Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।
અથ ત્રિંશસ્સર્ગઃ ।
Shloka 1
સાન્ત્વ્યમાના તુ રામેણ મૈથિલી જનકાત્મજા ।
વનવાસનિમિત્તાય ભર્તારમિદમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
વનવાસનિમિત્તાય ભર્તારમિદમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
sāntvyamānā tu rāmeṇa maithilī janakātmajā |
vanavāsanimittāya bhartāramidamabravīt || 1 ||
vanavāsanimittāya bhartāramidamabravīt || 1 ||
Shloka 2
સા તમુત્તમસંવિગ્ના સીતા વિપુલવક્ષસમ્ ।
પ્રણયાચ્ચાભિમાનાચ્ચ પરિચિક્ષેપ રાઘવમ્ ॥ 2 ॥
પ્રણયાચ્ચાભિમાનાચ્ચ પરિચિક્ષેપ રાઘવમ્ ॥ 2 ॥
sā tamuttamasaṃvignā sītā vipulavakṣasam |
praṇayāccābhimānācca paricikṣepa rāghavam || 2 ||
praṇayāccābhimānācca paricikṣepa rāghavam || 2 ||
Shloka 3
કિં ત્વાઽમન્યત વૈદેહઃ પિતા મે મિથિલાધિપઃ ।
રામ જામાતરં પ્રાપ્ય સ્ત્રિયં પુરુષવિગ્રહમ્ ॥ 3 ॥
રામ જામાતરં પ્રાપ્ય સ્ત્રિયં પુરુષવિગ્રહમ્ ॥ 3 ॥
kiṃ tvā'manyata vaidehaḥ pitā me mithilādhipaḥ |
rāma jāmātaraṃ prāpya striyaṃ puruṣavigraham || 3 ||
rāma jāmātaraṃ prāpya striyaṃ puruṣavigraham || 3 ||
Shloka 4
અનૃતં બત લોકોઽયમજ્ઞાનાદ્યદિ વક્ષ્યતિ ।
તેજો નાસ્તિ પરં રામે તપતીવ દિવાકરે ॥ 4 ॥
તેજો નાસ્તિ પરં રામે તપતીવ દિવાકરે ॥ 4 ॥
anṛtaṃ bata loko'yamajñānādyadi vakṣyati |
tejo nāsti paraṃ rāme tapatīva divākare || 4 ||
tejo nāsti paraṃ rāme tapatīva divākare || 4 ||
Shloka 5
કિં હિ કૃત્વા વિષણ્ણસ્ત્વં કુતો વા ભયમસ્તિ તે ।
યત્પરિત્યક્તુકામસ્ત્વં મામનન્યપરાયણામ્ ॥ 5 ॥
યત્પરિત્યક્તુકામસ્ત્વં મામનન્યપરાયણામ્ ॥ 5 ॥
kiṃ hi kṛtvā viṣaṇṇastvaṃ kuto vā bhayamasti te |
yatparityaktukāmastvaṃ māmananyaparāyaṇām || 5 ||
yatparityaktukāmastvaṃ māmananyaparāyaṇām || 5 ||
Shloka 6
દ્યુમત્સેનસુતં વીર સત્યવન્તમનુવ્રતામ્ ।
સાવિત્રીમિવ માં વિદ્ધિ ત્વમાત્મવશવર્તિનીમ્ ॥ 6 ॥
સાવિત્રીમિવ માં વિદ્ધિ ત્વમાત્મવશવર્તિનીમ્ ॥ 6 ॥
dyumatsenasutaṃ vīra satyavantamanuvratām |
sāvitrīmiva māṃ viddhi tvamātmavaśavartinīm || 6 ||
sāvitrīmiva māṃ viddhi tvamātmavaśavartinīm || 6 ||
Shloka 7
ન ત્વહં મનસાઽપ્યન્યં દ્રષ્ટાઽસ્મિ ત્વદૃતેઽનઘ ।
ત્વયા રાઘવ ગચ્છેયં યથાઽન્યા કુલપાંસિની ॥ 7 ॥
ત્વયા રાઘવ ગચ્છેયં યથાઽન્યા કુલપાંસિની ॥ 7 ॥
na tvahaṃ manasā'pyanyaṃ draṣṭā'smi tvadṛte'nagha |
tvayā rāghava gaccheyaṃ yathā'nyā kulapāṃsinī || 7 ||
tvayā rāghava gaccheyaṃ yathā'nyā kulapāṃsinī || 7 ||
Shloka 8
સ્વયં તુ ભાર્યાં કૌમારીં ચિરમધ્યુષિતાં સતીમ્ ।
શૈલૂષ ઇવ માં રામ પરેભ્યો દાતુમિચ્છસિ ॥ 8 ॥
