ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰ੍ਯਾਸ਼ੀਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤ ਸ੍ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ ਕਾਲ੍ਯਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਪ੍ਰਯਯੌ ਭਰਤਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਰਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨਕਾਙ੍ਕ੍षਯਾ ॥ 1 ॥
ਅਗ੍ਰਤਃ ਪ੍ਰਯਯੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰੋਧਸਃ ।
ਅਧਿਰੁਹ੍ਯ ਹਯੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਰਥਾਨ੍ਸੂਰ੍ਯਰਥੋਪਮਾਨ੍ ॥ 2 ॥
ਨਵਨਾਗਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਲ੍ਪਿਤਾਨਿ ਯਥਾਵਿਧਿ ।
ਅਨ੍ਵਯੁਰ੍ਭਰਤਂ ਯਾਨ੍ਤਮਿਕ੍ष੍ਵਾਕੁਕੁਲਨਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ 3 ॥
षष੍ਟੀ ਰਥਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਧਨ੍ਵਿਨੋ ਵਿਵਿਧਾਯੁਧਾਃ ।
ਅਨ੍ਵਯੁਰ੍ਭਰਤਂ ਯਾਨ੍ਤਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਮ੍ ॥ 4 ॥
ਸ਼ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਸਮਾਰੂਢਾਨਿ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਅਨ੍ਵਯੁਰ੍ਭਰਤਂ ਯਾਨ੍ਤਂ ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧਂ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 5 ॥
ਕੈਕੇਯੀ ਚ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਚ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ।
ਰਾਮਾਨਯਨਸਂਹृष੍ਟਾ ਯਯੁਰ੍ਯਾਨੇਨ ਭਾਸ੍ਵਤਾ ॥ 6 ॥
ਪ੍ਰਯਾਤਾਸ਼੍ਚਾਰ੍ਯਸਙ੍ਘਾਤਾ ਰਾਮਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ ।
ਤਸ੍ਯੈਵ ਚ ਕਥਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਃ ਕੁਰ੍ਵਾਣਾ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਾਃ ॥ 7 ॥
ਮੇਘਸ਼੍ਯਾਮਂ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਸ੍ਥਿਰਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਦृਢਵ੍ਰਤਮ੍ ।
ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਾਮਹੇ ਰਾਮਂ ਜਗਤ ਸ਼੍ਸ਼ੋਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ 8 ॥
ਦृष੍ਟ ਏਵ ਹਿ ਨ ਸ਼੍ਸ਼ੋਕਮਪਨੇष੍ਯਤਿ ਰਾਘਵਃ ।
ਤਮ ਸ੍ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਯਨ੍ਨਿਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ॥ 9 ॥
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਯਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ ਕਥਾ ਸ਼੍ਸ਼ੁਭਾਃ ।
ਪਰਿष੍ਵਜਾਨਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਯਯੁਰ੍ਨਾਗਰਿਕਾ ਜਨਾਃ ॥ 10 ॥
ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਰਾਪਰੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮ੍ਮਤਾ ਯੇ ਚ ਨੈਗਮਾਃ ।
ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਤਿ ਯਯੁਰ੍ਹृष੍ਟਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯਸ੍ਤਥਾ ॥ 11 ॥
ਮਣਿਕਾਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਨਾਃ ।
ਸੂਤ੍ਰਕਰ੍ਮਕृਤਸ਼੍ਚੈਵ ਯੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੋਪਜੀਵਿਨਃ ॥ 12 ॥
ਮਯੂਰਕਾਃ ਕ੍ਰਾਕਚਿਕਾ ਰੋਚਕਾ ਵੇਧਕਾਸ੍ਤਥਾ ।
ਦਨ੍ਤਕਾਰਾ ਸ੍ਸੁਧਾਕਾਰਾ ਸ੍ਤਥਾ ਗਨ੍ਧੋਪਜੀਵਿਨਃ ॥ 13 ॥
ਸੁਵਰ੍ਣਕਾਰਾਃ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਾਸ੍ਤਥਾ ਕਮ੍ਬਲਧਾਵਕਾਃ ।
ਸ੍ਨਾਪਕੋष੍ਣੋਦਕਾ ਵੈਦ੍ਯਾਧੂਪਕਾਸ਼੍ਸ਼ੌਣ੍ਡਿਕਾਸ੍ਤਥਾ ॥ 14 ॥
ਰਜਕਾਸ੍ਤੁਨ੍ਨਵਾਯਾਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਾਮਘੋषਮਹਤ੍ਤਰਾਃ ।
ਸ਼ੈਲੂषਾਸ਼੍ਚ ਸਹ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਯਯੁਃ ਕੈਵਰ੍ਤਕਾਸ੍ਤਥਾ ॥ 15 ॥
ਸਮਾਹਿਤਾ ਵੇਦਵਿਦੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵृਤ੍ਤਸਮ੍ਮਤਾਃ ।
ਗੋਰਥੈਰ੍ਭਰਤਂ ਯਾਨ੍ਤਮਨੁਜਗ੍ਮੁ ਸ੍ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ 16 ॥
ਸੁਵੇषਾ ਸ਼੍ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਸਨਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਮृष੍ਟਾਨੁਲੇਪਨਾਃ ।
ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਯਾਨੈ ਸ਼੍ਸ਼ਨੈਰ੍ਭਰਤਮਨ੍ਵਯੁਃ ॥ 17 ॥
ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮੁਦਿਤਾ ਸੇਨਾ ਸਾऽਨ੍ਵਯਾਤ੍ਕੈਕਯੀਸੁਤਮ੍ ।
ਭ੍ਰਾਤੁਰਾਨਯਨੇ ਯਾਨ੍ਤਂ ਭਰਤਂ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲਮ੍ ॥ 18 ॥
ਤੇ ਗਤ੍ਵਾ ਦੂਰਮਧ੍ਵਾਨਂ ਰਥਯਾਨਾਸ਼੍ਵਕੁਞ੍ਜਰੈਃ ।
ਸਮਾਸੇਦੁਸ੍ਤਤੋ ਗਙ੍ਗਾਂ ਸ਼ृਙ੍ਗੀਬੇਰਪੁਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ 19 ॥
ਯਤ੍ਰ ਰਾਮਸਖੋ ਵੀਰੋ ਗੁਹੋ ਜ੍ਞਾਤਿਗਣੈਰ੍ਵृਤਃ ।
ਨਿਵਸਤ੍ਯਪ੍ਰਮਾਦੇਨ ਦੇਸ਼ਂ ਤਂ ਪਰਿਪਾਲਯਨ੍ ॥ 20 ॥
ਉਪੇਤ੍ਯ ਤੀਰਂ ਗਙ੍ਗਾਯਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਾਕੈਰਲਙ੍ਕृਤਮ੍ ।
ਵ੍ਯਵਾਤਿष੍ਠਤ ਸਾ ਸੇਨਾ ਭਰਤਸ੍ਯਾਨੁਯਾਯਿਨੀ ॥ 21 ॥
ਨਿਰੀਕ੍ष੍ਯਾਨੁਗਤਾਂ ਸੇਨਾਂ ਤਾਂ ਚ ਗਙ੍ਗਾਂ ਸ਼ਿਵੋਦਕਾਮ੍ ।
ਭਰਤਸ੍ਸਚਿਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਕੋਵਿਦਃ ॥ 22 ॥
ਨਿਵੇਸ਼ਯਤ ਮੇ ਸੈਨ੍ਯਮਭਿਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸਰ੍ਵਤਃ ।
ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਤਰਿष੍ਯਾਮਸ਼੍ਸ਼੍ਵ ਇਦਾਨੀਮਿਮਾਂ ਨਦੀਮ੍ ॥ 23 ॥
ਦਾਤੁਂ ਚ ਤਾਵਦਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਸ੍ਯ ਮਹੀਪਤੇਃ ।
ਔਰ੍ਧ੍ਵਦੇਹਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰ੍ਥਮਵਤੀਰ੍ਯੋਦਕਂ ਨਦੀਮ੍ ॥ 24 ॥
ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤੋऽਮਾਤ੍ਯਾਸ੍ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਾਃ ।
ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯਂਸ੍ਤਾਂ ਛਨ੍ਦੇਨ ਸ੍ਵੇਨ ਸ੍ਵੇਨ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ ॥ 25 ॥
ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਗਙ੍ਗਾਮਨੁ ਤਾਂ ਮਹਾਨਦੀਂ ਚਮੂਂ ਵਿਧਾਨੈਃ ਪਰਿਬਰ੍ਹਸ਼ੋਭਿਨੀਮ੍ ।
ਉਵਾਸ ਰਾਮਸ੍ਯ ਤਦਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨੋ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਾਨੋ ਭਰਤੋ ਨਿਵਰ੍ਤਨਮ੍ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰ੍ਯਾਸ਼ੀਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha tryāśītitamassargaḥ |
tata ssamutthitaḥ kālyamāsthāya syandanottamam |
prayayau bharataśśīghraṃ rāmadarśanakāṅkṣayā || 1 ||
agrataḥ prayayustasya sarve mantripurodhasaḥ |
adhiruhya hayairyuktānrathānsūryarathopamān || 2 ||
navanāgasahasrāṇi kalpitāni yathāvidhi |
anvayurbharataṃ yāntamikṣvākukulanandanam || 3 ||
ṣaṣṭī rathasahasrāṇi dhanvino vividhāyudhāḥ |
anvayurbharataṃ yāntaṃ rājaputraṃ yaśasvinam || 4 ||
śataṃ sahasrāṇyaśvānāṃ samārūḍhāni rāghavam |
anvayurbharataṃ yāntaṃ satyasandhaṃ jitendriyam || 5 ||
kaikeyī ca sumitrā ca kausalyā ca yaśasvinī |
rāmānayanasaṃhṛṣṭā yayuryānena bhāsvatā || 6 ||
prayātāścāryasaṅghātā rāmaṃ draṣṭuṃ salakṣmaṇam |
tasyaiva ca kathāścitrāḥ kurvāṇā hṛṣṭamānasāḥ || 7 ||
meghaśyāmaṃ mahābāhuṃ sthirasattvaṃ dṛḍhavratam |
kadā drakṣyāmahe rāmaṃ jagata śśokanāśanam || 8 ||
dṛṣṭa eva hi na śśokamapaneṣyati rāghavaḥ |
tama ssarvasya lokasya samudyanniva bhāskaraḥ || 9 ||
ityevaṃ kathayantaste samprahṛṣṭāḥ kathā śśubhāḥ |
pariṣvajānāścānyonyaṃ yayurnāgarikā janāḥ || 10 ||
ye ca tatrāpare sarve sammatā ye ca naigamāḥ |
rāmaṃ prati yayurhṛṣṭā ssarvāḥ prakṛtayastathā || 11 ||
maṇikārāśca ye kecitkumbhakārāśca śobhanāḥ |
sūtrakarmakṛtaścaiva ye ca śastropajīvinaḥ || 12 ||
mayūrakāḥ krākacikā rocakā vedhakāstathā |
dantakārā ssudhākārā stathā gandhopajīvinaḥ || 13 ||
suvarṇakārāḥ prakhyātāstathā kambaladhāvakāḥ |
snāpakoṣṇodakā vaidyādhūpakāśśauṇḍikāstathā || 14 ||
rajakāstunnavāyāśca grāmaghoṣamahattarāḥ |
śailūṣāśca saha strībhiryayuḥ kaivartakāstathā || 15 ||
samāhitā vedavido brāhmaṇā vṛttasammatāḥ |
