શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।
અથ ચતુર્દશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
સ્નિગ્ધગમ્ભીરઘોષેણ સ્યન્દનેનોપયાન્પ્રભુઃ ।
અયોધ્યાં ભરતઃ ક્ષિપ્રં પ્રવિવેશ મહાયશાઃ ॥ 1 ॥
બિડાલોલૂકચરિતામાલીનનરવારણામ્ ।
તિમિરાભ્યાહતાં કાલીમપ્રકાશાં નિશામિવ ॥ 2 ॥
રાહુશત્રોઃ પ્રિયાં પત્નીં શ્રિયા પ્રજ્વલિતપ્રભામ્ ।
ગ્રહેણાભ્યુત્થિતેનૈકાં રોહિણીમિવ પીડિતામ્ ॥ 3 ॥
અલ્પોષ્ણક્ષુબ્ધસલિલાં ઘર્મોત્તપ્તવિહઙ્ગમામ્ ।
લીનમીનઝષગ્રાહાં કૃશાં ગિરિનદીમિવ ॥ 4 ॥
વિધૂમામિવ હેમાભામધ્વરાગ્ને સ્સમુત્થિતામ્ ।
હવિરભ્યુક્ષિતાં પશ્ચાચ્છિખાં વિપ્રલયં ગતામ્ ॥ 5 ॥
વિધ્વસ્તકવચાં રુગ્ણગજવાજિરથધ્વજામ્ ।
હતપ્રવીરામાપન્નાં ચમૂમિવ મહાહવે ॥ 6 ॥
સફેનાં સસ્વનાં ભૂત્વા સાગરસ્ય સમુત્થિતામ્ ।
પ્રશાન્તમારુતોદ્ધૂતાં જલોર્મિમિવ નિસ્સ્વનામ્ ॥ 7 ॥
ત્યક્તાં યજ્ઞાયુધૈઃ સર્વૈરભિરૂપૈશ્ચ યાજકૈઃ ।
સુત્યાકાલે સુનિર્વૃત્તે વેદિં ગતરવામિવ ॥ 8 ॥
ગોષ્ઠમધ્યે સ્થિતામાર્તામચરન્તીં તૃણં નવમ્ ।
ગોવૃષેણ પરિત્યક્તાં ગવાં પક્તિમિવોત્સુકામ્ ॥ 9 ॥
પ્રભાકરાદ્યૈ સ્સુસ્નિગ્ધૈઃ પ્રજ્વલદ્ભિરિવોત્તમૈઃ ।
વિયુક્તાં મણિભિર્જાત્યૈર્નવાં મુક્તાવલીમિવ ॥ 10 ॥
સહસા ચલિતાં સ્થાનાન્મહીં પુણ્યક્ષયાદ્ગતામ્ ।
સંવૃતદ્યુતિવિસ્તારાં તારામિવ દિવશ્ચ્યુતામ્ ॥ 11 ॥
પુષ્પનદ્ધાં વસન્તાન્તે મત્તભ્રમરનાદિતામ્ ।
દ્રુતદાવાગ્નિ વિપ્લુષ્ટાં ક્લાન્તાં વનલતામિવ ॥ 12 ॥
સમ્મૂઢનિગમાંસ્તબ્ધાં સઙ્ક્ષિપ્તવિપણાપણામ્ ।
પ્રચ્છન્નશશિનક્ષત્રાં દ્યામિવામ્બુધરૈર્વૃતામ્ ॥ 13 ॥
ક્ષીણપાનોત્તમૈર્ભગ્નૈઃ શરાવૈરભિસંવૃતામ્ ।
હતશૌણ્ડામિવ ધ્વસ્તાંં પાનભૂમિમસંસ્કૃતામ્ ॥ 14 ॥
વૃક્ણભૂમિતલાં નિમ્નાં વૃક્ણપાત્રૈસ્સમાવૃતામ્ ।
ઉપયુક્તોદકાં ભગ્નાં પ્રપાં નિપતિતામિવ ॥ 15 ॥
વિપુલાં વિતતાં ચૈવ યુક્તપાશાં તરસ્વિનામ્ ।
ભૂમૌ બાણૈર્વિનિષ્કૃત્તાં પતિતાં જ્યામિવાયુધાત્ ॥ 16 ॥
સહસા યુદ્ધશૌણ્ડેન હયારોહેણ વાહિતામ્ ।
નિહતાં પ્રતિસૈન્યેન વડવામિવ પાતિતામ્ ॥ 17 ॥
શુષ્કતોયાં મહામત્સ્યૈઃ કૂર્મૈશ્ચ બહુભિર્વૃતામ્ ।
પ્રભિન્નતટવિસ્તીર્ણાં વાપીમિવ હૃતોત્પલામ્ ॥ 18 ॥
પુરુષસ્યાપ્રહૃષ્ટસ્ય પ્રતિષિદ્ધાનુલેપનામ્ ।
સન્તપ્તામિવ શોકેન ગાત્રયષ્ટિમભૂષણામ્ ॥ 19 ॥
પ્રાવૃષિ પ્રવિગાઢાયાં પ્રવિષ્ટસ્યાભ્રમણ્ડલમ્ ।
પ્રચ્છન્નાં નીલજીમૂતૈર્ભાસ્કરસ્ય પ્રભામિવ ॥ 20 ॥
ભરતસ્તુ રથસ્થ સ્સન્ શ્રીમાન્દશરથાત્મજઃ ।
વાહયન્તં રથશ્રેષ્ઠં સારથિં વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 21 ॥
કિં નુ ખલ્વદ્ય ગમ્ભીરો મૂર્છિતો ન નિશમ્યતે ।
