શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।
અથ અષ્ટનવતિતમસ્સર્ગઃ ।
નિવેશ્ય સેનાં તુ વિભુઃ પદ્ભ્યાં પાદવતાં વરઃ ।
અભિગન્તું સ કાકુત્થ્સમિયેષ ગુરુવર્તકમ્ ॥ 1 ॥
નિવિષ્ટમાત્રે સૈન્યે તુ યથોદ્દેશં વિનીતવત્ ।
ભરતો ભ્રાતરં વાક્યં શત્રુઘ્નમિદમબ્રવીત્ ॥ 2 ॥
ક્ષિપ્રં વનમિદં સૌમ્ય નરસઙ્ઘૈ સ્સમન્તતઃ ।
લુબ્ધૈશ્ચ સહિતૈરેભિ સ્ત્વમન્વેષિતુમર્હસિ ॥ 3 ॥
ગુહો જ્ઞાતિસહસ્રેણ શરચાપાસિધારિણા ।
સમન્વેષતુ કાકુત્સ્થમસ્મિન્ પરિવૃતસ્સ્વયમ્ ॥ 4 ॥
અમાત્યૈ સ્સહ પૌરૈશ્ચ ગુરુભિશ્ચ દ્વિજાતિભિઃ ।
વનં સર્વં ચરિષ્યામિ પદ્ભ્યાં પરિવૃત સ્સ્વયમ્ ॥ 5 ॥
યાવન્ન રામં દ્રક્ષ્યામિ લક્ષ્મણં વા મહાબલમ્ ।
વૈદેહીં ચ મહાભાગાં ન મે શાન્તિર્ભવિષ્યતિ ॥ 6 ॥
યાવન્ન ચન્દ્રસઙ્કાશં દ્રક્ષ્યામિ શુભમાનનમ્ ।
ભ્રાતુઃ પદ્મપલાશાક્ષં ન મે શાન્તિર્ભવિષ્યતિ ॥ 7 ॥
યાવન્ન ચરણૌ ભ્રાતુઃ પાર્થિવવ્યઞ્જનાન્વિતૌ ।
શિરસા ધારયિષ્યામિ ન મે શાન્તિર્ભવિષ્યતિ ॥ 8 ॥
યાવન્ન રાજ્યે રાજ્યાર્હઃ પિતૃપૈતામહે સ્થિતઃ ।
અભિષેકજલક્લિન્નો ન મે શાન્તિર્ભવિષ્યતિ ॥ 9 ॥
સિદ્ધાર્થઃ ખલુ સૌમિત્રિર્યશ્ચન્દ્રવિમલોપમમ્ ।
મુખં પશ્યતિ રામસ્ય રાજીવાક્ષં મહાદ્યુતિ ॥ 10 ॥
કૃતકૃત્યા મહાભાગા વૈદેહી જનકાત્મજા ।
ભર્તારં સાગરાન્તાયાઃ પૃથિવ્યા યાનુગચ્છતિ ॥ 11 ॥
સુભગશ્ચિત્રકૂટોઽસૌ ગિરિરાજોપમો ગિરિઃ ।
યસ્મિન્વસતિ કાકુત્સ્થઃ કુબેર ઇવ નન્દને ॥ 12 ॥
કૃતકાર્યમિદં દુર્ગં વનં વ્યાલનિષેવિતમ્ ।
યદધ્યાસ્તે મહાતેજા રામ શ્શસ્ત્રભૃતાં વરઃ ॥ 13 ॥
એવમુક્ત્વા મહાતેજા ભરતઃ પુરષર્ષભઃ ।
પદ્ભ્યામેવ મહાબાહુઃ પ્રવિવેશ મહાદ્વનમ્ ॥ 14 ॥
સ તાનિ દ્રુમજાલાનિ જાતાનિ ગિરિસાનુષુ ।
પુષ્પિતાગ્રાણિ મધ્યેન જગામ વદતાં વરઃ ॥ 15 ॥
સ ગિરેશ્ચિત્રકૂટસ્ય સાલમાસાદ્ય પુષ્પિતમ્ ।
રામાશ્રમગતસ્યાગ્નેર્દદર્શ ધ્વજમુચ્છ્રિતમ્ ॥ 16 ॥
તં દૃષ્ટ્વા ભરત શ્રીમાન્મુમોદ સહ બાન્ધવઃ ।
અત્ર રામ ઇતિ જ્ઞાત્વા ગતઃ પારમિવામ્ભસઃ ॥ 17 ॥
સ ચિત્રકૂટે તુ ગિરૌ નિશમ્યવ રામાશ્રમં પુણ્યજનોપપન્નમ્ ।
ગુહેન સાર્ધં ત્વરિતો જગામ પુનર્નિવેશ્યૈવ ચમૂં મહાત્મા ॥ 18 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે અષ્ટનવતિતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭanavatitamassargaḥ |
niveśya senāṃ tu vibhuḥ padbhyāṃ pādavatāṃ varaḥ |
abhigantuṃ sa kākutthsamiyeṣa guruvartakam || 1 ||
niviṣṭamātre sainye tu yathoddeśaṃ vinītavat |
bharato bhrātaraṃ vākyaṃ śatrughnamidamabravīt || 2 ||
kṣipraṃ vanamidaṃ saumya narasaṅghai ssamantataḥ |
lubdhaiśca sahitairebhi stvamanveṣitumarhasi || 3 ||
guho jñātisahasreṇa śaracāpāsidhāriṇā |
samanveṣatu kākutsthamasmin parivṛtassvayam || 4 ||
amātyai ssaha pauraiśca gurubhiśca dvijātibhiḥ |
vanaṃ sarvaṃ cariṣyāmi padbhyāṃ parivṛta ssvayam || 5 ||
yāvanna rāmaṃ drakṣyāmi lakṣmaṇaṃ vā mahābalam |
vaidehīṃ ca mahābhāgāṃ na me śāntirbhaviṣyati || 6 ||
yāvanna candrasaṅkāśaṃ drakṣyāmi śubhamānanam |
bhrātuḥ padmapalāśākṣaṃ na me śāntirbhaviṣyati || 7 ||
