𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌸𑌾𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌾 𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀 𑌜𑌨𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾 ।
𑌵𑌨𑌵𑌾𑌸𑌨𑌿𑌮𑌿𑌤𑍍𑌤𑌾𑌯 𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾𑌰𑌮𑌿𑌦𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 1 ॥
𑌸𑌾 𑌤𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌸𑌂𑌵𑌿𑌗𑍍𑌨𑌾 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑌵𑌕𑍍𑌷𑌸𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌣𑌯𑌾𑌚𑍍𑌚𑌾𑌭𑌿𑌮𑌾𑌨𑌾𑌚𑍍𑌚 𑌪𑌰𑌿𑌚𑌿𑌕𑍍𑌷𑍇𑌪 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌕𑌿𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌽𑌮𑌨𑍍𑌯𑌤 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑌃 𑌪𑌿𑌤𑌾 𑌮𑍇 𑌮𑌿𑌥𑌿𑌲𑌾𑌧𑌿𑌪𑌃 ।
𑌰𑌾𑌮 𑌜𑌾𑌮𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌵𑌿𑌗𑍍𑌰𑌹𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌅𑌨𑍃𑌤𑌂 𑌬𑌤 𑌲𑍋𑌕𑍋𑌽𑌯𑌮𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯𑌦𑌿 𑌵𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌤𑍇𑌜𑍋 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌪𑌰𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍇 𑌤𑌪𑌤𑍀𑌵 𑌦𑌿𑌵𑌾𑌕𑌰𑍇 ॥ 4 ॥
𑌕𑌿𑌂 𑌹𑌿 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌷𑌣𑍍𑌣𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌕𑍁𑌤𑍋 𑌵𑌾 𑌭𑌯𑌮𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌤𑍇 ।
𑌯𑌤𑍍𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑍁𑌕𑌾𑌮𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌮𑌾𑌮𑌨𑌨𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌯𑌣𑌾𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌦𑍍𑌯𑍁𑌮𑌤𑍍𑌸𑍇𑌨𑌸𑍁𑌤𑌂 𑌵𑍀𑌰 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌵𑌨𑍍𑌤𑌮𑌨𑍁𑌵𑍍𑌰𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌸𑌾𑌵𑌿𑌤𑍍𑌰𑍀𑌮𑌿𑌵 𑌮𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌧𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌵𑌶𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ॥ 6 ॥
𑌨 𑌤𑍍𑌵𑌹𑌂 𑌮𑌨𑌸𑌾𑌽𑌪𑍍𑌯𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑌾𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌦𑍃𑌤𑍇𑌽𑌨𑌘 ।
𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌰𑌾𑌘𑌵 𑌗𑌚𑍍𑌛𑍇𑌯𑌂 𑌯𑌥𑌾𑌽𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌕𑍁𑌲𑌪𑌾𑌂𑌸𑌿𑌨𑍀 ॥ 7 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌤𑍁 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌕𑍗𑌮𑌾𑌰𑍀𑌂 𑌚𑌿𑌰𑌮𑌧𑍍𑌯𑍁𑌷𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌸𑌤𑍀𑌮𑍍 ।
𑌶𑍈𑌲𑍂𑌷 𑌇𑌵 𑌮𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌮 𑌪𑌰𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋 𑌦𑌾𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌸𑌿 ॥ 8 ॥
𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌥𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌽𑌤𑍍𑌥 𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌚𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇𑌽𑌵𑌰𑍁𑌧𑍍𑌯𑌸𑍇 ।
𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌵 𑌵𑌶𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌧𑍇𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌦𑌾𑌽𑌨𑌘 ॥ 9 ॥
𑌸 𑌮𑌾𑌮𑌨𑌾𑌦𑌾𑌯 𑌵𑌨𑌂 𑌨 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌾𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ।
𑌤𑌪𑍋 𑌵𑌾 𑌯𑌦𑌿 𑌵𑌾𑌽𑌰𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑍋 𑌵𑌾 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌸𑌹 𑌮𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 ॥ 10 ॥
𑌨 𑌚 𑌮𑍇 𑌭𑌵𑌿𑌤𑌾 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌕𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌪𑌥𑌿 𑌪𑌰𑌿𑌶𑍍𑌰𑌮𑌃 ।
