑌤𑍁 𑌤𑌦𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ।
𑌅𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯 𑌪𑌿𑌤𑍁𑌶𑍍𑌛𑌨𑍍𑌦𑌮𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌽𑌧𑌿𑌪𑌤𑍇𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌭𑍋𑌃 ॥ 51 ॥
𑌤𑌤 𑌶𑍍𑌶𑍍𑌵𑌶𑍁𑌰𑌮𑌾𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌂 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌂 𑌨𑍃𑌪𑌮𑍍 ।
𑌮𑌮 𑌪𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌹𑌂 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯 𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑍇 ॥ 52 ॥
𑌮𑌮 𑌚𑍈𑌵𑌾𑌨𑍁𑌜𑌾 𑌸𑌾𑌧𑍍𑌵𑍀 𑌊𑌰𑍍𑌮𑌿𑌲𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌾 ।
𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌸𑍍𑌯𑌾𑌪𑌿 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌾 𑌪𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌮𑌮 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑍍 ॥ 53 ॥
𑌏𑌵𑌂 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌾𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯 𑌤𑌦𑌾 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂𑌵𑌰𑍇 ।
𑌅𑌨𑍁𑌰𑌕𑍍𑌤𑌾𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇𑌣 𑌪𑌤𑌿𑌂 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌵𑌤𑌾𑌂 𑌵𑌰𑌮𑍍 ॥ 54 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌾𑌦𑌶𑌾𑌧𑌿𑌕𑌶𑌤𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ |
sātvevamuktā vaidehī anasūyā'nasūyayā |
pratipūjya vaco mandaṃ pravaktumupacakrame || 1 ||
naitadāścaryamāryāyā yanmāṃ tvamabhibhāṣase |
viditantu mamāpyetadyathā nāryāḥ patirguruḥ || 2 ||
yadyapyeṣa bhavedbhartā mamā'rye vṛttavarjitaḥ |
advaidhamupacartavyastathāpyeṣa mayā bhavet || 3 ||
kiṃ punaryo guṇaślāghya ssānukrośo jitendriyaḥ |
sthirānurāgo dharmātmā mātṛvatpitṛvatpriyaḥ || 4 ||
yāṃ vṛttiṃ vartate rāmaḥ kausalyāyāṃ mahābalaḥ |
tāmeva nṛpanārīṇāmanyāsāmapi vartate || 5 ||
sakṛddṛṣṭāsvapi striṣu nṛpeṇa nṛpavatsalaḥ |
mātṛvadvartate vīro mānamutsṛjya dharmavit || 6 ||
āgacchantyāśca vijanaṃ vanamevaṃ bhayāvaham |
samāhitaṃ me śvaśrvā ca hṛdaye taddhṛtaṃ mahat || 7 ||
pāṇipradānakāle ca yatpurātvagni sannidhau |
anuśiṣṭā jananyā'smi vākyaṃ tadapi me dhṛtam || 8 ||
navīkṛtaṃ tu tatsarvaṃ vākyaiste dharmacāriṇi |
