2.114 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡 - 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶𑌾𑌧𑌿𑌕𑌶𑌤𑌤𑌮 𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃

2.114 Ayodhyakanda - Chaturdashadhikashatatama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Grantha script
📄 Download PDF
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶𑌾𑌧𑌿𑌕𑌶𑌤𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌸𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌧𑌗𑌮𑍍𑌭𑍀𑌰𑌘𑍋𑌷𑍇𑌣 𑌸𑍍𑌯𑌨𑍍𑌦𑌨𑍇𑌨𑍋𑌪𑌯𑌾𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌭𑍁𑌃 ।
𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌭𑌰𑌤𑌃 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶 𑌮𑌹𑌾𑌯𑌶𑌾𑌃 ॥ 1 ॥
𑌬𑌿𑌡𑌾𑌲𑍋𑌲𑍂𑌕𑌚𑌰𑌿𑌤𑌾𑌮𑌾𑌲𑍀𑌨𑌨𑌰𑌵𑌾𑌰𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌤𑌿𑌮𑌿𑌰𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌹𑌤𑌾𑌂 𑌕𑌾𑌲𑍀𑌮𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌶𑌾𑌮𑌿𑌵 ॥ 2 ॥
𑌰𑌾𑌹𑍁𑌶𑌤𑍍𑌰𑍋𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌂 𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀𑌂 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌜𑍍𑌵𑌲𑌿𑌤𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌮𑍍 ।
𑌗𑍍𑌰𑌹𑍇𑌣𑌾𑌭𑍍𑌯𑍁𑌤𑍍𑌥𑌿𑌤𑍇𑌨𑍈𑌕𑌾𑌂 𑌰𑍋𑌹𑌿𑌣𑍀𑌮𑌿𑌵 𑌪𑍀𑌡𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌅𑌲𑍍𑌪𑍋𑌷𑍍𑌣𑌕𑍍𑌷𑍁𑌬𑍍𑌧𑌸𑌲𑌿𑌲𑌾𑌂 𑌘𑌰𑍍𑌮𑍋𑌤𑍍𑌤𑌪𑍍𑌤𑌵𑌿𑌹𑌙𑍍𑌗𑌮𑌾𑌮𑍍 ।
𑌲𑍀𑌨𑌮𑍀𑌨𑌝𑌷𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹𑌾𑌂 𑌕𑍃𑌶𑌾𑌂 𑌗𑌿𑌰𑌿𑌨𑌦𑍀𑌮𑌿𑌵 ॥ 4 ॥
𑌵𑌿𑌧𑍂𑌮𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌹𑍇𑌮𑌾𑌭𑌾𑌮𑌧𑍍𑌵𑌰𑌾𑌗𑍍𑌨𑍇 𑌸𑍍𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌹𑌵𑌿𑌰𑌭𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌪𑌶𑍍𑌚𑌾𑌚𑍍𑌛𑌿𑌖𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌲𑌯𑌂 𑌗𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌵𑌿𑌧𑍍𑌵𑌸𑍍𑌤𑌕𑌵𑌚𑌾𑌂 𑌰𑍁𑌗𑍍𑌣𑌗𑌜𑌵𑌾𑌜𑌿𑌰𑌥𑌧𑍍𑌵𑌜𑌾𑌮𑍍 ।
𑌹𑌤𑌪𑍍𑌰𑌵𑍀𑌰𑌾𑌮𑌾𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾𑌂 𑌚𑌮𑍂𑌮𑌿𑌵 𑌮𑌹𑌾𑌹𑌵𑍇 ॥ 6 ॥
𑌸𑌫𑍇𑌨𑌾𑌂 𑌸𑌸𑍍𑌵𑌨𑌾𑌂 𑌭𑍂𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌾𑌗𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑌮𑌾𑌰𑍁𑌤𑍋𑌦𑍍𑌧𑍂𑌤𑌾𑌂 𑌜𑌲𑍋𑌰𑍍𑌮𑌿𑌮𑌿𑌵 𑌨𑌿𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 7 ॥
𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌯𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯𑍁𑌧𑍈𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍈𑌰𑌭𑌿𑌰𑍂𑌪𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌯𑌾𑌜𑌕𑍈𑌃 ।
𑌸𑍁𑌤𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌸𑍁𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑍇 𑌵𑍇𑌦𑌿𑌂 𑌗𑌤𑌰𑌵𑌾𑌮𑌿𑌵 ॥ 8 ॥
