Summary — Nepali
AI-generated · not yet verified
The Nepali meaning of each verse is shown below the verse.
ప్రవివిక్తాం తతః కక్ష్యామాససాద పురాణవిత్ ॥ 1 ॥
praviviktāṃ tataḥ kakṣyāmāsasāda purāṇavit || 1 ||
तब पुराणवेत्ता सुमन्त्रले मानिसहरूले भरिएको त्यो अन्तःपुरको ढोका पार गरेर त्यसपछि एकान्त रहेको कक्षमा पुगे। AI
అప్రమాదిభిరేకాగ్రై స్స్వనురక్తైరధిష్ఠితామ్ ॥ 2 ॥
apramādibhirekāgrai ssvanuraktairadhiṣṭhitām || 2 ||
त्यो कक्ष भाला र धनुष धारण गरेका, चम्किला कुण्डल लगाएका, अप्रमादी, एकाग्रचित्त र आफ्ना स्वामीप्रति अनुरक्त युवा सुरक्षारक्षकहरूद्वारा अधिष्ठित थियो। AI
ప్రవివిక్తాం తతః కక్ష్యామాససాద పురాణవిత్ ॥ 3 ॥
praviviktāṃ tataḥ kakṣyāmāsasāda purāṇavit || 3 ||
तब पुराणवेत्ता सुमन्त्रले मानिसहरूले भरिएको त्यो अन्तःपुरको ढोका पार गरेर त्यसपछि एकान्त रहेको कक्षमा पुगे। AI
అప్రమాదిభిరేకాగ్రై స్స్వనురక్తైరధిష్ఠితామ్ ॥ 4 ॥
apramādibhirekāgrai ssvanuraktairadhiṣṭhitām || 4 ||
त्यो कक्ष भाला र धनुष धारण गरेका, चम्किला कुण्डल लगाएका, अप्रमादी, एकाग्रचित्त र आफ्ना स्वामीप्रति अनुरक्त युवा सुरक्षारक्षकहरूद्वारा अधिष्ठित थियो। AI
దదర్శ విష్ఠితాన్ ద్వారి స్త్ర్యధ్యక్షాన్సుసమాహితాన్ ॥ 5 ॥
dadarśa viṣṭhitān dvāri stryadhyakṣānsusamāhitān || 5 ||
त्यहाँ उनले ढोकामा उभिएका, काषाय वस्त्र धारण गरेका, वृद्ध, हातमा वेत्र लिएका, राम्ररी सजिएका र शान्त चित्त भएका स्त्री-अध्यक्षहरूलाई देखे। AI
సహసోత్పతితాస్సర్వే స్వాసనేభ్యస్ససమ్భ్రమాః ॥ 6 ॥
sahasotpatitāssarve svāsanebhyassasambhramāḥ || 6 ||
रामलाई प्रिय गर्न चाहने ती सबैले आफ्ना आसनबाट हतारिएर उठेर आउँदै गरेको सुमन्त्रलाई देखे। AI
క్షిప్రమాఖ్యాత రామాయ సుమన్న్త్రో ద్వారి తిష్ఠతి ॥ 7 ॥
kṣipramākhyāta rāmāya sumanntro dvāri tiṣṭhati || 7 ||
नम्र स्वभाव भएका सूतपुत्र सुमन्त्रले तिनीहरूलाई भने — 'हतार गरेर रामलाई भनिदिनुहोस् कि सुमन्त्र ढोकामा उभिएको छ।' AI
సహభార్యాయ రామాయ క్షిప్రమేవాభిచక్షిరే ॥ 8 ॥
sahabhāryāya rāmāya kṣipramevābhicakṣire || 8 ||
तिनीहरूले स्वामीको प्रिय गर्न चाहँदै रामकहाँ पुगेर हतारै रामलाई, जो पत्नीसहित थिए, सूचित गरे। AI
తత్రైవానాయయామాస రాఘవప్రియకామ్యయా ॥ 9 ॥
tatraivānāyayāmāsa rāghavapriyakāmyayā || 9 ||
रामको प्रिय चाहना गर्ने (रामको हित चिताउने) ती सारथिले राजाको आज्ञा भित्री रूपमा जानकारी पाएपछि, राघव (राम) को प्रिय गर्ने अभिलाषाले त्यहीँ नै (रामलाई) बोलाएर ल्याए ॥ ९ ॥ AI
దదర్శ సూతః పర్య్యఙ్కే సౌవర్ణే సోత్తరచ్ఛదే ॥ 10 ॥