𑌪𑍃𑌷𑍍𑌠𑌤𑌸𑍍𑌤𑌵 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌹𑌾𑌰𑌶𑌯𑌨𑍇𑌷𑍍𑌵𑌿𑌵 ॥ 11 ॥
𑌕𑍁𑌶𑌕𑌾𑌶𑌶𑌰𑍇𑌷𑍀𑌕𑌾 𑌯𑍇 𑌚 𑌕𑌣𑍍𑌟𑌕𑌿𑌨𑍋 𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑌾𑌃 ।
𑌤𑍂𑌲𑌾𑌜𑌿𑌨𑌸𑌮𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌾 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑍇 𑌮𑌮 𑌸𑌹 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 ॥ 12 ॥
𑌮𑌹𑌾𑌵𑌾𑌤𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌧𑍂𑌤𑌂 𑌯𑌨𑍍𑌮𑌾𑌮𑌪𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌰𑌜𑍋 𑌰𑌮𑌣 𑌤𑌨𑍍𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌪𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑍍𑌯𑌮𑌿𑌵 𑌚𑌨𑍍𑌦𑌨𑌮𑍍 ॥ 13 ॥
𑌶𑌾𑌦𑍍𑌵𑌲𑍇𑌷𑍁 𑌯𑌥𑌾 𑌶𑌿𑌶𑍍𑌯𑍇 𑌵𑌨𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌵𑌨𑌗𑍋𑌚𑌰 ।
𑌕𑍁𑌥𑌾𑌸𑍍𑌤𑌰𑌣𑌤𑌲𑍍𑌪𑍇𑌷𑍁 𑌕𑌿𑌂 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌸𑍁𑌖𑌤𑌰𑌂 𑌤𑌤𑌃 ॥ 14 ॥
𑌪𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌮𑍂𑌲𑌂 𑌫𑌲𑌂 𑌯𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑌲𑍍𑌪𑌂 𑌵𑌾 𑌯𑌦𑌿 𑌵𑌾 𑌬𑌹𑍁 ।
𑌦𑌾𑌸𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑌾𑌹𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌤𑌨𑍍𑌮𑍇𑌽𑌮𑍃𑌤𑌰𑌸𑍋𑌪𑌮𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌨 𑌮𑌾𑌤𑍁𑌰𑍍𑌨 𑌪𑌿𑌤𑍁𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌸𑍍𑌮𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌨 𑌵𑍇𑌶𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌆𑌰𑍍𑌤𑌵𑌾𑌨𑍍𑌯𑍁𑌪𑌭𑍁𑌞𑍍𑌜𑌾𑌨𑌾 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌾𑌣𑌿 𑌚 𑌫𑌲𑌾𑌨𑌿 𑌚 ॥ 16 ॥
𑌨 𑌚 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌤𑌤𑌃 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑍍𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ।
𑌮𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍇 𑌨 𑌚 𑌤𑍇 𑌶𑍋𑌕𑍋 𑌨 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌭𑌰𑌾 ॥ 17 ॥
𑌯 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌸𑌹 𑌸 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑍋 𑌨𑌿𑌰𑌯𑍋 𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌨𑌾 ।
𑌇𑌤𑌿 𑌜𑌾𑌨𑌨𑍍𑌪𑌰𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌿𑌂 𑌗𑌚𑍍𑌛 𑌰𑌾𑌮 𑌮𑌯𑌾 𑌸𑌹 ॥ 18 ॥
𑌅𑌥 𑌮𑌾𑌮𑍇𑌵𑌮𑌵𑍍𑌯𑌗𑍍𑌰𑌾𑌂 𑌵𑌨𑌂 𑌨𑍈𑌵 𑌨𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌵𑌿𑌷𑌮𑌦𑍍𑌯𑍈𑌵 𑌪𑌾𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌮𑌾 𑌵𑌿𑌶𑌂 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌷𑌤𑌾𑌂 𑌗𑌮𑌮𑍍 ॥ 19 ॥
𑌪𑌶𑍍𑌚𑌾𑌦𑌪𑌿 𑌹𑌿 𑌦𑍁𑌃𑌖𑍇𑌨 𑌮𑌮 𑌨𑍈𑌵𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌉𑌜𑍍𑌝𑌿𑌤𑌾𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌨𑌾𑌥 𑌤𑌦𑍈𑌵 𑌮𑌰𑌣𑌂 𑌵𑌰𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌇𑌮𑌂 𑌹𑌿 𑌸𑌹𑌿𑌤𑍁𑌂 𑌶𑍋𑌕𑌂 𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑌮𑌪𑌿 𑌨𑍋𑌤𑍍𑌸𑌹𑍇 ।
𑌕𑌿𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌰𑍍𑌦𑌶𑌵𑌰𑍍𑌷𑌾𑌣𑌿 𑌤𑍍𑌰𑍀𑌣𑌿 𑌚𑍈𑌕𑌂 𑌚 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌾 ॥ 21 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌸𑌾 𑌶𑍋𑌕𑌸𑌨𑍍𑌤𑌪𑍍𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌲𑌪𑍍𑌯 𑌕𑌰𑍁𑌣𑌂 𑌬𑌹𑍁 ।
𑌚𑍁𑌕𑍍𑌰𑍋𑌶 𑌪𑌤𑌿𑌮𑌾𑌯𑌸𑍍𑌤𑌾 𑌭𑍃𑌶𑌮𑌾𑌲𑌿𑌙𑍍𑌗𑍍𑌯 𑌸𑌸𑍍𑌵𑌰𑌮𑍍 ॥ 22 ॥
𑌸𑌾 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾 𑌬𑌹𑍁𑌭𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍈𑌰𑍍𑌦𑌿𑌗𑍍𑌧𑍈𑌰𑌿𑌵 𑌗𑌜𑌾𑌙𑍍𑌗𑌨𑌾 ।
𑌚𑌿𑌰𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌯𑌤𑌂 𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑌂 𑌮𑍁𑌮𑍋𑌚𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌮𑌿𑌵𑌾𑌰𑌣𑌿𑌃 ॥ 23 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾 𑌸𑍍𑌫𑌟𑌿𑌕𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑌂 𑌵𑌾𑌰𑌿 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌾𑌪𑌸𑌮𑍍𑌭𑌵𑌮𑍍 ।
