શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।
અથ સપ્તદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
રાઘવ સ્ત્વથ યાતેષુ તપસ્વિષુ વિચિન્તયન્ ।
ન તત્રારોચયદ્વાસં કારણૈર્બહુભિસ્તદા ॥ 1 ॥
ઇહ મે ભરતો દૃષ્ટો માતરશ્ચ સનાગરાઃ ।
સા ચ મે સ્મૃતિરન્વેતિ તાન્નિત્યમનુશોચતઃ ॥ 2 ॥
સ્કન્ધાવારનિવેશેન તેન તસ્ય મહાત્મનઃ ।
હયહસ્તિકરીષૈશ્ચ ઉપમર્દઃ કૃતો ભૃશમ્ ॥ 3 ॥
તસ્માદન્યત્ર ગચ્છામ ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય રાઘવઃ ।
પ્રાતિષ્ઠત સ વૈદેહ્યા લક્ષ્મણેન ચ સઙ્ગતઃ ॥ 4 ॥
સોઽત્રેરાશ્રમમાસાદ્ય તં વવન્દે મહાયશાઃ ।
તં ચાપિ ભગવાનત્રિઃ પુત્રવત્પ્રત્યપદ્યત ॥ 5 ॥
સ્વયમાતિથ્યમાદિશ્ય સર્વમન્યત્સુસત્કૃતમ્ ।
સૌમિત્રિં ચ મહાભાગાં સીતાં ચ સમસાન્ત્વયત્ ॥ 6 ॥
પત્નીં ચ સમનુપ્રાપ્તાં વૃદ્ધામામન્ત્ર્ય સત્કૃતામ્ ।
સાન્ત્વયામાસ ધર્મજ્ઞઃ સર્વભૂતહિતે રતઃ ॥ 7 ॥
આનસૂયાં મહાભાગાં તાપસીં ધર્મચારિણીં પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ વૈદેહીમબ્રવીદૃષિસત્તમઃ ।
રામાય ચાઽચચક્ષે તાં તાપસીં ધર્મચારિણીમ્ ॥ 8 ॥
દશ વર્ષાણ્યનાવૃષ્ટ્યા દગ્ધે લોકે નિરન્તરમ્ ॥ 9 ॥
યયા મૂલફલે સૃષ્ટે જાહ્નવી ચ પ્રવર્તિતા ।
ઉગ્રેણ તપસા યુક્તા નિયમૈશ્ચાપ્યલઙ્કૃતા ॥ 10 ॥
દશ વર્ષ સહાસ્રાણિ તયા તપ્તં મહત્તપઃ ।
અનસૂયા વ્રતૈ સ્સ્નાતા પ્રત્યૂહાશ્ચ નિવર્તિતાઃ ॥ 11 ॥
દેવકાર્યનિમિત્તં ચ યયા સન્ત્વરમાણયા ।
દશરાત્રં કૃતા રાત્રિ સ્સેયં માતેવ તેઽનઘ ॥ 12 ॥
દશ વર્ષાણ્યનાવૃષ્ટ્યા દગ્ધે લોકે નિરન્તરમ્ ॥ 13 ॥
યયા મૂલફલે સૃષ્ટે જાહ્નવી ચ પ્રવર્તિતા ।
ઉગ્રેણ તપસા યુક્તા નિયમૈશ્ચાપ્યલઙ્કૃતા ॥ 14 ॥
દશ વર્ષસહાસ્રાણિ યયા તપ્તં મહત્ તપઃ ।
અનસૂયા વ્રતૈ સ્સ્નાતા પ્રત્યૂહાશ્ચ નિવર્તિતાઃ ॥ 15 ॥
દેવકાર્યનિમિત્તં ચ યયા સન્ત્વરમાણયા ।
દશરાત્રં કૃતા રાત્રિ સ્સેયં માતેવ તેઽનઘ ॥ 16 ॥
દશ વર્ષાણ્યનાવૃષ્ટ્યા દગ્ધે લોકે નિરન્તરમ્ ॥ 17 ॥
યયા મૂલફલે સૃષ્ટે જાહ્નવી ચ પ્રવર્તિતા ।
ઉગ્રેણ તપસા યુક્તા નિયમૈશ્ચાપ્યલઙ્કૃતા ॥ 18 ॥
દશ વર્ષ સહાસ્રાણિ તયા તપ્તં મહત્તપઃ ।
અનસૂયા વ્રતૈ સ્સ્નાતા પ્રત્યૂહાશ્ચ નિવર્તિતાઃ ॥ 19 ॥
દેવકાર્યનિમિત્તં ચ યયા સન્ત્વરમાણયા ।
દશરાત્રં કૃતા રાત્રિ સ્સેયં માતેવ તેઽનઘ ॥ 20 ॥
તામિમાં સર્વભૂતાનાં નમસ્કાર્યાં યશસ્વિનીં અભિગચ્છતુ વૈદેહી વૃદ્ધામક્રોધનાં સદા ।
અનસૂયેતિ યા લોકે કર્મભિઃ ખ્યાતિમાગતા ॥ 21 ॥
એવં બ્રુવાણં તમૃષિં તથેત્યુક્ત્વા સ રાઘવઃ ।
સીતામુવાચ ધર્મજ્ઞામિદં વચનમુત્તમમ્ ॥ 22 ॥
રાજપુત્રિ શ્રુતમિદં મુનેરસ્ય સમીરિતમ્ ।
શ્રેયોઽર્થમાત્મનશ્શીઘ્રમભિગચ્છ તપસ્વિનીમ્ ॥ 23 ॥
સીતા ત્વેતદ વચઃ શ્રુત્વા રાઘવસ્ય હિતૈષિણઃ ।
તામત્રિપન્તીં ધર્મજ્ઞામભિચક્રામ મૈથિલી ॥ 24 ॥
શિથિલાં વલિતાં વૃદ્ધાં જરાપાણ્ડુરમૂર્ધજામ્ ।
સતતં વેપમાનાઙ્ગીં પ્રવાતે કદલીં યથા ॥ 25 ॥
તાં તુ સીતા મહાભાગામનસૂયાં પતિવ્રતામ્ ।
અભ્યવાદયદવ્યગ્રા સ્વં નામ સમુદાહરત્ ॥ 26 ॥
શિથિલાં વલિતાં વૃદ્ધાં જરાપાણ્ડુરમૂર્ધજામ્ ।
સતતં વેપમાનાઙ્ગીં પ્રવાતે કદલીં યથા ॥ 27 ॥