patiśuśrūṣaṇānnāryāstapo nānyadvidhīyate || 9 ||
sāvitrī patiśuśrūṣāṃ kṛtvā svarge mahīyate |
tathāvṛttiśca yātā tvaṃ patiśuśrūṣayā divam || 10 ||
variṣṭhā sarvanārīṇāmeṣā ca divi devatā |
rohiṇī na vinācandraṃ muhūrtamapi dṛśyate || 11 ||
evaṃvidhāśca pravarāḥ striyo bhartṛdṛḍhavratāḥ |
devaloke mahīyante puṇyena svena karmaṇā || 12 ||
tato'nasūyā saṃhṛṣṭā śrutvoktaṃ sītayā vacaḥ |
śirasyāghrāya covāca maithilīṃ harṣayantyuta || 13 ||
niyamairvividhairāptaṃ tapo hi mahadasti me |
tatsaṃśritya balaṃ sīte chandaye tvāṃ śucivrate || 14 ||
upapannaṃ manojñaṃ ca vacanaṃ tava maithili |
prītā cāsmyucitaṃ kiṃ te karavāṇi bravīhi me || 15 ||
tasyāstad vacanaṃ śrūtvā vismitā mandavismayā |
kṛtamityabravīt sītā tapobalasamanvitām || 16 ||
sā tvevamuktā dharmajñā tayā prītatarā'bhavat |
saphalaṃ ca praharṣaṃ te hanta sīte karomyaham || 17 ||
idaṃ divyaṃ varaṃ mālyaṃ vastramābharaṇāni ca |
aṅgarāgaṃ ca vaidehi mahārhaṃ cānulepanam || 18 ||
mayā dattamidaṃ sīte tava gātrāṇi śobhayet |
anurūpamasaṅkliṣṭaṃ nityameva bhaviṣyati || 19 ||
aṅgarāgeṇa divyena liptāṅgī janakātmaje |
śobhayiṣyasi bhartāraṃ yathā śrīrviṣṇumavyayam || 20 ||
sā vastramaṅgarāgaṃ ca bhūṣaṇāni srajastathā |
maithilī pratijagrāha prītidānamanuttamam || 21 ||
pratigṛhya ca tatsītā prītidānaṃ yaśasvinī |
śliṣṭāñjalipuṭā tatra samupāsta tapodhanām || 22 ||
tathā sītāmupāsīnāmanasūyā dṛḍhavratā |
vacanaṃ praṣṭumārebhe kāñcitpriyakathāmanu || 23 ||
svayaṃ vare kila prāptā tvamanena yaśasvinā |
rāghaveṇeti me site kathā śrutimupāgatā || 24 ||
tāṃ kathāṃ śrotumicchāmi vistareṇa ca maithili |
yathā'nubhūtaṃ kārtsnyena tanme tvaṃ vaktumarhasi || 25 ||
evamuktā tu sā sītā tāṃ tato dharmacāriṇīm |
śrūyatāmiti coktvā vai kathayāmāsa tāṃ kathām || 26 ||
mithilādhipatirvīro janako nāma dharmavit |
kṣatradharme hyabhirato nyāyataśśāsti medinīm || 27 ||
tasya lāṅgalahastanya karṣataḥ kṣetramaṇḍalam |
ahaṃ kilotthitā bhitvā jagatīṃ nṛpatessutā || 28 ||
sa māṃ dṛṣṭvā narapatirmuṣṭivikṣepatatparaḥ |
pāṃsukuṇṭhitasarvāṅgīṃ janako vismito'bhavat || 29 ||
anapatyena ca snehādaṅkamāropya ca svayam |
mameyaṃ tanayetyuktvā sneho mayi nipātitaḥ || 30 ||
antarikṣe ca vāguktā'pratimā'mānuṣī kila |