dadarśa sūtaḥ paryyaṅke sauvarṇe sottaracchade || 10 ||
त्यसपछि सारथिले कुबेरजस्तै तेजस्वी, राम्ररी अलंकृत, सुनको पलंगमा उत्तरीय (ओढ्ने) सहित बसेका ती (राम) लाई देखे ॥ १० ॥ AI
అనులిప్తం పరార్ధ్యేన చన్దనేన పరన్తపమ్ ॥ 11 ॥
anuliptaṃ parārdhyena candanena parantapam || 11 ||
सुँगुरको रगतको रङजस्तो, पवित्र र सुगन्धित, अत्यन्त मूल्यवान् चन्दनले शरीरमा लेपन गरिएका, शत्रुतापक (राम) लाई (देखे) ॥ ११ ॥ AI
ఉపేతం సీతయాభూయశ్చిత్రయా శశినం యథా ॥ 12 ॥
upetaṃ sītayābhūyaścitrayā śaśinaṃ yathā || 12 ||
साथै छेउमा चामर हातमा लिएर उभिएकी, चित्रविचित्र (सुन्दरी) सीताले सेवा गरिएका, जसरी चन्द्रमा (ताराहरूले घेरिएको हुन्छ) त्यसैगरी (शोभित) ती (राम) लाई (देखे) ॥ १२ ॥ AI
వవన్దే వరదం వన్దీ వినయజ్ఞో వినీతవత్ ॥ 13 ॥
vavande varadaṃ vandī vinayajño vinītavat || 13 ||
आफ्नै तेजले प्रकाशमान, तप्त सूर्यजस्तै देखिने, वरदायक ती (राम) लाई विनय जान्ने वन्दी (स्तुतिकार) ले विनम्रतापूर्वक वन्दना गरे ॥ १३ ॥ AI
రాజపుత్రమువాచేదం సుమన్త్రో రాజసత్కృతః ॥ 14 ॥
rājaputramuvācedaṃ sumantro rājasatkṛtaḥ || 14 ||
राजाले सम्मानित सुमन्त्रले हात जोडेर, सुन्दर मुख भएका, विहार, शयन र आसनमा (सुसज्जित) राजपुत्र (राम) लाई देखेर यसो भने ॥ १४ ॥ AI
మహిష్యా సహ కైకేయ్యా గమ్యతాం తత్ర మా చిరమ్ ॥ 15 ॥
mahiṣyā saha kaikeyyā gamyatāṃ tatra mā ciram || 15 ||
हे राम, कौशल्याका सुपुत्र, तिम्रा पिता महिषी (रानी) कैकेयीसहित तिमीलाई देख्न चाहनुहुन्छ । त्यहाँ शीघ्र जाऊ, ढिलो नगर ॥ १५ ॥ AI
తతస్సమ్మానయామాస సీతామిదమువాచ హ ॥ 16 ॥
tatassammānayāmāsa sītāmidamuvāca ha || 16 ||
यसरी भनिएपछि महान् कान्ति भएका, नरश्रेष्ठ (राम) हर्षित भए, अनि सीतालाई सम्मान गर्दै यसो भने ॥ १६ ॥ AI
మన్త్రయేతే ధృవం కిఞ్చిదభిషేచనసంహితమ్ ॥ 17 ॥
mantrayete dhṛvaṃ kiñcidabhiṣecanasaṃhitam || 17 ||
हे देवि, देवता र देवीले मेरा बीचमा एकसाथ भेला भई निश्चय नै अभिषेकसम्बन्धी केही कुरा मन्थन गरिरहेका छन्। AI
సఞ్చోదయతి రాజానం మదర్థమసితేక్షణా ॥ 18 ॥
sañcodayati rājānaṃ madarthamasitekṣaṇā || 18 ||
मेरो अभिप्राय बुझेर, प्रिय चाहने, सुन्दर आँखा भएकी सुदक्षिणाले मेरो लागि राजालाई उत्प्रेरित गरिरहेकी छिन्। AI
జననీ చార్థకామా మే కేకయాధిపతేస్సుతా ॥ 19 ॥
jananī cārthakāmā me kekayādhipatessutā || 19 ||
ती प्रसन्नचित्त, हित चाहने र मेरो अर्थकामना गर्ने मेरी जननी तथा केकयराजकी छोरी हुन्। AI
సుమన్త్రం ప్రాహిణోద్దూతమర్థకామకరం మమ ॥ 20 ॥
sumantraṃ prāhiṇoddūtamarthakāmakaraṃ mama || 20 ||
भाग्यवश नै महाराजले आफ्नी प्रिय महिषीसँग मेरो अर्थकामना पूरा गर्ने सुमन्त्र नामक दूतलाई पठाएका छन्। AI