𑌨𑍇𑌤𑍍𑌰𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌸𑍁𑌸𑍍𑌰𑌾𑌵 𑌪𑌙𑍍𑌕𑌜𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌵𑍋𑌦𑌕𑌮𑍍 ॥ 24 ॥
𑌤𑌚𑍍𑌚𑍈𑌵𑌾𑌮𑌲𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌭𑌂 𑌮𑍁𑌖𑌮𑌾𑌯𑌤𑌲𑍋𑌚𑌨𑌮𑍍 ।
𑌪𑌰𑍍𑌯𑌶𑍁𑌷𑍍𑌯𑌤 𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑍇𑌣 𑌜𑌲𑍋𑌦𑍍𑌧𑍃𑌤𑌮𑌿𑌵𑌾𑌮𑍍𑌬𑍁𑌜𑌮𑍍 ॥ 25 ॥
𑌤𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌷𑍍𑌵𑌜𑍍𑌯 𑌬𑌾𑌹𑍁𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌸𑌞𑍍𑌜𑍍𑌞𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑌯𑌂𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 ॥ 26 ॥
𑌨 𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌤𑌵 𑌦𑍁𑌃𑌖𑍇𑌨 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌮𑌪𑍍𑌯𑌭𑌿𑌰𑍋𑌚𑌯𑍇 ।
𑌨 𑌹𑌿 𑌮𑍇𑌽𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌭𑌯𑌂 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑍍𑌭𑍋𑌰𑌿𑌵 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑌃 ॥ 27 ॥
𑌤𑌵 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌭𑌿𑌪𑍍𑌰𑌾𑌯𑌮𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯 𑌶𑍁𑌭𑌾𑌨𑌨𑍇 ।
𑌵𑌾𑌸𑌂 𑌨 𑌰𑍋𑌚𑌯𑍇𑌽𑌰𑌣𑍍𑌯𑍇 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿𑌮𑌾𑌨𑌪𑌿 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌣𑍇 ॥ 28 ॥
𑌯𑌤𑍍𑌸𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌽𑌸𑌿 𑌮𑌯𑌾 𑌸𑌾𑌰𑍍𑌧𑌂 𑌵𑌨𑌵𑌾𑌸𑌾𑌯 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑌿 ।
𑌨 𑌵𑌿𑌹𑌾𑌤𑍁𑌂 𑌮𑌯𑌾 𑌶𑌕𑍍𑌯𑌾 𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌿𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌵𑌤𑌾 𑌯𑌥𑌾 ॥ 29 ॥
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌗𑌜𑌨𑌾𑌸𑍋𑌰𑍁 𑌸𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑌾𑌚𑌰𑌿𑌤𑌃 𑌪𑍁𑌰𑌾 ।
𑌤𑌂 𑌚𑌾𑌹𑌮𑌨𑍁𑌵𑌰𑍍𑌤𑍇𑌽𑌦𑍍𑌯 𑌯𑌥𑌾 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍁𑌵𑌰𑍍𑌚𑌲𑌾 ॥ 30 ॥
𑌨 𑌖𑌲𑍍𑌵𑌹𑌂 𑌨 𑌗𑌚𑍍𑌛𑍇𑌯𑌂 𑌵𑌨𑌂 𑌜𑌨𑌕𑌨𑌨𑍍𑌦𑌿𑌨𑌿 ।
𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌤𑌨𑍍𑌨𑌯𑌤𑌿 𑌮𑌾𑌂 𑌪𑌿𑌤𑍁 𑌸𑍍𑌸𑌤𑍍𑌯𑍋𑌪𑌬𑍃𑌂𑌹𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 31 ॥
𑌏𑌷 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌸𑍁𑌶𑍍𑌰𑍋𑌣𑌿 𑌪𑌿𑌤𑍁𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌶𑍍𑌯𑌤𑌾 ।
𑌅𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌤𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌨𑌾𑌹𑌂 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑍁𑌮𑍁𑌤𑍍𑌸𑌹𑍇 ॥ 32 ॥
𑌅𑌸𑍍𑌵𑌾𑌧𑍀𑌨𑌂 𑌕𑌥𑌂 𑌦𑍈𑌵𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌰𑍈𑌰𑌭𑌿𑌰𑌾𑌧𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌸𑍍𑌵𑌾𑌧𑍀𑌨𑌂 𑌸𑌮𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌮𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌪𑌿𑌤𑌰𑌂 𑌗𑍁𑌰𑍁𑌮𑍍 ॥ 33 ॥
𑌯𑌤𑍍𑌤𑍍𑌰𑌯𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌰𑌯𑍋 𑌲𑍋𑌕𑌾𑌃 𑌪𑌵𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌸𑌮𑌂 𑌭𑍁𑌵𑌿 ।
𑌨𑌾𑌨𑍍𑌯𑌦𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌶𑍁𑌭𑌾𑌪𑌾𑌙𑍍𑌗𑍇 𑌤𑍇𑌨𑍇𑌦𑌮𑌭𑌿𑌰𑌾𑌧𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 34 ॥
𑌨 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌦𑌾𑌨𑌮𑌾𑌨𑍗 𑌵𑌾 𑌨 𑌯𑌜𑍍𑌞𑌾𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑍍𑌤𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌾𑌃 ।
𑌤𑌥𑌾 𑌬𑌲𑌕𑌰𑌾 𑌸𑍍𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌯𑌥𑌾 𑌸𑍇𑌵𑌾 𑌪𑌿𑌤𑍁𑌰𑍍𑌹𑌿𑌤𑌾 ॥ 35 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑍋 𑌧𑌨𑌂 𑌵𑌾 𑌧𑌾𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌸𑍍𑌸𑍁𑌖𑌾𑌨𑌿 𑌚 ।
𑌗𑍁𑌰𑍁𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑍍𑌯𑌨𑍁𑌰𑍋𑌧𑍇𑌨 𑌨 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑌪𑌿 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌲𑌭𑌮𑍍 ॥ 36 ॥
𑌦𑍇𑌵𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌗𑍋𑌲𑍋𑌕𑌾𑌨𑍍𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌲𑍋𑌕𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾𑌽𑌪𑌰𑌾𑌨𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌨𑍁𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑍋 𑌮𑌾𑌤𑌾𑌪𑌿𑌤𑍃𑌪𑌰𑌾𑌯𑌣𑌾𑌃 ॥ 37 ॥