યથાપુરમયોધ્યાયાં ગીતવાદિત્રનિસ્વનઃ ॥ 22 ॥
વારુણીમદગન્ધશ્ચ માલ્યગન્ધશ્ચ મૂર્છિતઃ ।
ધૂપિતાગુરુગન્ધશ્ચ ન પ્રવાતિ સમન્તતઃ ॥ 23 ॥
યાનપ્રવરઘોષશ્ચ સ્નિગ્ધશ્ચ હયનિસ્વનઃ ।
પ્રમત્તગજનાદશ્ચ મહાંશ્ચ રથનિસ્વનઃ ॥ 24 ॥
નેદાનીં શ્રૂયતે પુર્યામસ્યાં રામે વિવાસિતે ।
ચન્દનાગરુગન્ધાંશ્ચ મહાર્હાશ્ચ નવસ્રજઃ ।
ગતે હિ રામે તરુણા સ્સન્તપ્તા નોપભુઞ્જતે ॥ 25 ॥
બહિર્યાત્રાં ન ગચ્છન્તિ ચિત્રમાલ્યધરા નરાઃ ।
નોત્સવા સ્સમ્પ્રવર્તન્તે રામશોકાર્દિતે પુરે ॥ 26 ॥
સહ નૂનં મમ ભ્રાત્રા પુરસ્યાસ્ય દ્યુતિર્ગતા ।
ન હિ રાજત્યયોધ્યેયં સાસારેવાર્જુની ક્ષપા ॥ 27 ॥
કદા નુ ખલુ મે ભ્રાતા મહોત્સવ ઇવાઽગતઃ ।
જનયિષ્યત્યયોધ્યાયાં હર્ષં ગ્રીષ્મ ઇવામ્બુદઃ ॥ 28 ॥
તરુણૈશ્ચારુવેષૈશ્ચ નરૈરુન્નતગામિભિઃ ।
સમ્પતદ્ભિરયોધ્યાયાં નાભિભાન્તિ મહાપથાઃ ॥ 29 ॥
એવં બહુવિધં જલ્પન્વિવેશ વસતિં પિતુઃ ।
તેન હીનાં નરેન્દ્રેણ સિંહહીનાં ગુહામિવ ॥ 30 ॥
તદા તદન્તઃ પુરમુઞ્ઝિતપ્રભં સુરૈરિવોત્સૃષ્ટમભાસ્કરં દિનમ્ ।
નિરીક્ષ્ય સર્વં તુ વિવિક્તમાત્મવાન્મુમોચ બાષ્પં ભરતઃ સુદુઃખિતઃ ॥ 31 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે ચતુર્દશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha caturdaśādhikaśatatamassargaḥ |
snigdhagambhīraghoṣeṇa syandanenopayānprabhuḥ |
ayodhyāṃ bharataḥ kṣipraṃ praviveśa mahāyaśāḥ || 1 ||
biḍālolūkacaritāmālīnanaravāraṇām |
timirābhyāhatāṃ kālīmaprakāśāṃ niśāmiva || 2 ||
rāhuśatroḥ priyāṃ patnīṃ śriyā prajvalitaprabhām |
graheṇābhyutthitenaikāṃ rohiṇīmiva pīḍitām || 3 ||
alpoṣṇakṣubdhasalilāṃ gharmottaptavihaṅgamām |
līnamīnajhaṣagrāhāṃ kṛśāṃ girinadīmiva || 4 ||
vidhūmāmiva hemābhāmadhvarāgne ssamutthitām |
havirabhyukṣitāṃ paścācchikhāṃ vipralayaṃ gatām || 5 ||
vidhvastakavacāṃ rugṇagajavājirathadhvajām |
hatapravīrāmāpannāṃ camūmiva mahāhave || 6 ||
saphenāṃ sasvanāṃ bhūtvā sāgarasya samutthitām |
praśāntamārutoddhūtāṃ jalormimiva nissvanām || 7 ||
tyaktāṃ yajñāyudhaiḥ sarvairabhirūpaiśca yājakaiḥ |
sutyākāle sunirvṛtte vediṃ gataravāmiva || 8 ||
goṣṭhamadhye sthitāmārtāmacarantīṃ tṛṇaṃ navam |
govṛṣeṇa parityaktāṃ gavāṃ paktimivotsukām || 9 ||
prabhākarādyai ssusnigdhaiḥ prajvaladbhirivottamaiḥ |
viyuktāṃ maṇibhirjātyairnavāṃ muktāvalīmiva || 10 ||
sahasā calitāṃ sthānānmahīṃ puṇyakṣayādgatām |
saṃvṛtadyutivistārāṃ tārāmiva divaścyutām || 11 ||