શૈલૂષ ઇવ માં રામ પરેભ્યો દાતુમિચ્છસિ ॥ 8 ॥
svayaṃ tu bhāryāṃ kaumārīṃ ciramadhyuṣitāṃ satīm |
śailūṣa iva māṃ rāma parebhyo dātumicchasi || 8 ||
śailūṣa iva māṃ rāma parebhyo dātumicchasi || 8 ||
Shloka 9
યસ્ય પથ્યં ચ રામાઽત્થ યસ્ય ચાર્થેઽવરુધ્યસે ।
ત્વં તસ્ય ભવ વશ્યશ્ચ વિધેયશ્ચ સદાઽનઘ ॥ 9 ॥
ત્વં તસ્ય ભવ વશ્યશ્ચ વિધેયશ્ચ સદાઽનઘ ॥ 9 ॥
yasya pathyaṃ ca rāmā'ttha yasya cārthe'varudhyase |
tvaṃ tasya bhava vaśyaśca vidheyaśca sadā'nagha || 9 ||
tvaṃ tasya bhava vaśyaśca vidheyaśca sadā'nagha || 9 ||
Shloka 10
સ મામનાદાય વનં ન ત્વં પ્રસ્થાતુમર્હસિ ।
તપો વા યદિ વાઽરણ્યં સ્વર્ગો વા સ્યાત્સહ મે ત્વયા ॥ 10 ॥
તપો વા યદિ વાઽરણ્યં સ્વર્ગો વા સ્યાત્સહ મે ત્વયા ॥ 10 ॥
sa māmanādāya vanaṃ na tvaṃ prasthātumarhasi |
tapo vā yadi vā'raṇyaṃ svargo vā syātsaha me tvayā || 10 ||
tapo vā yadi vā'raṇyaṃ svargo vā syātsaha me tvayā || 10 ||
Shloka 11
ન ચ મે ભવિતા તત્ર કશ્ચિત્પથિ પરિશ્રમઃ ।
પૃષ્ઠતસ્તવ ગચ્છન્ત્યા વિહારશયનેષ્વિવ ॥ 11 ॥
પૃષ્ઠતસ્તવ ગચ્છન્ત્યા વિહારશયનેષ્વિવ ॥ 11 ॥
na ca me bhavitā tatra kaścitpathi pariśramaḥ |
pṛṣṭhatastava gacchantyā vihāraśayaneṣviva || 11 ||
pṛṣṭhatastava gacchantyā vihāraśayaneṣviva || 11 ||
Shloka 12
કુશકાશશરેષીકા યે ચ કણ્ટકિનો દ્રુમાઃ ।
તૂલાજિનસમસ્પર્શા માર્ગે મમ સહ ત્વયા ॥ 12 ॥
તૂલાજિનસમસ્પર્શા માર્ગે મમ સહ ત્વયા ॥ 12 ॥
kuśakāśaśareṣīkā ye ca kaṇṭakino drumāḥ |
tūlājinasamasparśā mārge mama saha tvayā || 12 ||
tūlājinasamasparśā mārge mama saha tvayā || 12 ||
Shloka 13
મહાવાતસમુદ્ધૂતં યન્મામપકરિષ્યતિ ।
રજો રમણ તન્મન્યે પરાર્થ્યમિવ ચન્દનમ્ ॥ 13 ॥
રજો રમણ તન્મન્યે પરાર્થ્યમિવ ચન્દનમ્ ॥ 13 ॥
mahāvātasamuddhūtaṃ yanmāmapakariṣyati |
rajo ramaṇa tanmanye parārthyamiva candanam || 13 ||
rajo ramaṇa tanmanye parārthyamiva candanam || 13 ||
Shloka 14
શાદ્વલેષુ યથા શિશ્યે વનાન્તે વનગોચર ।
કુથાસ્તરણતલ્પેષુ કિં સ્યાત્સુખતરં તતઃ ॥ 14 ॥
કુથાસ્તરણતલ્પેષુ કિં સ્યાત્સુખતરં તતઃ ॥ 14 ॥
śādvaleṣu yathā śiśye vanānte vanagocara |
kuthāstaraṇatalpeṣu kiṃ syātsukhataraṃ tataḥ || 14 ||
kuthāstaraṇatalpeṣu kiṃ syātsukhataraṃ tataḥ || 14 ||
Shloka 15
પત્રં મૂલં ફલં યત્ત્વમલ્પં વા યદિ વા બહુ ।
દાસ્યસિ સ્વયમાહૃત્ય તન્મેઽમૃતરસોપમમ્ ॥ 15 ॥
દાસ્યસિ સ્વયમાહૃત્ય તન્મેઽમૃતરસોપમમ્ ॥ 15 ॥
patraṃ mūlaṃ phalaṃ yattvamalpaṃ vā yadi vā bahu |
dāsyasi svayamāhṛtya tanme'mṛtarasopamam || 15 ||
dāsyasi svayamāhṛtya tanme'mṛtarasopamam || 15 ||
Shloka 16
ન માતુર્ન પિતુસ્તત્ર સ્મરિષ્યામિ ન વેશ્મનઃ ।