evametannarapate dharmeṇa tanayā tava || 31 ||
tataḥ prahṛṣṭo dharmātmā pitā me mithilādhipaḥ |
avāpto vipulāṃ buddhiṃ māmavāpya narādhipaḥ || 32 ||
dattā cāsmīṣṭavaddevyai jyeṣṭhāyai puṇyakarmaṇā |
tayā sambhāvitā cāsmi snigdhayā mātṛsauhṛdāt || 33 ||
patisaṃyogasulabhaṃ vayo dṛṣṭvā tu me pitā |
cintāmabhyagamaddhīno vittanāśādivādhanaḥ || 34 ||
sadṛśāccāpakṛṣṭācca loke kanyāpitā janāt |
pradharṣaṇāmavāpnoti śakreṇāpi samo bhuvi || 35 ||
tāṃ dharṣaṇāmadūrasthāṃ dṛṣṭvā cātmani pārthivaḥ |
cintārṇavagataḥ pāraṃ nāsasādāplavo yathā || 36 ||
ayonijāṃ hi māṃ jñātvā nādhyagacchadvicintayan |
sadṛśaṃ cānurūpaṃ ca mahīpālaḥ patiṃ mama || 37 ||
tasya buddhiriyaṃ jātā cintayānasya santatam |
svayaṃvaraṃ tanūjāyāḥ kariṣyāmīti dhīmataḥ || 38 ||
mahāyajñe tadā tasya varuṇena mahātmanā |
dattaṃ dhanurvaraṃ prītyā tūṇī cākṣayasāyakau || 39 ||
asañcālyaṃ manuṣyaiśca yatnenāpi ca gauravāt |
tanna śaktā namayituṃ svapneṣvapi narādhipāḥ || 40 ||
taddhanuḥ prāpya me pitrā vyāhṛtaṃ satyavādinā |
samavāye narendrāṇāṃ pūrvamāmantrya pārthivān || 41 ||
idaṃ ca dhanurudyamya sajyaṃ yaḥ kurute naraḥ |
tasya me duhitā bhāryā bhaviṣyati na saṃśayaḥ || 42 ||
tacca dṛṣṭvā dhanuśśreṣṭhaṃ gauravādgirisannibham |
abhivādya nṛpā jagmuraśaktāstasya tolane || 43 ||
sudīrghasya tu kālasya rāghavo'yaṃ mahādyutiḥ |
viśvāmitreṇa sahito yajñaṃ draṣṭuṃ samāgataḥ || 44 ||
lakṣmaṇena saha bhrātrā rāma ssatyaparākramaḥ |
viśvāmitrastu dharmātmā mama pitrā supūjitaḥ || 45 ||
provāca pitaraṃ tatra bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
sutau daśarathasyemau dhanurdarśakāṅkṣiṇau |
dhanurdarśaya rāmāya rājaputrāya daivikam || 46 ||
ityuktastena vipreṇa taddhanussamupānayat || 47 ||
nimeṣāntaramātreṇa tadā'namya mahābalaḥ |
jyāṃ samāropya jhaḍiti pūrayāmāsa vīryavān || 48 ||
tena pūrayatā vegānmadhye bhagnaṃ dvidhā dhanuḥ |
tasya śabdo bhavadbhīmaḥ patitasyāśaneriva || 49 ||
tato'haṃ tatra rāmāya pitrā satyābhisandhinā |
niścitā dātumudyamya jalabhājanamuttamam || 50 ||
dīyamānāṃ na tu tadā pratijagrāha rāghavaḥ |
avijñāya pituśchandamayodhyā'dhipateḥ prabhoḥ || 51 ||
tata śśvaśuramāmantrya vṛddhaṃ daśarathaṃ nṛpam |
mama pitrā tvahaṃ dattā rāmāya viditātmane || 52 ||