puṣpanaddhāṃ vasantānte mattabhramaranāditām |
drutadāvāgni vipluṣṭāṃ klāntāṃ vanalatāmiva || 12 ||
sammūḍhanigamāṃstabdhāṃ saṅkṣiptavipaṇāpaṇām |
pracchannaśaśinakṣatrāṃ dyāmivāmbudharairvṛtām || 13 ||
kṣīṇapānottamairbhagnaiḥ śarāvairabhisaṃvṛtām |
hataśauṇḍāmiva dhvastāṃṃ pānabhūmimasaṃskṛtām || 14 ||
vṛkṇabhūmitalāṃ nimnāṃ vṛkṇapātraissamāvṛtām |
upayuktodakāṃ bhagnāṃ prapāṃ nipatitāmiva || 15 ||
vipulāṃ vitatāṃ caiva yuktapāśāṃ tarasvinām |
bhūmau bāṇairviniṣkṛttāṃ patitāṃ jyāmivāyudhāt || 16 ||
sahasā yuddhaśauṇḍena hayāroheṇa vāhitām |
nihatāṃ pratisainyena vaḍavāmiva pātitām || 17 ||
śuṣkatoyāṃ mahāmatsyaiḥ kūrmaiśca bahubhirvṛtām |
prabhinnataṭavistīrṇāṃ vāpīmiva hṛtotpalām || 18 ||
puruṣasyāprahṛṣṭasya pratiṣiddhānulepanām |
santaptāmiva śokena gātrayaṣṭimabhūṣaṇām || 19 ||
prāvṛṣi pravigāḍhāyāṃ praviṣṭasyābhramaṇḍalam |
pracchannāṃ nīlajīmūtairbhāskarasya prabhāmiva || 20 ||
bharatastu rathastha ssan śrīmāndaśarathātmajaḥ |
vāhayantaṃ rathaśreṣṭhaṃ sārathiṃ vākyamabravīt || 21 ||
kiṃ nu khalvadya gambhīro mūrchito na niśamyate |
yathāpuramayodhyāyāṃ gītavāditranisvanaḥ || 22 ||
vāruṇīmadagandhaśca mālyagandhaśca mūrchitaḥ |
dhūpitāgurugandhaśca na pravāti samantataḥ || 23 ||
yānapravaraghoṣaśca snigdhaśca hayanisvanaḥ |
pramattagajanādaśca mahāṃśca rathanisvanaḥ || 24 ||
nedānīṃ śrūyate puryāmasyāṃ rāme vivāsite |
candanāgarugandhāṃśca mahārhāśca navasrajaḥ |
gate hi rāme taruṇā ssantaptā nopabhuñjate || 25 ||
bahiryātrāṃ na gacchanti citramālyadharā narāḥ |
notsavā ssampravartante rāmaśokārdite pure || 26 ||
saha nūnaṃ mama bhrātrā purasyāsya dyutirgatā |
na hi rājatyayodhyeyaṃ sāsārevārjunī kṣapā || 27 ||
kadā nu khalu me bhrātā mahotsava ivā'gataḥ |
janayiṣyatyayodhyāyāṃ harṣaṃ grīṣma ivāmbudaḥ || 28 ||
taruṇaiścāruveṣaiśca narairunnatagāmibhiḥ |
sampatadbhirayodhyāyāṃ nābhibhānti mahāpathāḥ || 29 ||
evaṃ bahuvidhaṃ jalpanviveśa vasatiṃ pituḥ |
tena hīnāṃ narendreṇa siṃhahīnāṃ guhāmiva || 30 ||
tadā tadantaḥ puramuñjhitaprabhaṃ surairivotsṛṣṭamabhāskaraṃ dinam |
nirīkṣya sarvaṃ tu viviktamātmavānmumoca bāṣpaṃ bharataḥ suduḥkhitaḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe caturdaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ चतुर्दशाधिकशततमस्सर्गः ।