𑌗𑍋𑌷𑍍𑌠𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾𑌮𑌾𑌰𑍍𑌤𑌾𑌮𑌚𑌰𑌨𑍍𑌤𑍀𑌂 𑌤𑍃𑌣𑌂 𑌨𑌵𑌮𑍍 ।
𑌗𑍋𑌵𑍃𑌷𑍇𑌣 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌗𑌵𑌾𑌂 𑌪𑌕𑍍𑌤𑌿𑌮𑌿𑌵𑍋𑌤𑍍𑌸𑍁𑌕𑌾𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌕𑌰𑌾𑌦𑍍𑌯𑍈 𑌸𑍍𑌸𑍁𑌸𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌧𑍈𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌜𑍍𑌵𑌲𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑌿𑌵𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑍈𑌃 ।
𑌵𑌿𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌮𑌣𑌿𑌭𑌿𑌰𑍍𑌜𑌾𑌤𑍍𑌯𑍈𑌰𑍍𑌨𑌵𑌾𑌂 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌵𑌲𑍀𑌮𑌿𑌵 ॥ 10 ॥
𑌸𑌹𑌸𑌾 𑌚𑌲𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌾𑌨𑍍𑌮𑌹𑍀𑌂 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑌯𑌾𑌦𑍍𑌗𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌸𑌂𑌵𑍃𑌤𑌦𑍍𑌯𑍁𑌤𑌿𑌵𑌿𑌸𑍍𑌤𑌾𑌰𑌾𑌂 𑌤𑌾𑌰𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌦𑌿𑌵𑌶𑍍𑌚𑍍𑌯𑍁𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌨𑌦𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌵𑌸𑌨𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌮𑌤𑍍𑌤𑌭𑍍𑌰𑌮𑌰𑌨𑌾𑌦𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌦𑍍𑌰𑍁𑌤𑌦𑌾𑌵𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌲𑍁𑌷𑍍𑌟𑌾𑌂 𑌕𑍍𑌲𑌾𑌨𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌵𑌨𑌲𑌤𑌾𑌮𑌿𑌵 ॥ 12 ॥
𑌸𑌮𑍍𑌮𑍂𑌢𑌨𑌿𑌗𑌮𑌾𑌂𑌸𑍍𑌤𑌬𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌸𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌤𑌵𑌿𑌪𑌣𑌾𑌪𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌨𑌶𑌶𑌿𑌨𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌾𑌂 𑌦𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌵𑌾𑌮𑍍𑌬𑍁𑌧𑌰𑍈𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 13 ॥
𑌕𑍍𑌷𑍀𑌣𑌪𑌾𑌨𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑍈𑌰𑍍𑌭𑌗𑍍𑌨𑍈𑌃 𑌶𑌰𑌾𑌵𑍈𑌰𑌭𑌿𑌸𑌂𑌵𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌹𑌤𑌶𑍗𑌣𑍍𑌡𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌧𑍍𑌵𑌸𑍍𑌤𑌾𑌂𑌂 𑌪𑌾𑌨𑌭𑍂𑌮𑌿𑌮𑌸𑌂𑌸𑍍𑌕𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌵𑍃𑌕𑍍𑌣𑌭𑍂𑌮𑌿𑌤𑌲𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌮𑍍𑌨𑌾𑌂 𑌵𑍃𑌕𑍍𑌣𑌪𑌾𑌤𑍍𑌰𑍈𑌸𑍍𑌸𑌮𑌾𑌵𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌉𑌪𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍋𑌦𑌕𑌾𑌂 𑌭𑌗𑍍𑌨𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌪𑌤𑌿𑌤𑌾𑌮𑌿𑌵 ॥ 15 ॥
𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌤𑌤𑌾𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌪𑌾𑌶𑌾𑌂 𑌤𑌰𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌭𑍂𑌮𑍗 𑌬𑌾𑌣𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌨𑌿𑌷𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌪𑌤𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌜𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌵𑌾𑌯𑍁𑌧𑌾𑌤𑍍 ॥ 16 ॥
𑌸𑌹𑌸𑌾 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌶𑍗𑌣𑍍𑌡𑍇𑌨 𑌹𑌯𑌾𑌰𑍋𑌹𑍇𑌣 𑌵𑌾𑌹𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌨𑌿𑌹𑌤𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌵𑌡𑌵𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌪𑌾𑌤𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 17 ॥
𑌶𑍁𑌷𑍍𑌕𑌤𑍋𑌯𑌾𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌮𑌤𑍍𑌸𑍍𑌯𑍈𑌃 𑌕𑍂𑌰𑍍𑌮𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌬𑌹𑍁𑌭𑌿𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌭𑌿𑌨𑍍𑌨𑌤𑌟𑌵𑌿𑌸𑍍𑌤𑍀𑌰𑍍𑌣𑌾𑌂 𑌵𑌾𑌪𑍀𑌮𑌿𑌵 𑌹𑍃𑌤𑍋𑌤𑍍𑌪𑌲𑌾𑌮𑍍 ॥ 18 ॥
𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌸𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌸𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌷𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌨𑍁𑌲𑍇𑌪𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌸𑌨𑍍𑌤𑌪𑍍𑌤𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌶𑍋𑌕𑍇𑌨 𑌗𑌾𑌤𑍍𑌰𑌯𑌷𑍍𑌟𑌿𑌮𑌭𑍂𑌷𑌣𑌾𑌮𑍍 ॥ 19 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌵𑍃𑌷𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌗𑌾𑌢𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌸𑍍𑌯𑌾𑌭𑍍𑌰𑌮𑌣𑍍𑌡𑌲𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌨𑌾𑌂 𑌨𑍀𑌲𑌜𑍀𑌮𑍂𑌤𑍈𑌰𑍍𑌭𑌾𑌸𑍍𑌕𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌮𑌿𑌵 ॥ 20 ॥
𑌭𑌰𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌰𑌥𑌸𑍍𑌥 𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍𑌦𑌶𑌰𑌥𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌃 ।
𑌵𑌾𑌹𑌯𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌰𑌥𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌸𑌾𑌰𑌥𑌿𑌂 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 21 ॥
𑌕𑌿𑌂 𑌨𑍁 𑌖𑌲𑍍𑌵𑌦𑍍𑌯 𑌗𑌮𑍍𑌭𑍀𑌰𑍋 𑌮𑍂𑌰𑍍𑌛𑌿𑌤𑍋 𑌨 𑌨𑌿𑌶𑌮𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌯𑌥𑌾𑌪𑍁𑌰𑌮𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌗𑍀𑌤𑌵𑌾𑌦𑌿𑌤𑍍𑌰𑌨𑌿𑌸𑍍𑌵𑌨𑌃 ॥ 22 ॥
𑌵𑌾𑌰𑍁𑌣𑍀𑌮𑌦𑌗𑌨𑍍𑌧𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌾𑌲𑍍𑌯𑌗𑌨𑍍𑌧𑌶𑍍𑌚 𑌮𑍂𑌰𑍍𑌛𑌿𑌤𑌃 ।
𑌧𑍂𑌪𑌿𑌤𑌾𑌗𑍁𑌰𑍁𑌗𑌨𑍍𑌧𑌶𑍍𑌚 𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌤𑌿 𑌸𑌮𑌨𑍍𑌤𑌤𑌃 ॥ 23 ॥
𑌯𑌾𑌨𑌪𑍍𑌰𑌵𑌰𑌘𑍋𑌷𑌶𑍍𑌚 𑌸𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌧𑌶𑍍𑌚 𑌹𑌯𑌨𑌿𑌸𑍍𑌵𑌨𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌮𑌤𑍍𑌤𑌗𑌜𑌨𑌾𑌦𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌥𑌨𑌿𑌸𑍍𑌵𑌨𑌃 ॥ 24 ॥
