Valmiki Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 117 — Telugu Script

Meaning —

శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాణ్డమ్ ।

అథ సప్తదశాధికశతతమస్సర్గః ।

Shloka 1

రాఘవ స్త్వథ యాతేషు తపస్విషు విచిన్తయన్ ।
న తత్రారోచయద్వాసం కారణైర్బహుభిస్తదా ॥ 1 ॥

rāghava stvatha yāteṣu tapasviṣu vicintayan |
na tatrārocayadvāsaṃ kāraṇairbahubhistadā || 1 ||

Shloka 2

ఇహ మే భరతో దృష్టో మాతరశ్చ సనాగరాః ।
సా చ మే స్మృతిరన్వేతి తాన్నిత్యమనుశోచతః ॥ 2 ॥

iha me bharato dṛṣṭo mātaraśca sanāgarāḥ |
sā ca me smṛtiranveti tānnityamanuśocataḥ || 2 ||

Shloka 3

స్కన్ధావారనివేశేన తేన తస్య మహాత్మనః ।
హయహస్తికరీషైశ్చ ఉపమర్దః కృతో భృశమ్ ॥ 3 ॥

skandhāvāraniveśena tena tasya mahātmanaḥ |
hayahastikarīṣaiśca upamardaḥ kṛto bhṛśam || 3 ||

Shloka 4

తస్మాదన్యత్ర గచ్ఛామ ఇతి సఞ్చిన్త్య రాఘవః ।
ప్రాతిష్ఠత స వైదేహ్యా లక్ష్మణేన చ సఙ్గతః ॥ 4 ॥

tasmādanyatra gacchāma iti sañcintya rāghavaḥ |
prātiṣṭhata sa vaidehyā lakṣmaṇena ca saṅgataḥ || 4 ||

Shloka 5

సోఽత్రేరాశ్రమమాసాద్య తం వవన్దే మహాయశాః ।
తం చాపి భగవానత్రిః పుత్రవత్ప్రత్యపద్యత ॥ 5 ॥

so'trerāśramamāsādya taṃ vavande mahāyaśāḥ |
taṃ cāpi bhagavānatriḥ putravatpratyapadyata || 5 ||

Shloka 6

స్వయమాతిథ్యమాదిశ్య సర్వమన్యత్సుసత్కృతమ్ ।
సౌమిత్రిం చ మహాభాగాం సీతాం చ సమసాన్త్వయత్ ॥ 6 ॥

svayamātithyamādiśya sarvamanyatsusatkṛtam |
saumitriṃ ca mahābhāgāṃ sītāṃ ca samasāntvayat || 6 ||

Shloka 7

పత్నీం చ సమనుప్రాప్తాం వృద్ధామామన్త్ర్య సత్కృతామ్ ।
సాన్త్వయామాస ధర్మజ్ఞః సర్వభూతహితే రతః ॥ 7 ॥

patnīṃ ca samanuprāptāṃ vṛddhāmāmantrya satkṛtām |
sāntvayāmāsa dharmajñaḥ sarvabhūtahite rataḥ || 7 ||

Shloka 8

ఆనసూయాం మహాభాగాం తాపసీం ధర్మచారిణీం ప్రతిగృహ్ణీష్వ వైదేహీమబ్రవీదృషిసత్తమః ।
రామాయ చాఽచచక్షే తాం తాపసీం ధర్మచారిణీమ్ ॥ 8 ॥

ānasūyāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīṃ pratigṛhṇīṣva vaidehīmabravīdṛṣisattamaḥ |
rāmāya cā'cacakṣe tāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 8 ||

Shloka 9

దశ వర్షాణ్యనావృష్ట్యా దగ్ధే లోకే నిరన్తరమ్ ॥ 9 ॥

daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 9 ||

Shloka 10

యయా మూలఫలే సృష్టే జాహ్నవీ చ ప్రవర్తితా ।
ఉగ్రేణ తపసా యుక్తా నియమైశ్చాప్యలఙ్కృతా ॥ 10 ॥

yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 10 ||

Shloka 11

దశ వర్ష సహాస్రాణి తయా తప్తం మహత్తపః ।
అనసూయా వ్రతై స్స్నాతా ప్రత్యూహాశ్చ నివర్తితాః ॥ 11 ॥

daśa varṣa sahāsrāṇi tayā taptaṃ mahattapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 11 ||

