ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕੋਨਾਸ਼ੀਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤਸਮਯੇ ਦਿਵਸੇऽਥ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੇ ।
ਸਮੇਤ੍ਯ ਰਾਜਕਰ੍ਤਾਰੋ ਭਰਤਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ 1 ॥
ਗਤੋ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਯੋ ਨੋ ਗੁਰੁਤਰੋ ਗੁਰੁਃ ।
ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜ੍ਯ ਵੈ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਚ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ 2 ॥
ਤ੍ਵਮਦ੍ਯ ਭਵ ਨੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਯਸ਼ਃ ।
ਸਙ੍ਗਤ੍ਯਾ ਨਾਪਰਾਧ੍ਨੋਤਿ ਰਾਜ੍ਯਮੇਤਦਨਾਯਕਮ੍ ॥ 3 ॥
ਅਭਿषੇਚਨਿਕਂ ਸਰ੍ਵਮਿਦਮਾਦਾਯ ਰਾਘਵ ।
ਪ੍ਰਤੀਕ੍षਤੇ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਵਜਨਸ਼੍ਸ਼੍ਰੇਣਯਸ਼੍ਚ ਨृਪਾਤ੍ਮਜ ॥ 4 ॥
ਰਾਜ੍ਯਂ ਗृਹਾਣ ਭਰਤ ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ।
ਅਭਿषੇਚਯ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਾਹਿ ਚਾਸ੍ਮਾਨ੍ਨਰਰ੍षਭ ॥ 5 ॥
ਅਭਿषੇਚਨਿਕਂ ਭਾਣ੍ਡਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮ੍ ।
ਭਰਤਸ੍ਤਂ ਜਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਧृਤਵ੍ਰਤਃ ॥ 6 ॥
ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯ ਰਾਜਤਾ ਨਿਤ੍ਯਮੁਚਿਤਾ ਹਿ ਕੁਲਸ੍ਯ ਨਃ ।
ਨੈਵਂ ਭਵਨ੍ਤੋ ਮਾਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਕੁਸ਼ਲਾ ਜਨਾਃ ॥ 7 ॥
ਰਾਮਃ ਪੂਰ੍ਵੋ ਹਿ ਨੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਅਹਂ ਤ੍ਵਰਣ੍ਯੇ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਨਵ ਪਞ੍ਚ ਚ ॥ 8 ॥
ਯੁਜ੍ਯਤਾਂ ਮਹਤੀ ਸੇਨਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗਮਹਾਬਲਾ ।
ਆਨਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਰਾਘਵਂ ਵਨਾਤ੍ ॥ 9 ॥
ਅਭਿषੇਚਨਿਕਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦੁਪਸ੍ਕृਤਮ੍ ।
ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਮਹੇਤੋਰ੍ਵਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ 10 ॥
ਤਤ੍ਰੈਵਂ ਤਂ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਮਭਿषਿਚ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਕृਤਮ੍ ।
ਆਨੇष੍ਯਾਮਿ ਤੁ ਵੈ ਰਾਮਂ ਹਵ੍ਯਵਾਹਮਿਵਾਧ੍ਵਰਾਤ੍ ॥ 11 ॥
ਨ ਸਕਾਮਾਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਾਮਿਮਾਂ ਮਾਤृਗਨ੍ਧਿਨੀਮ੍ ।
ਵਨੇ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਦੁਰ੍ਗੇ ਰਾਮੋ ਰਾਜਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 12 ॥
ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਭਿਃ ਪਨ੍ਥਾ ਸ੍ਸਮਾਨਿ ਵਿषਮਾਣਿ ਚ ।
ਰਕ੍षਿਣਸ਼੍ਚਾਨੁਸਮ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਪਥਿ ਦੁਰ੍ਗਵਿਚਾਰਕਾਃ ॥ 13 ॥
ਏਵਂ ਸਮ੍ਭਾषਮਾਣਂ ਤਂ ਰਾਮਹੇਤੋਰ੍ਨृਪਾਤ੍ਮਜਮ੍ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਜਨਸ੍ਸਰ੍ਵ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 14 ॥
ਏਵਂ ਤੇ ਭਾषਮਾਣਸ੍ਯ ਪਦ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੀਰੁਪਤਿष੍ਠਤਾਤ੍ ।
ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਨृਪਸੁਤੇ ਪृਥਿਵੀਂ ਦਾਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ 15 ॥
ਅਨੁਤ੍ਤਮਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਪ੍ਰਭਾषਿਤਂ ਸਂਸ਼੍ਰਵਣੇ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਚ ।
ਪ੍ਰਹਰ੍षਜਾਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ਬਾष੍ਪਬਿਨ੍ਦਵੋ ਨਿਪੇਤੁਰਾਰ੍ਯਾਨਨਨੇਤ੍ਰਸਮ੍ਭਵਾਃ ॥ 16 ॥
ਊਚੁਸ੍ਤੇ ਵਚਨਮਿਦਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਹृष੍ਟਾ ਸ੍ਸਾਮਾਤ੍ਯਾ ਸ੍ਸਪਰਿषਦੋ ਵਿਯਾਤਸ਼ੋਕਾਃ ।
