શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।
અથ એકોનાશીતિતમસ્સર્ગઃ ।
તતઃ પ્રભાતસમયે દિવસેઽથ ચતુર્દશે ।
સમેત્ય રાજકર્તારો ભરતં વાક્યમબ્રુવન્ ॥ 1 ॥
ગતો દશરથસ્સ્વર્ગં યો નો ગુરુતરો ગુરુઃ ।
રામં પ્રવ્રાજ્ય વૈ જ્યેષ્ઠં લક્ષ્મણં ચ મહાબલમ્ ॥ 2 ॥
ત્વમદ્ય ભવ નો રાજા રાજપુત્ર મહાયશઃ ।
સઙ્ગત્યા નાપરાધ્નોતિ રાજ્યમેતદનાયકમ્ ॥ 3 ॥
અભિષેચનિકં સર્વમિદમાદાય રાઘવ ।
પ્રતીક્ષતે ત્વાં સ્વજનશ્શ્રેણયશ્ચ નૃપાત્મજ ॥ 4 ॥
રાજ્યં ગૃહાણ ભરત પિતૃપૈતામહં ધ્રુવમ્ ।
અભિષેચય ચાત્માનં પાહિ ચાસ્માન્નરર્ષભ ॥ 5 ॥
અભિષેચનિકં ભાણ્ડં કૃત્વા સર્વં પ્રદક્ષિણમ્ ।
ભરતસ્તં જનં સર્વં પ્રત્યુવાચ ધૃતવ્રતઃ ॥ 6 ॥
જ્યેષ્ઠસ્ય રાજતા નિત્યમુચિતા હિ કુલસ્ય નઃ ।
નૈવં ભવન્તો માં વક્તુમર્હન્તિ કુશલા જનાઃ ॥ 7 ॥
રામઃ પૂર્વો હિ નો ભ્રાતા ભવિષ્યતિ મહીપતિઃ ।
અહં ત્વરણ્યે વત્સ્યામિ વર્ષાણિ નવ પઞ્ચ ચ ॥ 8 ॥
યુજ્યતાં મહતી સેના ચતુરઙ્ગમહાબલા ।
આનયિષ્યામ્યહં જ્યેષ્ઠં ભ્રાતરં રાઘવં વનાત્ ॥ 9 ॥
અભિષેચનિકં ચૈવ સર્વમેતદુપસ્કૃતમ્ ।
પુરસ્કૃત્ય ગમિષ્યામિ રામહેતોર્વનં પ્રતિ ॥ 10 ॥
તત્રૈવં તં નરવ્યાઘ્રમભિષિચ્ય પુરસ્કૃતમ્ ।
આનેષ્યામિ તુ વૈ રામં હવ્યવાહમિવાધ્વરાત્ ॥ 11 ॥
ન સકામાં કરિષ્યામિ સ્વામિમાં માતૃગન્ધિનીમ્ ।
વને વત્સ્યામ્યહં દુર્ગે રામો રાજા ભવિષ્યતિ ॥ 12 ॥
ક્રિયતાં શિલ્પિભિઃ પન્થા સ્સમાનિ વિષમાણિ ચ ।
રક્ષિણશ્ચાનુસમ્યાન્તુ પથિ દુર્ગવિચારકાઃ ॥ 13 ॥
એવં સમ્ભાષમાણં તં રામહેતોર્નૃપાત્મજમ્ ।
પ્રત્યુવાચ જનસ્સર્વ શ્શ્રીમદ્વાક્યમનુત્તમમ્ ॥ 14 ॥
એવં તે ભાષમાણસ્ય પદ્મા શ્રીરુપતિષ્ઠતાત્ ।
યસ્ત્વં જ્યેષ્ઠે નૃપસુતે પૃથિવીં દાતુમિચ્છસિ ॥ 15 ॥
અનુત્તમં તદ્વચનં નૃપાત્મજપ્રભાષિતં સંશ્રવણે નિશમ્ય ચ ।
પ્રહર્ષજાસ્તં પ્રતિ બાષ્પબિન્દવો નિપેતુરાર્યાનનનેત્રસમ્ભવાઃ ॥ 16 ॥
ઊચુસ્તે વચનમિદં નિશમ્ય હૃષ્ટા સ્સામાત્યા સ્સપરિષદો વિયાતશોકાઃ ।
પન્થાનં નરવર ભક્તિમાન્ જનશ્ચ વ્યાદિષ્ટસ્તવ વચનાચ્ચ શિલ્પિવર્ગઃ ॥ 17 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે એકોનાશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekonāśītitamassargaḥ |
tataḥ prabhātasamaye divase'tha caturdaśe |
sametya rājakartāro bharataṃ vākyamabruvan || 1 ||
gato daśarathassvargaṃ yo no gurutaro guruḥ |
rāmaṃ pravrājya vai jyeṣṭhaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam || 2 ||
tvamadya bhava no rājā rājaputra mahāyaśaḥ |
saṅgatyā nāparādhnoti rājyametadanāyakam || 3 ||
abhiṣecanikaṃ sarvamidamādāya rāghava |
pratīkṣate tvāṃ svajanaśśreṇayaśca nṛpātmaja || 4 ||
rājyaṃ gṛhāṇa bharata pitṛpaitāmahaṃ dhruvam |
abhiṣecaya cātmānaṃ pāhi cāsmānnararṣabha || 5 ||
abhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ kṛtvā sarvaṃ pradakṣiṇam |
bharatastaṃ janaṃ sarvaṃ pratyuvāca dhṛtavrataḥ || 6 ||
jyeṣṭhasya rājatā nityamucitā hi kulasya naḥ |
