Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਨਵਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
Shloka 1
ਜਾਬਾਲੇਸ੍ਤੁ ਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮ ਸ੍ਸਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾਂ ਵਰਃ ।
ਉਵਾਚ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚਾਵਿਪਨ੍ਨਯਾ ॥ 1 ॥
ਉਵਾਚ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚਾਵਿਪਨ੍ਨਯਾ ॥ 1 ॥
jābālestu vacaśśrutvā rāma ssatyātmanāṃ varaḥ |
uvāca parayā bhaktyā svabuddhyā cāvipannayā || 1 ||
uvāca parayā bhaktyā svabuddhyā cāvipannayā || 1 ||
Shloka 2
ਭਵਾਨ੍ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮਾਰ੍ਥਂ ਵਚਨਂ ਯਦਿਹੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ ।
ਅਕਾਰ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮਪਥ੍ਯਂ ਪਥ੍ਯਸਮ੍ਮਤਮ੍ ॥ 2 ॥
ਅਕਾਰ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮਪਥ੍ਯਂ ਪਥ੍ਯਸਮ੍ਮਤਮ੍ ॥ 2 ॥
bhavānme priyakāmārthaṃ vacanaṃ yadihoktavān |
akāryaṃ kāryasaṅkāśamapathyaṃ pathyasammatam || 2 ||
akāryaṃ kāryasaṅkāśamapathyaṃ pathyasammatam || 2 ||
Shloka 3
ਨਿਰ੍ਮਰ੍ਯਾਦਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁषਃ ਪਾਪਾਚਾਰਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ।
ਮਾਨਂ ਨ ਲਭਤੇ ਸਤ੍ਸੁ ਭਿਨ੍ਨਚਾਰਿਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ॥ 3 ॥
ਮਾਨਂ ਨ ਲਭਤੇ ਸਤ੍ਸੁ ਭਿਨ੍ਨਚਾਰਿਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ॥ 3 ॥
nirmaryādastu puruṣaḥ pāpācārasamanvitaḥ |
mānaṃ na labhate satsu bhinnacāritradarśanaḥ || 3 ||
mānaṃ na labhate satsu bhinnacāritradarśanaḥ || 3 ||
Shloka 4
ਕੁਲੀਨਮਕੁਲੀਨਂ ਵਾ ਵੀਰਂ ਪੁਰੁषਮਾਨਿਨਮ੍ ।
ਚਾਰਿਤ੍ਰਮੇਵ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਿ ਸ਼ੁਚਿਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾऽਸ਼ੁਚਿਮ੍ ॥ 4 ॥
ਚਾਰਿਤ੍ਰਮੇਵ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਿ ਸ਼ੁਚਿਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾऽਸ਼ੁਚਿਮ੍ ॥ 4 ॥
kulīnamakulīnaṃ vā vīraṃ puruṣamāninam |
cāritrameva vyākhyāti śuciṃ vā yadi vā'śucim || 4 ||
cāritrameva vyākhyāti śuciṃ vā yadi vā'śucim || 4 ||
Shloka 5
ਅਨਾਰ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ ਸ਼੍ਸ਼ੌਚਾਦ੍ਦੀਨਸ੍ਤਾਥਾऽਸ਼ੁਚਿਃ ।
ਲਕ੍षਣ੍ਯਵਦਲਕ੍षਣ੍ਯੋ ਦੁਸ਼੍ਸ਼ੀਲਸ਼੍ਸ਼ੀਲਵਾਨਿਵ ॥ 5 ॥
ਲਕ੍षਣ੍ਯਵਦਲਕ੍षਣ੍ਯੋ ਦੁਸ਼੍ਸ਼ੀਲਸ਼੍ਸ਼ੀਲਵਾਨਿਵ ॥ 5 ॥
anāryastvāryasaṅkāśa śśaucāddīnastāthā'śuciḥ |
lakṣaṇyavadalakṣaṇyo duśśīlaśśīlavāniva || 5 ||
lakṣaṇyavadalakṣaṇyo duśśīlaśśīlavāniva || 5 ||
Shloka 6
ਅਧਰ੍ਮਂ ਧਰ੍ਮਵੇਸ਼ੇਣ ਯਦੀਮਂ ਲੋਕਸਙ੍ਕੁਰਮ੍ ।
ਅਭਿਪਤ੍ਸ੍ਯੇ ਸ਼ੁਭਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਧਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ॥ 6 ॥
ਅਭਿਪਤ੍ਸ੍ਯੇ ਸ਼ੁਭਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਧਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ॥ 6 ॥
adharmaṃ dharmaveśeṇa yadīmaṃ lokasaṅkuram |
abhipatsye śubhaṃ hitvā kriyāvidhivivarjitam || 6 ||
abhipatsye śubhaṃ hitvā kriyāvidhivivarjitam || 6 ||
Shloka 7
ਕਸ਼੍ਚੇਤਯਾਨਃ ਪੁਰੁषਃ ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯਵਿਚਕ੍षਣਃ ।
ਬਹੁਮਂਸ੍ਯਤਿ ਮਾਂ ਲੋਕੇ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਲੋਕਦੂषਣਮ੍ ॥ 7 ॥
ਬਹੁਮਂਸ੍ਯਤਿ ਮਾਂ ਲੋਕੇ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਲੋਕਦੂषਣਮ੍ ॥ 7 ॥
kaścetayānaḥ puruṣaḥ kāryākāryavicakṣaṇaḥ |
bahumaṃsyati māṃ loke durvṛttaṃ lokadūṣaṇam || 7 ||
bahumaṃsyati māṃ loke durvṛttaṃ lokadūṣaṇam || 7 ||