𑌸 𑌮𑌾𑌂 𑌪𑌿𑌤𑌾 𑌯𑌥𑌾 𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌧𑌰𑍍𑌮𑌪𑌥𑍇 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ।
𑌤𑌥𑌾 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌸 𑌹𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌸𑌨𑌾𑌤𑌨𑌃 ॥ 38 ॥
𑌮𑌮 𑌸𑌨𑍍𑌨𑌾 𑌮𑌤𑌿𑌸𑍍𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌨𑍇𑌤𑍁𑌂 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌵𑌨𑌮𑍍 ।
𑌵𑌸𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑍀𑌤𑌿 𑌸𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌮𑌾𑌮𑌨𑍁𑌯𑌾𑌤𑍁𑌂 𑌸𑍁𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑌾 ॥ 39 ॥
𑌸𑌾 𑌹𑌿 𑌸𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌽𑌨𑌵𑌦𑍍𑌯𑌾𑌙𑍍𑌗𑌿 𑌵𑌨𑌾𑌯 𑌮𑌦𑌿𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑌣𑍇 ।
𑌅𑌨𑍁𑌗𑌚𑍍𑌛𑌸𑍍𑌵 𑌮𑌾𑌂 𑌭𑍀𑌰𑍁 𑌸𑌹𑌧𑌰𑍍𑌮𑌚𑌰𑍀 𑌭𑌵 ॥ 40 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌥𑌾 𑌸𑌦𑍃𑌶𑌂 𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌮𑌮 𑌸𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌕𑍁𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌚 ।
𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑌾𑌯𑌮𑌨𑍁𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌾 𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌤𑌿𑌶𑍋𑌭𑌨𑌮𑍍 ॥ 41 ॥
𑌆𑌰𑌭𑌸𑍍𑌵 𑌶𑍁𑌭𑌶𑍍𑌰𑍋𑌣𑌿 𑌵𑌨𑌵𑌾𑌸𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌃 𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌃 ।
𑌨𑍇𑌦𑌾𑌨𑍀𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌦𑍃𑌤𑍇 𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌮𑌮 𑌰𑍋𑌚𑌤𑍇 ॥ 42 ॥
𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑍇𑌭𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌤𑍍𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌭𑌿𑌕𑍍𑌷𑍁𑌕𑍇𑌭𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌭𑍋𑌜𑌨𑌮𑍍 ।
𑌦𑍇𑌹𑌿 𑌚𑌾𑌶𑌂𑌸𑌮𑌾𑌨𑍇𑌭𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌰𑌸𑍍𑌵 𑌚 𑌮𑌾 𑌚𑌿𑌰𑌮𑍍 ॥ 43 ॥
𑌭𑍂𑌷𑌣𑌾𑌨𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌰𑍍𑌹𑌾𑌣𑌿 𑌵𑌰𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌚 ।
𑌰𑌮𑌣𑍀𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌯𑍇 𑌕𑍇𑌚𑌿𑌤𑍍𑌕𑍍𑌰𑍀𑌡𑌾𑌰𑍍𑌥𑌾𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑍍𑌯𑍁𑌪𑌸𑍍𑌕𑌰𑌾𑌃 ॥ 44 ॥
𑌶𑌯𑌨𑍀𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌯𑌾𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌮𑌮 𑌚𑌾𑌨𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌚 ।
𑌦𑍇𑌹𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌭𑍃𑌤𑍍𑌯𑌵𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌾𑌨𑌾𑌮𑌨𑌨𑍍𑌤𑌰𑌮𑍍 ॥ 45 ॥
𑌅𑌨𑍁𑌕𑍂𑌲𑌂 𑌤𑍁 𑌸𑌾 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌰𑍍𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌗𑌮𑌨𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌦𑌿𑌤𑌾 𑌦𑍇𑌵𑍀 𑌦𑌾𑌤𑍁𑌮𑍇𑌵𑍋𑌪𑌚𑌕𑍍𑌰𑌮𑍇 ॥ 46 ॥
𑌤𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌮𑌾𑌨𑌸𑌾 𑌯𑌶𑌶𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌰𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌭𑌾𑌷𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌧𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌰𑌤𑍍𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌚 𑌦𑌾𑌤𑍁𑌮𑌙𑍍𑌗𑌨𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌚𑌕𑍍𑌰𑌮𑍇 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌭𑍃𑌤𑌾𑌂 𑌮𑌨𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀 ॥ 47 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha triṃśassargaḥ |
sāntvyamānā tu rāmeṇa maithilī janakātmajā |