naivaṃ bhavanto māṃ vaktumarhanti kuśalā janāḥ || 7 ||
rāmaḥ pūrvo hi no bhrātā bhaviṣyati mahīpatiḥ |
ahaṃ tvaraṇye vatsyāmi varṣāṇi nava pañca ca || 8 ||
yujyatāṃ mahatī senā caturaṅgamahābalā |
ānayiṣyāmyahaṃ jyeṣṭhaṃ bhrātaraṃ rāghavaṃ vanāt || 9 ||
abhiṣecanikaṃ caiva sarvametadupaskṛtam |
puraskṛtya gamiṣyāmi rāmahetorvanaṃ prati || 10 ||
tatraivaṃ taṃ naravyāghramabhiṣicya puraskṛtam |
āneṣyāmi tu vai rāmaṃ havyavāhamivādhvarāt || 11 ||
na sakāmāṃ kariṣyāmi svāmimāṃ mātṛgandhinīm |
vane vatsyāmyahaṃ durge rāmo rājā bhaviṣyati || 12 ||
kriyatāṃ śilpibhiḥ panthā ssamāni viṣamāṇi ca |
rakṣiṇaścānusamyāntu pathi durgavicārakāḥ || 13 ||
evaṃ sambhāṣamāṇaṃ taṃ rāmahetornṛpātmajam |
pratyuvāca janassarva śśrīmadvākyamanuttamam || 14 ||
evaṃ te bhāṣamāṇasya padmā śrīrupatiṣṭhatāt |
yastvaṃ jyeṣṭhe nṛpasute pṛthivīṃ dātumicchasi || 15 ||
anuttamaṃ tadvacanaṃ nṛpātmajaprabhāṣitaṃ saṃśravaṇe niśamya ca |
praharṣajāstaṃ prati bāṣpabindavo nipeturāryānananetrasambhavāḥ || 16 ||
ūcuste vacanamidaṃ niśamya hṛṣṭā ssāmātyā ssapariṣado viyātaśokāḥ |
panthānaṃ naravara bhaktimān janaśca vyādiṣṭastava vacanācca śilpivargaḥ || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonāśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ एकोनाशीतितमस्सर्गः ।
ततः प्रभातसमये दिवसेऽथ चतुर्दशे ।
समेत्य राजकर्तारो भरतं वाक्यमब्रुवन् ॥ 1 ॥
गतो दशरथस्स्वर्गं यो नो गुरुतरो गुरुः ।
रामं प्रव्राज्य वै ज्येष्ठं लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ 2 ॥
त्वमद्य भव नो राजा राजपुत्र महायशः ।
सङ्गत्या नापराध्नोति राज्यमेतदनायकम् ॥ 3 ॥
अभिषेचनिकं सर्वमिदमादाय राघव ।
प्रतीक्षते त्वां स्वजनश्श्रेणयश्च नृपात्मज ॥ 4 ॥
राज्यं गृहाण भरत पितृपैतामहं ध्रुवम् ।
अभिषेचय चात्मानं पाहि चास्मान्नरर्षभ ॥ 5 ॥
अभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा सर्वं प्रदक्षिणम् ।
भरतस्तं जनं सर्वं प्रत्युवाच धृतव्रतः ॥ 6 ॥
ज्येष्ठस्य राजता नित्यमुचिता हि कुलस्य नः ।
नैवं भवन्तो मां वक्तुमर्हन्ति कुशला जनाः ॥ 7 ॥
रामः पूर्वो हि नो भ्राता भविष्यति महीपतिः ।
अहं त्वरण्ये वत्स्यामि वर्षाणि नव पञ्च च ॥ 8 ॥
युज्यतां महती सेना चतुरङ्गमहाबला ।
आनयिष्याम्यहं ज्येष्ठं भ्रातरं राघवं वनात् ॥ 9 ॥
अभिषेचनिकं चैव सर्वमेतदुपस्कृतम् ।
पुरस्कृत्य गमिष्यामि रामहेतोर्वनं प्रति ॥ 10 ॥
तत्रैवं तं नरव्याघ्रमभिषिच्य पुरस्कृतम् ।
आनेष्यामि तु वै रामं हव्यवाहमिवाध्वरात् ॥ 11 ॥
न सकामां करिष्यामि स्वामिमां मातृगन्धिनीम् ।
वने वत्स्याम्यहं दुर्गे रामो राजा भविष्यति ॥ 12 ॥
क्रियतां शिल्पिभिः पन्था स्समानि विषमाणि च ।
रक्षिणश्चानुसम्यान्तु पथि दुर्गविचारकाः ॥ 13 ॥
एवं सम्भाषमाणं तं रामहेतोर्नृपात्मजम् ।