Shloka 8
ਕਸ੍ਯ ਦਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਕੇਨ ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਪ੍ਨੁਯਾਮ੍ ।
ਆਨਯਾ ਵਰ੍ਤਮਾਨੋ ਹਿ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਹੀਨਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਯਾ ॥ 8 ॥
ਆਨਯਾ ਵਰ੍ਤਮਾਨੋ ਹਿ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਹੀਨਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਯਾ ॥ 8 ॥
kasya dāsyāmyahaṃ vṛttaṃ kena vā svargamāpnuyām |
ānayā vartamāno hi vṛttyā hīnapratijñayā || 8 ||
ānayā vartamāno hi vṛttyā hīnapratijñayā || 8 ||
Shloka 9
ਕਾਮਵृਤ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਲੋਕਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨ ਸ੍ਸਮੁਪਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਯਦ੍ਵृਤ੍ਤਾ ਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਰਾਜਾਨਸ੍ਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਾ ਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ 9 ॥
ਯਦ੍ਵृਤ੍ਤਾ ਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਰਾਜਾਨਸ੍ਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਾ ਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ 9 ॥
kāmavṛttastvayaṃ lokaḥ kṛtsna ssamupavartate |
yadvṛttā ssanti rājānastadvṛttā ssanti hi prajāḥ || 9 ||
yadvṛttā ssanti rājānastadvṛttā ssanti hi prajāḥ || 9 ||
Shloka 10
ਸਤ੍ਯਮੇਵਾਨृਸ਼ਂਸਂ ਚ ਰਾਜਵृਤ੍ਤਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਤ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯੇ ਲੋਕਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ ॥ 10 ॥
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਤ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯੇ ਲੋਕਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ ॥ 10 ॥
satyamevānṛśaṃsaṃ ca rājavṛttaṃ sanātanam |
tasmātsatyātmakaṃ rājyaṃ satye lokaḥ pratiṣṭhitaḥ || 10 ||
tasmātsatyātmakaṃ rājyaṃ satye lokaḥ pratiṣṭhitaḥ || 10 ||
Shloka 11
ऋषਯਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਹਿ ਮੇਨਿਰੇ ।
ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਹਿ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਪਰਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਕ੍षਯਮ੍ ॥ 11 ॥
ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਹਿ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਪਰਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਕ੍षਯਮ੍ ॥ 11 ॥
ṛṣayaścaiva devāśca satyameva hi menire |
satyavādī hi loke'sminparamaṃ gacchati kṣayam || 11 ||
satyavādī hi loke'sminparamaṃ gacchati kṣayam || 11 ||
Shloka 12
ਉਦ੍ਵਿਜਨ੍ਤੇ ਯਥਾ ਸਰ੍ਪਾਨ੍ਨਰਾਦਨृਤਵਾਦਿਨਃ ।
ਧਰ੍ਮ ਸ੍ਸਤ੍ਯਂ ਪਰੋ ਲੋਕੇ ਮੂਲਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ॥ 12 ॥
ਧਰ੍ਮ ਸ੍ਸਤ੍ਯਂ ਪਰੋ ਲੋਕੇ ਮੂਲਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ॥ 12 ॥
udvijante yathā sarpānnarādanṛtavādinaḥ |
dharma ssatyaṃ paro loke mūlaṃ svargasya cocyate || 12 ||
dharma ssatyaṃ paro loke mūlaṃ svargasya cocyate || 12 ||
Shloka 13
ਸਤ੍ਯਮੇਵੇਸ਼੍ਵਰੋ ਲੋਕੇ ਸਤ੍ਯਂ ਪਦ੍ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਸਦਾ ।
ਸਤ੍ਯਮੂਲਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਤ੍ਯਾਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ ॥ 13 ॥
ਸਤ੍ਯਮੂਲਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਤ੍ਯਾਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ ॥ 13 ॥
