ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ षष੍ਠਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਗਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤੇ ਰਾਮਃ ਸ੍ਨਾਤੋ ਨਿਯਤਮਾਨਸਃ ।
ਸਹ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ष੍ਯਾ ਨਾਰਾਯਣਮੁਪਾਗਮਤ੍ ॥ 1 ॥
ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਪਾਤ੍ਰੀਂ ਹਵਿषੋ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤਦਾ ।
ਮਹਤੇ ਦੈਵਤਾਯਾਜ੍ਯਂ ਜੁਹਾਵ ਜ੍ਵਲਿਤੇऽਨਲੇ ॥ 2 ॥
ਸ਼ੇषਂ ਚ ਹਵਿषਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯਾਸ਼ਾਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਾਰਾਯਣਂ ਦੇਵਂ ਸ੍ਵਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਕੁਸ਼ਸਂਸ੍ਤਰੇ ॥ 3 ॥
ਵਾਗ੍ਯਤ ਸ੍ਸਹ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਿਯਤਮਾਨਸਃ ।
ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਯਾਯਤਨੇ ਵਿष੍ਣੋ ਸ਼੍ਸ਼ਿਸ਼੍ਯੇ ਨਰਵਰਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 4 ॥
ਏਕਯਾਮਾਵਸ਼ਿष੍ਟਾਯਾਂ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਵਿਬੁਦ੍ਧ੍ਯ ਸਃ ।
ਅਲਙ੍ਕਾਰਵਿਧਿਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਵੇਸ਼੍ਮਨਃ ॥ 5 ॥
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ਸੁਖਾ ਵਾਚ ਸ੍ਸੂਤਮਾਗਧਵਨ੍ਦਿਨਾਮ੍ ।
ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਸਧ੍ਯਾਮੁਪਾਸੀਨੋ ਜਜਾਪ ਯਤਮਾਨਸਃ ॥ 6 ॥
ਤੁष੍ਟਾਵ ਪ੍ਰਣਤਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਿਰਸਾ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍ ।
ਵਿਮਲਕ੍षੌਮਸਂਵੀਤੋ ਵਾਚਯਾਮਾਸ ਸ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ॥ 7 ॥
ਤੇषਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਹਘੋषੋऽਥ ਗਮ੍ਭੀਰਮਧੁਰਸ੍ਤਦਾ ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪੂਰਯਾਮਾਸ ਤੂਰ੍ਯਘੋषਾਨੁਨਾਦਿਤਃ ॥ 8 ॥
ਕृਤੋਪਵਾਸਂ ਤੁ ਤਦਾ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਸਹ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਨਿਲਯਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਃ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤੋ ਜਨਃ ॥ 9 ॥
ਤਤਃ ਪੌਰਜਨਸ੍ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਾਭਿषੇਚਨਮ੍ ।
ਪ੍ਰਭਾਤਾਂ ਰਜਨੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਕ੍ਰੇ ਸ਼ੋਭਯਿਤੁਂ ਪੁਰੀਮ੍ ॥ 10 ॥
ਸਿਤਾਭ੍ਰਸ਼ਿਖਰਾਭੇषੁ ਦੇਵਤਾਯਤਨੇषੁ ਚ ।
ਚਤੁष੍ਪਥੇषੁ ਰਥ੍ਯਾਸੁ ਚੈਤ੍ਯੇष੍ਵਟ੍ਟਾਲਕੇषੁ ਚ ॥ 11 ॥
ਨਾਨਾਪਣ੍ਯਸਮृਦ੍ਧੇषੁ ਵਣਿਜਾਮਾਪਣੇषੁ ਚ ।
ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਨਾਂ ਸਮृਦ੍ਧੇषੁ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਸੁ ਭਵਨੇषੁ ਚ ॥ 12 ॥