प्रत्युवाच जनस्सर्व श्श्रीमद्वाक्यमनुत्तमम् ॥ 14 ॥
एवं ते भाषमाणस्य पद्मा श्रीरुपतिष्ठतात् ।
यस्त्वं ज्येष्ठे नृपसुते पृथिवीं दातुमिच्छसि ॥ 15 ॥
अनुत्तमं तद्वचनं नृपात्मजप्रभाषितं संश्रवणे निशम्य च ।
प्रहर्षजास्तं प्रति बाष्पबिन्दवो निपेतुरार्यानननेत्रसम्भवाः ॥ 16 ॥
ऊचुस्ते वचनमिदं निशम्य हृष्टा स्सामात्या स्सपरिषदो वियातशोकाः ।
पन्थानं नरवर भक्तिमान् जनश्च व्यादिष्टस्तव वचनाच्च शिल्पिवर्गः ॥ 17 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे एकोनाशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekonāśītitamassargaḥ |
tataḥ prabhātasamaye divase'tha caturdaśe |
sametya rājakartāro bharataṃ vākyamabruvan || 1 ||
gato daśarathassvargaṃ yo no gurutaro guruḥ |
rāmaṃ pravrājya vai jyeṣṭhaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam || 2 ||
tvamadya bhava no rājā rājaputra mahāyaśaḥ |
saṅgatyā nāparādhnoti rājyametadanāyakam || 3 ||
abhiṣecanikaṃ sarvamidamādāya rāghava |
pratīkṣate tvāṃ svajanaśśreṇayaśca nṛpātmaja || 4 ||
rājyaṃ gṛhāṇa bharata pitṛpaitāmahaṃ dhruvam |
abhiṣecaya cātmānaṃ pāhi cāsmānnararṣabha || 5 ||
abhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ kṛtvā sarvaṃ pradakṣiṇam |
bharatastaṃ janaṃ sarvaṃ pratyuvāca dhṛtavrataḥ || 6 ||
jyeṣṭhasya rājatā nityamucitā hi kulasya naḥ |
naivaṃ bhavanto māṃ vaktumarhanti kuśalā janāḥ || 7 ||
rāmaḥ pūrvo hi no bhrātā bhaviṣyati mahīpatiḥ |
ahaṃ tvaraṇye vatsyāmi varṣāṇi nava pañca ca || 8 ||
yujyatāṃ mahatī senā caturaṅgamahābalā |
ānayiṣyāmyahaṃ jyeṣṭhaṃ bhrātaraṃ rāghavaṃ vanāt || 9 ||
abhiṣecanikaṃ caiva sarvametadupaskṛtam |
puraskṛtya gamiṣyāmi rāmahetorvanaṃ prati || 10 ||
tatraivaṃ taṃ naravyāghramabhiṣicya puraskṛtam |
āneṣyāmi tu vai rāmaṃ havyavāhamivādhvarāt || 11 ||
na sakāmāṃ kariṣyāmi svāmimāṃ mātṛgandhinīm |
vane vatsyāmyahaṃ durge rāmo rājā bhaviṣyati || 12 ||
kriyatāṃ śilpibhiḥ panthā ssamāni viṣamāṇi ca |
rakṣiṇaścānusamyāntu pathi durgavicārakāḥ || 13 ||
evaṃ sambhāṣamāṇaṃ taṃ rāmahetornṛpātmajam |
pratyuvāca janassarva śśrīmadvākyamanuttamam || 14 ||
evaṃ te bhāṣamāṇasya padmā śrīrupatiṣṭhatāt |
yastvaṃ jyeṣṭhe nṛpasute pṛthivīṃ dātumicchasi || 15 ||
anuttamaṃ tadvacanaṃ nṛpātmajaprabhāṣitaṃ saṃśravaṇe niśamya ca |
praharṣajāstaṃ prati bāṣpabindavo nipeturāryānananetrasambhavāḥ || 16 ||
ūcuste vacanamidaṃ niśamya hṛṣṭā ssāmātyā ssapariṣado viyātaśokāḥ |
panthānaṃ naravara bhaktimān janaśca vyādiṣṭastava vacanācca śilpivargaḥ || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonāśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.