mama caivānujā sādhvī ūrmilā priyadarśanā |
bhāryārthe lakṣmaṇasyāpi dattā pitrā mama svayam || 53 ||
evaṃ dattā'smi rāmāya tadā tasminsvayaṃvare |
anuraktā'smi dharmeṇa patiṃ vīryavatāṃ varam || 54 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ अष्टादशाधिकशततमस्सर्गः ।
सात्वेवमुक्ता वैदेही अनसूयाऽनसूयया ।
प्रतिपूज्य वचो मन्दं प्रवक्तुमुपचक्रमे ॥ 1 ॥
नैतदाश्चर्यमार्याया यन्मां त्वमभिभाषसे ।
विदितन्तु ममाप्येतद्यथा नार्याः पतिर्गुरुः ॥ 2 ॥
यद्यप्येष भवेद्भर्ता ममाऽर्ये वृत्तवर्जितः ।
अद्वैधमुपचर्तव्यस्तथाप्येष मया भवेत् ॥ 3 ॥
किं पुनर्यो गुणश्लाघ्य स्सानुक्रोशो जितेन्द्रियः ।
स्थिरानुरागो धर्मात्मा मातृवत्पितृवत्प्रियः ॥ 4 ॥
यां वृत्तिं वर्तते रामः कौसल्यायां महाबलः ।
तामेव नृपनारीणामन्यासामपि वर्तते ॥ 5 ॥
सकृद्दृष्टास्वपि स्त्रिषु नृपेण नृपवत्सलः ।
मातृवद्वर्तते वीरो मानमुत्सृज्य धर्मवित् ॥ 6 ॥
आगच्छन्त्याश्च विजनं वनमेवं भयावहम् ।
समाहितं मे श्वश्र्वा च हृदये तद्धृतं महत् ॥ 7 ॥
पाणिप्रदानकाले च यत्पुरात्वग्नि सन्निधौ ।
अनुशिष्टा जनन्याऽस्मि वाक्यं तदपि मे धृतम् ॥ 8 ॥
नवीकृतं तु तत्सर्वं वाक्यैस्ते धर्मचारिणि ।
पतिशुश्रूषणान्नार्यास्तपो नान्यद्विधीयते ॥ 9 ॥
सावित्री पतिशुश्रूषां कृत्वा स्वर्गे महीयते ।
तथावृत्तिश्च याता त्वं पतिशुश्रूषया दिवम् ॥ 10 ॥
वरिष्ठा सर्वनारीणामेषा च दिवि देवता ।
रोहिणी न विनाचन्द्रं मुहूर्तमपि दृश्यते ॥ 11 ॥
एवंविधाश्च प्रवराः स्त्रियो भर्तृदृढव्रताः ।
देवलोके महीयन्ते पुण्येन स्वेन कर्मणा ॥ 12 ॥
ततोऽनसूया संहृष्टा श्रुत्वोक्तं सीतया वचः ।
शिरस्याघ्राय चोवाच मैथिलीं हर्षयन्त्युत ॥ 13 ॥
नियमैर्विविधैराप्तं तपो हि महदस्ति मे ।
तत्संश्रित्य बलं सीते छन्दये त्वां शुचिव्रते ॥ 14 ॥
उपपन्नं मनोज्ञं च वचनं तव मैथिलि ।
प्रीता चास्म्युचितं किं ते करवाणि ब्रवीहि मे ॥ 15 ॥
तस्यास्तद् वचनं श्रूत्वा विस्मिता मन्दविस्मया ।
कृतमित्यब्रवीत् सीता तपोबलसमन्विताम् ॥ 16 ॥
सा त्वेवमुक्ता धर्मज्ञा तया प्रीततराऽभवत् ।
सफलं च प्रहर्षं ते हन्त सीते करोम्यहम् ॥ 17 ॥
इदं दिव्यं वरं माल्यं वस्त्रमाभरणानि च ।
अङ्गरागं च वैदेहि महार्हं चानुलेपनम् ॥ 18 ॥
मया दत्तमिदं सीते तव गात्राणि शोभयेत् ।
अनुरूपमसङ्क्लिष्टं नित्यमेव भविष्यति ॥ 19 ॥
अङ्गरागेण दिव्येन लिप्ताङ्गी जनकात्मजे ।
शोभयिष्यसि भर्तारं यथा श्रीर्विष्णुमव्ययम् ॥ 20 ॥
सा वस्त्रमङ्गरागं च भूषणानि स्रजस्तथा ।
मैथिली प्रतिजग्राह प्रीतिदानमनुत्तमम् ॥ 21 ॥