ਸਭਾਸੁ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਵृਕ੍षੇष੍ਵਾਲਕ੍षਿਤੇषੁ ਚ ।
ਧ੍ਵਜਾ ਸ੍ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਃ ਪਤਾਕਾਸ਼੍ਚਾਭਵਂਸ੍ਤਦਾ ॥ 13 ॥
ਨਟਨਰ੍ਤਕਸਙ੍ਘਾਨਾਂ ਗਾਯਕਾਨਾਂ ਚ ਗਾਯਤਾਮ੍ ।
ਮਨਃ ਕਰ੍ਣਸੁਖਾ ਵਾਚ ਸ਼੍ਸ਼ੁਸ਼ृਵੁਸ਼੍ਚ ਤਤਸ੍ਤਤਃ ॥ 14 ॥
ਰਾਮਾਭਿषੇਕਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਕਥਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮਿਥੋ ਜਨਾਃ ।
ਰਾਮਾਭਿषੇਕੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਚਤ੍ਵਰੇषੁ ਗृਹੇषੁ ਚ ॥ 15 ॥
ਬਾਲਾ ਅਪਿ ਕ੍ਰੀਡਮਾਨਾ ਗृਹਦ੍ਵਾਰੇषੁ ਸਙ੍ਘਸ਼ਃ ।
ਰਾਮਾਭਿषਵਸਂਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰੇਵਂ ਮਿਥਃ ਕਥਾਃ ॥ 16 ॥
ਕृਤਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰਸ਼੍ਚ ਧੂਪਗਨ੍ਧਾਧਿਵਾਸਿਤਃ ।
ਰਾਜਮਾਰ੍ਗਃ ਕृਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਪੌਰੈ ਰਾਮਾਭਿषੇਚਨੇ ॥ 17 ॥
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਰਣਾਰ੍ਥਂ ਚ ਨਿਸ਼ਾਗਮਨਸ਼ਙ੍ਕਯਾ ।
ਦੀਪਵृਕ੍षਾਂ ਸ੍ਤਥਾ ਚਕ੍ਰੁਰਨੁ ਰਥ੍ਯਾਸੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥ 18 ॥
ਅਲਙ੍ਕਾਰਂ ਪੁਰਸ੍ਯੈਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪੁਰਵਾਸਿਨਃ ।
ਆਕਾਙ੍ਕ੍षਮਾਣਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯਾਭਿषੇਚਨਮ੍ ॥ 19 ॥
ਸਮੇਤ੍ਯ ਸਙ੍ਘਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਚਤ੍ਵਰੇषੁ ਸਭਾਸੁ ਚ ।
ਕਥਯਨ੍ਤੋ ਮਿਥਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸੁਰ੍ਜਨਾਧਿਪਮ੍ ॥ 20 ॥
ਅਹੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਰਾਜਾऽਯਮਿਕ੍ष੍ਵਾਕੁਕੁਲਨਨ੍ਦਨਃ ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਯੋ ਵृਦ੍ਧਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਾਮਂ ਰਾਜ੍ਯੇऽਭਿषੇਕ੍ष੍ਯਤਿ ॥ 21 ॥
ਸਰ੍ਵੇਪ੍ਯਨੁਗृਹੀਤਾ ਸ੍ਮੋ ਯਨ੍ਨੋ ਰਾਮੋ ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਚਿਰਾਯ ਭਵਿਤਾ ਗੋਪ੍ਤਾ ਦृष੍ਟਲੋਕਪਰਾਵਰਃ ॥ 22 ॥
ਅਨੁਦ੍ਧਤਮਨਾਃ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲਃ ।
ਯਥਾ ਚ ਭ੍ਰਾਤृषੁ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਤਥਾऽਸ੍ਮਾਸ੍ਵਪਿ ਰਾਘਵਃ ॥ 23 ॥
ਚਿਰਂ ਜੀਵਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥੋऽਨਘਃ ।
ਯਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੋਨਭਿषਿਕ੍ਤਂ ਤੁ ਰਾਮਂ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਾਮਹੇ ਵਯਮ੍ ॥ 24 ॥
ਏਵਂਵਿਧਂ ਕਥਯਤਾਂ ਪੌਰਾਣਾਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੁ ਸ੍ਤਦਾ ।
ਦਿਗ੍ਭ੍ਯੋਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਜਾਨਪਦਾ ਜਨਾਃ ॥ 25 ॥