satyameveśvaro loke satyaṃ padmāśritā sadā |
satyamūlāni sarvāṇi satyānnāsti paraṃ padam || 13 ||
satyamūlāni sarvāṇi satyānnāsti paraṃ padam || 13 ||
Shloka 14
ਦਤ੍ਤਮਿष੍ਟਂ ਹੁਤਂ ਚੈਵ ਤਪ੍ਤਾਨਿ ਚ ਤਪਾਂਸਿ ਚ ।
ਵੇਦਾ ਸ੍ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨਾ ਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਤ੍ਯਪਰੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ 14 ॥
ਵੇਦਾ ਸ੍ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨਾ ਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਤ੍ਯਪਰੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ 14 ॥
dattamiṣṭaṃ hutaṃ caiva taptāni ca tapāṃsi ca |
vedā ssatyapratiṣṭhānā stasmātsatyaparo bhavet || 14 ||
vedā ssatyapratiṣṭhānā stasmātsatyaparo bhavet || 14 ||
Shloka 15
ਏਕਃ ਪਾਲਯਤੇ ਲੋਕਮੇਕਃ ਪਾਲਯਤੇ ਕੁਲਮ੍ ।
ਮਜ੍ਜਤ੍ਯੇਕੋ ਹਿ ਨਿਰਯ ਏਕ ਸ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਮਹੀਯਤੇ ॥ 15 ॥
ਮਜ੍ਜਤ੍ਯੇਕੋ ਹਿ ਨਿਰਯ ਏਕ ਸ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਮਹੀਯਤੇ ॥ 15 ॥
ekaḥ pālayate lokamekaḥ pālayate kulam |
majjatyeko hi niraya eka ssvarge mahīyate || 15 ||
majjatyeko hi niraya eka ssvarge mahīyate || 15 ||
Shloka 16
ਸੋऽਹਂ ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਯੋਗਂ ਤੁ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਨਾਨੁਪਾਲਯੇ ।
ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਵ ਸ੍ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯੇਨ ਸਮਯੀਕृਤਃ ॥ 16 ॥
ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਵ ਸ੍ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯੇਨ ਸਮਯੀਕृਤਃ ॥ 16 ॥
so'haṃ piturniyogaṃ tu kimarthaṃ nānupālaye |
satyapratiśrava ssatyaṃ satyena samayīkṛtaḥ || 16 ||
satyapratiśrava ssatyaṃ satyena samayīkṛtaḥ || 16 ||
Shloka 17
ਨੈਵ ਲੋਭਾਨ੍ਨ ਮੋਹਾਦ੍ਵਾ ਨ ਹ੍ਯਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਤਮੋऽਨ੍ਵਿਤਃ ।
ਸੇਤੁਂ ਸਤ੍ਯਸ੍ਯ ਭੇਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਗੁਰੋ ਸ੍ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਵਃ ॥ 17 ॥
ਸੇਤੁਂ ਸਤ੍ਯਸ੍ਯ ਭੇਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਗੁਰੋ ਸ੍ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਵਃ ॥ 17 ॥
naiva lobhānna mohādvā na hyajñānāttamo'nvitaḥ |
setuṃ satyasya bhetsyāmi guro ssatyapratiśravaḥ || 17 ||
setuṃ satyasya bhetsyāmi guro ssatyapratiśravaḥ || 17 ||
Shloka 18
ਅਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧਸ੍ਯ ਸਤਸ਼੍ਚਲਸ੍ਯਾਸ੍ਥਿਰਚੇਤਸਃ ।
ਨੈਵ ਦੇਵਾ ਨ ਪਿਤਰਃ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ॥ 18 ॥
ਨੈਵ ਦੇਵਾ ਨ ਪਿਤਰਃ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ॥ 18 ॥
asatyasandhasya sataścalasyāsthiracetasaḥ |
naiva devā na pitaraḥ pratīcchantīti naḥ śrutam || 18 ||
naiva devā na pitaraḥ pratīcchantīti naḥ śrutam || 18 ||
Shloka 19
ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਤ੍ਮਮਿਮਂ ਧਰ੍ਮਂ ਸਤ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਭਾਰ ਸ੍ਸਤ੍ਪੁਰੁषਾਚੀਰ੍ਣਸ੍ਤਦਰ੍ਥਮਭਿਮਨ੍ਯਤੇ ॥ 19 ॥
ਭਾਰ ਸ੍ਸਤ੍ਪੁਰੁषਾਚੀਰ੍ਣਸ੍ਤਦਰ੍ਥਮਭਿਮਨ੍ਯਤੇ ॥ 19 ॥
pratyagātmamimaṃ dharmaṃ satyaṃ paśyāmyahaṃ svayam |
bhāra ssatpuruṣācīrṇastadarthamabhimanyate || 19 ||
bhāra ssatpuruṣācīrṇastadarthamabhimanyate || 19 ||
Shloka 20
ਕ੍षਾਤ੍ਰਂ ਧਰ੍ਮਮਹਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ष੍ਯੇ ਹ੍ਯਧਰ੍ਮਂ ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਮ੍ ।