ਪਨ੍ਥਾਨਂ ਨਰਵਰ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਜਨਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਦਿष੍ਟਸ੍ਤਵ ਵਚਨਾਚ੍ਚ ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਵਰ੍ਗਃ ॥ 17 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਾਸ਼ੀਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekonāśītitamassargaḥ |
tataḥ prabhātasamaye divase'tha caturdaśe |
sametya rājakartāro bharataṃ vākyamabruvan || 1 ||
gato daśarathassvargaṃ yo no gurutaro guruḥ |
rāmaṃ pravrājya vai jyeṣṭhaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam || 2 ||
tvamadya bhava no rājā rājaputra mahāyaśaḥ |
saṅgatyā nāparādhnoti rājyametadanāyakam || 3 ||
abhiṣecanikaṃ sarvamidamādāya rāghava |
pratīkṣate tvāṃ svajanaśśreṇayaśca nṛpātmaja || 4 ||
rājyaṃ gṛhāṇa bharata pitṛpaitāmahaṃ dhruvam |
abhiṣecaya cātmānaṃ pāhi cāsmānnararṣabha || 5 ||
abhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ kṛtvā sarvaṃ pradakṣiṇam |
bharatastaṃ janaṃ sarvaṃ pratyuvāca dhṛtavrataḥ || 6 ||
jyeṣṭhasya rājatā nityamucitā hi kulasya naḥ |
naivaṃ bhavanto māṃ vaktumarhanti kuśalā janāḥ || 7 ||
rāmaḥ pūrvo hi no bhrātā bhaviṣyati mahīpatiḥ |
ahaṃ tvaraṇye vatsyāmi varṣāṇi nava pañca ca || 8 ||
yujyatāṃ mahatī senā caturaṅgamahābalā |
ānayiṣyāmyahaṃ jyeṣṭhaṃ bhrātaraṃ rāghavaṃ vanāt || 9 ||
abhiṣecanikaṃ caiva sarvametadupaskṛtam |
puraskṛtya gamiṣyāmi rāmahetorvanaṃ prati || 10 ||
tatraivaṃ taṃ naravyāghramabhiṣicya puraskṛtam |
āneṣyāmi tu vai rāmaṃ havyavāhamivādhvarāt || 11 ||
na sakāmāṃ kariṣyāmi svāmimāṃ mātṛgandhinīm |
vane vatsyāmyahaṃ durge rāmo rājā bhaviṣyati || 12 ||
kriyatāṃ śilpibhiḥ panthā ssamāni viṣamāṇi ca |
rakṣiṇaścānusamyāntu pathi durgavicārakāḥ || 13 ||
evaṃ sambhāṣamāṇaṃ taṃ rāmahetornṛpātmajam |
pratyuvāca janassarva śśrīmadvākyamanuttamam || 14 ||
evaṃ te bhāṣamāṇasya padmā śrīrupatiṣṭhatāt |
yastvaṃ jyeṣṭhe nṛpasute pṛthivīṃ dātumicchasi || 15 ||
anuttamaṃ tadvacanaṃ nṛpātmajaprabhāṣitaṃ saṃśravaṇe niśamya ca |
praharṣajāstaṃ prati bāṣpabindavo nipeturāryānananetrasambhavāḥ || 16 ||
ūcuste vacanamidaṃ niśamya hṛṣṭā ssāmātyā ssapariṣado viyātaśokāḥ |
panthānaṃ naravara bhaktimān janaśca vyādiṣṭastava vacanācca śilpivargaḥ || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonāśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ एकोनाशीतितमस्सर्गः ।
ततः प्रभातसमये दिवसेऽथ चतुर्दशे ।
समेत्य राजकर्तारो भरतं वाक्यमब्रुवन् ॥ 1 ॥
गतो दशरथस्स्वर्गं यो नो गुरुतरो गुरुः ।
रामं प्रव्राज्य वै ज्येष्ठं लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ 2 ॥
त्वमद्य भव नो राजा राजपुत्र महायशः ।
सङ्गत्या नापराध्नोति राज्यमेतदनायकम् ॥ 3 ॥
अभिषेचनिकं सर्वमिदमादाय राघव ।
प्रतीक्षते त्वां स्वजनश्श्रेणयश्च नृपात्मज ॥ 4 ॥
राज्यं गृहाण भरत पितृपैतामहं ध्रुवम् ।
अभिषेचय चात्मानं पाहि चास्मान्नरर्षभ ॥ 5 ॥
अभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा सर्वं प्रदक्षिणम् ।
भरतस्तं जनं सर्वं प्रत्युवाच धृतव्रतः ॥ 6 ॥
ज्येष्ठस्य राजता नित्यमुचिता हि कुलस्य नः ।
नैवं भवन्तो मां वक्तुमर्हन्ति कुशला जनाः ॥ 7 ॥
रामः पूर्वो हि नो भ्राता भविष्यति महीपतिः ।