स्निग्धगम्भीरघोषेण स्यन्दनेनोपयान्प्रभुः ।
अयोध्यां भरतः क्षिप्रं प्रविवेश महायशाः ॥ 1 ॥
बिडालोलूकचरितामालीननरवारणाम् ।
तिमिराभ्याहतां कालीमप्रकाशां निशामिव ॥ 2 ॥
राहुशत्रोः प्रियां पत्नीं श्रिया प्रज्वलितप्रभाम् ।
ग्रहेणाभ्युत्थितेनैकां रोहिणीमिव पीडिताम् ॥ 3 ॥
अल्पोष्णक्षुब्धसलिलां घर्मोत्तप्तविहङ्गमाम् ।
लीनमीनझषग्राहां कृशां गिरिनदीमिव ॥ 4 ॥
विधूमामिव हेमाभामध्वराग्ने स्समुत्थिताम् ।
हविरभ्युक्षितां पश्चाच्छिखां विप्रलयं गताम् ॥ 5 ॥
विध्वस्तकवचां रुग्णगजवाजिरथध्वजाम् ।
हतप्रवीरामापन्नां चमूमिव महाहवे ॥ 6 ॥
सफेनां सस्वनां भूत्वा सागरस्य समुत्थिताम् ।
प्रशान्तमारुतोद्धूतां जलोर्मिमिव निस्स्वनाम् ॥ 7 ॥
त्यक्तां यज्ञायुधैः सर्वैरभिरूपैश्च याजकैः ।
सुत्याकाले सुनिर्वृत्ते वेदिं गतरवामिव ॥ 8 ॥
गोष्ठमध्ये स्थितामार्तामचरन्तीं तृणं नवम् ।
गोवृषेण परित्यक्तां गवां पक्तिमिवोत्सुकाम् ॥ 9 ॥
प्रभाकराद्यै स्सुस्निग्धैः प्रज्वलद्भिरिवोत्तमैः ।
वियुक्तां मणिभिर्जात्यैर्नवां मुक्तावलीमिव ॥ 10 ॥
सहसा चलितां स्थानान्महीं पुण्यक्षयाद्गताम् ।
संवृतद्युतिविस्तारां तारामिव दिवश्च्युताम् ॥ 11 ॥
पुष्पनद्धां वसन्तान्ते मत्तभ्रमरनादिताम् ।
द्रुतदावाग्नि विप्लुष्टां क्लान्तां वनलतामिव ॥ 12 ॥
सम्मूढनिगमांस्तब्धां सङ्क्षिप्तविपणापणाम् ।
प्रच्छन्नशशिनक्षत्रां द्यामिवाम्बुधरैर्वृताम् ॥ 13 ॥
क्षीणपानोत्तमैर्भग्नैः शरावैरभिसंवृताम् ।
हतशौण्डामिव ध्वस्तांं पानभूमिमसंस्कृताम् ॥ 14 ॥
वृक्णभूमितलां निम्नां वृक्णपात्रैस्समावृताम् ।
उपयुक्तोदकां भग्नां प्रपां निपतितामिव ॥ 15 ॥
विपुलां विततां चैव युक्तपाशां तरस्विनाम् ।
भूमौ बाणैर्विनिष्कृत्तां पतितां ज्यामिवायुधात् ॥ 16 ॥
सहसा युद्धशौण्डेन हयारोहेण वाहिताम् ।
निहतां प्रतिसैन्येन वडवामिव पातिताम् ॥ 17 ॥
शुष्कतोयां महामत्स्यैः कूर्मैश्च बहुभिर्वृताम् ।
प्रभिन्नतटविस्तीर्णां वापीमिव हृतोत्पलाम् ॥ 18 ॥
पुरुषस्याप्रहृष्टस्य प्रतिषिद्धानुलेपनाम् ।
सन्तप्तामिव शोकेन गात्रयष्टिमभूषणाम् ॥ 19 ॥
प्रावृषि प्रविगाढायां प्रविष्टस्याभ्रमण्डलम् ।
प्रच्छन्नां नीलजीमूतैर्भास्करस्य प्रभामिव ॥ 20 ॥
भरतस्तु रथस्थ स्सन् श्रीमान्दशरथात्मजः ।
वाहयन्तं रथश्रेष्ठं सारथिं वाक्यमब्रवीत् ॥ 21 ॥
किं नु खल्वद्य गम्भीरो मूर्छितो न निशम्यते ।
यथापुरमयोध्यायां गीतवादित्रनिस्वनः ॥ 22 ॥
वारुणीमदगन्धश्च माल्यगन्धश्च मूर्छितः ।