vanavāsanimittāya bhartāramidamabravīt || 1 ||
sā tamuttamasaṃvignā sītā vipulavakṣasam |
praṇayāccābhimānācca paricikṣepa rāghavam || 2 ||
kiṃ tvā'manyata vaidehaḥ pitā me mithilādhipaḥ |
rāma jāmātaraṃ prāpya striyaṃ puruṣavigraham || 3 ||
anṛtaṃ bata loko'yamajñānādyadi vakṣyati |
tejo nāsti paraṃ rāme tapatīva divākare || 4 ||
kiṃ hi kṛtvā viṣaṇṇastvaṃ kuto vā bhayamasti te |
yatparityaktukāmastvaṃ māmananyaparāyaṇām || 5 ||
dyumatsenasutaṃ vīra satyavantamanuvratām |
sāvitrīmiva māṃ viddhi tvamātmavaśavartinīm || 6 ||
na tvahaṃ manasā'pyanyaṃ draṣṭā'smi tvadṛte'nagha |
tvayā rāghava gaccheyaṃ yathā'nyā kulapāṃsinī || 7 ||
svayaṃ tu bhāryāṃ kaumārīṃ ciramadhyuṣitāṃ satīm |
śailūṣa iva māṃ rāma parebhyo dātumicchasi || 8 ||
yasya pathyaṃ ca rāmā'ttha yasya cārthe'varudhyase |
tvaṃ tasya bhava vaśyaśca vidheyaśca sadā'nagha || 9 ||
sa māmanādāya vanaṃ na tvaṃ prasthātumarhasi |
tapo vā yadi vā'raṇyaṃ svargo vā syātsaha me tvayā || 10 ||
na ca me bhavitā tatra kaścitpathi pariśramaḥ |
pṛṣṭhatastava gacchantyā vihāraśayaneṣviva || 11 ||
kuśakāśaśareṣīkā ye ca kaṇṭakino drumāḥ |
tūlājinasamasparśā mārge mama saha tvayā || 12 ||
mahāvātasamuddhūtaṃ yanmāmapakariṣyati |
rajo ramaṇa tanmanye parārthyamiva candanam || 13 ||
śādvaleṣu yathā śiśye vanānte vanagocara |
kuthāstaraṇatalpeṣu kiṃ syātsukhataraṃ tataḥ || 14 ||
patraṃ mūlaṃ phalaṃ yattvamalpaṃ vā yadi vā bahu |
dāsyasi svayamāhṛtya tanme'mṛtarasopamam || 15 ||
na māturna pitustatra smariṣyāmi na veśmanaḥ |
ārtavānyupabhuñjānā puṣpāṇi ca phalāni ca || 16 ||
na ca tatra tataḥ kiñciddraṣṭumarhasi vipriyam |
matkṛte na ca te śoko na bhaviṣyāmi durbharā || 17 ||
ya stvayā saha sa svargo nirayo yastvayā vinā |
iti jānanparāṃ prītiṃ gaccha rāma mayā saha || 18 ||
atha māmevamavyagrāṃ vanaṃ naiva nayiṣyati |
viṣamadyaiva pāsyāmi mā viśaṃ dviṣatāṃ gamam || 19 ||
paścādapi hi duḥkhena mama naivāsti jīvitam |
ujjhitāyāstvayā nātha tadaiva maraṇaṃ varam || 20 ||
imaṃ hi sahituṃ śokaṃ muhūrtamapi notsahe |
kiṃ punardaśavarṣāṇi trīṇi caikaṃ ca duḥkhitā || 21 ||
iti sā śokasantaptā vilapya karuṇaṃ bahu |
cukrośa patimāyastā bhṛśamāliṅgya sasvaram || 22 ||
sā viddhā bahubhirvākyairdigdhairiva gajāṅganā |
cirasanniyataṃ bāṣpaṃ mumocāgnimivāraṇiḥ || 23 ||
tasyā sphaṭikasaṅkāśaṃ vāri santāpasambhavam |
netrābhyāṃ parisusrāva paṅkajābhyāmivodakam || 24 ||
taccaivāmalacandrābhaṃ mukhamāyatalocanam |
paryaśuṣyata bāṣpeṇa jaloddhṛtamivāmbujam || 25 ||
tāṃ pariṣvajya bāhubhyāṃ visañjñāmiva duḥkhitām |
uvāca vacanaṃ rāmaḥ pariviśvāsayaṃstadā || 26 ||
na devi tava duḥkhena svargamapyabhirocaye |
na hi me'sti bhayaṃ kiñcitsvayambhoriva sarvataḥ || 27 ||
tava sarvamabhiprāyamavijñāya śubhānane |
vāsaṃ na rocaye'raṇye śaktimānapi rakṣaṇe || 28 ||
yatsṛṣṭā'si mayā sārdhaṃ vanavāsāya maithili |
na vihātuṃ mayā śakyā kīrtirātmavatā yathā || 29 ||
dharmastu gajanāsoru sadbhirācaritaḥ purā |
taṃ cāhamanuvarte'dya yathā sūryaṃ suvarcalā || 30 ||
na khalvahaṃ na gaccheyaṃ vanaṃ janakanandini |
vacanaṃ tannayati māṃ pitu ssatyopabṛṃhitam || 31 ||
eṣa dharmastu suśroṇi piturmātuśca vaśyatā |
ataśca taṃ vyatikramya nāhaṃ jīvitumutsahe || 32 ||
asvādhīnaṃ kathaṃ daivaṃ prakārairabhirādhyate |
svādhīnaṃ samatikramya mātaraṃ pitaraṃ gurum || 33 ||
yattrayaṃ tattrayo lokāḥ pavitraṃ tatsamaṃ bhuvi |
nānyadasti śubhāpāṅge tenedamabhirādhyate || 34 ||
na satyaṃ dānamānau vā na yajñāścāptadakṣiṇāḥ |
tathā balakarā ssīte yathā sevā piturhitā || 35 ||
svargo dhanaṃ vā dhānyaṃ vā vidyāḥ putrāssukhāni ca |