𑌨𑍇𑌦𑌾𑌨𑍀𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍂𑌯𑌤𑍇 𑌪𑍁𑌰𑍍𑌯𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍇 𑌵𑌿𑌵𑌾𑌸𑌿𑌤𑍇 ।
𑌚𑌨𑍍𑌦𑌨𑌾𑌗𑌰𑍁𑌗𑌨𑍍𑌧𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌰𑍍𑌹𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌨𑌵𑌸𑍍𑌰𑌜𑌃 ।
𑌗𑌤𑍇 𑌹𑌿 𑌰𑌾𑌮𑍇 𑌤𑌰𑍁𑌣𑌾 𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌤𑌪𑍍𑌤𑌾 𑌨𑍋𑌪𑌭𑍁𑌞𑍍𑌜𑌤𑍇 ॥ 25 ॥
𑌬𑌹𑌿𑌰𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾𑌂 𑌨 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌮𑌾𑌲𑍍𑌯𑌧𑌰𑌾 𑌨𑌰𑌾𑌃 ।
𑌨𑍋𑌤𑍍𑌸𑌵𑌾 𑌸𑍍𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌵𑌰𑍍𑌤𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌮𑌶𑍋𑌕𑌾𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑍇 𑌪𑍁𑌰𑍇 ॥ 26 ॥
𑌸𑌹 𑌨𑍂𑌨𑌂 𑌮𑌮 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌪𑍁𑌰𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍍𑌯𑍁𑌤𑌿𑌰𑍍𑌗𑌤𑌾 ।
𑌨 𑌹𑌿 𑌰𑌾𑌜𑌤𑍍𑌯𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑍇𑌯𑌂 𑌸𑌾𑌸𑌾𑌰𑍇𑌵𑌾𑌰𑍍𑌜𑍁𑌨𑍀 𑌕𑍍𑌷𑌪𑌾 ॥ 27 ॥
𑌕𑌦𑌾 𑌨𑍁 𑌖𑌲𑍁 𑌮𑍇 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌾 𑌮𑌹𑍋𑌤𑍍𑌸𑌵 𑌇𑌵𑌾𑌽𑌗𑌤𑌃 ।
𑌜𑌨𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑍍𑌯𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌹𑌰𑍍𑌷𑌂 𑌗𑍍𑌰𑍀𑌷𑍍𑌮 𑌇𑌵𑌾𑌮𑍍𑌬𑍁𑌦𑌃 ॥ 28 ॥
𑌤𑌰𑍁𑌣𑍈𑌶𑍍𑌚𑌾𑌰𑍁𑌵𑍇𑌷𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌨𑌰𑍈𑌰𑍁𑌨𑍍𑌨𑌤𑌗𑌾𑌮𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌸𑌮𑍍𑌪𑌤𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌨𑌾𑌭𑌿𑌭𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌪𑌥𑌾𑌃 ॥ 29 ॥
𑌏𑌵𑌂 𑌬𑌹𑍁𑌵𑌿𑌧𑌂 𑌜𑌲𑍍𑌪𑌨𑍍𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶 𑌵𑌸𑌤𑌿𑌂 𑌪𑌿𑌤𑍁𑌃 ।
𑌤𑍇𑌨 𑌹𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌨𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌸𑌿𑌂𑌹𑌹𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌗𑍁𑌹𑌾𑌮𑌿𑌵 ॥ 30 ॥
𑌤𑌦𑌾 𑌤𑌦𑌨𑍍𑌤𑌃 𑌪𑍁𑌰𑌮𑍁𑌞𑍍𑌝𑌿𑌤𑌪𑍍𑌰𑌭𑌂 𑌸𑍁𑌰𑍈𑌰𑌿𑌵𑍋𑌤𑍍𑌸𑍃𑌷𑍍𑌟𑌮𑌭𑌾𑌸𑍍𑌕𑌰𑌂 𑌦𑌿𑌨𑌮𑍍 ।
𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌤𑍁 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌕𑍍𑌤𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌵𑌾𑌨𑍍𑌮𑍁𑌮𑍋𑌚 𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑌂 𑌭𑌰𑌤𑌃 𑌸𑍁𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌃 ॥ 31 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶𑌾𑌧𑌿𑌕𑌶𑌤𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha caturdaśādhikaśatatamassargaḥ |
snigdhagambhīraghoṣeṇa syandanenopayānprabhuḥ |