ਕ੍षੁਦ੍ਰੈਰ੍ਨृਸ਼ਂਸੈਰ੍ਲੁਬ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਭਿਃ ॥ 20 ॥
ਕ੍षੁਦ੍ਰੈਰ੍ਨृਸ਼ਂਸੈਰ੍ਲੁਬ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਭਿਃ ॥ 20 ॥
kṣātraṃ dharmamahantyakṣye hyadharmaṃ dharmasaṃhitam |
kṣudrairnṛśaṃsairlubdhaiśca sevitaṃ pāpakarmabhiḥ || 20 ||
kṣudrairnṛśaṃsairlubdhaiśca sevitaṃ pāpakarmabhiḥ || 20 ||
Shloka 21
ਕਾਯੇਨ ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਪਂ ਮਨਸਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯ ਤਤ੍ ।
ਅਨृਤਂ ਜਿਹ੍ਵਯਾ ਚਾਹ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਕਰ੍ਮਪਾਤਕਮ੍ ॥ 21 ॥
ਅਨृਤਂ ਜਿਹ੍ਵਯਾ ਚਾਹ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਕਰ੍ਮਪਾਤਕਮ੍ ॥ 21 ॥
kāyena kurute pāpaṃ manasā sampradhārya tat |
anṛtaṃ jihvayā cāha trividhaṃ karmapātakam || 21 ||
anṛtaṃ jihvayā cāha trividhaṃ karmapātakam || 21 ||
Shloka 22
ਭੂਮਿਃ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਯਸ਼ੋ ਲਕ੍ष੍ਮੀਃ ਪੁਰੁषਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ।
ਸਤ੍ਯਂ ਸਮਨੁਵਰ੍ਤਨੇ ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਭਜੇਤ ਤਤਃ ॥ 22 ॥
ਸਤ੍ਯਂ ਸਮਨੁਵਰ੍ਤਨੇ ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਭਜੇਤ ਤਤਃ ॥ 22 ॥
bhūmiḥ kīrtiryaśo lakṣmīḥ puruṣaṃ prārthayanti hi |
satyaṃ samanuvartane satyameva bhajeta tataḥ || 22 ||
satyaṃ samanuvartane satyameva bhajeta tataḥ || 22 ||
Shloka 23
ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਹ੍ਯਨਾਰ੍ਯਮੇਵ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਦ੍ਭਵਾਨਵਧਾਰ੍ਯ ਮਾਮ੍ ।
ਆਹ ਯੁਕ੍ਤਿ ਕਰੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰਿਦਂ ਭਦ੍ਰਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਹ ॥ 23 ॥
ਆਹ ਯੁਕ੍ਤਿ ਕਰੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰਿਦਂ ਭਦ੍ਰਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਹ ॥ 23 ॥
śreṣṭhaṃ hyanāryameva syādyadbhavānavadhārya mām |
āha yukti karairvākyairidaṃ bhadraṃ kuruṣva ha || 23 ||
āha yukti karairvākyairidaṃ bhadraṃ kuruṣva ha || 23 ||
Shloka 24
ਕਥਂ ਹ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯ ਵਨਵਾਸਮਿਮਂ ਗੁਰੋਃ ।
ਭਰਤਸ੍ਯ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਵਚੋ ਹਿਤ੍ਵਾ ਗੁਰੋਰ੍ਵਚਃ ॥ 24 ॥
ਭਰਤਸ੍ਯ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਵਚੋ ਹਿਤ੍ਵਾ ਗੁਰੋਰ੍ਵਚਃ ॥ 24 ॥
kathaṃ hyahaṃ pratijñāya vanavāsamimaṃ guroḥ |
bharatasya kariṣyāmi vaco hitvā gurorvacaḥ || 24 ||
bharatasya kariṣyāmi vaco hitvā gurorvacaḥ || 24 ||
Shloka 25
ਸ੍ਥਿਰਾ ਮਯਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਗੁਰੁਸਨ੍ਨਿਧੌ ।
ਪ੍ਰਹृष੍ਯਮਾਣਾ ਸਾ ਦੇਵੀ ਕੈਕੇਯੀ ਚਾਭਵਤ੍ਤਦਾ ॥ 25 ॥
ਪ੍ਰਹृष੍ਯਮਾਣਾ ਸਾ ਦੇਵੀ ਕੈਕੇਯੀ ਚਾਭਵਤ੍ਤਦਾ ॥ 25 ॥
sthirā mayā pratijñātā pratijñā gurusannidhau |
prahṛṣyamāṇā sā devī kaikeyī cābhavattadā || 25 ||
prahṛṣyamāṇā sā devī kaikeyī cābhavattadā || 25 ||
Shloka 26
ਵਨਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਨੇਵ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਨਿਯਤਭੋਜਨਃ ।
ਮੂਲਪੁष੍ਪਫਲੈਃ ਪੁਣ੍ਯੈਃ ਪਿਤ੍ਰੂਨ੍ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਯਨ੍ ॥ 26 ॥
ਮੂਲਪੁष੍ਪਫਲੈਃ ਪੁਣ੍ਯੈਃ ਪਿਤ੍ਰੂਨ੍ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਯਨ੍ ॥ 26 ॥
vanavāsaṃ vasanneva śucirniyatabhojanaḥ |
mūlapuṣpaphalaiḥ puṇyaiḥ pitrūn devāṃśca tarpayan || 26 ||
mūlapuṣpaphalaiḥ puṇyaiḥ pitrūn devāṃśca tarpayan || 26 ||