આર્તવાન્યુપભુઞ્જાના પુષ્પાણિ ચ ફલાનિ ચ ॥ 16 ॥
આર્તવાન્યુપભુઞ્જાના પુષ્પાણિ ચ ફલાનિ ચ ॥ 16 ॥
na māturna pitustatra smariṣyāmi na veśmanaḥ |
ārtavānyupabhuñjānā puṣpāṇi ca phalāni ca || 16 ||
ārtavānyupabhuñjānā puṣpāṇi ca phalāni ca || 16 ||
Shloka 17
ન ચ તત્ર તતઃ કિઞ્ચિદ્દ્રષ્ટુમર્હસિ વિપ્રિયમ્ ।
મત્કૃતે ન ચ તે શોકો ન ભવિષ્યામિ દુર્ભરા ॥ 17 ॥
મત્કૃતે ન ચ તે શોકો ન ભવિષ્યામિ દુર્ભરા ॥ 17 ॥
na ca tatra tataḥ kiñciddraṣṭumarhasi vipriyam |
matkṛte na ca te śoko na bhaviṣyāmi durbharā || 17 ||
matkṛte na ca te śoko na bhaviṣyāmi durbharā || 17 ||
ય સ્ત્વયા સહ સ સ્વર્ગો નિરયો યસ્ત્વયા વિના ।
ya stvayā saha sa svargo nirayo yastvayā vinā |
ઇતિ જાનન્પરાં પ્રીતિં ગચ્છ રામ મયા સહ ॥ 18 ॥
Shloka 19
અથ મામેવમવ્યગ્રાં વનં નૈવ નયિષ્યતિ ।
વિષમદ્યૈવ પાસ્યામિ મા વિશં દ્વિષતાં ગમમ્ ॥ 19 ॥
વિષમદ્યૈવ પાસ્યામિ મા વિશં દ્વિષતાં ગમમ્ ॥ 19 ॥
atha māmevamavyagrāṃ vanaṃ naiva nayiṣyati |
viṣamadyaiva pāsyāmi mā viśaṃ dviṣatāṃ gamam || 19 ||
viṣamadyaiva pāsyāmi mā viśaṃ dviṣatāṃ gamam || 19 ||
Shloka 20
પશ્ચાદપિ હિ દુઃખેન મમ નૈવાસ્તિ જીવિતમ્ ।
ઉજ્ઝિતાયાસ્ત્વયા નાથ તદૈવ મરણં વરમ્ ॥ 20 ॥
ઉજ્ઝિતાયાસ્ત્વયા નાથ તદૈવ મરણં વરમ્ ॥ 20 ॥
paścādapi hi duḥkhena mama naivāsti jīvitam |
ujjhitāyāstvayā nātha tadaiva maraṇaṃ varam || 20 ||
ujjhitāyāstvayā nātha tadaiva maraṇaṃ varam || 20 ||
Shloka 21
ઇમં હિ સહિતું શોકં મુહૂર્તમપિ નોત્સહે ।
કિં પુનર્દશવર્ષાણિ ત્રીણિ ચૈકં ચ દુઃખિતા ॥ 21 ॥
કિં પુનર્દશવર્ષાણિ ત્રીણિ ચૈકં ચ દુઃખિતા ॥ 21 ॥
imaṃ hi sahituṃ śokaṃ muhūrtamapi notsahe |
kiṃ punardaśavarṣāṇi trīṇi caikaṃ ca duḥkhitā || 21 ||
kiṃ punardaśavarṣāṇi trīṇi caikaṃ ca duḥkhitā || 21 ||
ઇતિ સા શોકસન્તપ્તા વિલપ્ય કરુણં બહુ ।
ચુક્રોશ પતિમાયસ્તા ભૃશમાલિઙ્ગ્ય સસ્વરમ્ ॥ 22 ॥
ચુક્રોશ પતિમાયસ્તા ભૃશમાલિઙ્ગ્ય સસ્વરમ્ ॥ 22 ॥
Shloka 23
સા વિદ્ધા બહુભિર્વાક્યૈર્દિગ્ધૈરિવ ગજાઙ્ગના ।
ચિરસન્નિયતં બાષ્પં મુમોચાગ્નિમિવારણિઃ ॥ 23 ॥
ચિરસન્નિયતં બાષ્પં મુમોચાગ્નિમિવારણિઃ ॥ 23 ॥
sā viddhā bahubhirvākyairdigdhairiva gajāṅganā |
cirasanniyataṃ bāṣpaṃ mumocāgnimivāraṇiḥ || 23 ||
cirasanniyataṃ bāṣpaṃ mumocāgnimivāraṇiḥ || 23 ||
Shloka 24
તસ્યા સ્ફટિકસઙ્કાશં વારિ સન્તાપસમ્ભવમ્ ।
નેત્રાભ્યાં પરિસુસ્રાવ પઙ્કજાભ્યામિવોદકમ્ ॥ 24 ॥
નેત્રાભ્યાં પરિસુસ્રાવ પઙ્કજાભ્યામિવોદકમ્ ॥ 24 ॥
tasyā sphaṭikasaṅkāśaṃ vāri santāpasambhavam |
netrābhyāṃ parisusrāva paṅkajābhyāmivodakam || 24 ||