ayodhyāṃ bharataḥ kṣipraṃ praviveśa mahāyaśāḥ || 1 ||
biḍālolūkacaritāmālīnanaravāraṇām |
timirābhyāhatāṃ kālīmaprakāśāṃ niśāmiva || 2 ||
rāhuśatroḥ priyāṃ patnīṃ śriyā prajvalitaprabhām |
graheṇābhyutthitenaikāṃ rohiṇīmiva pīḍitām || 3 ||
alpoṣṇakṣubdhasalilāṃ gharmottaptavihaṅgamām |
līnamīnajhaṣagrāhāṃ kṛśāṃ girinadīmiva || 4 ||
vidhūmāmiva hemābhāmadhvarāgne ssamutthitām |
havirabhyukṣitāṃ paścācchikhāṃ vipralayaṃ gatām || 5 ||
vidhvastakavacāṃ rugṇagajavājirathadhvajām |
hatapravīrāmāpannāṃ camūmiva mahāhave || 6 ||
saphenāṃ sasvanāṃ bhūtvā sāgarasya samutthitām |
praśāntamārutoddhūtāṃ jalormimiva nissvanām || 7 ||
tyaktāṃ yajñāyudhaiḥ sarvairabhirūpaiśca yājakaiḥ |
sutyākāle sunirvṛtte vediṃ gataravāmiva || 8 ||
goṣṭhamadhye sthitāmārtāmacarantīṃ tṛṇaṃ navam |
govṛṣeṇa parityaktāṃ gavāṃ paktimivotsukām || 9 ||
prabhākarādyai ssusnigdhaiḥ prajvaladbhirivottamaiḥ |
viyuktāṃ maṇibhirjātyairnavāṃ muktāvalīmiva || 10 ||
sahasā calitāṃ sthānānmahīṃ puṇyakṣayādgatām |
saṃvṛtadyutivistārāṃ tārāmiva divaścyutām || 11 ||
puṣpanaddhāṃ vasantānte mattabhramaranāditām |
drutadāvāgni vipluṣṭāṃ klāntāṃ vanalatāmiva || 12 ||
sammūḍhanigamāṃstabdhāṃ saṅkṣiptavipaṇāpaṇām |
pracchannaśaśinakṣatrāṃ dyāmivāmbudharairvṛtām || 13 ||
kṣīṇapānottamairbhagnaiḥ śarāvairabhisaṃvṛtām |
hataśauṇḍāmiva dhvastāṃṃ pānabhūmimasaṃskṛtām || 14 ||
vṛkṇabhūmitalāṃ nimnāṃ vṛkṇapātraissamāvṛtām |
upayuktodakāṃ bhagnāṃ prapāṃ nipatitāmiva || 15 ||
vipulāṃ vitatāṃ caiva yuktapāśāṃ tarasvinām |
bhūmau bāṇairviniṣkṛttāṃ patitāṃ jyāmivāyudhāt || 16 ||
sahasā yuddhaśauṇḍena hayāroheṇa vāhitām |
nihatāṃ pratisainyena vaḍavāmiva pātitām || 17 ||
śuṣkatoyāṃ mahāmatsyaiḥ kūrmaiśca bahubhirvṛtām |
prabhinnataṭavistīrṇāṃ vāpīmiva hṛtotpalām || 18 ||
puruṣasyāprahṛṣṭasya pratiṣiddhānulepanām |
santaptāmiva śokena gātrayaṣṭimabhūṣaṇām || 19 ||
prāvṛṣi pravigāḍhāyāṃ praviṣṭasyābhramaṇḍalam |
pracchannāṃ nīlajīmūtairbhāskarasya prabhāmiva || 20 ||
bharatastu rathastha ssan śrīmāndaśarathātmajaḥ |
vāhayantaṃ rathaśreṣṭhaṃ sārathiṃ vākyamabravīt || 21 ||
kiṃ nu khalvadya gambhīro mūrchito na niśamyate |
yathāpuramayodhyāyāṃ gītavāditranisvanaḥ || 22 ||
vāruṇīmadagandhaśca mālyagandhaśca mūrchitaḥ |
dhūpitāgurugandhaśca na pravāti samantataḥ || 23 ||
yānapravaraghoṣaśca snigdhaśca hayanisvanaḥ |
pramattagajanādaśca mahāṃśca rathanisvanaḥ || 24 ||
nedānīṃ śrūyate puryāmasyāṃ rāme vivāsite |