प्रतिगृह्य च तत्सीता प्रीतिदानं यशस्विनी ।
श्लिष्टाञ्जलिपुटा तत्र समुपास्त तपोधनाम् ॥ 22 ॥
तथा सीतामुपासीनामनसूया दृढव्रता ।
वचनं प्रष्टुमारेभे काञ्चित्प्रियकथामनु ॥ 23 ॥
स्वयं वरे किल प्राप्ता त्वमनेन यशस्विना ।
राघवेणेति मे सिते कथा श्रुतिमुपागता ॥ 24 ॥
तां कथां श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण च मैथिलि ।
यथाऽनुभूतं कार्त्स्न्येन तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥ 25 ॥
एवमुक्ता तु सा सीता तां ततो धर्मचारिणीम् ।
श्रूयतामिति चोक्त्वा वै कथयामास तां कथाम् ॥ 26 ॥
मिथिलाधिपतिर्वीरो जनको नाम धर्मवित् ।
क्षत्रधर्मे ह्यभिरतो न्यायतश्शास्ति मेदिनीम् ॥ 27 ॥
तस्य लाङ्गलहस्तन्य कर्षतः क्षेत्रमण्डलम् ।
अहं किलोत्थिता भित्वा जगतीं नृपतेस्सुता ॥ 28 ॥
स मां दृष्ट्वा नरपतिर्मुष्टिविक्षेपतत्परः ।
पांसुकुण्ठितसर्वाङ्गीं जनको विस्मितोऽभवत् ॥ 29 ॥
अनपत्येन च स्नेहादङ्कमारोप्य च स्वयम् ।
ममेयं तनयेत्युक्त्वा स्नेहो मयि निपातितः ॥ 30 ॥
अन्तरिक्षे च वागुक्ताऽप्रतिमाऽमानुषी किल ।
एवमेतन्नरपते धर्मेण तनया तव ॥ 31 ॥
ततः प्रहृष्टो धर्मात्मा पिता मे मिथिलाधिपः ।
अवाप्तो विपुलां बुद्धिं मामवाप्य नराधिपः ॥ 32 ॥
दत्ता चास्मीष्टवद्देव्यै ज्येष्ठायै पुण्यकर्मणा ।
तया सम्भाविता चास्मि स्निग्धया मातृसौहृदात् ॥ 33 ॥
पतिसंयोगसुलभं वयो दृष्ट्वा तु मे पिता ।
चिन्तामभ्यगमद्धीनो वित्तनाशादिवाधनः ॥ 34 ॥
सदृशाच्चापकृष्टाच्च लोके कन्यापिता जनात् ।
प्रधर्षणामवाप्नोति शक्रेणापि समो भुवि ॥ 35 ॥
तां धर्षणामदूरस्थां दृष्ट्वा चात्मनि पार्थिवः ।
चिन्तार्णवगतः पारं नाससादाप्लवो यथा ॥ 36 ॥
अयोनिजां हि मां ज्ञात्वा नाध्यगच्छद्विचिन्तयन् ।
सदृशं चानुरूपं च महीपालः पतिं मम ॥ 37 ॥
तस्य बुद्धिरियं जाता चिन्तयानस्य सन्ततम् ।
स्वयंवरं तनूजायाः करिष्यामीति धीमतः ॥ 38 ॥
महायज्ञे तदा तस्य वरुणेन महात्मना ।
दत्तं धनुर्वरं प्रीत्या तूणी चाक्षयसायकौ ॥ 39 ॥
असञ्चाल्यं मनुष्यैश्च यत्नेनापि च गौरवात् ।
तन्न शक्ता नमयितुं स्वप्नेष्वपि नराधिपाः ॥ 40 ॥
तद्धनुः प्राप्य मे पित्रा व्याहृतं सत्यवादिना ।
समवाये नरेन्द्राणां पूर्वमामन्त्र्य पार्थिवान् ॥ 41 ॥
इदं च धनुरुद्यम्य सज्यं यः कुरुते नरः ।
तस्य मे दुहिता भार्या भविष्यति न संशयः ॥ 42 ॥
तच्च दृष्ट्वा धनुश्श्रेष्ठं गौरवाद्गिरिसन्निभम् ।
अभिवाद्य नृपा जग्मुरशक्तास्तस्य तोलने ॥ 43 ॥
सुदीर्घस्य तु कालस्य राघवोऽयं महाद्युतिः ।
विश्वामित्रेण सहितो यज्ञं द्रष्टुं समागतः ॥ 44 ॥