Shloka 27
ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਪਞ੍ਚਵਰ੍ਗੋऽਹਂ ਲੋਕਯਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇ ।
ਅਕੁਹ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਧਾਨਸ੍ਸਨ੍ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯਵਿਚਕ੍षਣਃ ॥ 27 ॥
ਅਕੁਹ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਧਾਨਸ੍ਸਨ੍ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯਵਿਚਕ੍षਣਃ ॥ 27 ॥
santuṣṭapañcavargo'haṃ lokayātrāṃ pravartaye |
akuha śśraddhadhānassankāryākāryavicakṣaṇaḥ || 27 ||
akuha śśraddhadhānassankāryākāryavicakṣaṇaḥ || 27 ||
Shloka 28
ਵਨਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਨੇਵਂ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਨਿਯਤਭੋਜਨਃ ।
ਮੂਲੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਫਲੈਃ ਪੁਣ੍ਯੈਃ ਪਿਤ੍ਰੂਨ੍ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਯਨ੍ ॥ 28 ॥
ਮੂਲੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਫਲੈਃ ਪੁਣ੍ਯੈਃ ਪਿਤ੍ਰੂਨ੍ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਯਨ੍ ॥ 28 ॥
vanavāsaṃ vasannevaṃ śucirniyatabhojanaḥ |
mūlaiḥ puṣpaiḥ phalaiḥ puṇyaiḥ pitrūn devāṃśca tarpayan || 28 ||
mūlaiḥ puṣpaiḥ phalaiḥ puṇyaiḥ pitrūn devāṃśca tarpayan || 28 ||
Shloka 29
ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਪਞ੍ਚਵਰ੍ਗੋऽਹਂ ਲੋਕਯਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇ ।
ਅਕੁਹ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਧਾਨਸ੍ਸਨ੍ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯਵਿਚਕ੍षਣਃ ॥ 29 ॥
ਅਕੁਹ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਧਾਨਸ੍ਸਨ੍ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯਵਿਚਕ੍षਣਃ ॥ 29 ॥
santuṣṭapañcavargo'haṃ lokayātrāṃ pravartaye |
akuha śśraddhadhānassankāryākāryavicakṣaṇaḥ || 29 ||
akuha śśraddhadhānassankāryākāryavicakṣaṇaḥ || 29 ||
Shloka 30
ਕਰ੍ਮਭੂਮਿਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਯਚ੍ਛੁਭਮ੍ ।
ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਸੋਮਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਫਲਭਾਗਿਨਃ ॥ 30 ॥
ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਸੋਮਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਫਲਭਾਗਿਨਃ ॥ 30 ॥
karmabhūmimāṃ prāpya kartavyaṃ karma yacchubham |
agnirvāyuśca somaśca karmaṇāṃ phalabhāginaḥ || 30 ||
agnirvāyuśca somaśca karmaṇāṃ phalabhāginaḥ || 30 ||
Shloka 31
ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਰਤੂਨਾਮਾਹृਤ੍ਯ ਦੇਵਰਾਟ੍ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਗਤਃ ।
ਤਪਾਂਸ੍ਯੁਗ੍ਰਾਣਿ ਚਾਸ੍ਥਾਯ ਦਿਵਂ ਯਾਤਾ ਮਹਰ੍षਯਃ ॥ 31 ॥
ਤਪਾਂਸ੍ਯੁਗ੍ਰਾਣਿ ਚਾਸ੍ਥਾਯ ਦਿਵਂ ਯਾਤਾ ਮਹਰ੍षਯਃ ॥ 31 ॥
śataṃ kratūnāmāhṛtya devarāṭ tridivaṃ gataḥ |
tapāṃsyugrāṇi cāsthāya divaṃ yātā maharṣayaḥ || 31 ||
tapāṃsyugrāṇi cāsthāya divaṃ yātā maharṣayaḥ || 31 ||
Shloka 32
ਅਮृष੍ਯਮਾਣਃ ਪੁਨਰੁਗ੍ਰਤੇਜਾਃ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿਕਵਾਕ੍ਯਹੇਤੁਮ੍ ।
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਂ ਨृਪਤੇਸ੍ਤਨੂਜੋ ਵਿਗਰ੍ਹਮਾਣੋ ਵਚਨਾਨਿ ਤਸ੍ਯ ॥ 32 ॥
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਂ ਨृਪਤੇਸ੍ਤਨੂਜੋ ਵਿਗਰ੍ਹਮਾਣੋ ਵਚਨਾਨਿ ਤਸ੍ਯ ॥ 32 ॥
amṛṣyamāṇaḥ punarugratejāḥ niśamya taṃ nāstikavākyahetum |
athābravīttaṃ nṛpatestanūjo vigarhamāṇo vacanāni tasya || 32 ||
athābravīttaṃ nṛpatestanūjo vigarhamāṇo vacanāni tasya || 32 ||
Shloka 33
ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮਂ ਚ ਭੂਤਾਨੁਕਮ੍ਪਾਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਤਾਂ ਚ ।
ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਦੇਵਾਤਿਧਿਪੂਜਨਂ ਚ ਪਨ੍ਥਾਨਮਾਹੁਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਃ ॥ 33 ॥
ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਦੇਵਾਤਿਧਿਪੂਜਨਂ ਚ ਪਨ੍ਥਾਨਮਾਹੁਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਃ ॥ 33 ॥
satyaṃ ca dharmaṃ ca parākramaṃ ca bhūtānukampāṃ priyavāditāṃ ca |
dvijātidevātidhipūjanaṃ ca panthānamāhustridivasya santaḥ || 33 ||
dvijātidevātidhipūjanaṃ ca panthānamāhustridivasya santaḥ || 33 ||
Shloka 34
ਤੇਨੈਵਮਾਜ੍ਞਾਯ ਯਥਾਵਦਰ੍ਥਮੇਕੋਦਯਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ।
ਧਰ੍ਮਂ ਚਰਨ੍ਤ ਸ੍ਸਕਲਂ ਯਥਾਵਤ੍ਕਾਙ੍ਕ੍षਨ੍ਤਿ ਲੋਕਾਗਮਮਪ੍ਰਮਤ੍ਤਾਃ ॥ 34 ॥
ਧਰ੍ਮਂ ਚਰਨ੍ਤ ਸ੍ਸਕਲਂ ਯਥਾਵਤ੍ਕਾਙ੍ਕ੍षਨ੍ਤਿ ਲੋਕਾਗਮਮਪ੍ਰਮਤ੍ਤਾਃ ॥ 34 ॥
tenaivamājñāya yathāvadarthamekodayaṃ sampratipadya viprāḥ |
dharmaṃ caranta ssakalaṃ yathāvatkāṅkṣanti lokāgamamapramattāḥ || 34 ||
dharmaṃ caranta ssakalaṃ yathāvatkāṅkṣanti lokāgamamapramattāḥ || 34 ||
Shloka 35
ਨਿਨ੍ਦਾਮ੍ਯਹਂ ਕਰ੍ਮ ਕृਤਂ ਪਿਤੁਸ੍ਤਦ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਮਗृਹ੍ਣਾਦ੍ਵਿषਮਸ੍ਥਬੁਦ੍ਧਿਮ੍ ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾऽਨਯੈਵਂਵਿਧਯਾ ਚਰਨ੍ਤਂ ਸੁਨਾਸ੍ਤਿਕਂ ਧਰ੍ਮਪਥਾਦਪੇਤਮ੍ ॥ 35 ॥
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾऽਨਯੈਵਂਵਿਧਯਾ ਚਰਨ੍ਤਂ ਸੁਨਾਸ੍ਤਿਕਂ ਧਰ੍ਮਪਥਾਦਪੇਤਮ੍ ॥ 35 ॥
nindāmyahaṃ karma kṛtaṃ pitustadyastvāmagṛhṇādviṣamasthabuddhim |
buddhyā'nayaivaṃvidhayā carantaṃ sunāstikaṃ dharmapathādapetam || 35 ||
buddhyā'nayaivaṃvidhayā carantaṃ sunāstikaṃ dharmapathādapetam || 35 ||
Shloka 36
ਯਥਾ ਹਿ ਚੋਰਃ ਸ ਤਥਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਤਥਾਗਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿਕਮਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਧਿ ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਿ ਯਃ ਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯਤਮਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਨ ਨਾਸ੍ਤਿਕੇਨਾਭਿਮੁਖੋ ਬੁਧਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ॥ 36 ॥
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਿ ਯਃ ਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯਤਮਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਨ ਨਾਸ੍ਤਿਕੇਨਾਭਿਮੁਖੋ ਬੁਧਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ॥ 36 ॥
yathā hi coraḥ sa tathā hi buddhastathāgataṃ nāstikamatra viddhi |
tasmāddhi yaḥ śaṅkyatamaḥ prajānāṃ na nāstikenābhimukho budhaḥ syāt || 36 ||
tasmāddhi yaḥ śaṅkyatamaḥ prajānāṃ na nāstikenābhimukho budhaḥ syāt || 36 ||
Shloka 37
ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਜਨਾਃ ਪੂਰ੍ਵਤਰੇ ਦ੍ਵਿਜਾਚ੍ਸ਼੍ਰ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਬਹੂਨਿ ਚਕ੍ਰੁਃ ।
ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਦੇਮਂ ਚ ਪਰਂ ਚ ਲੋਕਂ ਤਸ੍ਮਾਵ੍ਦਿਜਾ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਹੁਤਂ ਕृਤਂ ਚ ॥ 37 ॥
ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਦੇਮਂ ਚ ਪਰਂ ਚ ਲੋਕਂ ਤਸ੍ਮਾਵ੍ਦਿਜਾ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਹੁਤਂ ਕृਤਂ ਚ ॥ 37 ॥
tvatto janāḥ pūrvatare dvijācśra śubhāni karmāṇi bahūni cakruḥ |
jitvā sademaṃ ca paraṃ ca lokaṃ tasmāvdijā svasti hutaṃ kṛtaṃ ca || 37 ||
jitvā sademaṃ ca paraṃ ca lokaṃ tasmāvdijā svasti hutaṃ kṛtaṃ ca || 37 ||