ధ్రువమద్యైవ మాం రాజా యౌవరాజ్యేఽభిషేక్ష్యతి ॥ 21 ॥
dhruvamadyaiva māṃ rājā yauvarājye'bhiṣekṣyati || 21 ||
त्यहाँको परिषद् जस्तो छ, त्यस्तै दूत आएको छ; निश्चय नै आजै राजाले मलाई युवराज्यमा अभिषेक गर्नेछन्। AI
సహ త్వం పరివారేణ సుఖమాస్వ రమస్వ చ ॥ 22 ॥
saha tvaṃ parivāreṇa sukhamāsva ramasva ca || 22 ||
अहो, म शीघ्र यहाँबाट गएर महीपतिलाई देख्नेछु; तिमी पनि परिवारसहित सुखले बस र रमाऊ। AI
ఆద్వారమనువవ్రాజ మఙ్గలాన్యభిదధ్యుషీ ॥ 23 ॥
ādvāramanuvavrāja maṅgalānyabhidadhyuṣī || 23 ||
पतिबाट सम्मानित, कालो आँखा भएकी सीताले मङ्गलका कामना गर्दै द्वारसम्म पतिको पछि पछि गइन्। AI
కర్తుమర్హతి తే రాజా వాసవస్యేవ లోకకృత్ ॥ 24 ॥
kartumarhati te rājā vāsavasyeva lokakṛt || 24 ||
द्विजातिहरूले सेवित राज्य तथा राजसूय अभिषेक — जसरी लोककर्ता इन्द्रले गरेका थिए, त्यसरी नै तिम्रो राजाले गर्नु उचित छ। AI
కురఙ్గశృఙ్గపాణిం చ పశ్యన్తీ త్వాం భజామ్యహమ్ ॥ 25 ॥
kuraṅgaśṛṅgapāṇiṃ ca paśyantī tvāṃ bhajāmyaham || 25 ||
हे दीक्षित, व्रतले सम्पन्न, उत्तम मृगचर्म धारण गर्ने, पवित्र, हातमा मृगको सिङ्ग लिएका तिमीलाई देख्दै म तिम्रो भजन गर्छु। AI
వరుణః పశ్చిమామాశాం ధనేశస్తూత్తరాం దిశమ్ ॥ 26 ॥
varuṇaḥ paścimāmāśāṃ dhaneśastūttarāṃ diśam || 26 ||
वज्रधारी इन्द्रले तिम्रो पूर्व दिशाको रक्षा गरून्, यमले दक्षिण दिशाको, वरुणले पश्चिम दिशाको र धनेश (कुबेर) ले उत्तर दिशाको रक्षा गरून्। AI
నిశ్చక్రామ సుమన్త్రేణ సహ రామో నివేశనాత్ ॥ 27 ॥
niścakrāma sumantreṇa saha rāmo niveśanāt || 27 ||
त्यसपछि सीताबाट अनुमति लिएर, मङ्गलका कार्यहरू सम्पन्न गरी, राम सुमन्त्रसँगै आफ्नो निवासबाट बाहिर निस्के। AI
లక్ష్మణం ద్వారిసోఽపశ్యత్ప్రహ్వాఞ్జలిపుటం స్థితమ్ ॥ 28 ॥
lakṣmaṇaṃ dvāriso'paśyatprahvāñjalipuṭaṃ sthitam || 28 ||
पर्वतबाट निस्केको, पर्वतको गुफामा बस्ने सिंहजस्तै, रामले ढोकामा झुकेर हात जोडी उभिएका लक्ष्मणलाई देखे। AI
స సర్వానర్థినో దృష్ట్వా సమేత్య ప్రతినన్ద్య చ ॥ 29 ॥
sa sarvānarthino dṛṣṭvā sametya pratinandya ca || 29 ||
त्यसपछि माझको कक्षमा मित्रजनहरूसँग भेला हुँदै, उनले सबै याचकहरूलाई देखेर, नजिक गएर अभिवादन गरे। AI
వైయాఘ్రం పురుషవ్యాఘ్రో రాజతం రాజనన్దనః ॥ 30 ॥
vaiyāghraṃ puruṣavyāghro rājataṃ rājanandanaḥ || 30 ||
त्यसपछि अग्निसमान तेज भएको, बाघको चर्मले ढाकिएको, चाँदीले बनेको उत्तम रथमा पुरुषश्रेष्ठ राजकुमार राम चढे। AI
ముష్ణన్తమివ చక్షూంషి ప్రభయా సూర్యవర్చసమ్ ॥ 31 ॥
muṣṇantamiva cakṣūṃṣi prabhayā sūryavarcasam || 31 ||