धूपितागुरुगन्धश्च न प्रवाति समन्ततः ॥ 23 ॥
यानप्रवरघोषश्च स्निग्धश्च हयनिस्वनः ।
प्रमत्तगजनादश्च महांश्च रथनिस्वनः ॥ 24 ॥
नेदानीं श्रूयते पुर्यामस्यां रामे विवासिते ।
चन्दनागरुगन्धांश्च महार्हाश्च नवस्रजः ।
गते हि रामे तरुणा स्सन्तप्ता नोपभुञ्जते ॥ 25 ॥
बहिर्यात्रां न गच्छन्ति चित्रमाल्यधरा नराः ।
नोत्सवा स्सम्प्रवर्तन्ते रामशोकार्दिते पुरे ॥ 26 ॥
सह नूनं मम भ्रात्रा पुरस्यास्य द्युतिर्गता ।
न हि राजत्ययोध्येयं सासारेवार्जुनी क्षपा ॥ 27 ॥
कदा नु खलु मे भ्राता महोत्सव इवाऽगतः ।
जनयिष्यत्ययोध्यायां हर्षं ग्रीष्म इवाम्बुदः ॥ 28 ॥
तरुणैश्चारुवेषैश्च नरैरुन्नतगामिभिः ।
सम्पतद्भिरयोध्यायां नाभिभान्ति महापथाः ॥ 29 ॥
एवं बहुविधं जल्पन्विवेश वसतिं पितुः ।
तेन हीनां नरेन्द्रेण सिंहहीनां गुहामिव ॥ 30 ॥
तदा तदन्तः पुरमुञ्झितप्रभं सुरैरिवोत्सृष्टमभास्करं दिनम् ।
निरीक्ष्य सर्वं तु विविक्तमात्मवान्मुमोच बाष्पं भरतः सुदुःखितः ॥ 31 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे चतुर्दशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha caturdaśādhikaśatatamassargaḥ |
snigdhagambhīraghoṣeṇa syandanenopayānprabhuḥ |
ayodhyāṃ bharataḥ kṣipraṃ praviveśa mahāyaśāḥ || 1 ||
biḍālolūkacaritāmālīnanaravāraṇām |
timirābhyāhatāṃ kālīmaprakāśāṃ niśāmiva || 2 ||
rāhuśatroḥ priyāṃ patnīṃ śriyā prajvalitaprabhām |
graheṇābhyutthitenaikāṃ rohiṇīmiva pīḍitām || 3 ||
alpoṣṇakṣubdhasalilāṃ gharmottaptavihaṅgamām |
līnamīnajhaṣagrāhāṃ kṛśāṃ girinadīmiva || 4 ||
vidhūmāmiva hemābhāmadhvarāgne ssamutthitām |
havirabhyukṣitāṃ paścācchikhāṃ vipralayaṃ gatām || 5 ||
vidhvastakavacāṃ rugṇagajavājirathadhvajām |
hatapravīrāmāpannāṃ camūmiva mahāhave || 6 ||
saphenāṃ sasvanāṃ bhūtvā sāgarasya samutthitām |
praśāntamārutoddhūtāṃ jalormimiva nissvanām || 7 ||
tyaktāṃ yajñāyudhaiḥ sarvairabhirūpaiśca yājakaiḥ |
sutyākāle sunirvṛtte vediṃ gataravāmiva || 8 ||
goṣṭhamadhye sthitāmārtāmacarantīṃ tṛṇaṃ navam |
govṛṣeṇa parityaktāṃ gavāṃ paktimivotsukām || 9 ||
prabhākarādyai ssusnigdhaiḥ prajvaladbhirivottamaiḥ |
viyuktāṃ maṇibhirjātyairnavāṃ muktāvalīmiva || 10 ||
sahasā calitāṃ sthānānmahīṃ puṇyakṣayādgatām |
saṃvṛtadyutivistārāṃ tārāmiva divaścyutām || 11 ||
puṣpanaddhāṃ vasantānte mattabhramaranāditām |