yāvanna caraṇau bhrātuḥ pārthivavyañjanānvitau |
śirasā dhārayiṣyāmi na me śāntirbhaviṣyati || 8 ||
yāvanna rājye rājyārhaḥ pitṛpaitāmahe sthitaḥ |
abhiṣekajalaklinno na me śāntirbhaviṣyati || 9 ||
siddhārthaḥ khalu saumitriryaścandravimalopamam |
mukhaṃ paśyati rāmasya rājīvākṣaṃ mahādyuti || 10 ||
kṛtakṛtyā mahābhāgā vaidehī janakātmajā |
bhartāraṃ sāgarāntāyāḥ pṛthivyā yānugacchati || 11 ||
subhagaścitrakūṭo'sau girirājopamo giriḥ |
yasminvasati kākutsthaḥ kubera iva nandane || 12 ||
kṛtakāryamidaṃ durgaṃ vanaṃ vyālaniṣevitam |
yadadhyāste mahātejā rāma śśastrabhṛtāṃ varaḥ || 13 ||
evamuktvā mahātejā bharataḥ puraṣarṣabhaḥ |
padbhyāmeva mahābāhuḥ praviveśa mahādvanam || 14 ||
sa tāni drumajālāni jātāni girisānuṣu |
puṣpitāgrāṇi madhyena jagāma vadatāṃ varaḥ || 15 ||
sa gireścitrakūṭasya sālamāsādya puṣpitam |
rāmāśramagatasyāgnerdadarśa dhvajamucchritam || 16 ||
taṃ dṛṣṭvā bharata śrīmānmumoda saha bāndhavaḥ |
atra rāma iti jñātvā gataḥ pāramivāmbhasaḥ || 17 ||
sa citrakūṭe tu girau niśamyava rāmāśramaṃ puṇyajanopapannam |
guhena sārdhaṃ tvarito jagāma punarniveśyaiva camūṃ mahātmā || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭanavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ अष्टनवतितमस्सर्गः ।
निवेश्य सेनां तु विभुः पद्भ्यां पादवतां वरः ।
अभिगन्तुं स काकुत्थ्समियेष गुरुवर्तकम् ॥ 1 ॥
निविष्टमात्रे सैन्ये तु यथोद्देशं विनीतवत् ।
भरतो भ्रातरं वाक्यं शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥ 2 ॥
क्षिप्रं वनमिदं सौम्य नरसङ्घै स्समन्ततः ।
लुब्धैश्च सहितैरेभि स्त्वमन्वेषितुमर्हसि ॥ 3 ॥
गुहो ज्ञातिसहस्रेण शरचापासिधारिणा ।
समन्वेषतु काकुत्स्थमस्मिन् परिवृतस्स्वयम् ॥ 4 ॥
अमात्यै स्सह पौरैश्च गुरुभिश्च द्विजातिभिः ।
वनं सर्वं चरिष्यामि पद्भ्यां परिवृत स्स्वयम् ॥ 5 ॥
यावन्न रामं द्रक्ष्यामि लक्ष्मणं वा महाबलम् ।
वैदेहीं च महाभागां न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 6 ॥
यावन्न चन्द्रसङ्काशं द्रक्ष्यामि शुभमाननम् ।
भ्रातुः पद्मपलाशाक्षं न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 7 ॥
यावन्न चरणौ भ्रातुः पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ ।
शिरसा धारयिष्यामि न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 8 ॥
यावन्न राज्ये राज्यार्हः पितृपैतामहे स्थितः ।
अभिषेकजलक्लिन्नो न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 9 ॥
सिद्धार्थः खलु सौमित्रिर्यश्चन्द्रविमलोपमम् ।
मुखं पश्यति रामस्य राजीवाक्षं महाद्युति ॥ 10 ॥
कृतकृत्या महाभागा वैदेही जनकात्मजा ।
भर्तारं सागरान्तायाः पृथिव्या यानुगच्छति ॥ 11 ॥
सुभगश्चित्रकूटोऽसौ गिरिराजोपमो गिरिः ।
यस्मिन्वसति काकुत्स्थः कुबेर इव नन्दने ॥ 12 ॥
कृतकार्यमिदं दुर्गं वनं व्यालनिषेवितम् ।