તાં તુ સીતા મહાભાગામનસૂયાં પતિવ્રતામ્ ।
અભ્યવાદયદવ્યગ્રા સ્વન્નામ સમુદાહરત્ ॥ 28 ॥
અભિવાદ્ય ચ વૈદેહી તાપસીં તામનિન્દિતામ્ ।
બદ્ધાઞ્જલિપુટા હૃષ્ટા પર્યપૃચ્છદનામયમ્ ॥ 29 ॥
તતસ્સીતાં મહાભાગાં દૃષ્ટ્વા તાં ધર્મચારિણીમ્ ।
સાન્ત્વયન્ત્યબ્રવીદ્ધૃષ્ટા દિષ્ટ્યા ધર્મમવેક્ષસે ॥ 30 ॥
ત્યક્ત્વા જ્ઞાતિજનં સીતે માનમૃદ્ધં ચ ભામિનિ ।
અવરુદ્ધં વને રામં દિષ્ટ્યા ત્વમનુગચ્છસિ ॥ 31 ॥
નગરસ્થો વનસ્થો વા પાપો વા યદિ વા શુભઃ ।
યાસાં સ્ત્રીણાં પ્રિયો ભર્તા તાસાં લોકા મહોદયાઃ ॥ 32 ॥
દુશ્શીલઃ કામવૃત્તો વા ધનૈર્વા પરિવર્જિતઃ ।
સ્ત્રીણામાર્યસ્વભાવાનાં પરમં દૈવતં પતિઃ ॥ 33 ॥
નાતો વિશિષ્ટં પશ્યામિ બાન્ધવં વિમૃશન્ત્યહમ્ ।
સર્વત્ર યોગ્યં વૈદેહિ તપઃ કૃતમિવાવ્યયમ્ ॥ 34 ॥
ન ત્વેવમવગચ્છન્તિ ગુણદોષમસત્ત્સ્રિયઃ ।
કામવક્તવ્યહૃદયા ભર્તૃનાથાશ્ચરન્તિ યાઃ ॥ 35 ॥
પ્રાપ્નુવન્ત્ય યશશ્ચૈવ ધર્મભ્રંશં ચ મૈથિલિ ।
અકાર્યવશમાપન્નાઃ સ્ત્રિયો યાઃ ખલુ તદ્વિધાઃ ॥ 36 ॥
ત્વદ્વિધાસ્તુ ગુણૈર્યુક્તા દૃષ્ટ લોક પરાવરાઃ ।
સ્ત્રિય સ્સ્વર્ગે ચરિષ્યન્તિ યથા ધર્મકૃતસ્તથા ॥ 37 ॥
તદેવમેનં ત્વમનુવ્રતા સતી પતિવ્રતાનાં સમયાનુવર્તિની ।
ભવ સ્વભર્તુ સ્સહધર્મચારિણી યશશ્ચ ધર્મં ચ તત સ્સમાપ્સ્યસિ ॥ 38 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે સપ્તદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptadaśādhikaśatatamassargaḥ |
rāghava stvatha yāteṣu tapasviṣu vicintayan |
na tatrārocayadvāsaṃ kāraṇairbahubhistadā || 1 ||
iha me bharato dṛṣṭo mātaraśca sanāgarāḥ |
sā ca me smṛtiranveti tānnityamanuśocataḥ || 2 ||
skandhāvāraniveśena tena tasya mahātmanaḥ |
hayahastikarīṣaiśca upamardaḥ kṛto bhṛśam || 3 ||
tasmādanyatra gacchāma iti sañcintya rāghavaḥ |
prātiṣṭhata sa vaidehyā lakṣmaṇena ca saṅgataḥ || 4 ||
so'trerāśramamāsādya taṃ vavande mahāyaśāḥ |
taṃ cāpi bhagavānatriḥ putravatpratyapadyata || 5 ||
svayamātithyamādiśya sarvamanyatsusatkṛtam |
saumitriṃ ca mahābhāgāṃ sītāṃ ca samasāntvayat || 6 ||
patnīṃ ca samanuprāptāṃ vṛddhāmāmantrya satkṛtām |
sāntvayāmāsa dharmajñaḥ sarvabhūtahite rataḥ || 7 ||
ānasūyāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīṃ pratigṛhṇīṣva vaidehīmabravīdṛṣisattamaḥ |
rāmāya cā'cacakṣe tāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 8 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 9 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 10 ||
daśa varṣa sahāsrāṇi tayā taptaṃ mahattapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 11 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 12 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 13 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 14 ||
