2.98 অযোধ্যাকাণ্ড - অষ্টনবতিতম সর্গঃ

2.98 Ayodhyakanda - Ashtanavatitama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে অযোধ্যাকাণ্ডম্ ।
অথ অষ্টনবতিতমস্সর্গঃ ।
নিবেশ্য সেনাং তু বিভুঃ পদ্ভ্যাং পাদবতাং বরঃ ।
অভিগন্তুং স কাকুত্থ্সমিযেষ গুরুবর্তকম্ ॥ 1 ॥
নিবিষ্টমাত্রে সৈন্যে তু যথোদ্দেশং বিনীতবত্ ।
ভরতো ভ্রাতরং বাক্যং শত্রুঘ্নমিদমব্রবীত্ ॥ 2 ॥
ক্ষিপ্রং বনমিদং সৌম্য নরসঙ্ঘৈ স্সমন্ততঃ ।
লুব্ধৈশ্চ সহিতৈরেভি স্ত্বমন্বেষিতুমর্হসি ॥ 3 ॥
গুহো জ্ঞাতিসহস্রেণ শরচাপাসিধারিণা ।
সমন্বেষতু কাকুত্স্থমস্মিন্ পরিবৃতস্স্বযম্ ॥ 4 ॥
অমাত্যৈ স্সহ পৌরৈশ্চ গুরুভিশ্চ দ্বিজাতিভিঃ ।
বনং সর্বং চরিষ্যামি পদ্ভ্যাং পরিবৃত স্স্বযম্ ॥ 5 ॥
যাবন্ন রামং দ্রক্ষ্যামি লক্ষ্মণং বা মহাবলম্ ।
বৈদেহীং চ মহাভাগাং ন মে শান্তির্ভবিষ্যতি ॥ 6 ॥
যাবন্ন চন্দ্রসঙ্কাশং দ্রক্ষ্যামি শুভমাননম্ ।
ভ্রাতুঃ পদ্মপলাশাক্ষং ন মে শান্তির্ভবিষ্যতি ॥ 7 ॥
যাবন্ন চরণৌ ভ্রাতুঃ পার্থিবব্যঞ্জনান্বিতৌ ।
শিরসা ধারযিষ্যামি ন মে শান্তির্ভবিষ্যতি ॥ 8 ॥
যাবন্ন রাজ্যে রাজ্যার্হঃ পিতৃপৈতামহে স্থিতঃ ।
অভিষেকজলক্লিন্নো ন মে শান্তির্ভবিষ্যতি ॥ 9 ॥
সিদ্ধার্থঃ খলু সৌমিত্রির্যশ্চন্দ্রবিমলোপমম্ ।
মুখং পশ্যতি রামস্য রাজীবাক্ষং মহাদ্যুতি ॥ 10 ॥
কৃতকৃত্যা মহাভাগা বৈদেহী জনকাত্মজা ।
ভর্তারং সাগরান্তাযাঃ পৃথিব্যা যানুগচ্ছতি ॥ 11 ॥
সুভগশ্চিত্রকূটোঽসৌ গিরিরাজোপমো গিরিঃ ।
যস্মিন্বসতি কাকুত্স্থঃ কুবের ইব নন্দনে ॥ 12 ॥
কৃতকার্যমিদং দুর্গং বনং ব্যালনিষেবিতম্ ।
যদধ্যাস্তে মহাতেজা রাম শ্শস্ত্রভৃতাং বরঃ ॥ 13 ॥
এবমুক্ত্বা মহাতেজা ভরতঃ পুরষর্ষভঃ ।
পদ্ভ্যামেব মহাবাহুঃ প্রবিবেশ মহাদ্বনম্ ॥ 14 ॥
স তানি দ্রুমজালানি জাতানি গিরিসানুষু ।
পুষ্পিতাগ্রাণি মধ্যেন জগাম বদতাং বরঃ ॥ 15 ॥
স গিরেশ্চিত্রকূটস্য সালমাসাদ্য পুষ্পিতম্ ।
রামাশ্রমগতস্যাগ্নের্দদর্শ ধ্বজমুচ্ছ্রিতম্ ॥ 16 ॥
তং দৃষ্ট্বা ভরত শ্রীমান্মুমোদ সহ বান্ধবঃ ।
অত্র রাম ইতি জ্ঞাত্বা গতঃ পারমিবাম্ভসঃ ॥ 17 ॥
স চিত্রকূটে তু গিরৌ নিশম্যব রামাশ্রমং পুণ্যজনোপপন্নম্ ।
গুহেন সার্ধং ত্বরিতো জগাম পুনর্নিবেশ্যৈব চমূং মহাত্মা ॥ 18 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে অযোধ্যাকাণ্ডে অষ্টনবতিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭanavatitamassargaḥ |
niveśya senāṃ tu vibhuḥ padbhyāṃ pādavatāṃ varaḥ |
abhigantuṃ sa kākutthsamiyeṣa guruvartakam || 1 ||
niviṣṭamātre sainye tu yathoddeśaṃ vinītavat |
bharato bhrātaraṃ vākyaṃ śatrughnamidamabravīt || 2 ||
kṣipraṃ vanamidaṃ saumya narasaṅghai ssamantataḥ |
lubdhaiśca sahitairebhi stvamanveṣitumarhasi || 3 ||
guho jñātisahasreṇa śaracāpāsidhāriṇā |
samanveṣatu kākutsthamasmin parivṛtassvayam || 4 ||
amātyai ssaha pauraiśca gurubhiśca dvijātibhiḥ |
vanaṃ sarvaṃ cariṣyāmi padbhyāṃ parivṛta ssvayam || 5 ||
