ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸਨ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਰਾਮਂ ਨृਪਤਿ ਸ਼੍ਸ਼੍ਵੋਭਾਵਿਨ੍ਯਭਿषੇਚਨੇ ।
ਪੁਰੋਹਿਤਂ ਸਮਾਹੂਯ ਵਸ਼ਿष੍ਠਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਗਚ੍ਛੋਪਵਾਸਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਕਾਰਯਾਦ੍ਯ ਤਪੋਧਨ ।
ਸ਼੍ਰੀਯਸ਼ੋਰਾਜ੍ਯਲਾਭਾਯ ਵਧ੍ਵਾ ਸਹ ਯਤਵ੍ਰਤਮ੍ ॥ 2 ॥
ਤਥੇਤਿ ਚ ਸ ਰਾਜਾਨਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਵਰਃ ।
ਸ੍ਵਯਂ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਗਵਾਨ੍ਯਯੌ ਰਾਮਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ॥ 3 ॥
ਉਪਵਾਸਯਿਤੁਂ ਰਾਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਃ ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਰਥਵਰਂ ਯੁਕ੍ਤਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸੁਦृਢਵ੍ਰਤਃ ॥ 4 ॥
ਸ ਰਾਮਭਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਾਣ੍ਡੁਰਾਭ੍ਰਘਨਪ੍ਰਭਮ੍ ।
ਤਿਸ੍ਰਃ ਕਕ੍ष੍ਯਾ ਰਥੇਨੈਵ ਵਿਵੇਸ਼ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ ॥ 5 ॥
ਤਮਾਗਤਮृषਿਂ ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਰਨ੍ਨਿਵ ਸਸਮ੍ਭ੍ਰਮਃ ।
ਮਾਨਯਿष੍ਯਨ੍ਸਮਾਨਾਰ੍ਹਂ ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਨਿਵੇਸ਼ਨਾਤ੍ ॥ 6 ॥
ਅਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਤ੍ਵਰਮਾਣਸ਼੍ਚ ਰਥਾਭ੍ਯਾਸ਼ਂ ਮਨੀषਿਣਃ ।
ਤਤੋऽਵਤਾਰਯਾਮਾਸ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਰਥਾਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ 7 ॥
ਸ ਚੈਨਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਾष੍ਯਾਭਿਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਚ ।
ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਹਂ ਹਰ੍षਯਨ੍ਰਾਮਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਪੁਰੋਹਿਤਃ ॥ 8 ॥
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸ੍ਤੇ ਪਿਤਾ ਰਾਮ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ।
ਉਪਵਾਸਂ ਭਵਾਨਦ੍ਯ ਕਰੋਤੁ ਸਹ ਸੀਤਯਾ ॥ 9 ॥
ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਤ੍ਵਾਮਭਿषੇਕ੍ਤਾ ਹਿ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇ ਨਰਾਧਿਪਃ ।
ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥਃ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਯਯਾਤਿਂ ਨਹੁषੋ ਯਥਾ ॥ 10 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਤਦਾ ਰਾਮਮੁਪਵਾਸਂ ਯਤਵ੍ਰਤਮ੍ ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਸਹਿਤਂ ਮੁਨਿਃ ॥ 11 ॥
ਤਤੋ ਯਥਾਵਦ੍ਰਾਮੇਣ ਸ ਰਾਜ੍ਞੋ ਗੁਰੁਰਰ੍ਚਿਤਃ ।
ਅਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਯਯੌ ਰਾਮਨਿਵੇਸ਼ਨਾਤ੍ ॥ 12 ॥
ਸੁਹृਦ੍ਭਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਮੋऽਪਿ ਸਹਾਸੀਨਃ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦੈਃ ।
ਸਭਾਜਿਤੋ ਵਿਵੇਸ਼ਾऽਥ ਤਾਨਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥ 13 ॥
ਹृष੍ਟਨਾਰੀਨਰਯੁਤਂ ਰਾਮਵੇਸ਼੍ਮ ਤਦਾ ਬਭੌ ।