daśa varṣasahāsrāṇi yayā taptaṃ mahat tapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 15 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 16 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 17 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 18 ||
daśa varṣa sahāsrāṇi tayā taptaṃ mahattapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 19 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 20 ||
tāmimāṃ sarvabhūtānāṃ namaskāryāṃ yaśasvinīṃ abhigacchatu vaidehī vṛddhāmakrodhanāṃ sadā |
anasūyeti yā loke karmabhiḥ khyātimāgatā || 21 ||
evaṃ bruvāṇaṃ tamṛṣiṃ tathetyuktvā sa rāghavaḥ |
sītāmuvāca dharmajñāmidaṃ vacanamuttamam || 22 ||
rājaputri śrutamidaṃ munerasya samīritam |
śreyo'rthamātmanaśśīghramabhigaccha tapasvinīm || 23 ||
sītā tvetada vacaḥ śrutvā rāghavasya hitaiṣiṇaḥ |
tāmatripantīṃ dharmajñāmabhicakrāma maithilī || 24 ||
śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām |
satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalīṃ yathā || 25 ||
tāṃ tu sītā mahābhāgāmanasūyāṃ pativratām |
abhyavādayadavyagrā svaṃ nāma samudāharat || 26 ||
śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām |
satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalīṃ yathā || 27 ||
tāṃ tu sītā mahābhāgāmanasūyāṃ pativratām |
abhyavādayadavyagrā svannāma samudāharat || 28 ||
abhivādya ca vaidehī tāpasīṃ tāmaninditām |
baddhāñjalipuṭā hṛṣṭā paryapṛcchadanāmayam || 29 ||
tatassītāṃ mahābhāgāṃ dṛṣṭvā tāṃ dharmacāriṇīm |
sāntvayantyabravīddhṛṣṭā diṣṭyā dharmamavekṣase || 30 ||
tyaktvā jñātijanaṃ sīte mānamṛddhaṃ ca bhāmini |
avaruddhaṃ vane rāmaṃ diṣṭyā tvamanugacchasi || 31 ||
nagarastho vanastho vā pāpo vā yadi vā śubhaḥ |
yāsāṃ strīṇāṃ priyo bhartā tāsāṃ lokā mahodayāḥ || 32 ||
duśśīlaḥ kāmavṛtto vā dhanairvā parivarjitaḥ |
strīṇāmāryasvabhāvānāṃ paramaṃ daivataṃ patiḥ || 33 ||
nāto viśiṣṭaṃ paśyāmi bāndhavaṃ vimṛśantyaham |
sarvatra yogyaṃ vaidehi tapaḥ kṛtamivāvyayam || 34 ||
na tvevamavagacchanti guṇadoṣamasattsriyaḥ |
kāmavaktavyahṛdayā bhartṛnāthāścaranti yāḥ || 35 ||
prāpnuvantya yaśaścaiva dharmabhraṃśaṃ ca maithili |
akāryavaśamāpannāḥ striyo yāḥ khalu tadvidhāḥ || 36 ||
tvadvidhāstu guṇairyuktā dṛṣṭa loka parāvarāḥ |
striya ssvarge cariṣyanti yathā dharmakṛtastathā || 37 ||
tadevamenaṃ tvamanuvratā satī pativratānāṃ samayānuvartinī |
bhava svabhartu ssahadharmacāriṇī yaśaśca dharmaṃ ca tata ssamāpsyasi || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptadaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ सप्तदशाधिकशततमस्सर्गः ।
राघव स्त्वथ यातेषु तपस्विषु विचिन्तयन् ।
न तत्रारोचयद्वासं कारणैर्बहुभिस्तदा ॥ 1 ॥