Shloka 38
ਧਰ੍ਮੇ ਰਤਾਃ ਸਤ੍ਪੁਰੁषੈਃ ਸਮੇਤਾਸ੍ਤੇਜਸ੍ਵਿਨੋ ਦਾਨਗੁਣਪ੍ਰਧਾਨਾਃ ।
ਅਹਿਂਸਕਾ ਵੀਤਮਲਾਸ਼੍ਚ ਲੋਕੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪੂਜ੍ਯਾ ਮੁਨਯਃ ਪ੍ਰਧਾਨਾਃ ॥ 38 ॥
ਅਹਿਂਸਕਾ ਵੀਤਮਲਾਸ਼੍ਚ ਲੋਕੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪੂਜ੍ਯਾ ਮੁਨਯਃ ਪ੍ਰਧਾਨਾਃ ॥ 38 ॥
dharme ratāḥ satpuruṣaiḥ sametāstejasvino dānaguṇapradhānāḥ |
ahiṃsakā vītamalāśca loke bhavanti pūjyā munayaḥ pradhānāḥ || 38 ||
ahiṃsakā vītamalāśca loke bhavanti pūjyā munayaḥ pradhānāḥ || 38 ||
ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਸਰੋषਂ ਰਾਮਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਮਦੀਨਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਪਥ੍ਯਂ ਪੁਨਰਾਸ੍ਤਿਕਂ ਚ ਸਤ੍ਯਂ ਵਚਃ ਸਾਨੁਨਯਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਃ ॥ 39 ॥
ਉਵਾਚ ਪਥ੍ਯਂ ਪੁਨਰਾਸ੍ਤਿਕਂ ਚ ਸਤ੍ਯਂ ਵਚਃ ਸਾਨੁਨਯਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਃ ॥ 39 ॥
Shloka 40
ਨ ਨਾਸ੍ਤਿਕਾਨਾਂ ਵਚਨਂ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਂ ਨ ਨਾਸ੍ਤਿਕੋऽਹਂ ਨ ਚ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਨ ।
ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਕਾਲਂ ਪੁਨਰਾਸ੍ਤਿਕੋऽਭਵਂ ਭਵੇਯ ਕਾਲੇ ਪੁਨਰੇਵ ਨਾਸ੍ਤਿਕਃ ॥ 40 ॥
ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਕਾਲਂ ਪੁਨਰਾਸ੍ਤਿਕੋऽਭਵਂ ਭਵੇਯ ਕਾਲੇ ਪੁਨਰੇਵ ਨਾਸ੍ਤਿਕਃ ॥ 40 ॥
na nāstikānāṃ vacanaṃ bravīmyahaṃ na nāstiko'haṃ na ca nāsti kiñcana |
samīkṣya kālaṃ punarāstiko'bhavaṃ bhaveya kāle punareva nāstikaḥ || 40 ||
samīkṣya kālaṃ punarāstiko'bhavaṃ bhaveya kāle punareva nāstikaḥ || 40 ||
Shloka 41
ਨ ਚਾਪਿ ਕਾਲੋऽਯ ਮੁਪਾਗਤਸ਼੍ਸ਼ਨੈਰ੍ਯਥਾ ਮਯਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕਵਾਗੁਦੀਰਿਤਾ ।
ਨਿਵਰ੍ਤਨਾਰ੍ਥਂ ਤਵ ਰਾਮ ਕਾਰਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਾਦਨਾਰ੍ਥਂ ਚ ਮਯੈਤਦੀਰਿਤਮ੍ ॥ 41 ॥
ਨਿਵਰ੍ਤਨਾਰ੍ਥਂ ਤਵ ਰਾਮ ਕਾਰਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਾਦਨਾਰ੍ਥਂ ਚ ਮਯੈਤਦੀਰਿਤਮ੍ ॥ 41 ॥
na cāpi kālo'ya mupāgataśśanairyathā mayā nāstikavāgudīritā |
nivartanārthaṃ tava rāma kāraṇāt prasādanārthaṃ ca mayaitadīritam || 41 ||
nivartanārthaṃ tava rāma kāraṇāt prasādanārthaṃ ca mayaitadīritam || 41 ||
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਨਵਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ नवाधिकशततमस्सर्गः ।
जाबालेस्तु वचश्श्रुत्वा राम स्सत्यात्मनां वरः ।
उवाच परया भक्त्या स्वबुद्ध्या चाविपन्नया ॥ 1 ॥
भवान्मे प्रियकामार्थं वचनं यदिहोक्तवान् ।
अकार्यं कार्यसङ्काशमपथ्यं पथ्यसम्मतम् ॥ 2 ॥
निर्मर्यादस्तु पुरुषः पापाचारसमन्वितः ।
मानं न लभते सत्सु भिन्नचारित्रदर्शनः ॥ 3 ॥
कुलीनमकुलीनं वा वीरं पुरुषमानिनम् ।
चारित्रमेव व्याख्याति शुचिं वा यदि वाऽशुचिम् ॥ 4 ॥
अनार्यस्त्वार्यसङ्काश श्शौचाद्दीनस्ताथाऽशुचिः ।
लक्षण्यवदलक्षण्यो दुश्शीलश्शीलवानिव ॥ 5 ॥
अधर्मं धर्मवेशेण यदीमं लोकसङ्कुरम् ।
अभिपत्स्ये शुभं हित्वा क्रियाविधिविवर्जितम् ॥ 6 ॥
कश्चेतयानः पुरुषः कार्याकार्यविचक्षणः ।
बहुमंस्यति मां लोके दुर्वृत्तं लोकदूषणम् ॥ 7 ॥
कस्य दास्याम्यहं वृत्तं केन वा स्वर्गमाप्नुयाम् ।
आनया वर्तमानो हि वृत्त्या हीनप्रतिज्ञया ॥ 8 ॥
कामवृत्तस्त्वयं लोकः कृत्स्न स्समुपवर्तते ।
यद्वृत्ता स्सन्ति राजानस्तद्वृत्ता स्सन्ति हि प्रजाः ॥ 9 ॥
सत्यमेवानृशंसं च राजवृत्तं सनातनम् ।
तस्मात्सत्यात्मकं राज्यं सत्ये लोकः प्रतिष्ठितः ॥ 10 ॥
ऋषयश्चैव देवाश्च सत्यमेव हि मेनिरे ।
सत्यवादी हि लोकेऽस्मिन्परमं गच्छति क्षयम् ॥ 11 ॥