yāvanna rāmaṃ drakṣyāmi lakṣmaṇaṃ vā mahābalam |
vaidehīṃ ca mahābhāgāṃ na me śāntirbhaviṣyati || 6 ||
yāvanna candrasaṅkāśaṃ drakṣyāmi śubhamānanam |
bhrātuḥ padmapalāśākṣaṃ na me śāntirbhaviṣyati || 7 ||
yāvanna caraṇau bhrātuḥ pārthivavyañjanānvitau |
śirasā dhārayiṣyāmi na me śāntirbhaviṣyati || 8 ||
yāvanna rājye rājyārhaḥ pitṛpaitāmahe sthitaḥ |
abhiṣekajalaklinno na me śāntirbhaviṣyati || 9 ||
siddhārthaḥ khalu saumitriryaścandravimalopamam |
mukhaṃ paśyati rāmasya rājīvākṣaṃ mahādyuti || 10 ||
kṛtakṛtyā mahābhāgā vaidehī janakātmajā |
bhartāraṃ sāgarāntāyāḥ pṛthivyā yānugacchati || 11 ||
subhagaścitrakūṭo'sau girirājopamo giriḥ |
yasminvasati kākutsthaḥ kubera iva nandane || 12 ||
kṛtakāryamidaṃ durgaṃ vanaṃ vyālaniṣevitam |
yadadhyāste mahātejā rāma śśastrabhṛtāṃ varaḥ || 13 ||
evamuktvā mahātejā bharataḥ puraṣarṣabhaḥ |
padbhyāmeva mahābāhuḥ praviveśa mahādvanam || 14 ||
sa tāni drumajālāni jātāni girisānuṣu |
puṣpitāgrāṇi madhyena jagāma vadatāṃ varaḥ || 15 ||
sa gireścitrakūṭasya sālamāsādya puṣpitam |
rāmāśramagatasyāgnerdadarśa dhvajamucchritam || 16 ||
taṃ dṛṣṭvā bharata śrīmānmumoda saha bāndhavaḥ |
atra rāma iti jñātvā gataḥ pāramivāmbhasaḥ || 17 ||
sa citrakūṭe tu girau niśamyava rāmāśramaṃ puṇyajanopapannam |
guhena sārdhaṃ tvarito jagāma punarniveśyaiva camūṃ mahātmā || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭanavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ अष्टनवतितमस्सर्गः ।
निवेश्य सेनां तु विभुः पद्भ्यां पादवतां वरः ।
अभिगन्तुं स काकुत्थ्समियेष गुरुवर्तकम् ॥ 1 ॥
निविष्टमात्रे सैन्ये तु यथोद्देशं विनीतवत् ।
भरतो भ्रातरं वाक्यं शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥ 2 ॥
क्षिप्रं वनमिदं सौम्य नरसङ्घै स्समन्ततः ।
लुब्धैश्च सहितैरेभि स्त्वमन्वेषितुमर्हसि ॥ 3 ॥
गुहो ज्ञातिसहस्रेण शरचापासिधारिणा ।
समन्वेषतु काकुत्स्थमस्मिन् परिवृतस्स्वयम् ॥ 4 ॥
अमात्यै स्सह पौरैश्च गुरुभिश्च द्विजातिभिः ।
वनं सर्वं चरिष्यामि पद्भ्यां परिवृत स्स्वयम् ॥ 5 ॥
यावन्न रामं द्रक्ष्यामि लक्ष्मणं वा महाबलम् ।
वैदेहीं च महाभागां न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 6 ॥
यावन्न चन्द्रसङ्काशं द्रक्ष्यामि शुभमाननम् ।
भ्रातुः पद्मपलाशाक्षं न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 7 ॥
यावन्न चरणौ भ्रातुः पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ ।
शिरसा धारयिष्यामि न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 8 ॥
यावन्न राज्ये राज्यार्हः पितृपैतामहे स्थितः ।
अभिषेकजलक्लिन्नो न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ 9 ॥