ਯਥਾ ਮਤ੍ਤਦ੍ਵਿਜਗਣਂ ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਨਲਿਨਂ ਸਰਃ ॥ 14 ॥
ਸ ਰਾਜਭਵਨਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਮਨਿਵੇਸ਼ਾਨਾਤ੍ ।
ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਦਦृਸ਼ੇ ਮਾਰ੍ਗਂ ਵਸਿष੍ਠੋ ਜਨਸਂਵृਤਮ੍ ॥ 15 ॥
ਬृਨ੍ਦਬृਨ੍ਦੈਰਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗਾਸ੍ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।
ਬਭੂਵੁਰਭਿਸਮ੍ਬਾਧਾਃ ਕੁਤੂਹਲਜਨੈਰ੍ਵृਤਾਃ ॥ 16 ॥
ਜਨਬृਨ੍ਦੋਰ੍ਮਿਸਙ੍ਘਰ੍षਹਰ੍षਸ੍ਵਨਵਤਸ੍ਤਦਾ ।
ਬਭੂਵ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਸਾਗਰਸ੍ਯੇਵ ਨਿਸ੍ਵਨਃ ॥ 17 ॥
ਸਿਕ੍ਤਸਮ੍ਮृष੍ਟਰਥ੍ਯਾ ਹਿ ਤਦਹਰ੍ਵਨਮਾਲਿਨੀ ।
ਆਸੀਦਯੋਧ੍ਯਾਨਗਰੀ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਗृਹਧ੍ਵਜਾ ॥ 18 ॥
ਤਦਾ ਹ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਨਿਲਯਃ ਸਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਲਾਬਲੋ ਜਨਃ ।
ਰਾਮਾਭਿषੇਕਮਾਕਾਙ੍ਕ੍षਨ੍ਨਾਕਾਙ੍ਕ੍षਦੁਦਯਂ ਰਵੇਃ ॥ 19 ॥
ਪ੍ਰਜਾਲਙ੍ਕਾਰਭੂਤਂ ਚ ਜਨਸ੍ਯਾਨਨ੍ਦਵਰ੍ਧਨਮ੍ ।
ਉਤ੍ਸੁਕੋऽਭੂਜ੍ਜਨੋ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤਮਯੋਧ੍ਯਾਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍ ॥ 20 ॥
ਏਵਂ ਤਜ੍ਜਨਸਮ੍ਬਾਧਂ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗਂ ਪੁਰੋਹਿਤਃ ।
ਵ੍ਯੂਹਨ੍ਨਿਵ ਜਨੌਘਂ ਤਂ ਸ਼ਨੈ ਰਾਜਕੁਲਂ ਯਯੌ ॥ 21 ॥
ਸਿਤਾਭ੍ਰਸ਼ਿਖਰਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਸਾਦਮਧਿਰੁਹ੍ਯ ਸਃ ।
ਸਮੀਯਾਯ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣੇਵ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ ॥ 22 ॥
ਤਮਾਗਤਮਭਿਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯ ਹਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਸਨਂ ਨृਪਃ ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸ ਚ ਤਸ੍ਮੈ ਤਤ੍ਕृਤਮਿਤ੍ਯਭ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ॥ 23 ॥
ਚੈਵ ਤਦਾ ਤੁਲ੍ਯਂ ਸਹਾਸੀਨਾਸ੍ਸਭਾਸਦਃ ।
ਆਸਨੇਭ੍ਯਸ੍ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਪੂਜਯਨ੍ਤਃ ਪੁਰੋਹਿਤਮ੍ ॥ 24 ॥
ਗੁਰੁਣਾ ਤ੍ਵਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਮਨੁਜੌਘਂ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਤਮ੍ ।
ਵਿਵੇਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਪੁਰਂ ਰਾਜਾ ਸਿਂਹੋ ਗਿਰਿਗੁਹਾਮਿਵ ॥ 25 ॥
ਤਦਗ੍ਯ੍ਰਵੇषਪ੍ਰਮਦਾਜਨਾਕੁਲਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਵੇਸ਼੍ਮਪ੍ਰਤਿਮਂ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ।
ਵਿਦੀਪਯਂਸ਼੍ਚਾਰੁ ਵਿਵੇਸ਼ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਸ਼੍ਸ਼ਸ਼ੀਵ ਤਾਰਾਗਣਸਙ੍ਕੁਲਂ ਨਭਃ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha pañcamassargaḥ |
sandiśya rāmaṃ nṛpati śśvobhāvinyabhiṣecane |
purohitaṃ samāhūya vaśiṣṭhamidamabravīt || 1 ||
gacchopavāsaṃ kākutsthaṃ kārayādya tapodhana |
śrīyaśorājyalābhāya vadhvā saha yatavratam || 2 ||
tatheti ca sa rājānamuktvā vedavidāṃ varaḥ |