netrābhyāṃ parisusrāva paṅkajābhyāmivodakam || 24 ||
Shloka 25
તચ્ચૈવામલચન્દ્રાભં મુખમાયતલોચનમ્ ।
પર્યશુષ્યત બાષ્પેણ જલોદ્ધૃતમિવામ્બુજમ્ ॥ 25 ॥
પર્યશુષ્યત બાષ્પેણ જલોદ્ધૃતમિવામ્બુજમ્ ॥ 25 ॥
taccaivāmalacandrābhaṃ mukhamāyatalocanam |
paryaśuṣyata bāṣpeṇa jaloddhṛtamivāmbujam || 25 ||
paryaśuṣyata bāṣpeṇa jaloddhṛtamivāmbujam || 25 ||
Shloka 26
તાં પરિષ્વજ્ય બાહુભ્યાં વિસઞ્જ્ઞામિવ દુઃખિતામ્ ।
ઉવાચ વચનં રામઃ પરિવિશ્વાસયંસ્તદા ॥ 26 ॥
ઉવાચ વચનં રામઃ પરિવિશ્વાસયંસ્તદા ॥ 26 ॥
tāṃ pariṣvajya bāhubhyāṃ visañjñāmiva duḥkhitām |
uvāca vacanaṃ rāmaḥ pariviśvāsayaṃstadā || 26 ||
uvāca vacanaṃ rāmaḥ pariviśvāsayaṃstadā || 26 ||
Shloka 27
ન દેવિ તવ દુઃખેન સ્વર્ગમપ્યભિરોચયે ।
ન હિ મેઽસ્તિ ભયં કિઞ્ચિત્સ્વયમ્ભોરિવ સર્વતઃ ॥ 27 ॥
ન હિ મેઽસ્તિ ભયં કિઞ્ચિત્સ્વયમ્ભોરિવ સર્વતઃ ॥ 27 ॥
na devi tava duḥkhena svargamapyabhirocaye |
na hi me'sti bhayaṃ kiñcitsvayambhoriva sarvataḥ || 27 ||
na hi me'sti bhayaṃ kiñcitsvayambhoriva sarvataḥ || 27 ||
Shloka 28
તવ સર્વમભિપ્રાયમવિજ્ઞાય શુભાનને ।
વાસં ન રોચયેઽરણ્યે શક્તિમાનપિ રક્ષણે ॥ 28 ॥
વાસં ન રોચયેઽરણ્યે શક્તિમાનપિ રક્ષણે ॥ 28 ॥
tava sarvamabhiprāyamavijñāya śubhānane |
vāsaṃ na rocaye'raṇye śaktimānapi rakṣaṇe || 28 ||
vāsaṃ na rocaye'raṇye śaktimānapi rakṣaṇe || 28 ||
Shloka 29
યત્સૃષ્ટાઽસિ મયા સાર્ધં વનવાસાય મૈથિલિ ।
ન વિહાતું મયા શક્યા કીર્તિરાત્મવતા યથા ॥ 29 ॥
ન વિહાતું મયા શક્યા કીર્તિરાત્મવતા યથા ॥ 29 ॥
yatsṛṣṭā'si mayā sārdhaṃ vanavāsāya maithili |
na vihātuṃ mayā śakyā kīrtirātmavatā yathā || 29 ||
na vihātuṃ mayā śakyā kīrtirātmavatā yathā || 29 ||
Shloka 30
ધર્મસ્તુ ગજનાસોરુ સદ્ભિરાચરિતઃ પુરા ।
તં ચાહમનુવર્તેઽદ્ય યથા સૂર્યં સુવર્ચલા ॥ 30 ॥
તં ચાહમનુવર્તેઽદ્ય યથા સૂર્યં સુવર્ચલા ॥ 30 ॥
dharmastu gajanāsoru sadbhirācaritaḥ purā |
taṃ cāhamanuvarte'dya yathā sūryaṃ suvarcalā || 30 ||
taṃ cāhamanuvarte'dya yathā sūryaṃ suvarcalā || 30 ||
Shloka 31
ન ખલ્વહં ન ગચ્છેયં વનં જનકનન્દિનિ ।
વચનં તન્નયતિ માં પિતુ સ્સત્યોપબૃંહિતમ્ ॥ 31 ॥
વચનં તન્નયતિ માં પિતુ સ્સત્યોપબૃંહિતમ્ ॥ 31 ॥
na khalvahaṃ na gaccheyaṃ vanaṃ janakanandini |
vacanaṃ tannayati māṃ pitu ssatyopabṛṃhitam || 31 ||
vacanaṃ tannayati māṃ pitu ssatyopabṛṃhitam || 31 ||
Shloka 32
એષ ધર્મસ્તુ સુશ્રોણિ પિતુર્માતુશ્ચ વશ્યતા ।
અતશ્ચ તં વ્યતિક્રમ્ય નાહં જીવિતુમુત્સહે ॥ 32 ॥
અતશ્ચ તં વ્યતિક્રમ્ય નાહં જીવિતુમુત્સહે ॥ 32 ॥
eṣa dharmastu suśroṇi piturmātuśca vaśyatā |