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा राम स्सत्यपराक्रमः ।
विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा मम पित्रा सुपूजितः ॥ 45 ॥
प्रोवाच पितरं तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
सुतौ दशरथस्येमौ धनुर्दर्शकाङ्क्षिणौ ।
धनुर्दर्शय रामाय राजपुत्राय दैविकम् ॥ 46 ॥
इत्युक्तस्तेन विप्रेण तद्धनुस्समुपानयत् ॥ 47 ॥
निमेषान्तरमात्रेण तदाऽनम्य महाबलः ।
ज्यां समारोप्य झडिति पूरयामास वीर्यवान् ॥ 48 ॥
तेन पूरयता वेगान्मध्ये भग्नं द्विधा धनुः ।
तस्य शब्दो भवद्भीमः पतितस्याशनेरिव ॥ 49 ॥
ततोऽहं तत्र रामाय पित्रा सत्याभिसन्धिना ।
निश्चिता दातुमुद्यम्य जलभाजनमुत्तमम् ॥ 50 ॥
दीयमानां न तु तदा प्रतिजग्राह राघवः ।
अविज्ञाय पितुश्छन्दमयोध्याऽधिपतेः प्रभोः ॥ 51 ॥
तत श्श्वशुरमामन्त्र्य वृद्धं दशरथं नृपम् ।
मम पित्रा त्वहं दत्ता रामाय विदितात्मने ॥ 52 ॥
मम चैवानुजा साध्वी ऊर्मिला प्रियदर्शना ।
भार्यार्थे लक्ष्मणस्यापि दत्ता पित्रा मम स्वयम् ॥ 53 ॥
एवं दत्ताऽस्मि रामाय तदा तस्मिन्स्वयंवरे ।
अनुरक्ताऽस्मि धर्मेण पतिं वीर्यवतां वरम् ॥ 54 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे अष्टादशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ |
sātvevamuktā vaidehī anasūyā'nasūyayā |
pratipūjya vaco mandaṃ pravaktumupacakrame || 1 ||
naitadāścaryamāryāyā yanmāṃ tvamabhibhāṣase |
viditantu mamāpyetadyathā nāryāḥ patirguruḥ || 2 ||
yadyapyeṣa bhavedbhartā mamā'rye vṛttavarjitaḥ |
advaidhamupacartavyastathāpyeṣa mayā bhavet || 3 ||
kiṃ punaryo guṇaślāghya ssānukrośo jitendriyaḥ |
sthirānurāgo dharmātmā mātṛvatpitṛvatpriyaḥ || 4 ||
yāṃ vṛttiṃ vartate rāmaḥ kausalyāyāṃ mahābalaḥ |
tāmeva nṛpanārīṇāmanyāsāmapi vartate || 5 ||
sakṛddṛṣṭāsvapi striṣu nṛpeṇa nṛpavatsalaḥ |
mātṛvadvartate vīro mānamutsṛjya dharmavit || 6 ||
āgacchantyāśca vijanaṃ vanamevaṃ bhayāvaham |
samāhitaṃ me śvaśrvā ca hṛdaye taddhṛtaṃ mahat || 7 ||
pāṇipradānakāle ca yatpurātvagni sannidhau |
anuśiṣṭā jananyā'smi vākyaṃ tadapi me dhṛtam || 8 ||
navīkṛtaṃ tu tatsarvaṃ vākyaiste dharmacāriṇi |
patiśuśrūṣaṇānnāryāstapo nānyadvidhīyate || 9 ||
sāvitrī patiśuśrūṣāṃ kṛtvā svarge mahīyate |
tathāvṛttiśca yātā tvaṃ patiśuśrūṣayā divam || 10 ||
variṣṭhā sarvanārīṇāmeṣā ca divi devatā |
rohiṇī na vinācandraṃ muhūrtamapi dṛśyate || 11 ||
evaṃvidhāśca pravarāḥ striyo bhartṛdṛḍhavratāḥ |