svayaṃ vasiṣṭho bhagavānyayau rāmaniveśanam || 3 ||
upavāsayituṃ rāmaṃ mantravanmantrakovidaḥ |
brāhmaṃ rathavaraṃ yuktamāsthāya sudṛḍhavrataḥ || 4 ||
sa rāmabhavanaṃ prāpya pāṇḍurābhraghanaprabham |
tisraḥ kakṣyā rathenaiva viveśamunisattamaḥ || 5 ||
tamāgatamṛṣiṃ rāmastvaranniva sasambhramaḥ |
mānayiṣyansamānārhaṃ niścakrāma niveśanāt || 6 ||
abhyetya tvaramāṇaśca rathābhyāśaṃ manīṣiṇaḥ |
tato'vatārayāmāsa parigṛhya rathātsvayam || 7 ||
sa cainaṃ praśritaṃ dṛṣṭvā sambhāṣyābhiprasādya ca |
priyārhaṃ harṣayanrāmamityuvāca purohitaḥ || 8 ||
prasannaste pitā rāma yauvarājyamavāpsyasi |
upavāsaṃ bhavānadya karotu saha sītayā || 9 ||
prātastvāmabhiṣektā hi yauvarājye narādhipaḥ |
pitā daśarathaḥ prītyā yayātiṃ nahuṣo yathā || 10 ||
ityuktvā sa tadā rāmamupavāsaṃ yatavratam |
mantravatkārayāmāsa vaidehyā sahitaṃ muniḥ || 11 ||
tato yathāvadrāmeṇa sa rājño gururarcitaḥ |
abhyanujñāpya kākutsthaṃ yayau rāmaniveśanāt || 12 ||
suhṛdbhistatra rāmo'pi sahāsīnaḥ priyaṃvadaiḥ |
sabhājito viveśā'tha tānanujñāpya sarvaśaḥ || 13 ||
hṛṣṭanārīnarayutaṃ rāmaveśma tadā babhau |
yathā mattadvijagaṇaṃ praphullanalinaṃ saraḥ || 14 ||
sa rājabhavanaprakhyāttasmādrāmaniveśānāt |
nirgatya dadṛśe mārgaṃ vasiṣṭho janasaṃvṛtam || 15 ||
bṛndabṛndairayodhyāyāṃ rājamārgāssamantataḥ |
babhūvurabhisambādhāḥ kutūhalajanairvṛtāḥ || 16 ||
janabṛndormisaṅgharṣaharṣasvanavatastadā |
babhūva rājamārgasya sāgarasyeva nisvanaḥ || 17 ||
siktasammṛṣṭarathyā hi tadaharvanamālinī |
āsīdayodhyānagarī samucchritagṛhadhvajā || 18 ||
tadā hyayodhyānilayaḥ sastrībālābalo janaḥ |
rāmābhiṣekamākāṅkṣannākāṅkṣadudayaṃ raveḥ || 19 ||
prajālaṅkārabhūtaṃ ca janasyānandavardhanam |
utsuko'bhūjjano draṣṭuṃ tamayodhyāmahotsavam || 20 ||
evaṃ tajjanasambādhaṃ rājamārgaṃ purohitaḥ |
vyūhanniva janaughaṃ taṃ śanai rājakulaṃ yayau || 21 ||
sitābhraśikharaprakhyaṃ prāsādamadhiruhya saḥ |
samīyāya narendreṇa śakreṇeva bṛhaspatiḥ || 22 ||
tamāgatamabhiprekṣya hitvā rājāsanaṃ nṛpaḥ |
papraccha sa ca tasmai tatkṛtamityabhyavedayat || 23 ||
caiva tadā tulyaṃ sahāsīnāssabhāsadaḥ |
āsanebhyassamuttasthuḥ pūjayantaḥ purohitam || 24 ||
guruṇā tvabhyanujñāto manujaughaṃ visṛjya tam |
viveśāntaḥ puraṃ rājā siṃho giriguhāmiva || 25 ||
tadagyraveṣapramadājanākulaṃ mahendraveśmapratimaṃ niveśanam |
vidīpayaṃścāru viveśa pārthiva śśaśīva tārāgaṇasaṅkulaṃ nabhaḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe pañcamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ पञ्चमस्सर्गः ।
सन्दिश्य रामं नृपति श्श्वोभाविन्यभिषेचने ।