Shloka 12

దేవకార్యనిమిత్తం చ యయా సన్త్వరమాణయా ।
దశరాత్రం కృతా రాత్రి స్సేయం మాతేవ తేఽనఘ ॥ 12 ॥

devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 12 ||

Shloka 13

దశ వర్షాణ్యనావృష్ట్యా దగ్ధే లోకే నిరన్తరమ్ ॥ 13 ॥

daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 13 ||

Shloka 14

యయా మూలఫలే సృష్టే జాహ్నవీ చ ప్రవర్తితా ।
ఉగ్రేణ తపసా యుక్తా నియమైశ్చాప్యలఙ్కృతా ॥ 14 ॥

yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 14 ||

Shloka 15

దశ వర్షసహాస్రాణి యయా తప్తం మహత్ తపః ।
అనసూయా వ్రతై స్స్నాతా ప్రత్యూహాశ్చ నివర్తితాః ॥ 15 ॥

daśa varṣasahāsrāṇi yayā taptaṃ mahat tapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 15 ||

Shloka 16

దేవకార్యనిమిత్తం చ యయా సన్త్వరమాణయా ।
దశరాత్రం కృతా రాత్రి స్సేయం మాతేవ తేఽనఘ ॥ 16 ॥

devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 16 ||

Shloka 17

దశ వర్షాణ్యనావృష్ట్యా దగ్ధే లోకే నిరన్తరమ్ ॥ 17 ॥

daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 17 ||

Shloka 18

యయా మూలఫలే సృష్టే జాహ్నవీ చ ప్రవర్తితా ।
ఉగ్రేణ తపసా యుక్తా నియమైశ్చాప్యలఙ్కృతా ॥ 18 ॥

yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 18 ||

Shloka 19

దశ వర్ష సహాస్రాణి తయా తప్తం మహత్తపః ।
అనసూయా వ్రతై స్స్నాతా ప్రత్యూహాశ్చ నివర్తితాః ॥ 19 ॥

daśa varṣa sahāsrāṇi tayā taptaṃ mahattapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 19 ||

Shloka 20

దేవకార్యనిమిత్తం చ యయా సన్త్వరమాణయా ।
దశరాత్రం కృతా రాత్రి స్సేయం మాతేవ తేఽనఘ ॥ 20 ॥

devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 20 ||

Shloka 21

తామిమాం సర్వభూతానాం నమస్కార్యాం యశస్వినీం అభిగచ్ఛతు వైదేహీ వృద్ధామక్రోధనాం సదా ।
అనసూయేతి యా లోకే కర్మభిః ఖ్యాతిమాగతా ॥ 21 ॥

tāmimāṃ sarvabhūtānāṃ namaskāryāṃ yaśasvinīṃ abhigacchatu vaidehī vṛddhāmakrodhanāṃ sadā |
anasūyeti yā loke karmabhiḥ khyātimāgatā || 21 ||

Shloka 22

ఏవం బ్రువాణం తమృషిం తథేత్యుక్త్వా స రాఘవః ।
సీతామువాచ ధర్మజ్ఞామిదం వచనముత్తమమ్ ॥ 22 ॥

evaṃ bruvāṇaṃ tamṛṣiṃ tathetyuktvā sa rāghavaḥ |
sītāmuvāca dharmajñāmidaṃ vacanamuttamam || 22 ||

Shloka 23

రాజపుత్రి శ్రుతమిదం మునేరస్య సమీరితమ్ ।
శ్రేయోఽర్థమాత్మనశ్శీఘ్రమభిగచ్ఛ తపస్వినీమ్ ॥ 23 ॥

rājaputri śrutamidaṃ munerasya samīritam |
śreyo'rthamātmanaśśīghramabhigaccha tapasvinīm || 23 ||

Shloka 24

సీతా త్వేతద వచః శ్రుత్వా రాఘవస్య హితైషిణః ।
తామత్రిపన్తీం ధర్మజ్ఞామభిచక్రామ మైథిలీ ॥ 24 ॥

sītā tvetada vacaḥ śrutvā rāghavasya hitaiṣiṇaḥ |
tāmatripantīṃ dharmajñāmabhicakrāma maithilī || 24 ||