guruvṛttyanurodhena na kiñcidapi durlabham || 36 ||
devagandharvagolokānbrahmalokāṃ stathā'parān |
prāpnuvanti mahātmāno mātāpitṛparāyaṇāḥ || 37 ||
sa māṃ pitā yathā śāsti satyadharmapathe sthitaḥ |
tathā vartitumicchāmi sa hi dharmassanātanaḥ || 38 ||
mama sannā matissīte tvāṃ netuṃ daṇḍakāvanam |
vasiṣyāmīti sā tvaṃ māmanuyātuṃ suniścitā || 39 ||
sā hi sṛṣṭā'navadyāṅgi vanāya madirekṣaṇe |
anugacchasva māṃ bhīru sahadharmacarī bhava || 40 ||
sarvathā sadṛśaṃ sīte mama svasya kulasya ca |
vyavasāyamanukrāntā kānte tvamatiśobhanam || 41 ||
ārabhasva śubhaśroṇi vanavāsakṣamāḥ kriyāḥ |
nedānīṃ tvadṛte sīte svargo'pi mama rocate || 42 ||
brāhmaṇebhyaśca ratnāni bhikṣukebhyaśca bhojanam |
dehi cāśaṃsamānebhya ssantvarasva ca mā ciram || 43 ||
bhūṣaṇāni mahārhāṇi varavastrāṇi yāni ca |
ramaṇīyāśca ye kecitkrīḍārthāścāpyupaskarāḥ || 44 ||
śayanīyāni yānāni mama cānyāni yāni ca |
dehi svabhṛtyavargasya brāhmaṇānāmanantaram || 45 ||
anukūlaṃ tu sā bharturjñātvā gamanamātmanaḥ |
kṣipraṃ pramuditā devī dātumevopacakrame || 46 ||
tataḥ prahṛṣṭā pratipūrṇamānasā yaśaśvinī bharturavekṣya bhāṣitam |
dhanāni ratnāni ca dātumaṅganā pracakrame dharmabhṛtāṃ manassvinī || 47 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe triṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ त्रिंशस्सर्गः ।
सान्त्व्यमाना तु रामेण मैथिली जनकात्मजा ।
वनवासनिमित्ताय भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
सा तमुत्तमसंविग्ना सीता विपुलवक्षसम् ।
प्रणयाच्चाभिमानाच्च परिचिक्षेप राघवम् ॥ 2 ॥
किं त्वाऽमन्यत वैदेहः पिता मे मिथिलाधिपः ।
राम जामातरं प्राप्य स्त्रियं पुरुषविग्रहम् ॥ 3 ॥
अनृतं बत लोकोऽयमज्ञानाद्यदि वक्ष्यति ।
तेजो नास्ति परं रामे तपतीव दिवाकरे ॥ 4 ॥
किं हि कृत्वा विषण्णस्त्वं कुतो वा भयमस्ति ते ।
यत्परित्यक्तुकामस्त्वं मामनन्यपरायणाम् ॥ 5 ॥
द्युमत्सेनसुतं वीर सत्यवन्तमनुव्रताम् ।
सावित्रीमिव मां विद्धि त्वमात्मवशवर्तिनीम् ॥ 6 ॥
न त्वहं मनसाऽप्यन्यं द्रष्टाऽस्मि त्वदृतेऽनघ ।
त्वया राघव गच्छेयं यथाऽन्या कुलपांसिनी ॥ 7 ॥
स्वयं तु भार्यां कौमारीं चिरमध्युषितां सतीम् ।
शैलूष इव मां राम परेभ्यो दातुमिच्छसि ॥ 8 ॥
यस्य पथ्यं च रामाऽत्थ यस्य चार्थेऽवरुध्यसे ।
त्वं तस्य भव वश्यश्च विधेयश्च सदाऽनघ ॥ 9 ॥
स मामनादाय वनं न त्वं प्रस्थातुमर्हसि ।
तपो वा यदि वाऽरण्यं स्वर्गो वा स्यात्सह मे त्वया ॥ 10 ॥
न च मे भविता तत्र कश्चित्पथि परिश्रमः ।
पृष्ठतस्तव गच्छन्त्या विहारशयनेष्विव ॥ 11 ॥
कुशकाशशरेषीका ये च कण्टकिनो द्रुमाः ।
तूलाजिनसमस्पर्शा मार्गे मम सह त्वया ॥ 12 ॥
महावातसमुद्धूतं यन्मामपकरिष्यति ।
रजो रमण तन्मन्ये परार्थ्यमिव चन्दनम् ॥ 13 ॥
शाद्वलेषु यथा शिश्ये वनान्ते वनगोचर ।
कुथास्तरणतल्पेषु किं स्यात्सुखतरं ततः ॥ 14 ॥
पत्रं मूलं फलं यत्त्वमल्पं वा यदि वा बहु ।
दास्यसि स्वयमाहृत्य तन्मेऽमृतरसोपमम् ॥ 15 ॥
न मातुर्न पितुस्तत्र स्मरिष्यामि न वेश्मनः ।
आर्तवान्युपभुञ्जाना पुष्पाणि च फलानि च ॥ 16 ॥
न च तत्र ततः किञ्चिद्द्रष्टुमर्हसि विप्रियम् ।
मत्कृते न च ते शोको न भविष्यामि दुर्भरा ॥ 17 ॥
य स्त्वया सह स स्वर्गो निरयो यस्त्वया विना ।
इति जानन्परां प्रीतिं गच्छ राम मया सह ॥ 18 ॥
अथ मामेवमव्यग्रां वनं नैव नयिष्यति ।
विषमद्यैव पास्यामि मा विशं द्विषतां गमम् ॥ 19 ॥
पश्चादपि हि दुःखेन मम नैवास्ति जीवितम् ।
उज्झितायास्त्वया नाथ तदैव मरणं वरम् ॥ 20 ॥
इमं हि सहितुं शोकं मुहूर्तमपि नोत्सहे ।
किं पुनर्दशवर्षाणि त्रीणि चैकं च दुःखिता ॥ 21 ॥
इति सा शोकसन्तप्ता विलप्य करुणं बहु ।
चुक्रोश पतिमायस्ता भृशमालिङ्ग्य सस्वरम् ॥ 22 ॥
सा विद्धा बहुभिर्वाक्यैर्दिग्धैरिव गजाङ्गना ।
चिरसन्नियतं बाष्पं मुमोचाग्निमिवारणिः ॥ 23 ॥
तस्या स्फटिकसङ्काशं वारि सन्तापसम्भवम् ।
नेत्राभ्यां परिसुस्राव पङ्कजाभ्यामिवोदकम् ॥ 24 ॥
तच्चैवामलचन्द्राभं मुखमायतलोचनम् ।