मेघको गर्जनजस्तो आवाज भएको, जसले बाटो नरोक्ने, मणि र सुनले विभूषित, आफ्नो कान्तिले आँखाहरू लुटेझैं गर्ने र सूर्यको तेज भएको त्यो रथ। AI
హరియుక్తం సహస్రాక్షో రథమిన్ద్ర ఇవాశుగమ్ ॥ 32 ॥
hariyuktaṃ sahasrākṣo rathamindra ivāśugam || 32 ||
हात्तीका छावाजस्ता उत्तम घोडाहरूले जोडिएको, हरियो रङका घोडाले तानेको, इन्द्रले आफ्नो वेगवान् रथमा चढेझैं राम त्यसमा चढे। AI
స పర్జన్య ఇవాకాశే స్వనవానభినాదయన్ ॥ 33 ॥
sa parjanya ivākāśe svanavānabhinādayan || 33 ||
श्रीले उज्यालो भएका राघव (राम) त्यस रथमा चढेर तुरन्तै प्रस्थान गरे। आकाशमा गर्जने मेघजस्तै शब्द गर्दै उनले सबैतिर गुञ्जायमान बनाए। AI
ఛత్రచామరపాణిస్తు లక్ష్మణో రాఘవానుజః ॥ 34 ॥
chatracāmarapāṇistu lakṣmaṇo rāghavānujaḥ || 34 ||
कुनै ठूलो मेघबाट चन्द्रमा निस्केझैं श्रीसम्पन्न राम आफ्नो निवासबाट बाहिर निस्के। राघवका कान्छा भाइ लक्ष्मण भने छाता र चामर हातमा लिएर थिए। AI
తతో హలహలాశబ్దస్తుములస్సమజాయత ॥ 35 ॥
tato halahalāśabdastumulassamajāyata || 35 ||
भाइले रथमा चढेर पछाडिबाट दाजुको रक्षा गरे। त्यसपछि ठूलो हलहला शब्द उत्पन्न भयो। AI
తతో హయవరా ముఖ్యా నాగాశ్చ గిరిసన్నిభాః ॥ 36 ॥
tato hayavarā mukhyā nāgāśca girisannibhāḥ || 36 ||
उनी बाहिर निस्कँदा चारैतिर जनसमूहको बीचमा, त्यसपछि उत्कृष्ट घोडाहरू र पर्वतजस्ता हात्तीहरू। AI
అగ్రతశ్చాస్య సన్నద్ధాశ్చన్దనాగరుభూషితాః ॥ 37 ॥
agrataścāsya sannaddhāścandanāgarubhūṣitāḥ || 37 ||
तब ती सयौं र हजारौंको संख्यामा रामको पछि लागे। उनका अगाडि भने चन्दन र अगरुले सुसज्जित भई तयार भएका थिए। AI
తతో వాదిత్రశబ్దాశ్చ స్తుతిశబ్దాశ్చ వన్దినామ్ ॥ 38 ॥
tato vāditraśabdāśca stutiśabdāśca vandinām || 38 ||
खड्ग र धनु धारण गरेका वीर जनहरू आशंसु (आशा राख्ने) भई गए। त्यसपछि बाजाका शब्दहरू र वन्दीहरूका स्तुतिका शब्दहरू सुनिए। AI
హర్మ్యవాతాయనస్థాభిర్భూషితాభిస్సమన్తతః ॥ 39 ॥
harmyavātāyanasthābhirbhūṣitābhissamantataḥ || 39 ||
मार्गमा तब वीरहरूका सिंहनाद सुनिए। चारैतिर अलंकृत भई अट्टालिकाका झ्यालहरूमा बसेका स्त्रीहरूद्वारा। AI
రామం సర్వానవద్యాఙ్గ్యో రామపిప్రీషయా తతః ॥ 40 ॥
rāmaṃ sarvānavadyāṅgyo rāmapiprīṣayā tataḥ || 40 ||
रामलाई प्रसन्न गर्ने इच्छाले ती निर्दोष अङ्ग भएका स्त्रीहरूले राममाथि राम्रा फूलका ओघहरू वर्षाउँदै, शत्रुदमन गर्ने राम अगाडि बढे। AI
నూనం నన్దతి తే మాతా కౌశల్యామాతృనన్దన ॥ 41 ॥
nūnaṃ nandati te mātā kauśalyāmātṛnandana || 41 ||
अग्लो घरका महिलाहरू र भूइँमा उभिएका स्त्रीहरूले उत्तम वचनद्वारा उनलाई वन्दना गरे — "हे मातृनन्दन! निश्चय नै तिम्री आमा कौशल्याले आनन्द पाउँछिन्।" AI