इह मे भरतो दृष्टो मातरश्च सनागराः ।
सा च मे स्मृतिरन्वेति तान्नित्यमनुशोचतः ॥ 2 ॥
स्कन्धावारनिवेशेन तेन तस्य महात्मनः ।
हयहस्तिकरीषैश्च उपमर्दः कृतो भृशम् ॥ 3 ॥
तस्मादन्यत्र गच्छाम इति सञ्चिन्त्य राघवः ।
प्रातिष्ठत स वैदेह्या लक्ष्मणेन च सङ्गतः ॥ 4 ॥
सोऽत्रेराश्रममासाद्य तं ववन्दे महायशाः ।
तं चापि भगवानत्रिः पुत्रवत्प्रत्यपद्यत ॥ 5 ॥
स्वयमातिथ्यमादिश्य सर्वमन्यत्सुसत्कृतम् ।
सौमित्रिं च महाभागां सीतां च समसान्त्वयत् ॥ 6 ॥
पत्नीं च समनुप्राप्तां वृद्धामामन्त्र्य सत्कृताम् ।
सान्त्वयामास धर्मज्ञः सर्वभूतहिते रतः ॥ 7 ॥
आनसूयां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीं प्रतिगृह्णीष्व वैदेहीमब्रवीदृषिसत्तमः ।
रामाय चाऽचचक्षे तां तापसीं धर्मचारिणीम् ॥ 8 ॥
दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम् ॥ 9 ॥
यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता ।
उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता ॥ 10 ॥
दश वर्ष सहास्राणि तया तप्तं महत्तपः ।
अनसूया व्रतै स्स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः ॥ 11 ॥
देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया ।
दशरात्रं कृता रात्रि स्सेयं मातेव तेऽनघ ॥ 12 ॥
दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम् ॥ 13 ॥
यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता ।
उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता ॥ 14 ॥
दश वर्षसहास्राणि यया तप्तं महत् तपः ।
अनसूया व्रतै स्स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः ॥ 15 ॥
देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया ।
दशरात्रं कृता रात्रि स्सेयं मातेव तेऽनघ ॥ 16 ॥
दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम् ॥ 17 ॥
यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता ।
उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता ॥ 18 ॥
दश वर्ष सहास्राणि तया तप्तं महत्तपः ।
अनसूया व्रतै स्स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः ॥ 19 ॥
देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया ।
दशरात्रं कृता रात्रि स्सेयं मातेव तेऽनघ ॥ 20 ॥
तामिमां सर्वभूतानां नमस्कार्यां यशस्विनीं अभिगच्छतु वैदेही वृद्धामक्रोधनां सदा ।
अनसूयेति या लोके कर्मभिः ख्यातिमागता ॥ 21 ॥
एवं ब्रुवाणं तमृषिं तथेत्युक्त्वा स राघवः ।
सीतामुवाच धर्मज्ञामिदं वचनमुत्तमम् ॥ 22 ॥
राजपुत्रि श्रुतमिदं मुनेरस्य समीरितम् ।
श्रेयोऽर्थमात्मनश्शीघ्रमभिगच्छ तपस्विनीम् ॥ 23 ॥
सीता त्वेतद वचः श्रुत्वा राघवस्य हितैषिणः ।
तामत्रिपन्तीं धर्मज्ञामभिचक्राम मैथिली ॥ 24 ॥
शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डुरमूर्धजाम् ।
सततं वेपमानाङ्गीं प्रवाते कदलीं यथा ॥ 25 ॥
तां तु सीता महाभागामनसूयां पतिव्रताम् ।
अभ्यवादयदव्यग्रा स्वं नाम समुदाहरत् ॥ 26 ॥
शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डुरमूर्धजाम् ।
सततं वेपमानाङ्गीं प्रवाते कदलीं यथा ॥ 27 ॥
तां तु सीता महाभागामनसूयां पतिव्रताम् ।
अभ्यवादयदव्यग्रा स्वन्नाम समुदाहरत् ॥ 28 ॥
अभिवाद्य च वैदेही तापसीं तामनिन्दिताम् ।
बद्धाञ्जलिपुटा हृष्टा पर्यपृच्छदनामयम् ॥ 29 ॥
ततस्सीतां महाभागां दृष्ट्वा तां धर्मचारिणीम् ।
सान्त्वयन्त्यब्रवीद्धृष्टा दिष्ट्या धर्ममवेक्षसे ॥ 30 ॥
त्यक्त्वा ज्ञातिजनं सीते मानमृद्धं च भामिनि ।
अवरुद्धं वने रामं दिष्ट्या त्वमनुगच्छसि ॥ 31 ॥
नगरस्थो वनस्थो वा पापो वा यदि वा शुभः ।
यासां स्त्रीणां प्रियो भर्ता तासां लोका महोदयाः ॥ 32 ॥
दुश्शीलः कामवृत्तो वा धनैर्वा परिवर्जितः ।
स्त्रीणामार्यस्वभावानां परमं दैवतं पतिः ॥ 33 ॥
नातो विशिष्टं पश्यामि बान्धवं विमृशन्त्यहम् ।
सर्वत्र योग्यं वैदेहि तपः कृतमिवाव्ययम् ॥ 34 ॥
न त्वेवमवगच्छन्ति गुणदोषमसत्त्स्रियः ।
कामवक्तव्यहृदया भर्तृनाथाश्चरन्ति याः ॥ 35 ॥
प्राप्नुवन्त्य यशश्चैव धर्मभ्रंशं च मैथिलि ।
अकार्यवशमापन्नाः स्त्रियो याः खलु तद्विधाः ॥ 36 ॥
त्वद्विधास्तु गुणैर्युक्ता दृष्ट लोक परावराः ।
स्त्रिय स्स्वर्गे चरिष्यन्ति यथा धर्मकृतस्तथा ॥ 37 ॥
तदेवमेनं त्वमनुव्रता सती पतिव्रतानां समयानुवर्तिनी ।
भव स्वभर्तु स्सहधर्मचारिणी यशश्च धर्मं च तत स्समाप्स्यसि ॥ 38 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे सप्तदशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptadaśādhikaśatatamassargaḥ |
rāghava stvatha yāteṣu tapasviṣu vicintayan |
na tatrārocayadvāsaṃ kāraṇairbahubhistadā || 1 ||
iha me bharato dṛṣṭo mātaraśca sanāgarāḥ |
sā ca me smṛtiranveti tānnityamanuśocataḥ || 2 ||
skandhāvāraniveśena tena tasya mahātmanaḥ |
hayahastikarīṣaiśca upamardaḥ kṛto bhṛśam || 3 ||
tasmādanyatra gacchāma iti sañcintya rāghavaḥ |
prātiṣṭhata sa vaidehyā lakṣmaṇena ca saṅgataḥ || 4 ||
so'trerāśramamāsādya taṃ vavande mahāyaśāḥ |
taṃ cāpi bhagavānatriḥ putravatpratyapadyata || 5 ||
svayamātithyamādiśya sarvamanyatsusatkṛtam |
saumitriṃ ca mahābhāgāṃ sītāṃ ca samasāntvayat || 6 ||
patnīṃ ca samanuprāptāṃ vṛddhāmāmantrya satkṛtām |
sāntvayāmāsa dharmajñaḥ sarvabhūtahite rataḥ || 7 ||
ānasūyāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīṃ pratigṛhṇīṣva vaidehīmabravīdṛṣisattamaḥ |
rāmāya cā'cacakṣe tāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 8 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 9 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 10 ||
daśa varṣa sahāsrāṇi tayā taptaṃ mahattapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 11 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 12 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 13 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 14 ||