devaloke mahīyante puṇyena svena karmaṇā || 12 ||
tato'nasūyā saṃhṛṣṭā śrutvoktaṃ sītayā vacaḥ |
śirasyāghrāya covāca maithilīṃ harṣayantyuta || 13 ||
niyamairvividhairāptaṃ tapo hi mahadasti me |
tatsaṃśritya balaṃ sīte chandaye tvāṃ śucivrate || 14 ||
upapannaṃ manojñaṃ ca vacanaṃ tava maithili |
prītā cāsmyucitaṃ kiṃ te karavāṇi bravīhi me || 15 ||
tasyāstad vacanaṃ śrūtvā vismitā mandavismayā |
kṛtamityabravīt sītā tapobalasamanvitām || 16 ||
sā tvevamuktā dharmajñā tayā prītatarā'bhavat |
saphalaṃ ca praharṣaṃ te hanta sīte karomyaham || 17 ||
idaṃ divyaṃ varaṃ mālyaṃ vastramābharaṇāni ca |
aṅgarāgaṃ ca vaidehi mahārhaṃ cānulepanam || 18 ||
mayā dattamidaṃ sīte tava gātrāṇi śobhayet |
anurūpamasaṅkliṣṭaṃ nityameva bhaviṣyati || 19 ||
aṅgarāgeṇa divyena liptāṅgī janakātmaje |
śobhayiṣyasi bhartāraṃ yathā śrīrviṣṇumavyayam || 20 ||
sā vastramaṅgarāgaṃ ca bhūṣaṇāni srajastathā |
maithilī pratijagrāha prītidānamanuttamam || 21 ||
pratigṛhya ca tatsītā prītidānaṃ yaśasvinī |
śliṣṭāñjalipuṭā tatra samupāsta tapodhanām || 22 ||
tathā sītāmupāsīnāmanasūyā dṛḍhavratā |
vacanaṃ praṣṭumārebhe kāñcitpriyakathāmanu || 23 ||
svayaṃ vare kila prāptā tvamanena yaśasvinā |
rāghaveṇeti me site kathā śrutimupāgatā || 24 ||
tāṃ kathāṃ śrotumicchāmi vistareṇa ca maithili |
yathā'nubhūtaṃ kārtsnyena tanme tvaṃ vaktumarhasi || 25 ||
evamuktā tu sā sītā tāṃ tato dharmacāriṇīm |
śrūyatāmiti coktvā vai kathayāmāsa tāṃ kathām || 26 ||
mithilādhipatirvīro janako nāma dharmavit |
kṣatradharme hyabhirato nyāyataśśāsti medinīm || 27 ||
tasya lāṅgalahastanya karṣataḥ kṣetramaṇḍalam |
ahaṃ kilotthitā bhitvā jagatīṃ nṛpatessutā || 28 ||
sa māṃ dṛṣṭvā narapatirmuṣṭivikṣepatatparaḥ |
pāṃsukuṇṭhitasarvāṅgīṃ janako vismito'bhavat || 29 ||
anapatyena ca snehādaṅkamāropya ca svayam |
mameyaṃ tanayetyuktvā sneho mayi nipātitaḥ || 30 ||
antarikṣe ca vāguktā'pratimā'mānuṣī kila |
evametannarapate dharmeṇa tanayā tava || 31 ||
tataḥ prahṛṣṭo dharmātmā pitā me mithilādhipaḥ |
avāpto vipulāṃ buddhiṃ māmavāpya narādhipaḥ || 32 ||
dattā cāsmīṣṭavaddevyai jyeṣṭhāyai puṇyakarmaṇā |
tayā sambhāvitā cāsmi snigdhayā mātṛsauhṛdāt || 33 ||