पुरोहितं समाहूय वशिष्ठमिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
गच्छोपवासं काकुत्स्थं कारयाद्य तपोधन ।
श्रीयशोराज्यलाभाय वध्वा सह यतव्रतम् ॥ 2 ॥
तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः ।
स्वयं वसिष्ठो भगवान्ययौ रामनिवेशनम् ॥ 3 ॥
उपवासयितुं रामं मन्त्रवन्मन्त्रकोविदः ।
ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुदृढव्रतः ॥ 4 ॥
स रामभवनं प्राप्य पाण्डुराभ्रघनप्रभम् ।
तिस्रः कक्ष्या रथेनैव विवेशमुनिसत्तमः ॥ 5 ॥
तमागतमृषिं रामस्त्वरन्निव ससम्भ्रमः ।
मानयिष्यन्समानार्हं निश्चक्राम निवेशनात् ॥ 6 ॥
अभ्येत्य त्वरमाणश्च रथाभ्याशं मनीषिणः ।
ततोऽवतारयामास परिगृह्य रथात्स्वयम् ॥ 7 ॥
स चैनं प्रश्रितं दृष्ट्वा सम्भाष्याभिप्रसाद्य च ।
प्रियार्हं हर्षयन्राममित्युवाच पुरोहितः ॥ 8 ॥
प्रसन्नस्ते पिता राम यौवराज्यमवाप्स्यसि ।
उपवासं भवानद्य करोतु सह सीतया ॥ 9 ॥
प्रातस्त्वामभिषेक्ता हि यौवराज्ये नराधिपः ।
पिता दशरथः प्रीत्या ययातिं नहुषो यथा ॥ 10 ॥
इत्युक्त्वा स तदा राममुपवासं यतव्रतम् ।
मन्त्रवत्कारयामास वैदेह्या सहितं मुनिः ॥ 11 ॥
ततो यथावद्रामेण स राज्ञो गुरुरर्चितः ।
अभ्यनुज्ञाप्य काकुत्स्थं ययौ रामनिवेशनात् ॥ 12 ॥
सुहृद्भिस्तत्र रामोऽपि सहासीनः प्रियंवदैः ।
सभाजितो विवेशाऽथ ताननुज्ञाप्य सर्वशः ॥ 13 ॥
हृष्टनारीनरयुतं रामवेश्म तदा बभौ ।
यथा मत्तद्विजगणं प्रफुल्लनलिनं सरः ॥ 14 ॥
स राजभवनप्रख्यात्तस्माद्रामनिवेशानात् ।
निर्गत्य ददृशे मार्गं वसिष्ठो जनसंवृतम् ॥ 15 ॥
बृन्दबृन्दैरयोध्यायां राजमार्गास्समन्ततः ।
बभूवुरभिसम्बाधाः कुतूहलजनैर्वृताः ॥ 16 ॥
जनबृन्दोर्मिसङ्घर्षहर्षस्वनवतस्तदा ।
बभूव राजमार्गस्य सागरस्येव निस्वनः ॥ 17 ॥
सिक्तसम्मृष्टरथ्या हि तदहर्वनमालिनी ।
आसीदयोध्यानगरी समुच्छ्रितगृहध्वजा ॥ 18 ॥
तदा ह्ययोध्यानिलयः सस्त्रीबालाबलो जनः ।
रामाभिषेकमाकाङ्क्षन्नाकाङ्क्षदुदयं रवेः ॥ 19 ॥
प्रजालङ्कारभूतं च जनस्यानन्दवर्धनम् ।
उत्सुकोऽभूज्जनो द्रष्टुं तमयोध्यामहोत्सवम् ॥ 20 ॥
एवं तज्जनसम्बाधं राजमार्गं पुरोहितः ।
व्यूहन्निव जनौघं तं शनै राजकुलं ययौ ॥ 21 ॥
सिताभ्रशिखरप्रख्यं प्रासादमधिरुह्य सः ।
समीयाय नरेन्द्रेण शक्रेणेव बृहस्पतिः ॥ 22 ॥
तमागतमभिप्रेक्ष्य हित्वा राजासनं नृपः ।
पप्रच्छ स च तस्मै तत्कृतमित्यभ्यवेदयत् ॥ 23 ॥
चैव तदा तुल्यं सहासीनास्सभासदः ।
आसनेभ्यस्समुत्तस्थुः पूजयन्तः पुरोहितम् ॥ 24 ॥
गुरुणा त्वभ्यनुज्ञातो मनुजौघं विसृज्य तम् ।
विवेशान्तः पुरं राजा सिंहो गिरिगुहामिव ॥ 25 ॥
तदग्य्रवेषप्रमदाजनाकुलं महेन्द्रवेश्मप्रतिमं निवेशनम् ।
विदीपयंश्चारु विवेश पार्थिव श्शशीव तारागणसङ्कुलं नभः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे पञ्चमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha pañcamassargaḥ |
sandiśya rāmaṃ nṛpati śśvobhāvinyabhiṣecane |
purohitaṃ samāhūya vaśiṣṭhamidamabravīt || 1 ||
gacchopavāsaṃ kākutsthaṃ kārayādya tapodhana |