candanāgarugandhāṃśca mahārhāśca navasrajaḥ |
gate hi rāme taruṇā ssantaptā nopabhuñjate || 25 ||
bahiryātrāṃ na gacchanti citramālyadharā narāḥ |
notsavā ssampravartante rāmaśokārdite pure || 26 ||
saha nūnaṃ mama bhrātrā purasyāsya dyutirgatā |
na hi rājatyayodhyeyaṃ sāsārevārjunī kṣapā || 27 ||
kadā nu khalu me bhrātā mahotsava ivā'gataḥ |
janayiṣyatyayodhyāyāṃ harṣaṃ grīṣma ivāmbudaḥ || 28 ||
taruṇaiścāruveṣaiśca narairunnatagāmibhiḥ |
sampatadbhirayodhyāyāṃ nābhibhānti mahāpathāḥ || 29 ||
evaṃ bahuvidhaṃ jalpanviveśa vasatiṃ pituḥ |
tena hīnāṃ narendreṇa siṃhahīnāṃ guhāmiva || 30 ||
tadā tadantaḥ puramuñjhitaprabhaṃ surairivotsṛṣṭamabhāskaraṃ dinam |
nirīkṣya sarvaṃ tu viviktamātmavānmumoca bāṣpaṃ bharataḥ suduḥkhitaḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe caturdaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ चतुर्दशाधिकशततमस्सर्गः ।
स्निग्धगम्भीरघोषेण स्यन्दनेनोपयान्प्रभुः ।
अयोध्यां भरतः क्षिप्रं प्रविवेश महायशाः ॥ 1 ॥
बिडालोलूकचरितामालीननरवारणाम् ।
तिमिराभ्याहतां कालीमप्रकाशां निशामिव ॥ 2 ॥
राहुशत्रोः प्रियां पत्नीं श्रिया प्रज्वलितप्रभाम् ।
ग्रहेणाभ्युत्थितेनैकां रोहिणीमिव पीडिताम् ॥ 3 ॥
अल्पोष्णक्षुब्धसलिलां घर्मोत्तप्तविहङ्गमाम् ।
लीनमीनझषग्राहां कृशां गिरिनदीमिव ॥ 4 ॥
विधूमामिव हेमाभामध्वराग्ने स्समुत्थिताम् ।
हविरभ्युक्षितां पश्चाच्छिखां विप्रलयं गताम् ॥ 5 ॥
विध्वस्तकवचां रुग्णगजवाजिरथध्वजाम् ।
हतप्रवीरामापन्नां चमूमिव महाहवे ॥ 6 ॥
सफेनां सस्वनां भूत्वा सागरस्य समुत्थिताम् ।
प्रशान्तमारुतोद्धूतां जलोर्मिमिव निस्स्वनाम् ॥ 7 ॥
त्यक्तां यज्ञायुधैः सर्वैरभिरूपैश्च याजकैः ।
सुत्याकाले सुनिर्वृत्ते वेदिं गतरवामिव ॥ 8 ॥
गोष्ठमध्ये स्थितामार्तामचरन्तीं तृणं नवम् ।
गोवृषेण परित्यक्तां गवां पक्तिमिवोत्सुकाम् ॥ 9 ॥
प्रभाकराद्यै स्सुस्निग्धैः प्रज्वलद्भिरिवोत्तमैः ।
वियुक्तां मणिभिर्जात्यैर्नवां मुक्तावलीमिव ॥ 10 ॥
सहसा चलितां स्थानान्महीं पुण्यक्षयाद्गताम् ।
संवृतद्युतिविस्तारां तारामिव दिवश्च्युताम् ॥ 11 ॥
पुष्पनद्धां वसन्तान्ते मत्तभ्रमरनादिताम् ।
द्रुतदावाग्नि विप्लुष्टां क्लान्तां वनलतामिव ॥ 12 ॥
सम्मूढनिगमांस्तब्धां सङ्क्षिप्तविपणापणाम् ।
प्रच्छन्नशशिनक्षत्रां द्यामिवाम्बुधरैर्वृताम् ॥ 13 ॥
क्षीणपानोत्तमैर्भग्नैः शरावैरभिसंवृताम् ।
हतशौण्डामिव ध्वस्तांं पानभूमिमसंस्कृताम् ॥ 14 ॥
वृक्णभूमितलां निम्नां वृक्णपात्रैस्समावृताम् ।
उपयुक्तोदकां भग्नां प्रपां निपतितामिव ॥ 15 ॥
विपुलां विततां चैव युक्तपाशां तरस्विनाम् ।
भूमौ बाणैर्विनिष्कृत्तां पतितां ज्यामिवायुधात् ॥ 16 ॥
सहसा युद्धशौण्डेन हयारोहेण वाहिताम् ।
निहतां प्रतिसैन्येन वडवामिव पातिताम् ॥ 17 ॥