gorathairbharataṃ yāntamanujagmu ssahasraśaḥ || 16 ||
suveṣā śśuddhavasanāstāmramṛṣṭānulepanāḥ |
sarve te vividhairyānai śśanairbharatamanvayuḥ || 17 ||
prahṛṣṭamuditā senā sā'nvayātkaikayīsutam |
bhrāturānayane yāntaṃ bharataṃ bhrātṛvatsalam || 18 ||
te gatvā dūramadhvānaṃ rathayānāśvakuñjaraiḥ |
samāsedustato gaṅgāṃ śṛṅgīberapuraṃ prati || 19 ||
yatra rāmasakho vīro guho jñātigaṇairvṛtaḥ |
nivasatyapramādena deśaṃ taṃ paripālayan || 20 ||
upetya tīraṃ gaṅgāyāścakravākairalaṅkṛtam |
vyavātiṣṭhata sā senā bharatasyānuyāyinī || 21 ||
nirīkṣyānugatāṃ senāṃ tāṃ ca gaṅgāṃ śivodakām |
bharatassacivānsarvānabravīdvākyakovidaḥ || 22 ||
niveśayata me sainyamabhiprāyeṇa sarvataḥ |
viśrāntāḥ pratariṣyāmaśśva idānīmimāṃ nadīm || 23 ||
dātuṃ ca tāvadicchāmi svargatasya mahīpateḥ |
aurdhvadehanimittārthamavatīryodakaṃ nadīm || 24 ||
tasyaivaṃ bruvato'mātyāstathetyuktvā samāhitāḥ |
nyaveśayaṃstāṃ chandena svena svena pṛthakpṛthak || 25 ||
niveśya gaṅgāmanu tāṃ mahānadīṃ camūṃ vidhānaiḥ paribarhaśobhinīm |
uvāsa rāmasya tadā mahātmano vicintayāno bharato nivartanam || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe tryāśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ त्र्याशीतितमस्सर्गः ।
तत स्समुत्थितः काल्यमास्थाय स्यन्दनोत्तमम् ।
प्रययौ भरतश्शीघ्रं रामदर्शनकाङ्क्षया ॥ 1 ॥
अग्रतः प्रययुस्तस्य सर्वे मन्त्रिपुरोधसः ।
अधिरुह्य हयैर्युक्तान्रथान्सूर्यरथोपमान् ॥ 2 ॥
नवनागसहस्राणि कल्पितानि यथाविधि ।
अन्वयुर्भरतं यान्तमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ॥ 3 ॥
षष्टी रथसहस्राणि धन्विनो विविधायुधाः ।
अन्वयुर्भरतं यान्तं राजपुत्रं यशस्विनम् ॥ 4 ॥
शतं सहस्राण्यश्वानां समारूढानि राघवम् ।
अन्वयुर्भरतं यान्तं सत्यसन्धं जितेन्द्रियम् ॥ 5 ॥
कैकेयी च सुमित्रा च कौसल्या च यशस्विनी ।
रामानयनसंहृष्टा ययुर्यानेन भास्वता ॥ 6 ॥
प्रयाताश्चार्यसङ्घाता रामं द्रष्टुं सलक्ष्मणम् ।
तस्यैव च कथाश्चित्राः कुर्वाणा हृष्टमानसाः ॥ 7 ॥
मेघश्यामं महाबाहुं स्थिरसत्त्वं दृढव्रतम् ।
कदा द्रक्ष्यामहे रामं जगत श्शोकनाशनम् ॥ 8 ॥
दृष्ट एव हि न श्शोकमपनेष्यति राघवः ।
तम स्सर्वस्य लोकस्य समुद्यन्निव भास्करः ॥ 9 ॥
इत्येवं कथयन्तस्ते सम्प्रहृष्टाः कथा श्शुभाः ।
परिष्वजानाश्चान्योन्यं ययुर्नागरिका जनाः ॥ 10 ॥
ये च तत्रापरे सर्वे सम्मता ये च नैगमाः ।