ਤੇ ਤੁ ਦਿਗ੍ਭ੍ਯਃ ਪੁਰੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਰਾਮਾਭਿषੇਚਨਮ੍ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਪੂਰਯਾਮਾਸੁਃ ਪੁਰੀਂ ਜਾਨਪਦਾ ਜਨਾਃ ॥ 26 ॥
ਜਨੌਘੈਸ੍ਤੈਰ੍ਵਿਸਰ੍ਪਦ੍ਭਿਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੇ ਤਤ੍ਰ ਨਿਸ੍ਵਨਃ ।
ਪਰ੍ਵਸੂਦੀਰ੍ਣਵੇਗਸ੍ਯ ਸਾਗਰਸ੍ਯੇਵ ਨਿਸ੍ਵਨਃ ॥ 27 ॥
ਤਤਸ੍ਤਦਿਨ੍ਦ੍ਰਕ੍षਯਸਨ੍ਨਿਭਂ ਪੁਰਂ ਦਿਦृਕ੍षੁਭਿਰ੍ਜਾਨਪਦੈਰੁਪਾਗਤੈਃ ।
ਸਮਨ੍ਤਤ ਸ੍ਸਸ੍ਵਨਮਾਕੁਲਂ ਬਭੌ ਸਮੁਦ੍ਰਯਾਦੋਭਿਰਿਵਾਰ੍ਣਵੋਦਕਮ੍ ॥ 28 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ षष੍ਠਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
gate purohite rāmaḥ snāto niyatamānasaḥ |
saha patnyā viśālākṣyā nārāyaṇamupāgamat || 1 ||
pragṛhya śirasā pātrīṃ haviṣo vidhivattadā |
mahate daivatāyājyaṃ juhāva jvalite'nale || 2 ||
śeṣaṃ ca haviṣastasya prāśyāśāsyātmanaḥ priyam |
dhyāyannārāyaṇaṃ devaṃ svāstīrṇe kuśasaṃstare || 3 ||
vāgyata ssaha vaidehyā bhūtvā niyatamānasaḥ |
śrīmatyāyatane viṣṇo śśiśye naravarātmajaḥ || 4 ||
ekayāmāvaśiṣṭāyāṃ rātryāṃ prativibuddhya saḥ |
alaṅkāravidhiṃ kṛtsnaṃ kārayāmāsa veśmanaḥ || 5 ||
tatra śrṛṇvansukhā vāca ssūtamāgadhavandinām |
pūrvāṃ sadhyāmupāsīno jajāpa yatamānasaḥ || 6 ||
tuṣṭāva praṇataścaiva śirasā madhusūdanam |
vimalakṣaumasaṃvīto vācayāmāsa sa dvijān || 7 ||
teṣāṃ puṇyāhaghoṣo'tha gambhīramadhurastadā |
ayodhyāṃ pūrayāmāsa tūryaghoṣānunāditaḥ || 8 ||
kṛtopavāsaṃ tu tadā vaidehyā saha rāghavam |
ayodhyānilayaśśrutvā sarvaḥ pramudito janaḥ || 9 ||
tataḥ paurajanassarvaśśrutvā rāmābhiṣecanam |
prabhātāṃ rajanīṃ dṛṣṭvā cakre śobhayituṃ purīm || 10 ||
sitābhraśikharābheṣu devatāyataneṣu ca |
catuṣpatheṣu rathyāsu caityeṣvaṭṭālakeṣu ca || 11 ||
nānāpaṇyasamṛddheṣu vaṇijāmāpaṇeṣu ca |
kuṭumbināṃ samṛddheṣu śrīmatsu bhavaneṣu ca || 12 ||
sabhāsu caiva sarvāsu vṛkṣeṣvālakṣiteṣu ca |
dhvajā ssamucchritāścitrāḥ patākāścābhavaṃstadā || 13 ||
naṭanartakasaṅghānāṃ gāyakānāṃ ca gāyatām |
manaḥ karṇasukhā vāca śśuśṛvuśca tatastataḥ || 14 ||
rāmābhiṣekayuktāśca kathāścakrurmitho janāḥ |
rāmābhiṣeke samprāpte catvareṣu gṛheṣu ca || 15 ||
bālā api krīḍamānā gṛhadvāreṣu saṅghaśaḥ |
rāmābhiṣavasaṃyuktāścakrurevaṃ mithaḥ kathāḥ || 16 ||
kṛtapuṣpopahāraśca dhūpagandhādhivāsitaḥ |
rājamārgaḥ kṛtaḥ śrīmānpaurai rāmābhiṣecane || 17 ||
prakāśakaraṇārthaṃ ca niśāgamanaśaṅkayā |
dīpavṛkṣāṃ stathā cakruranu rathyāsu sarvaśaḥ || 18 ||