patisaṃyogasulabhaṃ vayo dṛṣṭvā tu me pitā |
cintāmabhyagamaddhīno vittanāśādivādhanaḥ || 34 ||
sadṛśāccāpakṛṣṭācca loke kanyāpitā janāt |
pradharṣaṇāmavāpnoti śakreṇāpi samo bhuvi || 35 ||
tāṃ dharṣaṇāmadūrasthāṃ dṛṣṭvā cātmani pārthivaḥ |
cintārṇavagataḥ pāraṃ nāsasādāplavo yathā || 36 ||
ayonijāṃ hi māṃ jñātvā nādhyagacchadvicintayan |
sadṛśaṃ cānurūpaṃ ca mahīpālaḥ patiṃ mama || 37 ||
tasya buddhiriyaṃ jātā cintayānasya santatam |
svayaṃvaraṃ tanūjāyāḥ kariṣyāmīti dhīmataḥ || 38 ||
mahāyajñe tadā tasya varuṇena mahātmanā |
dattaṃ dhanurvaraṃ prītyā tūṇī cākṣayasāyakau || 39 ||
asañcālyaṃ manuṣyaiśca yatnenāpi ca gauravāt |
tanna śaktā namayituṃ svapneṣvapi narādhipāḥ || 40 ||
taddhanuḥ prāpya me pitrā vyāhṛtaṃ satyavādinā |
samavāye narendrāṇāṃ pūrvamāmantrya pārthivān || 41 ||
idaṃ ca dhanurudyamya sajyaṃ yaḥ kurute naraḥ |
tasya me duhitā bhāryā bhaviṣyati na saṃśayaḥ || 42 ||
tacca dṛṣṭvā dhanuśśreṣṭhaṃ gauravādgirisannibham |
abhivādya nṛpā jagmuraśaktāstasya tolane || 43 ||
sudīrghasya tu kālasya rāghavo'yaṃ mahādyutiḥ |
viśvāmitreṇa sahito yajñaṃ draṣṭuṃ samāgataḥ || 44 ||
lakṣmaṇena saha bhrātrā rāma ssatyaparākramaḥ |
viśvāmitrastu dharmātmā mama pitrā supūjitaḥ || 45 ||
provāca pitaraṃ tatra bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
sutau daśarathasyemau dhanurdarśakāṅkṣiṇau |
dhanurdarśaya rāmāya rājaputrāya daivikam || 46 ||
ityuktastena vipreṇa taddhanussamupānayat || 47 ||
nimeṣāntaramātreṇa tadā'namya mahābalaḥ |
jyāṃ samāropya jhaḍiti pūrayāmāsa vīryavān || 48 ||
tena pūrayatā vegānmadhye bhagnaṃ dvidhā dhanuḥ |
tasya śabdo bhavadbhīmaḥ patitasyāśaneriva || 49 ||
tato'haṃ tatra rāmāya pitrā satyābhisandhinā |
niścitā dātumudyamya jalabhājanamuttamam || 50 ||
dīyamānāṃ na tu tadā pratijagrāha rāghavaḥ |
avijñāya pituśchandamayodhyā'dhipateḥ prabhoḥ || 51 ||
tata śśvaśuramāmantrya vṛddhaṃ daśarathaṃ nṛpam |
mama pitrā tvahaṃ dattā rāmāya viditātmane || 52 ||
mama caivānujā sādhvī ūrmilā priyadarśanā |
bhāryārthe lakṣmaṇasyāpi dattā pitrā mama svayam || 53 ||
evaṃ dattā'smi rāmāya tadā tasminsvayaṃvare |
anuraktā'smi dharmeṇa patiṃ vīryavatāṃ varam || 54 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.