रामं प्रति ययुर्हृष्टा स्सर्वाः प्रकृतयस्तथा ॥ 11 ॥
मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः ।
सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः ॥ 12 ॥
मयूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा ।
दन्तकारा स्सुधाकारा स्तथा गन्धोपजीविनः ॥ 13 ॥
सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः ।
स्नापकोष्णोदका वैद्याधूपकाश्शौण्डिकास्तथा ॥ 14 ॥
रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः ।
शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्ययुः कैवर्तकास्तथा ॥ 15 ॥
समाहिता वेदविदो ब्राह्मणा वृत्तसम्मताः ।
गोरथैर्भरतं यान्तमनुजग्मु स्सहस्रशः ॥ 16 ॥
सुवेषा श्शुद्धवसनास्ताम्रमृष्टानुलेपनाः ।
सर्वे ते विविधैर्यानै श्शनैर्भरतमन्वयुः ॥ 17 ॥
प्रहृष्टमुदिता सेना साऽन्वयात्कैकयीसुतम् ।
भ्रातुरानयने यान्तं भरतं भ्रातृवत्सलम् ॥ 18 ॥
ते गत्वा दूरमध्वानं रथयानाश्वकुञ्जरैः ।
समासेदुस्ततो गङ्गां शृङ्गीबेरपुरं प्रति ॥ 19 ॥
यत्र रामसखो वीरो गुहो ज्ञातिगणैर्वृतः ।
निवसत्यप्रमादेन देशं तं परिपालयन् ॥ 20 ॥
उपेत्य तीरं गङ्गायाश्चक्रवाकैरलङ्कृतम् ।
व्यवातिष्ठत सा सेना भरतस्यानुयायिनी ॥ 21 ॥
निरीक्ष्यानुगतां सेनां तां च गङ्गां शिवोदकाम् ।
भरतस्सचिवान्सर्वानब्रवीद्वाक्यकोविदः ॥ 22 ॥
निवेशयत मे सैन्यमभिप्रायेण सर्वतः ।
विश्रान्ताः प्रतरिष्यामश्श्व इदानीमिमां नदीम् ॥ 23 ॥
दातुं च तावदिच्छामि स्वर्गतस्य महीपतेः ।
और्ध्वदेहनिमित्तार्थमवतीर्योदकं नदीम् ॥ 24 ॥
तस्यैवं ब्रुवतोऽमात्यास्तथेत्युक्त्वा समाहिताः ।
न्यवेशयंस्तां छन्देन स्वेन स्वेन पृथक्पृथक् ॥ 25 ॥
निवेश्य गङ्गामनु तां महानदीं चमूं विधानैः परिबर्हशोभिनीम् ।
उवास रामस्य तदा महात्मनो विचिन्तयानो भरतो निवर्तनम् ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे त्र्याशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha tryāśītitamassargaḥ |
tata ssamutthitaḥ kālyamāsthāya syandanottamam |
prayayau bharataśśīghraṃ rāmadarśanakāṅkṣayā || 1 ||
agrataḥ prayayustasya sarve mantripurodhasaḥ |
adhiruhya hayairyuktānrathānsūryarathopamān || 2 ||
navanāgasahasrāṇi kalpitāni yathāvidhi |
anvayurbharataṃ yāntamikṣvākukulanandanam || 3 ||
ṣaṣṭī rathasahasrāṇi dhanvino vividhāyudhāḥ |
anvayurbharataṃ yāntaṃ rājaputraṃ yaśasvinam || 4 ||
śataṃ sahasrāṇyaśvānāṃ samārūḍhāni rāghavam |
anvayurbharataṃ yāntaṃ satyasandhaṃ jitendriyam || 5 ||
kaikeyī ca sumitrā ca kausalyā ca yaśasvinī |