Shloka 25

శిథిలాం వలితాం వృద్ధాం జరాపాణ్డురమూర్ధజామ్ ।
సతతం వేపమానాఙ్గీం ప్రవాతే కదలీం యథా ॥ 25 ॥

śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām |
satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalīṃ yathā || 25 ||

Shloka 26

తాం తు సీతా మహాభాగామనసూయాం పతివ్రతామ్ ।
అభ్యవాదయదవ్యగ్రా స్వం నామ సముదాహరత్ ॥ 26 ॥

tāṃ tu sītā mahābhāgāmanasūyāṃ pativratām |
abhyavādayadavyagrā svaṃ nāma samudāharat || 26 ||

Shloka 27

శిథిలాం వలితాం వృద్ధాం జరాపాణ్డురమూర్ధజామ్ ।
సతతం వేపమానాఙ్గీం ప్రవాతే కదలీం యథా ॥ 27 ॥

śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām |
satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalīṃ yathā || 27 ||

Shloka 28

తాం తు సీతా మహాభాగామనసూయాం పతివ్రతామ్ ।
అభ్యవాదయదవ్యగ్రా స్వన్నామ సముదాహరత్ ॥ 28 ॥

tāṃ tu sītā mahābhāgāmanasūyāṃ pativratām |
abhyavādayadavyagrā svannāma samudāharat || 28 ||

Shloka 29

అభివాద్య చ వైదేహీ తాపసీం తామనిన్దితామ్ ।
బద్ధాఞ్జలిపుటా హృష్టా పర్యపృచ్ఛదనామయమ్ ॥ 29 ॥

abhivādya ca vaidehī tāpasīṃ tāmaninditām |
baddhāñjalipuṭā hṛṣṭā paryapṛcchadanāmayam || 29 ||

Shloka 30

తతస్సీతాం మహాభాగాం దృష్ట్వా తాం ధర్మచారిణీమ్ ।
సాన్త్వయన్త్యబ్రవీద్ధృష్టా దిష్ట్యా ధర్మమవేక్షసే ॥ 30 ॥

tatassītāṃ mahābhāgāṃ dṛṣṭvā tāṃ dharmacāriṇīm |
sāntvayantyabravīddhṛṣṭā diṣṭyā dharmamavekṣase || 30 ||

Shloka 31

త్యక్త్వా జ్ఞాతిజనం సీతే మానమృద్ధం చ భామిని ।
అవరుద్ధం వనే రామం దిష్ట్యా త్వమనుగచ్ఛసి ॥ 31 ॥

tyaktvā jñātijanaṃ sīte mānamṛddhaṃ ca bhāmini |
avaruddhaṃ vane rāmaṃ diṣṭyā tvamanugacchasi || 31 ||

Shloka 32

నగరస్థో వనస్థో వా పాపో వా యది వా శుభః ।
యాసాం స్త్రీణాం ప్రియో భర్తా తాసాం లోకా మహోదయాః ॥ 32 ॥

nagarastho vanastho vā pāpo vā yadi vā śubhaḥ |
yāsāṃ strīṇāṃ priyo bhartā tāsāṃ lokā mahodayāḥ || 32 ||

Shloka 33

దుశ్శీలః కామవృత్తో వా ధనైర్వా పరివర్జితః ।
స్త్రీణామార్యస్వభావానాం పరమం దైవతం పతిః ॥ 33 ॥

duśśīlaḥ kāmavṛtto vā dhanairvā parivarjitaḥ |
strīṇāmāryasvabhāvānāṃ paramaṃ daivataṃ patiḥ || 33 ||

Shloka 34

నాతో విశిష్టం పశ్యామి బాన్ధవం విమృశన్త్యహమ్ ।
సర్వత్ర యోగ్యం వైదేహి తపః కృతమివావ్యయమ్ ॥ 34 ॥

nāto viśiṣṭaṃ paśyāmi bāndhavaṃ vimṛśantyaham |
sarvatra yogyaṃ vaidehi tapaḥ kṛtamivāvyayam || 34 ||