उद्विजन्ते यथा सर्पान्नरादनृतवादिनः ।
धर्म स्सत्यं परो लोके मूलं स्वर्गस्य चोच्यते ॥ 12 ॥
सत्यमेवेश्वरो लोके सत्यं पद्माश्रिता सदा ।
सत्यमूलानि सर्वाणि सत्यान्नास्ति परं पदम् ॥ 13 ॥
दत्तमिष्टं हुतं चैव तप्तानि च तपांसि च ।
वेदा स्सत्यप्रतिष्ठाना स्तस्मात्सत्यपरो भवेत् ॥ 14 ॥
एकः पालयते लोकमेकः पालयते कुलम् ।
मज्जत्येको हि निरय एक स्स्वर्गे महीयते ॥ 15 ॥
सोऽहं पितुर्नियोगं तु किमर्थं नानुपालये ।
सत्यप्रतिश्रव स्सत्यं सत्येन समयीकृतः ॥ 16 ॥
नैव लोभान्न मोहाद्वा न ह्यज्ञानात्तमोऽन्वितः ।
सेतुं सत्यस्य भेत्स्यामि गुरो स्सत्यप्रतिश्रवः ॥ 17 ॥
असत्यसन्धस्य सतश्चलस्यास्थिरचेतसः ।
नैव देवा न पितरः प्रतीच्छन्तीति नः श्रुतम् ॥ 18 ॥
प्रत्यगात्ममिमं धर्मं सत्यं पश्याम्यहं स्वयम् ।
भार स्सत्पुरुषाचीर्णस्तदर्थमभिमन्यते ॥ 19 ॥
क्षात्रं धर्ममहन्त्यक्ष्ये ह्यधर्मं धर्मसंहितम् ।
क्षुद्रैर्नृशंसैर्लुब्धैश्च सेवितं पापकर्मभिः ॥ 20 ॥
कायेन कुरुते पापं मनसा सम्प्रधार्य तत् ।
अनृतं जिह्वया चाह त्रिविधं कर्मपातकम् ॥ 21 ॥
भूमिः कीर्तिर्यशो लक्ष्मीः पुरुषं प्रार्थयन्ति हि ।
सत्यं समनुवर्तने सत्यमेव भजेत ततः ॥ 22 ॥
श्रेष्ठं ह्यनार्यमेव स्याद्यद्भवानवधार्य माम् ।
आह युक्ति करैर्वाक्यैरिदं भद्रं कुरुष्व ह ॥ 23 ॥
कथं ह्यहं प्रतिज्ञाय वनवासमिमं गुरोः ।
भरतस्य करिष्यामि वचो हित्वा गुरोर्वचः ॥ 24 ॥
स्थिरा मया प्रतिज्ञाता प्रतिज्ञा गुरुसन्निधौ ।
प्रहृष्यमाणा सा देवी कैकेयी चाभवत्तदा ॥ 25 ॥
वनवासं वसन्नेव शुचिर्नियतभोजनः ।
मूलपुष्पफलैः पुण्यैः पित्रून् देवांश्च तर्पयन् ॥ 26 ॥
सन्तुष्टपञ्चवर्गोऽहं लोकयात्रां प्रवर्तये ।
अकुह श्श्रद्धधानस्सन्कार्याकार्यविचक्षणः ॥ 27 ॥
वनवासं वसन्नेवं शुचिर्नियतभोजनः ।
मूलैः पुष्पैः फलैः पुण्यैः पित्रून् देवांश्च तर्पयन् ॥ 28 ॥
सन्तुष्टपञ्चवर्गोऽहं लोकयात्रां प्रवर्तये ।
अकुह श्श्रद्धधानस्सन्कार्याकार्यविचक्षणः ॥ 29 ॥
कर्मभूमिमां प्राप्य कर्तव्यं कर्म यच्छुभम् ।
अग्निर्वायुश्च सोमश्च कर्मणां फलभागिनः ॥ 30 ॥
शतं क्रतूनामाहृत्य देवराट् त्रिदिवं गतः ।
तपांस्युग्राणि चास्थाय दिवं याता महर्षयः ॥ 31 ॥
अमृष्यमाणः पुनरुग्रतेजाः निशम्य तं नास्तिकवाक्यहेतुम् ।
अथाब्रवीत्तं नृपतेस्तनूजो विगर्हमाणो वचनानि तस्य ॥ 32 ॥
सत्यं च धर्मं च पराक्रमं च भूतानुकम्पां प्रियवादितां च ।
द्विजातिदेवातिधिपूजनं च पन्थानमाहुस्त्रिदिवस्य सन्तः ॥ 33 ॥
तेनैवमाज्ञाय यथावदर्थमेकोदयं सम्प्रतिपद्य विप्राः ।
धर्मं चरन्त स्सकलं यथावत्काङ्क्षन्ति लोकागममप्रमत्ताः ॥ 34 ॥
निन्दाम्यहं कर्म कृतं पितुस्तद्यस्त्वामगृह्णाद्विषमस्थबुद्धिम् ।
बुद्ध्याऽनयैवंविधया चरन्तं सुनास्तिकं धर्मपथादपेतम् ॥ 35 ॥
यथा हि चोरः स तथा हि बुद्धस्तथागतं नास्तिकमत्र विद्धि ।
तस्माद्धि यः शङ्क्यतमः प्रजानां न नास्तिकेनाभिमुखो बुधः स्यात् ॥ 36 ॥
त्वत्तो जनाः पूर्वतरे द्विजाच्श्र शुभानि कर्माणि बहूनि चक्रुः ।
जित्वा सदेमं च परं च लोकं तस्माव्दिजा स्वस्ति हुतं कृतं च ॥ 37 ॥
धर्मे रताः सत्पुरुषैः समेतास्तेजस्विनो दानगुणप्रधानाः ।
अहिंसका वीतमलाश्च लोके भवन्ति पूज्या मुनयः प्रधानाः ॥ 38 ॥
इति ब्रुवन्तं वचनं सरोषं रामं महात्मानमदीनसत्त्वम् ।
उवाच पथ्यं पुनरास्तिकं च सत्यं वचः सानुनयं च विप्रः ॥ 39 ॥
न नास्तिकानां वचनं ब्रवीम्यहं न नास्तिकोऽहं न च नास्ति किञ्चन ।
समीक्ष्य कालं पुनरास्तिकोऽभवं भवेय काले पुनरेव नास्तिकः ॥ 40 ॥
न चापि कालोऽय मुपागतश्शनैर्यथा मया नास्तिकवागुदीरिता ।
निवर्तनार्थं तव राम कारणात् प्रसादनार्थं च मयैतदीरितम् ॥ 41 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे नवाधिकशततमस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.