daśa varṣasahāsrāṇi yayā taptaṃ mahat tapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 15 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 16 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 17 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 18 ||
daśa varṣa sahāsrāṇi tayā taptaṃ mahattapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 19 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 20 ||
tāmimāṃ sarvabhūtānāṃ namaskāryāṃ yaśasvinīṃ abhigacchatu vaidehī vṛddhāmakrodhanāṃ sadā |
anasūyeti yā loke karmabhiḥ khyātimāgatā || 21 ||
evaṃ bruvāṇaṃ tamṛṣiṃ tathetyuktvā sa rāghavaḥ |
sītāmuvāca dharmajñāmidaṃ vacanamuttamam || 22 ||
rājaputri śrutamidaṃ munerasya samīritam |
śreyo'rthamātmanaśśīghramabhigaccha tapasvinīm || 23 ||
sītā tvetada vacaḥ śrutvā rāghavasya hitaiṣiṇaḥ |
tāmatripantīṃ dharmajñāmabhicakrāma maithilī || 24 ||
śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām |
satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalīṃ yathā || 25 ||
tāṃ tu sītā mahābhāgāmanasūyāṃ pativratām |
abhyavādayadavyagrā svaṃ nāma samudāharat || 26 ||
śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām |
satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalīṃ yathā || 27 ||
tāṃ tu sītā mahābhāgāmanasūyāṃ pativratām |
abhyavādayadavyagrā svannāma samudāharat || 28 ||
abhivādya ca vaidehī tāpasīṃ tāmaninditām |
baddhāñjalipuṭā hṛṣṭā paryapṛcchadanāmayam || 29 ||
tatassītāṃ mahābhāgāṃ dṛṣṭvā tāṃ dharmacāriṇīm |
sāntvayantyabravīddhṛṣṭā diṣṭyā dharmamavekṣase || 30 ||
tyaktvā jñātijanaṃ sīte mānamṛddhaṃ ca bhāmini |
avaruddhaṃ vane rāmaṃ diṣṭyā tvamanugacchasi || 31 ||
nagarastho vanastho vā pāpo vā yadi vā śubhaḥ |
yāsāṃ strīṇāṃ priyo bhartā tāsāṃ lokā mahodayāḥ || 32 ||
duśśīlaḥ kāmavṛtto vā dhanairvā parivarjitaḥ |
strīṇāmāryasvabhāvānāṃ paramaṃ daivataṃ patiḥ || 33 ||
nāto viśiṣṭaṃ paśyāmi bāndhavaṃ vimṛśantyaham |
sarvatra yogyaṃ vaidehi tapaḥ kṛtamivāvyayam || 34 ||
na tvevamavagacchanti guṇadoṣamasattsriyaḥ |
kāmavaktavyahṛdayā bhartṛnāthāścaranti yāḥ || 35 ||
prāpnuvantya yaśaścaiva dharmabhraṃśaṃ ca maithili |
akāryavaśamāpannāḥ striyo yāḥ khalu tadvidhāḥ || 36 ||
tvadvidhāstu guṇairyuktā dṛṣṭa loka parāvarāḥ |
striya ssvarge cariṣyanti yathā dharmakṛtastathā || 37 ||
tadevamenaṃ tvamanuvratā satī pativratānāṃ samayānuvartinī |
bhava svabhartu ssahadharmacāriṇī yaśaśca dharmaṃ ca tata ssamāpsyasi || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptadaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.