यदध्यास्ते महातेजा राम श्शस्त्रभृतां वरः ॥ 13 ॥
एवमुक्त्वा महातेजा भरतः पुरषर्षभः ।
पद्भ्यामेव महाबाहुः प्रविवेश महाद्वनम् ॥ 14 ॥
स तानि द्रुमजालानि जातानि गिरिसानुषु ।
पुष्पिताग्राणि मध्येन जगाम वदतां वरः ॥ 15 ॥
स गिरेश्चित्रकूटस्य सालमासाद्य पुष्पितम् ।
रामाश्रमगतस्याग्नेर्ददर्श ध्वजमुच्छ्रितम् ॥ 16 ॥
तं दृष्ट्वा भरत श्रीमान्मुमोद सह बान्धवः ।
अत्र राम इति ज्ञात्वा गतः पारमिवाम्भसः ॥ 17 ॥
स चित्रकूटे तु गिरौ निशम्यव रामाश्रमं पुण्यजनोपपन्नम् ।
गुहेन सार्धं त्वरितो जगाम पुनर्निवेश्यैव चमूं महात्मा ॥ 18 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे अष्टनवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭanavatitamassargaḥ |
niveśya senāṃ tu vibhuḥ padbhyāṃ pādavatāṃ varaḥ |
abhigantuṃ sa kākutthsamiyeṣa guruvartakam || 1 ||
niviṣṭamātre sainye tu yathoddeśaṃ vinītavat |
bharato bhrātaraṃ vākyaṃ śatrughnamidamabravīt || 2 ||
kṣipraṃ vanamidaṃ saumya narasaṅghai ssamantataḥ |
lubdhaiśca sahitairebhi stvamanveṣitumarhasi || 3 ||
guho jñātisahasreṇa śaracāpāsidhāriṇā |
samanveṣatu kākutsthamasmin parivṛtassvayam || 4 ||
amātyai ssaha pauraiśca gurubhiśca dvijātibhiḥ |
vanaṃ sarvaṃ cariṣyāmi padbhyāṃ parivṛta ssvayam || 5 ||
yāvanna rāmaṃ drakṣyāmi lakṣmaṇaṃ vā mahābalam |
vaidehīṃ ca mahābhāgāṃ na me śāntirbhaviṣyati || 6 ||
yāvanna candrasaṅkāśaṃ drakṣyāmi śubhamānanam |
bhrātuḥ padmapalāśākṣaṃ na me śāntirbhaviṣyati || 7 ||
yāvanna caraṇau bhrātuḥ pārthivavyañjanānvitau |
śirasā dhārayiṣyāmi na me śāntirbhaviṣyati || 8 ||
yāvanna rājye rājyārhaḥ pitṛpaitāmahe sthitaḥ |
abhiṣekajalaklinno na me śāntirbhaviṣyati || 9 ||
siddhārthaḥ khalu saumitriryaścandravimalopamam |
mukhaṃ paśyati rāmasya rājīvākṣaṃ mahādyuti || 10 ||
kṛtakṛtyā mahābhāgā vaidehī janakātmajā |
bhartāraṃ sāgarāntāyāḥ pṛthivyā yānugacchati || 11 ||
subhagaścitrakūṭo'sau girirājopamo giriḥ |
yasminvasati kākutsthaḥ kubera iva nandane || 12 ||
kṛtakāryamidaṃ durgaṃ vanaṃ vyālaniṣevitam |
yadadhyāste mahātejā rāma śśastrabhṛtāṃ varaḥ || 13 ||
evamuktvā mahātejā bharataḥ puraṣarṣabhaḥ |
padbhyāmeva mahābāhuḥ praviveśa mahādvanam || 14 ||
sa tāni drumajālāni jātāni girisānuṣu |
puṣpitāgrāṇi madhyena jagāma vadatāṃ varaḥ || 15 ||
sa gireścitrakūṭasya sālamāsādya puṣpitam |
rāmāśramagatasyāgnerdadarśa dhvajamucchritam || 16 ||
taṃ dṛṣṭvā bharata śrīmānmumoda saha bāndhavaḥ |
atra rāma iti jñātvā gataḥ pāramivāmbhasaḥ || 17 ||
sa citrakūṭe tu girau niśamyava rāmāśramaṃ puṇyajanopapannam |
guhena sārdhaṃ tvarito jagāma punarniveśyaiva camūṃ mahātmā || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭanavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.