సర్వసీమన్తినీభ్యశ్చ సీతాం సీమన్తినీ వరామ్ ॥ 42 ॥
sarvasīmantinībhyaśca sītāṃ sīmantinī varām || 42 ||
तिमीले पितृराज्य प्राप्त गरी सफल यात्रा गरेको देख्दै, सबै स्त्रीहरूमध्ये श्रेष्ठ स्त्री सीतालाई पनि (तिनीहरूले) हेर्दै थिए। AI
తయా సుచరితం దేవ్యా పురా నూనం మహత్తపః ॥ 43 ॥
tayā sucaritaṃ devyā purā nūnaṃ mahattapaḥ || 43 ||
ती नारीहरूले सीतालाई रामको हृदयप्रिय जाने। निश्चय नै यी देवीले पहिले ठूलो तपस्या र सुचरित्र गरेकी हुन्। AI
जसले चन्द्रमासँग रोहिणीको जस्तै रामको संयोग प्राप्त गरी। AI
ఆత్మసమ్పూజనై శృణ్వన్ యయౌ రామౌ మహాపథమ్ ॥ 45 ॥
ātmasampūjanai śṛṇvan yayau rāmau mahāpatham || 45 ||
राजमार्गमा उभिएका उनले आफ्नो प्रशंसा गर्दै भनिएका प्रिय वचनहरू सुने; आफ्नो सम्मानका कुरा सुन्दै रामले त्यो महामार्ग पार गरे। AI
ఆత్మాధికారా వివిధాశ్చ వాచః ప్రహృష్టరూపస్య పురో జనస్య ॥ 46 ॥
ātmādhikārā vividhāśca vācaḥ prahṛṣṭarūpasya puro janasya || 46 ||
त्यहाँ राघवले आएका मानिसहरूका विविध कथाहरू र आफ्ना विषयमा भनिएका अनेक वचनहरू सुने, जो अगाडि उभिएका प्रसन्न मनका मानिसहरूका थिए। AI
ఏతే వయం సర్వ సమృద్ధకామా యేషామయం నో భవితా ప్రశాస్తా ॥ 47 ॥
ete vayaṃ sarva samṛddhakāmā yeṣāmayaṃ no bhavitā praśāstā || 47 ||
"आज यी राघव राजाको कृपाले ठूलो श्री प्राप्त गर्न जाँदै छन्। जसका यी शासक हुनेछन्, ती हामी सबै समृद्ध कामना पूर्ण भएका छौं।" AI
న హ్యప్రియం కిఞ్చన జాతు కశ్చి త్పశ్యేన్న దుఃఖం మనుజాధిపేఽస్మిన్ ॥ 48 ॥
na hyapriyaṃ kiñcana jātu kaści tpaśyenna duḥkhaṃ manujādhipe'smin || 48 ||
"यी सबैले यो राष्ट्र धेरै समयसम्म प्राप्त गर्ने भएकाले यो मानिसहरूको लागि लाभ हो। यी राजामा कसैले कहिल्यै अप्रिय वा दुःख देख्नेछैन।" AI
మహీయమానః ప్రవరైశ్చ వాదకై రభిష్టుతో వైశ్రవణో యథా యయౌ ॥ 49 ॥
mahīyamānaḥ pravaraiśca vādakai rabhiṣṭuto vaiśravaṇo yathā yayau || 49 ||
उनी (राम) अगाडि राखिएका हात्तीहरू, घोडाहरू र स्वस्तिक-चिह्न भएका सूत तथा मागधहरूसहित, शुभ-घोष गर्ने मतङ्गज (हात्ती) हरूद्वारा घेरिएर, उत्कृष्ट वादकहरूद्वारा प्रशंसित हुँदै, कुबेर (वैश्रवण) झैं महिमान्वित भई अगाडि बढे। AI
ప్రభూతరత్నం బహుపణ్యసఞ్చయం దదర్శ రామో రుచిరం మహాపథమ్ ॥ 50 ॥
prabhūtaratnaṃ bahupaṇyasañcayaṃ dadarśa rāmo ruciraṃ mahāpatham || 50 ||
हात्तीनी र हात्ती, रथ र घोडाहरूले भरिएको, ठूलो जनसमूहले परिपूर्ण चत्वर (चोक) भएको, प्रशस्त रत्न र धेरै पण्य-सञ्चय (व्यापारिक सामानको राशि) भएको, रमणीय त्यो महामार्ग रामले देखे। AI