अहं त्वरण्ये वत्स्यामि वर्षाणि नव पञ्च च ॥ 8 ॥
युज्यतां महती सेना चतुरङ्गमहाबला ।
आनयिष्याम्यहं ज्येष्ठं भ्रातरं राघवं वनात् ॥ 9 ॥
अभिषेचनिकं चैव सर्वमेतदुपस्कृतम् ।
पुरस्कृत्य गमिष्यामि रामहेतोर्वनं प्रति ॥ 10 ॥
तत्रैवं तं नरव्याघ्रमभिषिच्य पुरस्कृतम् ।
आनेष्यामि तु वै रामं हव्यवाहमिवाध्वरात् ॥ 11 ॥
न सकामां करिष्यामि स्वामिमां मातृगन्धिनीम् ।
वने वत्स्याम्यहं दुर्गे रामो राजा भविष्यति ॥ 12 ॥
क्रियतां शिल्पिभिः पन्था स्समानि विषमाणि च ।
रक्षिणश्चानुसम्यान्तु पथि दुर्गविचारकाः ॥ 13 ॥
एवं सम्भाषमाणं तं रामहेतोर्नृपात्मजम् ।
प्रत्युवाच जनस्सर्व श्श्रीमद्वाक्यमनुत्तमम् ॥ 14 ॥
एवं ते भाषमाणस्य पद्मा श्रीरुपतिष्ठतात् ।
यस्त्वं ज्येष्ठे नृपसुते पृथिवीं दातुमिच्छसि ॥ 15 ॥
अनुत्तमं तद्वचनं नृपात्मजप्रभाषितं संश्रवणे निशम्य च ।
प्रहर्षजास्तं प्रति बाष्पबिन्दवो निपेतुरार्यानननेत्रसम्भवाः ॥ 16 ॥
ऊचुस्ते वचनमिदं निशम्य हृष्टा स्सामात्या स्सपरिषदो वियातशोकाः ।
पन्थानं नरवर भक्तिमान् जनश्च व्यादिष्टस्तव वचनाच्च शिल्पिवर्गः ॥ 17 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे एकोनाशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekonāśītitamassargaḥ |
tataḥ prabhātasamaye divase'tha caturdaśe |
sametya rājakartāro bharataṃ vākyamabruvan || 1 ||
gato daśarathassvargaṃ yo no gurutaro guruḥ |
rāmaṃ pravrājya vai jyeṣṭhaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam || 2 ||
tvamadya bhava no rājā rājaputra mahāyaśaḥ |
saṅgatyā nāparādhnoti rājyametadanāyakam || 3 ||
abhiṣecanikaṃ sarvamidamādāya rāghava |
pratīkṣate tvāṃ svajanaśśreṇayaśca nṛpātmaja || 4 ||
rājyaṃ gṛhāṇa bharata pitṛpaitāmahaṃ dhruvam |
abhiṣecaya cātmānaṃ pāhi cāsmānnararṣabha || 5 ||
abhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ kṛtvā sarvaṃ pradakṣiṇam |
bharatastaṃ janaṃ sarvaṃ pratyuvāca dhṛtavrataḥ || 6 ||
jyeṣṭhasya rājatā nityamucitā hi kulasya naḥ |
naivaṃ bhavanto māṃ vaktumarhanti kuśalā janāḥ || 7 ||
rāmaḥ pūrvo hi no bhrātā bhaviṣyati mahīpatiḥ |
ahaṃ tvaraṇye vatsyāmi varṣāṇi nava pañca ca || 8 ||
yujyatāṃ mahatī senā caturaṅgamahābalā |
ānayiṣyāmyahaṃ jyeṣṭhaṃ bhrātaraṃ rāghavaṃ vanāt || 9 ||
abhiṣecanikaṃ caiva sarvametadupaskṛtam |
puraskṛtya gamiṣyāmi rāmahetorvanaṃ prati || 10 ||
tatraivaṃ taṃ naravyāghramabhiṣicya puraskṛtam |
āneṣyāmi tu vai rāmaṃ havyavāhamivādhvarāt || 11 ||
na sakāmāṃ kariṣyāmi svāmimāṃ mātṛgandhinīm |
vane vatsyāmyahaṃ durge rāmo rājā bhaviṣyati || 12 ||
kriyatāṃ śilpibhiḥ panthā ssamāni viṣamāṇi ca |
rakṣiṇaścānusamyāntu pathi durgavicārakāḥ || 13 ||
evaṃ sambhāṣamāṇaṃ taṃ rāmahetornṛpātmajam |
pratyuvāca janassarva śśrīmadvākyamanuttamam || 14 ||
evaṃ te bhāṣamāṇasya padmā śrīrupatiṣṭhatāt |
yastvaṃ jyeṣṭhe nṛpasute pṛthivīṃ dātumicchasi || 15 ||
anuttamaṃ tadvacanaṃ nṛpātmajaprabhāṣitaṃ saṃśravaṇe niśamya ca |
praharṣajāstaṃ prati bāṣpabindavo nipeturāryānananetrasambhavāḥ || 16 ||
ūcuste vacanamidaṃ niśamya hṛṣṭā ssāmātyā ssapariṣado viyātaśokāḥ |
panthānaṃ naravara bhaktimān janaśca vyādiṣṭastava vacanācca śilpivargaḥ || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonāśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.