rāmānayanasaṃhṛṣṭā yayuryānena bhāsvatā || 6 ||
prayātāścāryasaṅghātā rāmaṃ draṣṭuṃ salakṣmaṇam |
tasyaiva ca kathāścitrāḥ kurvāṇā hṛṣṭamānasāḥ || 7 ||
meghaśyāmaṃ mahābāhuṃ sthirasattvaṃ dṛḍhavratam |
kadā drakṣyāmahe rāmaṃ jagata śśokanāśanam || 8 ||
dṛṣṭa eva hi na śśokamapaneṣyati rāghavaḥ |
tama ssarvasya lokasya samudyanniva bhāskaraḥ || 9 ||
ityevaṃ kathayantaste samprahṛṣṭāḥ kathā śśubhāḥ |
pariṣvajānāścānyonyaṃ yayurnāgarikā janāḥ || 10 ||
ye ca tatrāpare sarve sammatā ye ca naigamāḥ |
rāmaṃ prati yayurhṛṣṭā ssarvāḥ prakṛtayastathā || 11 ||
maṇikārāśca ye kecitkumbhakārāśca śobhanāḥ |
sūtrakarmakṛtaścaiva ye ca śastropajīvinaḥ || 12 ||
mayūrakāḥ krākacikā rocakā vedhakāstathā |
dantakārā ssudhākārā stathā gandhopajīvinaḥ || 13 ||
suvarṇakārāḥ prakhyātāstathā kambaladhāvakāḥ |
snāpakoṣṇodakā vaidyādhūpakāśśauṇḍikāstathā || 14 ||
rajakāstunnavāyāśca grāmaghoṣamahattarāḥ |
śailūṣāśca saha strībhiryayuḥ kaivartakāstathā || 15 ||
samāhitā vedavido brāhmaṇā vṛttasammatāḥ |
gorathairbharataṃ yāntamanujagmu ssahasraśaḥ || 16 ||
suveṣā śśuddhavasanāstāmramṛṣṭānulepanāḥ |
sarve te vividhairyānai śśanairbharatamanvayuḥ || 17 ||
prahṛṣṭamuditā senā sā'nvayātkaikayīsutam |
bhrāturānayane yāntaṃ bharataṃ bhrātṛvatsalam || 18 ||
te gatvā dūramadhvānaṃ rathayānāśvakuñjaraiḥ |
samāsedustato gaṅgāṃ śṛṅgīberapuraṃ prati || 19 ||
yatra rāmasakho vīro guho jñātigaṇairvṛtaḥ |
nivasatyapramādena deśaṃ taṃ paripālayan || 20 ||
upetya tīraṃ gaṅgāyāścakravākairalaṅkṛtam |
vyavātiṣṭhata sā senā bharatasyānuyāyinī || 21 ||
nirīkṣyānugatāṃ senāṃ tāṃ ca gaṅgāṃ śivodakām |
bharatassacivānsarvānabravīdvākyakovidaḥ || 22 ||
niveśayata me sainyamabhiprāyeṇa sarvataḥ |
viśrāntāḥ pratariṣyāmaśśva idānīmimāṃ nadīm || 23 ||
dātuṃ ca tāvadicchāmi svargatasya mahīpateḥ |
aurdhvadehanimittārthamavatīryodakaṃ nadīm || 24 ||
tasyaivaṃ bruvato'mātyāstathetyuktvā samāhitāḥ |
nyaveśayaṃstāṃ chandena svena svena pṛthakpṛthak || 25 ||
niveśya gaṅgāmanu tāṃ mahānadīṃ camūṃ vidhānaiḥ paribarhaśobhinīm |
uvāsa rāmasya tadā mahātmano vicintayāno bharato nivartanam || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe tryāśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.