ataśca taṃ vyatikramya nāhaṃ jīvitumutsahe || 32 ||
ataśca taṃ vyatikramya nāhaṃ jīvitumutsahe || 32 ||
Shloka 33
અસ્વાધીનં કથં દૈવં પ્રકારૈરભિરાધ્યતે ।
સ્વાધીનં સમતિક્રમ્ય માતરં પિતરં ગુરુમ્ ॥ 33 ॥
સ્વાધીનં સમતિક્રમ્ય માતરં પિતરં ગુરુમ્ ॥ 33 ॥
asvādhīnaṃ kathaṃ daivaṃ prakārairabhirādhyate |
svādhīnaṃ samatikramya mātaraṃ pitaraṃ gurum || 33 ||
svādhīnaṃ samatikramya mātaraṃ pitaraṃ gurum || 33 ||
Shloka 34
યત્ત્રયં તત્ત્રયો લોકાઃ પવિત્રં તત્સમં ભુવિ ।
નાન્યદસ્તિ શુભાપાઙ્ગે તેનેદમભિરાધ્યતે ॥ 34 ॥
નાન્યદસ્તિ શુભાપાઙ્ગે તેનેદમભિરાધ્યતે ॥ 34 ॥
yattrayaṃ tattrayo lokāḥ pavitraṃ tatsamaṃ bhuvi |
nānyadasti śubhāpāṅge tenedamabhirādhyate || 34 ||
nānyadasti śubhāpāṅge tenedamabhirādhyate || 34 ||
Shloka 35
ન સત્યં દાનમાનૌ વા ન યજ્ઞાશ્ચાપ્તદક્ષિણાઃ ।
તથા બલકરા સ્સીતે યથા સેવા પિતુર્હિતા ॥ 35 ॥
તથા બલકરા સ્સીતે યથા સેવા પિતુર્હિતા ॥ 35 ॥
na satyaṃ dānamānau vā na yajñāścāptadakṣiṇāḥ |
tathā balakarā ssīte yathā sevā piturhitā || 35 ||
tathā balakarā ssīte yathā sevā piturhitā || 35 ||
Shloka 36
સ્વર્ગો ધનં વા ધાન્યં વા વિદ્યાઃ પુત્રાસ્સુખાનિ ચ ।
ગુરુવૃત્ત્યનુરોધેન ન કિઞ્ચિદપિ દુર્લભમ્ ॥ 36 ॥
ગુરુવૃત્ત્યનુરોધેન ન કિઞ્ચિદપિ દુર્લભમ્ ॥ 36 ॥
svargo dhanaṃ vā dhānyaṃ vā vidyāḥ putrāssukhāni ca |
guruvṛttyanurodhena na kiñcidapi durlabham || 36 ||
guruvṛttyanurodhena na kiñcidapi durlabham || 36 ||
Shloka 37
દેવગન્ધર્વગોલોકાન્બ્રહ્મલોકાં સ્તથાઽપરાન્ ।
પ્રાપ્નુવન્તિ મહાત્માનો માતાપિતૃપરાયણાઃ ॥ 37 ॥
પ્રાપ્નુવન્તિ મહાત્માનો માતાપિતૃપરાયણાઃ ॥ 37 ॥
devagandharvagolokānbrahmalokāṃ stathā'parān |
prāpnuvanti mahātmāno mātāpitṛparāyaṇāḥ || 37 ||
prāpnuvanti mahātmāno mātāpitṛparāyaṇāḥ || 37 ||
Shloka 38
સ માં પિતા યથા શાસ્તિ સત્યધર્મપથે સ્થિતઃ ।
તથા વર્તિતુમિચ્છામિ સ હિ ધર્મસ્સનાતનઃ ॥ 38 ॥
તથા વર્તિતુમિચ્છામિ સ હિ ધર્મસ્સનાતનઃ ॥ 38 ॥
sa māṃ pitā yathā śāsti satyadharmapathe sthitaḥ |
tathā vartitumicchāmi sa hi dharmassanātanaḥ || 38 ||
tathā vartitumicchāmi sa hi dharmassanātanaḥ || 38 ||
Shloka 39
મમ સન્ના મતિસ્સીતે ત્વાં નેતું દણ્ડકાવનમ્ ।
વસિષ્યામીતિ સા ત્વં મામનુયાતું સુનિશ્ચિતા ॥ 39 ॥
વસિષ્યામીતિ સા ત્વં મામનુયાતું સુનિશ્ચિતા ॥ 39 ॥
mama sannā matissīte tvāṃ netuṃ daṇḍakāvanam |
vasiṣyāmīti sā tvaṃ māmanuyātuṃ suniścitā || 39 ||
vasiṣyāmīti sā tvaṃ māmanuyātuṃ suniścitā || 39 ||
Shloka 40
સા હિ સૃષ્ટાઽનવદ્યાઙ્ગિ વનાય મદિરેક્ષણે ।
અનુગચ્છસ્વ માં ભીરુ સહધર્મચરી ભવ ॥ 40 ॥