पर्यशुष्यत बाष्पेण जलोद्धृतमिवाम्बुजम् ॥ 25 ॥
तां परिष्वज्य बाहुभ्यां विसञ्ज्ञामिव दुःखिताम् ।
उवाच वचनं रामः परिविश्वासयंस्तदा ॥ 26 ॥
न देवि तव दुःखेन स्वर्गमप्यभिरोचये ।
न हि मेऽस्ति भयं किञ्चित्स्वयम्भोरिव सर्वतः ॥ 27 ॥
तव सर्वमभिप्रायमविज्ञाय शुभानने ।
वासं न रोचयेऽरण्ये शक्तिमानपि रक्षणे ॥ 28 ॥
यत्सृष्टाऽसि मया सार्धं वनवासाय मैथिलि ।
न विहातुं मया शक्या कीर्तिरात्मवता यथा ॥ 29 ॥
धर्मस्तु गजनासोरु सद्भिराचरितः पुरा ।
तं चाहमनुवर्तेऽद्य यथा सूर्यं सुवर्चला ॥ 30 ॥
न खल्वहं न गच्छेयं वनं जनकनन्दिनि ।
वचनं तन्नयति मां पितु स्सत्योपबृंहितम् ॥ 31 ॥
एष धर्मस्तु सुश्रोणि पितुर्मातुश्च वश्यता ।
अतश्च तं व्यतिक्रम्य नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ 32 ॥
अस्वाधीनं कथं दैवं प्रकारैरभिराध्यते ।
स्वाधीनं समतिक्रम्य मातरं पितरं गुरुम् ॥ 33 ॥
यत्त्रयं तत्त्रयो लोकाः पवित्रं तत्समं भुवि ।
नान्यदस्ति शुभापाङ्गे तेनेदमभिराध्यते ॥ 34 ॥
न सत्यं दानमानौ वा न यज्ञाश्चाप्तदक्षिणाः ।
तथा बलकरा स्सीते यथा सेवा पितुर्हिता ॥ 35 ॥
स्वर्गो धनं वा धान्यं वा विद्याः पुत्रास्सुखानि च ।
गुरुवृत्त्यनुरोधेन न किञ्चिदपि दुर्लभम् ॥ 36 ॥
देवगन्धर्वगोलोकान्ब्रह्मलोकां स्तथाऽपरान् ।
प्राप्नुवन्ति महात्मानो मातापितृपरायणाः ॥ 37 ॥
स मां पिता यथा शास्ति सत्यधर्मपथे स्थितः ।
तथा वर्तितुमिच्छामि स हि धर्मस्सनातनः ॥ 38 ॥
मम सन्ना मतिस्सीते त्वां नेतुं दण्डकावनम् ।
वसिष्यामीति सा त्वं मामनुयातुं सुनिश्चिता ॥ 39 ॥
सा हि सृष्टाऽनवद्याङ्गि वनाय मदिरेक्षणे ।
अनुगच्छस्व मां भीरु सहधर्मचरी भव ॥ 40 ॥
सर्वथा सदृशं सीते मम स्वस्य कुलस्य च ।
व्यवसायमनुक्रान्ता कान्ते त्वमतिशोभनम् ॥ 41 ॥
आरभस्व शुभश्रोणि वनवासक्षमाः क्रियाः ।
नेदानीं त्वदृते सीते स्वर्गोऽपि मम रोचते ॥ 42 ॥
ब्राह्मणेभ्यश्च रत्नानि भिक्षुकेभ्यश्च भोजनम् ।
देहि चाशंसमानेभ्य स्सन्त्वरस्व च मा चिरम् ॥ 43 ॥
भूषणानि महार्हाणि वरवस्त्राणि यानि च ।
रमणीयाश्च ये केचित्क्रीडार्थाश्चाप्युपस्कराः ॥ 44 ॥
शयनीयानि यानानि मम चान्यानि यानि च ।
देहि स्वभृत्यवर्गस्य ब्राह्मणानामनन्तरम् ॥ 45 ॥
अनुकूलं तु सा भर्तुर्ज्ञात्वा गमनमात्मनः ।
क्षिप्रं प्रमुदिता देवी दातुमेवोपचक्रमे ॥ 46 ॥
ततः प्रहृष्टा प्रतिपूर्णमानसा यशश्विनी भर्तुरवेक्ष्य भाषितम् ।
धनानि रत्नानि च दातुमङ्गना प्रचक्रमे धर्मभृतां मनस्स्विनी ॥ 47 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha triṃśassargaḥ |
sāntvyamānā tu rāmeṇa maithilī janakātmajā |
vanavāsanimittāya bhartāramidamabravīt || 1 ||
sā tamuttamasaṃvignā sītā vipulavakṣasam |
praṇayāccābhimānācca paricikṣepa rāghavam || 2 ||
kiṃ tvā'manyata vaidehaḥ pitā me mithilādhipaḥ |
rāma jāmātaraṃ prāpya striyaṃ puruṣavigraham || 3 ||
anṛtaṃ bata loko'yamajñānādyadi vakṣyati |
tejo nāsti paraṃ rāme tapatīva divākare || 4 ||
kiṃ hi kṛtvā viṣaṇṇastvaṃ kuto vā bhayamasti te |
yatparityaktukāmastvaṃ māmananyaparāyaṇām || 5 ||
dyumatsenasutaṃ vīra satyavantamanuvratām |
sāvitrīmiva māṃ viddhi tvamātmavaśavartinīm || 6 ||
na tvahaṃ manasā'pyanyaṃ draṣṭā'smi tvadṛte'nagha |
tvayā rāghava gaccheyaṃ yathā'nyā kulapāṃsinī || 7 ||
svayaṃ tu bhāryāṃ kaumārīṃ ciramadhyuṣitāṃ satīm |
śailūṣa iva māṃ rāma parebhyo dātumicchasi || 8 ||
yasya pathyaṃ ca rāmā'ttha yasya cārthe'varudhyase |
tvaṃ tasya bhava vaśyaśca vidheyaśca sadā'nagha || 9 ||
sa māmanādāya vanaṃ na tvaṃ prasthātumarhasi |
tapo vā yadi vā'raṇyaṃ svargo vā syātsaha me tvayā || 10 ||
na ca me bhavitā tatra kaścitpathi pariśramaḥ |
pṛṣṭhatastava gacchantyā vihāraśayaneṣviva || 11 ||
kuśakāśaśareṣīkā ye ca kaṇṭakino drumāḥ |
tūlājinasamasparśā mārge mama saha tvayā || 12 ||
mahāvātasamuddhūtaṃ yanmāmapakariṣyati |
rajo ramaṇa tanmanye parārthyamiva candanam || 13 ||
śādvaleṣu yathā śiśye vanānte vanagocara |