शुष्कतोयां महामत्स्यैः कूर्मैश्च बहुभिर्वृताम् ।
प्रभिन्नतटविस्तीर्णां वापीमिव हृतोत्पलाम् ॥ 18 ॥
पुरुषस्याप्रहृष्टस्य प्रतिषिद्धानुलेपनाम् ।
सन्तप्तामिव शोकेन गात्रयष्टिमभूषणाम् ॥ 19 ॥
प्रावृषि प्रविगाढायां प्रविष्टस्याभ्रमण्डलम् ।
प्रच्छन्नां नीलजीमूतैर्भास्करस्य प्रभामिव ॥ 20 ॥
भरतस्तु रथस्थ स्सन् श्रीमान्दशरथात्मजः ।
वाहयन्तं रथश्रेष्ठं सारथिं वाक्यमब्रवीत् ॥ 21 ॥
किं नु खल्वद्य गम्भीरो मूर्छितो न निशम्यते ।
यथापुरमयोध्यायां गीतवादित्रनिस्वनः ॥ 22 ॥
वारुणीमदगन्धश्च माल्यगन्धश्च मूर्छितः ।
धूपितागुरुगन्धश्च न प्रवाति समन्ततः ॥ 23 ॥
यानप्रवरघोषश्च स्निग्धश्च हयनिस्वनः ।
प्रमत्तगजनादश्च महांश्च रथनिस्वनः ॥ 24 ॥
नेदानीं श्रूयते पुर्यामस्यां रामे विवासिते ।
चन्दनागरुगन्धांश्च महार्हाश्च नवस्रजः ।
गते हि रामे तरुणा स्सन्तप्ता नोपभुञ्जते ॥ 25 ॥
बहिर्यात्रां न गच्छन्ति चित्रमाल्यधरा नराः ।
नोत्सवा स्सम्प्रवर्तन्ते रामशोकार्दिते पुरे ॥ 26 ॥
सह नूनं मम भ्रात्रा पुरस्यास्य द्युतिर्गता ।
न हि राजत्ययोध्येयं सासारेवार्जुनी क्षपा ॥ 27 ॥
कदा नु खलु मे भ्राता महोत्सव इवाऽगतः ।
जनयिष्यत्ययोध्यायां हर्षं ग्रीष्म इवाम्बुदः ॥ 28 ॥
तरुणैश्चारुवेषैश्च नरैरुन्नतगामिभिः ।
सम्पतद्भिरयोध्यायां नाभिभान्ति महापथाः ॥ 29 ॥
एवं बहुविधं जल्पन्विवेश वसतिं पितुः ।
तेन हीनां नरेन्द्रेण सिंहहीनां गुहामिव ॥ 30 ॥
तदा तदन्तः पुरमुञ्झितप्रभं सुरैरिवोत्सृष्टमभास्करं दिनम् ।
निरीक्ष्य सर्वं तु विविक्तमात्मवान्मुमोच बाष्पं भरतः सुदुःखितः ॥ 31 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे चतुर्दशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha caturdaśādhikaśatatamassargaḥ |
snigdhagambhīraghoṣeṇa syandanenopayānprabhuḥ |
ayodhyāṃ bharataḥ kṣipraṃ praviveśa mahāyaśāḥ || 1 ||
biḍālolūkacaritāmālīnanaravāraṇām |
timirābhyāhatāṃ kālīmaprakāśāṃ niśāmiva || 2 ||
rāhuśatroḥ priyāṃ patnīṃ śriyā prajvalitaprabhām |
graheṇābhyutthitenaikāṃ rohiṇīmiva pīḍitām || 3 ||
alpoṣṇakṣubdhasalilāṃ gharmottaptavihaṅgamām |
līnamīnajhaṣagrāhāṃ kṛśāṃ girinadīmiva || 4 ||
vidhūmāmiva hemābhāmadhvarāgne ssamutthitām |
havirabhyukṣitāṃ paścācchikhāṃ vipralayaṃ gatām || 5 ||
vidhvastakavacāṃ rugṇagajavājirathadhvajām |
hatapravīrāmāpannāṃ camūmiva mahāhave || 6 ||
saphenāṃ sasvanāṃ bhūtvā sāgarasya samutthitām |
praśāntamārutoddhūtāṃ jalormimiva nissvanām || 7 ||
tyaktāṃ yajñāyudhaiḥ sarvairabhirūpaiśca yājakaiḥ |
sutyākāle sunirvṛtte vediṃ gataravāmiva || 8 ||
goṣṭhamadhye sthitāmārtāmacarantīṃ tṛṇaṃ navam |
govṛṣeṇa parityaktāṃ gavāṃ paktimivotsukām || 9 ||