અનુગચ્છસ્વ માં ભીરુ સહધર્મચરી ભવ ॥ 40 ॥
sā hi sṛṣṭā'navadyāṅgi vanāya madirekṣaṇe |
anugacchasva māṃ bhīru sahadharmacarī bhava || 40 ||
anugacchasva māṃ bhīru sahadharmacarī bhava || 40 ||
Shloka 41
સર્વથા સદૃશં સીતે મમ સ્વસ્ય કુલસ્ય ચ ।
વ્યવસાયમનુક્રાન્તા કાન્તે ત્વમતિશોભનમ્ ॥ 41 ॥
વ્યવસાયમનુક્રાન્તા કાન્તે ત્વમતિશોભનમ્ ॥ 41 ॥
sarvathā sadṛśaṃ sīte mama svasya kulasya ca |
vyavasāyamanukrāntā kānte tvamatiśobhanam || 41 ||
vyavasāyamanukrāntā kānte tvamatiśobhanam || 41 ||
Shloka 42
આરભસ્વ શુભશ્રોણિ વનવાસક્ષમાઃ ક્રિયાઃ ।
નેદાનીં ત્વદૃતે સીતે સ્વર્ગોઽપિ મમ રોચતે ॥ 42 ॥
નેદાનીં ત્વદૃતે સીતે સ્વર્ગોઽપિ મમ રોચતે ॥ 42 ॥
ārabhasva śubhaśroṇi vanavāsakṣamāḥ kriyāḥ |
nedānīṃ tvadṛte sīte svargo'pi mama rocate || 42 ||
nedānīṃ tvadṛte sīte svargo'pi mama rocate || 42 ||
Shloka 43
બ્રાહ્મણેભ્યશ્ચ રત્નાનિ ભિક્ષુકેભ્યશ્ચ ભોજનમ્ ।
દેહિ ચાશંસમાનેભ્ય સ્સન્ત્વરસ્વ ચ મા ચિરમ્ ॥ 43 ॥
દેહિ ચાશંસમાનેભ્ય સ્સન્ત્વરસ્વ ચ મા ચિરમ્ ॥ 43 ॥
brāhmaṇebhyaśca ratnāni bhikṣukebhyaśca bhojanam |
dehi cāśaṃsamānebhya ssantvarasva ca mā ciram || 43 ||
dehi cāśaṃsamānebhya ssantvarasva ca mā ciram || 43 ||
Shloka 44
ભૂષણાનિ મહાર્હાણિ વરવસ્ત્રાણિ યાનિ ચ ।
રમણીયાશ્ચ યે કેચિત્ક્રીડાર્થાશ્ચાપ્યુપસ્કરાઃ ॥ 44 ॥
રમણીયાશ્ચ યે કેચિત્ક્રીડાર્થાશ્ચાપ્યુપસ્કરાઃ ॥ 44 ॥
bhūṣaṇāni mahārhāṇi varavastrāṇi yāni ca |
ramaṇīyāśca ye kecitkrīḍārthāścāpyupaskarāḥ || 44 ||
ramaṇīyāśca ye kecitkrīḍārthāścāpyupaskarāḥ || 44 ||
Shloka 45
શયનીયાનિ યાનાનિ મમ ચાન્યાનિ યાનિ ચ ।
દેહિ સ્વભૃત્યવર્ગસ્ય બ્રાહ્મણાનામનન્તરમ્ ॥ 45 ॥
દેહિ સ્વભૃત્યવર્ગસ્ય બ્રાહ્મણાનામનન્તરમ્ ॥ 45 ॥
śayanīyāni yānāni mama cānyāni yāni ca |
dehi svabhṛtyavargasya brāhmaṇānāmanantaram || 45 ||
dehi svabhṛtyavargasya brāhmaṇānāmanantaram || 45 ||
Shloka 46
અનુકૂલં તુ સા ભર્તુર્જ્ઞાત્વા ગમનમાત્મનઃ ।
ક્ષિપ્રં પ્રમુદિતા દેવી દાતુમેવોપચક્રમે ॥ 46 ॥
ક્ષિપ્રં પ્રમુદિતા દેવી દાતુમેવોપચક્રમે ॥ 46 ॥
anukūlaṃ tu sā bharturjñātvā gamanamātmanaḥ |
kṣipraṃ pramuditā devī dātumevopacakrame || 46 ||
kṣipraṃ pramuditā devī dātumevopacakrame || 46 ||
Shloka 47
તતઃ પ્રહૃષ્ટા પ્રતિપૂર્ણમાનસા યશશ્વિની ભર્તુરવેક્ષ્ય ભાષિતમ્ ।
ધનાનિ રત્નાનિ ચ દાતુમઙ્ગના પ્રચક્રમે ધર્મભૃતાં મનસ્સ્વિની ॥ 47 ॥
ધનાનિ રત્નાનિ ચ દાતુમઙ્ગના પ્રચક્રમે ધર્મભૃતાં મનસ્સ્વિની ॥ 47 ॥
tataḥ prahṛṣṭā pratipūrṇamānasā yaśaśvinī bharturavekṣya bhāṣitam |
dhanāni ratnāni ca dātumaṅganā pracakrame dharmabhṛtāṃ manassvinī || 47 ||