Shloka 35

న త్వేవమవగచ్ఛన్తి గుణదోషమసత్త్స్రియః ।
కామవక్తవ్యహృదయా భర్తృనాథాశ్చరన్తి యాః ॥ 35 ॥

na tvevamavagacchanti guṇadoṣamasattsriyaḥ |
kāmavaktavyahṛdayā bhartṛnāthāścaranti yāḥ || 35 ||

Shloka 36

ప్రాప్నువన్త్య యశశ్చైవ ధర్మభ్రంశం చ మైథిలి ।
అకార్యవశమాపన్నాః స్త్రియో యాః ఖలు తద్విధాః ॥ 36 ॥

prāpnuvantya yaśaścaiva dharmabhraṃśaṃ ca maithili |
akāryavaśamāpannāḥ striyo yāḥ khalu tadvidhāḥ || 36 ||

Shloka 37

త్వద్విధాస్తు గుణైర్యుక్తా దృష్ట లోక పరావరాః ।
స్త్రియ స్స్వర్గే చరిష్యన్తి యథా ధర్మకృతస్తథా ॥ 37 ॥

tvadvidhāstu guṇairyuktā dṛṣṭa loka parāvarāḥ |
striya ssvarge cariṣyanti yathā dharmakṛtastathā || 37 ||

Shloka 38

తదేవమేనం త్వమనువ్రతా సతీ పతివ్రతానాం సమయానువర్తినీ ।
భవ స్వభర్తు స్సహధర్మచారిణీ యశశ్చ ధర్మం చ తత స్సమాప్స్యసి ॥ 38 ॥

tadevamenaṃ tvamanuvratā satī pativratānāṃ samayānuvartinī |
bhava svabhartu ssahadharmacāriṇī yaśaśca dharmaṃ ca tata ssamāpsyasi || 38 ||

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే సప్తదశాధికశతతమస్సర్గః ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।

अथ सप्तदशाधिकशततमस्सर्गः ।

राघव स्त्वथ यातेषु तपस्विषु विचिन्तयन् ।

न तत्रारोचयद्वासं कारणैर्बहुभिस्तदा ॥ 1 ॥

इह मे भरतो दृष्टो मातरश्च सनागराः ।

सा च मे स्मृतिरन्वेति तान्नित्यमनुशोचतः ॥ 2 ॥

स्कन्धावारनिवेशेन तेन तस्य महात्मनः ।

हयहस्तिकरीषैश्च उपमर्दः कृतो भृशम् ॥ 3 ॥

तस्मादन्यत्र गच्छाम इति सञ्चिन्त्य राघवः ।

प्रातिष्ठत स वैदेह्या लक्ष्मणेन च सङ्गतः ॥ 4 ॥

सोऽत्रेराश्रममासाद्य तं ववन्दे महायशाः ।

तं चापि भगवानत्रिः पुत्रवत्प्रत्यपद्यत ॥ 5 ॥

स्वयमातिथ्यमादिश्य सर्वमन्यत्सुसत्कृतम् ।

सौमित्रिं च महाभागां सीतां च समसान्त्वयत् ॥ 6 ॥

पत्नीं च समनुप्राप्तां वृद्धामामन्त्र्य सत्कृताम् ।

सान्त्वयामास धर्मज्ञः सर्वभूतहिते रतः ॥ 7 ॥

आनसूयां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीं प्रतिगृह्णीष्व वैदेहीमब्रवीदृषिसत्तमः ।