śrīyaśorājyalābhāya vadhvā saha yatavratam || 2 ||
tatheti ca sa rājānamuktvā vedavidāṃ varaḥ |
svayaṃ vasiṣṭho bhagavānyayau rāmaniveśanam || 3 ||
upavāsayituṃ rāmaṃ mantravanmantrakovidaḥ |
brāhmaṃ rathavaraṃ yuktamāsthāya sudṛḍhavrataḥ || 4 ||
sa rāmabhavanaṃ prāpya pāṇḍurābhraghanaprabham |
tisraḥ kakṣyā rathenaiva viveśamunisattamaḥ || 5 ||
tamāgatamṛṣiṃ rāmastvaranniva sasambhramaḥ |
mānayiṣyansamānārhaṃ niścakrāma niveśanāt || 6 ||
abhyetya tvaramāṇaśca rathābhyāśaṃ manīṣiṇaḥ |
tato'vatārayāmāsa parigṛhya rathātsvayam || 7 ||
sa cainaṃ praśritaṃ dṛṣṭvā sambhāṣyābhiprasādya ca |
priyārhaṃ harṣayanrāmamityuvāca purohitaḥ || 8 ||
prasannaste pitā rāma yauvarājyamavāpsyasi |
upavāsaṃ bhavānadya karotu saha sītayā || 9 ||
prātastvāmabhiṣektā hi yauvarājye narādhipaḥ |
pitā daśarathaḥ prītyā yayātiṃ nahuṣo yathā || 10 ||
ityuktvā sa tadā rāmamupavāsaṃ yatavratam |
mantravatkārayāmāsa vaidehyā sahitaṃ muniḥ || 11 ||
tato yathāvadrāmeṇa sa rājño gururarcitaḥ |
abhyanujñāpya kākutsthaṃ yayau rāmaniveśanāt || 12 ||
suhṛdbhistatra rāmo'pi sahāsīnaḥ priyaṃvadaiḥ |
sabhājito viveśā'tha tānanujñāpya sarvaśaḥ || 13 ||
hṛṣṭanārīnarayutaṃ rāmaveśma tadā babhau |
yathā mattadvijagaṇaṃ praphullanalinaṃ saraḥ || 14 ||
sa rājabhavanaprakhyāttasmādrāmaniveśānāt |
nirgatya dadṛśe mārgaṃ vasiṣṭho janasaṃvṛtam || 15 ||
bṛndabṛndairayodhyāyāṃ rājamārgāssamantataḥ |
babhūvurabhisambādhāḥ kutūhalajanairvṛtāḥ || 16 ||
janabṛndormisaṅgharṣaharṣasvanavatastadā |
babhūva rājamārgasya sāgarasyeva nisvanaḥ || 17 ||
siktasammṛṣṭarathyā hi tadaharvanamālinī |
āsīdayodhyānagarī samucchritagṛhadhvajā || 18 ||
tadā hyayodhyānilayaḥ sastrībālābalo janaḥ |
rāmābhiṣekamākāṅkṣannākāṅkṣadudayaṃ raveḥ || 19 ||
prajālaṅkārabhūtaṃ ca janasyānandavardhanam |
utsuko'bhūjjano draṣṭuṃ tamayodhyāmahotsavam || 20 ||
evaṃ tajjanasambādhaṃ rājamārgaṃ purohitaḥ |
vyūhanniva janaughaṃ taṃ śanai rājakulaṃ yayau || 21 ||
sitābhraśikharaprakhyaṃ prāsādamadhiruhya saḥ |
samīyāya narendreṇa śakreṇeva bṛhaspatiḥ || 22 ||
tamāgatamabhiprekṣya hitvā rājāsanaṃ nṛpaḥ |
papraccha sa ca tasmai tatkṛtamityabhyavedayat || 23 ||
caiva tadā tulyaṃ sahāsīnāssabhāsadaḥ |
āsanebhyassamuttasthuḥ pūjayantaḥ purohitam || 24 ||
guruṇā tvabhyanujñāto manujaughaṃ visṛjya tam |
viveśāntaḥ puraṃ rājā siṃho giriguhāmiva || 25 ||
tadagyraveṣapramadājanākulaṃ mahendraveśmapratimaṃ niveśanam |
vidīpayaṃścāru viveśa pārthiva śśaśīva tārāgaṇasaṅkulaṃ nabhaḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe pañcamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.