alaṅkāraṃ purasyaivaṃ kṛtvā tatpuravāsinaḥ |
ākāṅkṣamāṇā rāmasya yauvarājyābhiṣecanam || 19 ||
sametya saṅghaśassarve catvareṣu sabhāsu ca |
kathayanto mithastatra praśaśaṃsurjanādhipam || 20 ||
aho mahātmā rājā'yamikṣvākukulanandanaḥ |
jñātvā yo vṛddhamātmānaṃ rāmaṃ rājye'bhiṣekṣyati || 21 ||
sarvepyanugṛhītā smo yanno rāmo mahīpatiḥ |
cirāya bhavitā goptā dṛṣṭalokaparāvaraḥ || 22 ||
anuddhatamanāḥ vidvāndharmātmā bhrātṛvatsalaḥ |
yathā ca bhrātṛṣu snigdhastathā'smāsvapi rāghavaḥ || 23 ||
ciraṃ jīvatu dharmātmā rājā daśaratho'naghaḥ |
yatprasādonabhiṣiktaṃ tu rāmaṃ drakṣyāmahe vayam || 24 ||
evaṃvidhaṃ kathayatāṃ paurāṇāṃ śuśruvu stadā |
digbhyopi śrutavṛttāntāḥ prāptā jānapadā janāḥ || 25 ||
te tu digbhyaḥ purīṃ prāptā draṣṭuṃ rāmābhiṣecanam |
rāmasya pūrayāmāsuḥ purīṃ jānapadā janāḥ || 26 ||
janaughaistairvisarpadbhiḥ śuśruve tatra nisvanaḥ |
parvasūdīrṇavegasya sāgarasyeva nisvanaḥ || 27 ||
tatastadindrakṣayasannibhaṃ puraṃ didṛkṣubhirjānapadairupāgataiḥ |
samantata ssasvanamākulaṃ babhau samudrayādobhirivārṇavodakam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ षष्ठस्सर्गः ।
गते पुरोहिते रामः स्नातो नियतमानसः ।
सह पत्न्या विशालाक्ष्या नारायणमुपागमत् ॥ 1 ॥
प्रगृह्य शिरसा पात्रीं हविषो विधिवत्तदा ।
महते दैवतायाज्यं जुहाव ज्वलितेऽनले ॥ 2 ॥
शेषं च हविषस्तस्य प्राश्याशास्यात्मनः प्रियम् ।
ध्यायन्नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे ॥ 3 ॥
वाग्यत स्सह वैदेह्या भूत्वा नियतमानसः ।
श्रीमत्यायतने विष्णो श्शिश्ये नरवरात्मजः ॥ 4 ॥
एकयामावशिष्टायां रात्र्यां प्रतिविबुद्ध्य सः ।
अलङ्कारविधिं कृत्स्नं कारयामास वेश्मनः ॥ 5 ॥
तत्र श्रृण्वन्सुखा वाच स्सूतमागधवन्दिनाम् ।
पूर्वां सध्यामुपासीनो जजाप यतमानसः ॥ 6 ॥
तुष्टाव प्रणतश्चैव शिरसा मधुसूदनम् ।
विमलक्षौमसंवीतो वाचयामास स द्विजान् ॥ 7 ॥
तेषां पुण्याहघोषोऽथ गम्भीरमधुरस्तदा ।
अयोध्यां पूरयामास तूर्यघोषानुनादितः ॥ 8 ॥
कृतोपवासं तु तदा वैदेह्या सह राघवम् ।
अयोध्यानिलयश्श्रुत्वा सर्वः प्रमुदितो जनः ॥ 9 ॥
ततः पौरजनस्सर्वश्श्रुत्वा रामाभिषेचनम् ।
प्रभातां रजनीं दृष्ट्वा चक्रे शोभयितुं पुरीम् ॥ 10 ॥
सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च ।
चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च ॥ 11 ॥
नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च ।
कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च ॥ 12 ॥
सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च ।
ध्वजा स्समुच्छ्रिताश्चित्राः पताकाश्चाभवंस्तदा ॥ 13 ॥
नटनर्तकसङ्घानां गायकानां च गायताम् ।
मनः कर्णसुखा वाच श्शुशृवुश्च ततस्ततः ॥ 14 ॥
रामाभिषेकयुक्ताश्च कथाश्चक्रुर्मिथो जनाः ।
रामाभिषेके सम्प्राप्ते चत्वरेषु गृहेषु च ॥ 15 ॥
बाला अपि क्रीडमाना गृहद्वारेषु सङ्घशः ।
रामाभिषवसंयुक्ताश्चक्रुरेवं मिथः कथाः ॥ 16 ॥
कृतपुष्पोपहारश्च धूपगन्धाधिवासितः ।
राजमार्गः कृतः श्रीमान्पौरै रामाभिषेचने ॥ 17 ॥
प्रकाशकरणार्थं च निशागमनशङ्कया ।
दीपवृक्षां स्तथा चक्रुरनु रथ्यासु सर्वशः ॥ 18 ॥
अलङ्कारं पुरस्यैवं कृत्वा तत्पुरवासिनः ।
आकाङ्क्षमाणा रामस्य यौवराज्याभिषेचनम् ॥ 19 ॥
समेत्य सङ्घशस्सर्वे चत्वरेषु सभासु च ।
कथयन्तो मिथस्तत्र प्रशशंसुर्जनाधिपम् ॥ 20 ॥
अहो महात्मा राजाऽयमिक्ष्वाकुकुलनन्दनः ।
ज्ञात्वा यो वृद्धमात्मानं रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ 21 ॥
सर्वेप्यनुगृहीता स्मो यन्नो रामो महीपतिः ।
चिराय भविता गोप्ता दृष्टलोकपरावरः ॥ 22 ॥
अनुद्धतमनाः विद्वान्धर्मात्मा भ्रातृवत्सलः ।
यथा च भ्रातृषु स्निग्धस्तथाऽस्मास्वपि राघवः ॥ 23 ॥
चिरं जीवतु धर्मात्मा राजा दशरथोऽनघः ।
यत्प्रसादोनभिषिक्तं तु रामं द्रक्ष्यामहे वयम् ॥ 24 ॥
एवंविधं कथयतां पौराणां शुश्रुवु स्तदा ।
दिग्भ्योपि श्रुतवृत्तान्ताः प्राप्ता जानपदा जनाः ॥ 25 ॥
ते तु दिग्भ्यः पुरीं प्राप्ता द्रष्टुं रामाभिषेचनम् ।
रामस्य पूरयामासुः पुरीं जानपदा जनाः ॥ 26 ॥
जनौघैस्तैर्विसर्पद्भिः शुश्रुवे तत्र निस्वनः ।
पर्वसूदीर्णवेगस्य सागरस्येव निस्वनः ॥ 27 ॥
ततस्तदिन्द्रक्षयसन्निभं पुरं दिदृक्षुभिर्जानपदैरुपागतैः ।
समन्तत स्सस्वनमाकुलं बभौ समुद्रयादोभिरिवार्णवोदकम् ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे षष्ठस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
gate purohite rāmaḥ snāto niyatamānasaḥ |
saha patnyā viśālākṣyā nārāyaṇamupāgamat || 1 ||
pragṛhya śirasā pātrīṃ haviṣo vidhivattadā |
mahate daivatāyājyaṃ juhāva jvalite'nale || 2 ||
śeṣaṃ ca haviṣastasya prāśyāśāsyātmanaḥ priyam |
dhyāyannārāyaṇaṃ devaṃ svāstīrṇe kuśasaṃstare || 3 ||
vāgyata ssaha vaidehyā bhūtvā niyatamānasaḥ |
śrīmatyāyatane viṣṇo śśiśye naravarātmajaḥ || 4 ||
ekayāmāvaśiṣṭāyāṃ rātryāṃ prativibuddhya saḥ |
alaṅkāravidhiṃ kṛtsnaṃ kārayāmāsa veśmanaḥ || 5 ||
tatra śrṛṇvansukhā vāca ssūtamāgadhavandinām |
pūrvāṃ sadhyāmupāsīno jajāpa yatamānasaḥ || 6 ||