prabhākarādyai ssusnigdhaiḥ prajvaladbhirivottamaiḥ |
viyuktāṃ maṇibhirjātyairnavāṃ muktāvalīmiva || 10 ||
sahasā calitāṃ sthānānmahīṃ puṇyakṣayādgatām |
saṃvṛtadyutivistārāṃ tārāmiva divaścyutām || 11 ||
puṣpanaddhāṃ vasantānte mattabhramaranāditām |
drutadāvāgni vipluṣṭāṃ klāntāṃ vanalatāmiva || 12 ||
sammūḍhanigamāṃstabdhāṃ saṅkṣiptavipaṇāpaṇām |
pracchannaśaśinakṣatrāṃ dyāmivāmbudharairvṛtām || 13 ||
kṣīṇapānottamairbhagnaiḥ śarāvairabhisaṃvṛtām |
hataśauṇḍāmiva dhvastāṃṃ pānabhūmimasaṃskṛtām || 14 ||
vṛkṇabhūmitalāṃ nimnāṃ vṛkṇapātraissamāvṛtām |
upayuktodakāṃ bhagnāṃ prapāṃ nipatitāmiva || 15 ||
vipulāṃ vitatāṃ caiva yuktapāśāṃ tarasvinām |
bhūmau bāṇairviniṣkṛttāṃ patitāṃ jyāmivāyudhāt || 16 ||
sahasā yuddhaśauṇḍena hayāroheṇa vāhitām |
nihatāṃ pratisainyena vaḍavāmiva pātitām || 17 ||
śuṣkatoyāṃ mahāmatsyaiḥ kūrmaiśca bahubhirvṛtām |
prabhinnataṭavistīrṇāṃ vāpīmiva hṛtotpalām || 18 ||
puruṣasyāprahṛṣṭasya pratiṣiddhānulepanām |
santaptāmiva śokena gātrayaṣṭimabhūṣaṇām || 19 ||
prāvṛṣi pravigāḍhāyāṃ praviṣṭasyābhramaṇḍalam |
pracchannāṃ nīlajīmūtairbhāskarasya prabhāmiva || 20 ||
bharatastu rathastha ssan śrīmāndaśarathātmajaḥ |
vāhayantaṃ rathaśreṣṭhaṃ sārathiṃ vākyamabravīt || 21 ||
kiṃ nu khalvadya gambhīro mūrchito na niśamyate |
yathāpuramayodhyāyāṃ gītavāditranisvanaḥ || 22 ||
vāruṇīmadagandhaśca mālyagandhaśca mūrchitaḥ |
dhūpitāgurugandhaśca na pravāti samantataḥ || 23 ||
yānapravaraghoṣaśca snigdhaśca hayanisvanaḥ |
pramattagajanādaśca mahāṃśca rathanisvanaḥ || 24 ||
nedānīṃ śrūyate puryāmasyāṃ rāme vivāsite |
candanāgarugandhāṃśca mahārhāśca navasrajaḥ |
gate hi rāme taruṇā ssantaptā nopabhuñjate || 25 ||
bahiryātrāṃ na gacchanti citramālyadharā narāḥ |
notsavā ssampravartante rāmaśokārdite pure || 26 ||
saha nūnaṃ mama bhrātrā purasyāsya dyutirgatā |
na hi rājatyayodhyeyaṃ sāsārevārjunī kṣapā || 27 ||
kadā nu khalu me bhrātā mahotsava ivā'gataḥ |
janayiṣyatyayodhyāyāṃ harṣaṃ grīṣma ivāmbudaḥ || 28 ||
taruṇaiścāruveṣaiśca narairunnatagāmibhiḥ |
sampatadbhirayodhyāyāṃ nābhibhānti mahāpathāḥ || 29 ||
evaṃ bahuvidhaṃ jalpanviveśa vasatiṃ pituḥ |
tena hīnāṃ narendreṇa siṃhahīnāṃ guhāmiva || 30 ||
tadā tadantaḥ puramuñjhitaprabhaṃ surairivotsṛṣṭamabhāskaraṃ dinam |
nirīkṣya sarvaṃ tu viviktamātmavānmumoca bāṣpaṃ bharataḥ suduḥkhitaḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe caturdaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in