dhanāni ratnāni ca dātumaṅganā pracakrame dharmabhṛtāṃ manassvinī || 47 ||
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે ત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ त्रिंशस्सर्गः ।
सान्त्व्यमाना तु रामेण मैथिली जनकात्मजा ।
वनवासनिमित्ताय भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
सा तमुत्तमसंविग्ना सीता विपुलवक्षसम् ।
प्रणयाच्चाभिमानाच्च परिचिक्षेप राघवम् ॥ 2 ॥
किं त्वाऽमन्यत वैदेहः पिता मे मिथिलाधिपः ।
राम जामातरं प्राप्य स्त्रियं पुरुषविग्रहम् ॥ 3 ॥
अनृतं बत लोकोऽयमज्ञानाद्यदि वक्ष्यति ।
तेजो नास्ति परं रामे तपतीव दिवाकरे ॥ 4 ॥
किं हि कृत्वा विषण्णस्त्वं कुतो वा भयमस्ति ते ।
यत्परित्यक्तुकामस्त्वं मामनन्यपरायणाम् ॥ 5 ॥
द्युमत्सेनसुतं वीर सत्यवन्तमनुव्रताम् ।
सावित्रीमिव मां विद्धि त्वमात्मवशवर्तिनीम् ॥ 6 ॥
न त्वहं मनसाऽप्यन्यं द्रष्टाऽस्मि त्वदृतेऽनघ ।
त्वया राघव गच्छेयं यथाऽन्या कुलपांसिनी ॥ 7 ॥
स्वयं तु भार्यां कौमारीं चिरमध्युषितां सतीम् ।
शैलूष इव मां राम परेभ्यो दातुमिच्छसि ॥ 8 ॥
यस्य पथ्यं च रामाऽत्थ यस्य चार्थेऽवरुध्यसे ।
त्वं तस्य भव वश्यश्च विधेयश्च सदाऽनघ ॥ 9 ॥
स मामनादाय वनं न त्वं प्रस्थातुमर्हसि ।
तपो वा यदि वाऽरण्यं स्वर्गो वा स्यात्सह मे त्वया ॥ 10 ॥
न च मे भविता तत्र कश्चित्पथि परिश्रमः ।
पृष्ठतस्तव गच्छन्त्या विहारशयनेष्विव ॥ 11 ॥
कुशकाशशरेषीका ये च कण्टकिनो द्रुमाः ।
तूलाजिनसमस्पर्शा मार्गे मम सह त्वया ॥ 12 ॥
महावातसमुद्धूतं यन्मामपकरिष्यति ।
रजो रमण तन्मन्ये परार्थ्यमिव चन्दनम् ॥ 13 ॥
शाद्वलेषु यथा शिश्ये वनान्ते वनगोचर ।
कुथास्तरणतल्पेषु किं स्यात्सुखतरं ततः ॥ 14 ॥
पत्रं मूलं फलं यत्त्वमल्पं वा यदि वा बहु ।
दास्यसि स्वयमाहृत्य तन्मेऽमृतरसोपमम् ॥ 15 ॥
न मातुर्न पितुस्तत्र स्मरिष्यामि न वेश्मनः ।
आर्तवान्युपभुञ्जाना पुष्पाणि च फलानि च ॥ 16 ॥
न च तत्र ततः किञ्चिद्द्रष्टुमर्हसि विप्रियम् ।
मत्कृते न च ते शोको न भविष्यामि दुर्भरा ॥ 17 ॥
य स्त्वया सह स स्वर्गो निरयो यस्त्वया विना ।
इति जानन्परां प्रीतिं गच्छ राम मया सह ॥ 18 ॥
अथ मामेवमव्यग्रां वनं नैव नयिष्यति ।
विषमद्यैव पास्यामि मा विशं द्विषतां गमम् ॥ 19 ॥
पश्चादपि हि दुःखेन मम नैवास्ति जीवितम् ।
उज्झितायास्त्वया नाथ तदैव मरणं वरम् ॥ 20 ॥
इमं हि सहितुं शोकं मुहूर्तमपि नोत्सहे ।
किं पुनर्दशवर्षाणि त्रीणि चैकं च दुःखिता ॥ 21 ॥
इति सा शोकसन्तप्ता विलप्य करुणं बहु ।
चुक्रोश पतिमायस्ता भृशमालिङ्ग्य सस्वरम् ॥ 22 ॥
सा विद्धा बहुभिर्वाक्यैर्दिग्धैरिव गजाङ्गना ।
चिरसन्नियतं बाष्पं मुमोचाग्निमिवारणिः ॥ 23 ॥