drutadāvāgni vipluṣṭāṃ klāntāṃ vanalatāmiva || 12 ||
sammūḍhanigamāṃstabdhāṃ saṅkṣiptavipaṇāpaṇām |
pracchannaśaśinakṣatrāṃ dyāmivāmbudharairvṛtām || 13 ||
kṣīṇapānottamairbhagnaiḥ śarāvairabhisaṃvṛtām |
hataśauṇḍāmiva dhvastāṃṃ pānabhūmimasaṃskṛtām || 14 ||
vṛkṇabhūmitalāṃ nimnāṃ vṛkṇapātraissamāvṛtām |
upayuktodakāṃ bhagnāṃ prapāṃ nipatitāmiva || 15 ||
vipulāṃ vitatāṃ caiva yuktapāśāṃ tarasvinām |
bhūmau bāṇairviniṣkṛttāṃ patitāṃ jyāmivāyudhāt || 16 ||
sahasā yuddhaśauṇḍena hayāroheṇa vāhitām |
nihatāṃ pratisainyena vaḍavāmiva pātitām || 17 ||
śuṣkatoyāṃ mahāmatsyaiḥ kūrmaiśca bahubhirvṛtām |
prabhinnataṭavistīrṇāṃ vāpīmiva hṛtotpalām || 18 ||
puruṣasyāprahṛṣṭasya pratiṣiddhānulepanām |
santaptāmiva śokena gātrayaṣṭimabhūṣaṇām || 19 ||
prāvṛṣi pravigāḍhāyāṃ praviṣṭasyābhramaṇḍalam |
pracchannāṃ nīlajīmūtairbhāskarasya prabhāmiva || 20 ||
bharatastu rathastha ssan śrīmāndaśarathātmajaḥ |
vāhayantaṃ rathaśreṣṭhaṃ sārathiṃ vākyamabravīt || 21 ||
kiṃ nu khalvadya gambhīro mūrchito na niśamyate |
yathāpuramayodhyāyāṃ gītavāditranisvanaḥ || 22 ||
vāruṇīmadagandhaśca mālyagandhaśca mūrchitaḥ |
dhūpitāgurugandhaśca na pravāti samantataḥ || 23 ||
yānapravaraghoṣaśca snigdhaśca hayanisvanaḥ |
pramattagajanādaśca mahāṃśca rathanisvanaḥ || 24 ||
nedānīṃ śrūyate puryāmasyāṃ rāme vivāsite |
candanāgarugandhāṃśca mahārhāśca navasrajaḥ |
gate hi rāme taruṇā ssantaptā nopabhuñjate || 25 ||
bahiryātrāṃ na gacchanti citramālyadharā narāḥ |
notsavā ssampravartante rāmaśokārdite pure || 26 ||
saha nūnaṃ mama bhrātrā purasyāsya dyutirgatā |
na hi rājatyayodhyeyaṃ sāsārevārjunī kṣapā || 27 ||
kadā nu khalu me bhrātā mahotsava ivā'gataḥ |
janayiṣyatyayodhyāyāṃ harṣaṃ grīṣma ivāmbudaḥ || 28 ||
taruṇaiścāruveṣaiśca narairunnatagāmibhiḥ |
sampatadbhirayodhyāyāṃ nābhibhānti mahāpathāḥ || 29 ||
evaṃ bahuvidhaṃ jalpanviveśa vasatiṃ pituḥ |
tena hīnāṃ narendreṇa siṃhahīnāṃ guhāmiva || 30 ||
tadā tadantaḥ puramuñjhitaprabhaṃ surairivotsṛṣṭamabhāskaraṃ dinam |
nirīkṣya sarvaṃ tu viviktamātmavānmumoca bāṣpaṃ bharataḥ suduḥkhitaḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe caturdaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.