tuṣṭāva praṇataścaiva śirasā madhusūdanam |
vimalakṣaumasaṃvīto vācayāmāsa sa dvijān || 7 ||
teṣāṃ puṇyāhaghoṣo'tha gambhīramadhurastadā |
ayodhyāṃ pūrayāmāsa tūryaghoṣānunāditaḥ || 8 ||
kṛtopavāsaṃ tu tadā vaidehyā saha rāghavam |
ayodhyānilayaśśrutvā sarvaḥ pramudito janaḥ || 9 ||
tataḥ paurajanassarvaśśrutvā rāmābhiṣecanam |
prabhātāṃ rajanīṃ dṛṣṭvā cakre śobhayituṃ purīm || 10 ||
sitābhraśikharābheṣu devatāyataneṣu ca |
catuṣpatheṣu rathyāsu caityeṣvaṭṭālakeṣu ca || 11 ||
nānāpaṇyasamṛddheṣu vaṇijāmāpaṇeṣu ca |
kuṭumbināṃ samṛddheṣu śrīmatsu bhavaneṣu ca || 12 ||
sabhāsu caiva sarvāsu vṛkṣeṣvālakṣiteṣu ca |
dhvajā ssamucchritāścitrāḥ patākāścābhavaṃstadā || 13 ||
naṭanartakasaṅghānāṃ gāyakānāṃ ca gāyatām |
manaḥ karṇasukhā vāca śśuśṛvuśca tatastataḥ || 14 ||
rāmābhiṣekayuktāśca kathāścakrurmitho janāḥ |
rāmābhiṣeke samprāpte catvareṣu gṛheṣu ca || 15 ||
bālā api krīḍamānā gṛhadvāreṣu saṅghaśaḥ |
rāmābhiṣavasaṃyuktāścakrurevaṃ mithaḥ kathāḥ || 16 ||
kṛtapuṣpopahāraśca dhūpagandhādhivāsitaḥ |
rājamārgaḥ kṛtaḥ śrīmānpaurai rāmābhiṣecane || 17 ||
prakāśakaraṇārthaṃ ca niśāgamanaśaṅkayā |
dīpavṛkṣāṃ stathā cakruranu rathyāsu sarvaśaḥ || 18 ||
alaṅkāraṃ purasyaivaṃ kṛtvā tatpuravāsinaḥ |
ākāṅkṣamāṇā rāmasya yauvarājyābhiṣecanam || 19 ||
sametya saṅghaśassarve catvareṣu sabhāsu ca |
kathayanto mithastatra praśaśaṃsurjanādhipam || 20 ||
aho mahātmā rājā'yamikṣvākukulanandanaḥ |
jñātvā yo vṛddhamātmānaṃ rāmaṃ rājye'bhiṣekṣyati || 21 ||
sarvepyanugṛhītā smo yanno rāmo mahīpatiḥ |
cirāya bhavitā goptā dṛṣṭalokaparāvaraḥ || 22 ||
anuddhatamanāḥ vidvāndharmātmā bhrātṛvatsalaḥ |
yathā ca bhrātṛṣu snigdhastathā'smāsvapi rāghavaḥ || 23 ||
ciraṃ jīvatu dharmātmā rājā daśaratho'naghaḥ |
yatprasādonabhiṣiktaṃ tu rāmaṃ drakṣyāmahe vayam || 24 ||
evaṃvidhaṃ kathayatāṃ paurāṇāṃ śuśruvu stadā |
digbhyopi śrutavṛttāntāḥ prāptā jānapadā janāḥ || 25 ||
te tu digbhyaḥ purīṃ prāptā draṣṭuṃ rāmābhiṣecanam |
rāmasya pūrayāmāsuḥ purīṃ jānapadā janāḥ || 26 ||
janaughaistairvisarpadbhiḥ śuśruve tatra nisvanaḥ |
parvasūdīrṇavegasya sāgarasyeva nisvanaḥ || 27 ||
tatastadindrakṣayasannibhaṃ puraṃ didṛkṣubhirjānapadairupāgataiḥ |
samantata ssasvanamākulaṃ babhau samudrayādobhirivārṇavodakam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.