तस्या स्फटिकसङ्काशं वारि सन्तापसम्भवम् ।
नेत्राभ्यां परिसुस्राव पङ्कजाभ्यामिवोदकम् ॥ 24 ॥
तच्चैवामलचन्द्राभं मुखमायतलोचनम् ।
पर्यशुष्यत बाष्पेण जलोद्धृतमिवाम्बुजम् ॥ 25 ॥
तां परिष्वज्य बाहुभ्यां विसञ्ज्ञामिव दुःखिताम् ।
उवाच वचनं रामः परिविश्वासयंस्तदा ॥ 26 ॥
न देवि तव दुःखेन स्वर्गमप्यभिरोचये ।
न हि मेऽस्ति भयं किञ्चित्स्वयम्भोरिव सर्वतः ॥ 27 ॥
तव सर्वमभिप्रायमविज्ञाय शुभानने ।
वासं न रोचयेऽरण्ये शक्तिमानपि रक्षणे ॥ 28 ॥
यत्सृष्टाऽसि मया सार्धं वनवासाय मैथिलि ।
न विहातुं मया शक्या कीर्तिरात्मवता यथा ॥ 29 ॥
धर्मस्तु गजनासोरु सद्भिराचरितः पुरा ।
तं चाहमनुवर्तेऽद्य यथा सूर्यं सुवर्चला ॥ 30 ॥
न खल्वहं न गच्छेयं वनं जनकनन्दिनि ।
वचनं तन्नयति मां पितु स्सत्योपबृंहितम् ॥ 31 ॥
एष धर्मस्तु सुश्रोणि पितुर्मातुश्च वश्यता ।
अतश्च तं व्यतिक्रम्य नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ 32 ॥
अस्वाधीनं कथं दैवं प्रकारैरभिराध्यते ।
स्वाधीनं समतिक्रम्य मातरं पितरं गुरुम् ॥ 33 ॥
यत्त्रयं तत्त्रयो लोकाः पवित्रं तत्समं भुवि ।
नान्यदस्ति शुभापाङ्गे तेनेदमभिराध्यते ॥ 34 ॥
न सत्यं दानमानौ वा न यज्ञाश्चाप्तदक्षिणाः ।
तथा बलकरा स्सीते यथा सेवा पितुर्हिता ॥ 35 ॥
स्वर्गो धनं वा धान्यं वा विद्याः पुत्रास्सुखानि च ।
गुरुवृत्त्यनुरोधेन न किञ्चिदपि दुर्लभम् ॥ 36 ॥
देवगन्धर्वगोलोकान्ब्रह्मलोकां स्तथाऽपरान् ।
प्राप्नुवन्ति महात्मानो मातापितृपरायणाः ॥ 37 ॥
स मां पिता यथा शास्ति सत्यधर्मपथे स्थितः ।
तथा वर्तितुमिच्छामि स हि धर्मस्सनातनः ॥ 38 ॥
मम सन्ना मतिस्सीते त्वां नेतुं दण्डकावनम् ।
वसिष्यामीति सा त्वं मामनुयातुं सुनिश्चिता ॥ 39 ॥
सा हि सृष्टाऽनवद्याङ्गि वनाय मदिरेक्षणे ।
अनुगच्छस्व मां भीरु सहधर्मचरी भव ॥ 40 ॥
सर्वथा सदृशं सीते मम स्वस्य कुलस्य च ।
व्यवसायमनुक्रान्ता कान्ते त्वमतिशोभनम् ॥ 41 ॥
आरभस्व शुभश्रोणि वनवासक्षमाः क्रियाः ।
नेदानीं त्वदृते सीते स्वर्गोऽपि मम रोचते ॥ 42 ॥
ब्राह्मणेभ्यश्च रत्नानि भिक्षुकेभ्यश्च भोजनम् ।
देहि चाशंसमानेभ्य स्सन्त्वरस्व च मा चिरम् ॥ 43 ॥
भूषणानि महार्हाणि वरवस्त्राणि यानि च ।
रमणीयाश्च ये केचित्क्रीडार्थाश्चाप्युपस्कराः ॥ 44 ॥
शयनीयानि यानानि मम चान्यानि यानि च ।
देहि स्वभृत्यवर्गस्य ब्राह्मणानामनन्तरम् ॥ 45 ॥
अनुकूलं तु सा भर्तुर्ज्ञात्वा गमनमात्मनः ।
क्षिप्रं प्रमुदिता देवी दातुमेवोपचक्रमे ॥ 46 ॥
ततः प्रहृष्टा प्रतिपूर्णमानसा यशश्विनी भर्तुरवेक्ष्य भाषितम् ।
धनानि रत्नानि च दातुमङ्गना प्रचक्रमे धर्मभृतां मनस्स्विनी ॥ 47 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे त्रिंशस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.