kuthāstaraṇatalpeṣu kiṃ syātsukhataraṃ tataḥ || 14 ||
patraṃ mūlaṃ phalaṃ yattvamalpaṃ vā yadi vā bahu |
dāsyasi svayamāhṛtya tanme'mṛtarasopamam || 15 ||
na māturna pitustatra smariṣyāmi na veśmanaḥ |
ārtavānyupabhuñjānā puṣpāṇi ca phalāni ca || 16 ||
na ca tatra tataḥ kiñciddraṣṭumarhasi vipriyam |
matkṛte na ca te śoko na bhaviṣyāmi durbharā || 17 ||
ya stvayā saha sa svargo nirayo yastvayā vinā |
iti jānanparāṃ prītiṃ gaccha rāma mayā saha || 18 ||
atha māmevamavyagrāṃ vanaṃ naiva nayiṣyati |
viṣamadyaiva pāsyāmi mā viśaṃ dviṣatāṃ gamam || 19 ||
paścādapi hi duḥkhena mama naivāsti jīvitam |
ujjhitāyāstvayā nātha tadaiva maraṇaṃ varam || 20 ||
imaṃ hi sahituṃ śokaṃ muhūrtamapi notsahe |
kiṃ punardaśavarṣāṇi trīṇi caikaṃ ca duḥkhitā || 21 ||
iti sā śokasantaptā vilapya karuṇaṃ bahu |
cukrośa patimāyastā bhṛśamāliṅgya sasvaram || 22 ||
sā viddhā bahubhirvākyairdigdhairiva gajāṅganā |
cirasanniyataṃ bāṣpaṃ mumocāgnimivāraṇiḥ || 23 ||
tasyā sphaṭikasaṅkāśaṃ vāri santāpasambhavam |
netrābhyāṃ parisusrāva paṅkajābhyāmivodakam || 24 ||
taccaivāmalacandrābhaṃ mukhamāyatalocanam |
paryaśuṣyata bāṣpeṇa jaloddhṛtamivāmbujam || 25 ||
tāṃ pariṣvajya bāhubhyāṃ visañjñāmiva duḥkhitām |
uvāca vacanaṃ rāmaḥ pariviśvāsayaṃstadā || 26 ||
na devi tava duḥkhena svargamapyabhirocaye |
na hi me'sti bhayaṃ kiñcitsvayambhoriva sarvataḥ || 27 ||
tava sarvamabhiprāyamavijñāya śubhānane |
vāsaṃ na rocaye'raṇye śaktimānapi rakṣaṇe || 28 ||
yatsṛṣṭā'si mayā sārdhaṃ vanavāsāya maithili |
na vihātuṃ mayā śakyā kīrtirātmavatā yathā || 29 ||
dharmastu gajanāsoru sadbhirācaritaḥ purā |
taṃ cāhamanuvarte'dya yathā sūryaṃ suvarcalā || 30 ||
na khalvahaṃ na gaccheyaṃ vanaṃ janakanandini |
vacanaṃ tannayati māṃ pitu ssatyopabṛṃhitam || 31 ||
eṣa dharmastu suśroṇi piturmātuśca vaśyatā |
ataśca taṃ vyatikramya nāhaṃ jīvitumutsahe || 32 ||
asvādhīnaṃ kathaṃ daivaṃ prakārairabhirādhyate |
svādhīnaṃ samatikramya mātaraṃ pitaraṃ gurum || 33 ||
yattrayaṃ tattrayo lokāḥ pavitraṃ tatsamaṃ bhuvi |
nānyadasti śubhāpāṅge tenedamabhirādhyate || 34 ||
na satyaṃ dānamānau vā na yajñāścāptadakṣiṇāḥ |
tathā balakarā ssīte yathā sevā piturhitā || 35 ||
svargo dhanaṃ vā dhānyaṃ vā vidyāḥ putrāssukhāni ca |
guruvṛttyanurodhena na kiñcidapi durlabham || 36 ||
devagandharvagolokānbrahmalokāṃ stathā'parān |
prāpnuvanti mahātmāno mātāpitṛparāyaṇāḥ || 37 ||
sa māṃ pitā yathā śāsti satyadharmapathe sthitaḥ |
tathā vartitumicchāmi sa hi dharmassanātanaḥ || 38 ||
mama sannā matissīte tvāṃ netuṃ daṇḍakāvanam |
vasiṣyāmīti sā tvaṃ māmanuyātuṃ suniścitā || 39 ||
sā hi sṛṣṭā'navadyāṅgi vanāya madirekṣaṇe |
anugacchasva māṃ bhīru sahadharmacarī bhava || 40 ||
sarvathā sadṛśaṃ sīte mama svasya kulasya ca |
vyavasāyamanukrāntā kānte tvamatiśobhanam || 41 ||
ārabhasva śubhaśroṇi vanavāsakṣamāḥ kriyāḥ |
nedānīṃ tvadṛte sīte svargo'pi mama rocate || 42 ||
brāhmaṇebhyaśca ratnāni bhikṣukebhyaśca bhojanam |
dehi cāśaṃsamānebhya ssantvarasva ca mā ciram || 43 ||
bhūṣaṇāni mahārhāṇi varavastrāṇi yāni ca |
ramaṇīyāśca ye kecitkrīḍārthāścāpyupaskarāḥ || 44 ||
śayanīyāni yānāni mama cānyāni yāni ca |
dehi svabhṛtyavargasya brāhmaṇānāmanantaram || 45 ||
anukūlaṃ tu sā bharturjñātvā gamanamātmanaḥ |
kṣipraṃ pramuditā devī dātumevopacakrame || 46 ||
tataḥ prahṛṣṭā pratipūrṇamānasā yaśaśvinī bharturavekṣya bhāṣitam |
dhanāni ratnāni ca dātumaṅganā pracakrame dharmabhṛtāṃ manassvinī || 47 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe triṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.