रामाय चाऽचचक्षे तां तापसीं धर्मचारिणीम् ॥ 8 ॥

दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम् ॥ 9 ॥

यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता ।

उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता ॥ 10 ॥

दश वर्ष सहास्राणि तया तप्तं महत्तपः ।

अनसूया व्रतै स्स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः ॥ 11 ॥

देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया ।

दशरात्रं कृता रात्रि स्सेयं मातेव तेऽनघ ॥ 12 ॥

दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम् ॥ 13 ॥

यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता ।

उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता ॥ 14 ॥

दश वर्षसहास्राणि यया तप्तं महत् तपः ।

अनसूया व्रतै स्स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः ॥ 15 ॥

देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया ।

दशरात्रं कृता रात्रि स्सेयं मातेव तेऽनघ ॥ 16 ॥

दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम् ॥ 17 ॥

यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता ।

उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता ॥ 18 ॥

दश वर्ष सहास्राणि तया तप्तं महत्तपः ।

अनसूया व्रतै स्स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः ॥ 19 ॥

देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया ।

दशरात्रं कृता रात्रि स्सेयं मातेव तेऽनघ ॥ 20 ॥

तामिमां सर्वभूतानां नमस्कार्यां यशस्विनीं अभिगच्छतु वैदेही वृद्धामक्रोधनां सदा ।

अनसूयेति या लोके कर्मभिः ख्यातिमागता ॥ 21 ॥

एवं ब्रुवाणं तमृषिं तथेत्युक्त्वा स राघवः ।

सीतामुवाच धर्मज्ञामिदं वचनमुत्तमम् ॥ 22 ॥

राजपुत्रि श्रुतमिदं मुनेरस्य समीरितम् ।

श्रेयोऽर्थमात्मनश्शीघ्रमभिगच्छ तपस्विनीम् ॥ 23 ॥

सीता त्वेतद वचः श्रुत्वा राघवस्य हितैषिणः ।

तामत्रिपन्तीं धर्मज्ञामभिचक्राम मैथिली ॥ 24 ॥

शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डुरमूर्धजाम् ।

सततं वेपमानाङ्गीं प्रवाते कदलीं यथा ॥ 25 ॥

तां तु सीता महाभागामनसूयां पतिव्रताम् ।

अभ्यवादयदव्यग्रा स्वं नाम समुदाहरत् ॥ 26 ॥

शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डुरमूर्धजाम् ।

सततं वेपमानाङ्गीं प्रवाते कदलीं यथा ॥ 27 ॥

तां तु सीता महाभागामनसूयां पतिव्रताम् ।

अभ्यवादयदव्यग्रा स्वन्नाम समुदाहरत् ॥ 28 ॥

अभिवाद्य च वैदेही तापसीं तामनिन्दिताम् ।

बद्धाञ्जलिपुटा हृष्टा पर्यपृच्छदनामयम् ॥ 29 ॥

ततस्सीतां महाभागां दृष्ट्वा तां धर्मचारिणीम् ।

सान्त्वयन्त्यब्रवीद्धृष्टा दिष्ट्या धर्ममवेक्षसे ॥ 30 ॥

त्यक्त्वा ज्ञातिजनं सीते मानमृद्धं च भामिनि ।

अवरुद्धं वने रामं दिष्ट्या त्वमनुगच्छसि ॥ 31 ॥

नगरस्थो वनस्थो वा पापो वा यदि वा शुभः ।

यासां स्त्रीणां प्रियो भर्ता तासां लोका महोदयाः ॥ 32 ॥

दुश्शीलः कामवृत्तो वा धनैर्वा परिवर्जितः ।

स्त्रीणामार्यस्वभावानां परमं दैवतं पतिः ॥ 33 ॥

नातो विशिष्टं पश्यामि बान्धवं विमृशन्त्यहम् ।

सर्वत्र योग्यं वैदेहि तपः कृतमिवाव्ययम् ॥ 34 ॥

न त्वेवमवगच्छन्ति गुणदोषमसत्त्स्रियः ।

कामवक्तव्यहृदया भर्तृनाथाश्चरन्ति याः ॥ 35 ॥

प्राप्नुवन्त्य यशश्चैव धर्मभ्रंशं च मैथिलि ।

अकार्यवशमापन्नाः स्त्रियो याः खलु तद्विधाः ॥ 36 ॥

त्वद्विधास्तु गुणैर्युक्ता दृष्ट लोक परावराः ।

स्त्रिय स्स्वर्गे चरिष्यन्ति यथा धर्मकृतस्तथा ॥ 37 ॥

तदेवमेनं त्वमनुव्रता सती पतिव्रतानां समयानुवर्तिनी ।

भव स्वभर्तु स्सहधर्मचारिणी यशश्च धर्मं च तत स्समाप्स्यसि ॥ 38 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे सप्तदशाधिकशततमस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

2.117 అయోధ్యాకాణ్డ - సప్తదశాధికశతతమ సర్గః