सिद्धार्थः खलु सौमित्रिर्यश्चन्द्रविमलोपमम् ।
मुखं पश्यति रामस्य राजीवाक्षं महाद्युति ॥ 10 ॥
कृतकृत्या महाभागा वैदेही जनकात्मजा ।
भर्तारं सागरान्तायाः पृथिव्या यानुगच्छति ॥ 11 ॥
सुभगश्चित्रकूटोऽसौ गिरिराजोपमो गिरिः ।
यस्मिन्वसति काकुत्स्थः कुबेर इव नन्दने ॥ 12 ॥
कृतकार्यमिदं दुर्गं वनं व्यालनिषेवितम् ।
यदध्यास्ते महातेजा राम श्शस्त्रभृतां वरः ॥ 13 ॥
एवमुक्त्वा महातेजा भरतः पुरषर्षभः ।
पद्भ्यामेव महाबाहुः प्रविवेश महाद्वनम् ॥ 14 ॥
स तानि द्रुमजालानि जातानि गिरिसानुषु ।
पुष्पिताग्राणि मध्येन जगाम वदतां वरः ॥ 15 ॥
स गिरेश्चित्रकूटस्य सालमासाद्य पुष्पितम् ।
रामाश्रमगतस्याग्नेर्ददर्श ध्वजमुच्छ्रितम् ॥ 16 ॥
तं दृष्ट्वा भरत श्रीमान्मुमोद सह बान्धवः ।
अत्र राम इति ज्ञात्वा गतः पारमिवाम्भसः ॥ 17 ॥
स चित्रकूटे तु गिरौ निशम्यव रामाश्रमं पुण्यजनोपपन्नम् ।
गुहेन सार्धं त्वरितो जगाम पुनर्निवेश्यैव चमूं महात्मा ॥ 18 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे अष्टनवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭanavatitamassargaḥ |
niveśya senāṃ tu vibhuḥ padbhyāṃ pādavatāṃ varaḥ |
abhigantuṃ sa kākutthsamiyeṣa guruvartakam || 1 ||
niviṣṭamātre sainye tu yathoddeśaṃ vinītavat |
bharato bhrātaraṃ vākyaṃ śatrughnamidamabravīt || 2 ||
kṣipraṃ vanamidaṃ saumya narasaṅghai ssamantataḥ |
lubdhaiśca sahitairebhi stvamanveṣitumarhasi || 3 ||
guho jñātisahasreṇa śaracāpāsidhāriṇā |
samanveṣatu kākutsthamasmin parivṛtassvayam || 4 ||
amātyai ssaha pauraiśca gurubhiśca dvijātibhiḥ |
vanaṃ sarvaṃ cariṣyāmi padbhyāṃ parivṛta ssvayam || 5 ||
yāvanna rāmaṃ drakṣyāmi lakṣmaṇaṃ vā mahābalam |
vaidehīṃ ca mahābhāgāṃ na me śāntirbhaviṣyati || 6 ||
yāvanna candrasaṅkāśaṃ drakṣyāmi śubhamānanam |
bhrātuḥ padmapalāśākṣaṃ na me śāntirbhaviṣyati || 7 ||
yāvanna caraṇau bhrātuḥ pārthivavyañjanānvitau |
śirasā dhārayiṣyāmi na me śāntirbhaviṣyati || 8 ||
yāvanna rājye rājyārhaḥ pitṛpaitāmahe sthitaḥ |
abhiṣekajalaklinno na me śāntirbhaviṣyati || 9 ||
siddhārthaḥ khalu saumitriryaścandravimalopamam |
mukhaṃ paśyati rāmasya rājīvākṣaṃ mahādyuti || 10 ||
kṛtakṛtyā mahābhāgā vaidehī janakātmajā |
bhartāraṃ sāgarāntāyāḥ pṛthivyā yānugacchati || 11 ||
subhagaścitrakūṭo'sau girirājopamo giriḥ |
yasminvasati kākutsthaḥ kubera iva nandane || 12 ||
kṛtakāryamidaṃ durgaṃ vanaṃ vyālaniṣevitam |
yadadhyāste mahātejā rāma śśastrabhṛtāṃ varaḥ || 13 ||
evamuktvā mahātejā bharataḥ puraṣarṣabhaḥ |
padbhyāmeva mahābāhuḥ praviveśa mahādvanam || 14 ||
sa tāni drumajālāni jātāni girisānuṣu |
puṣpitāgrāṇi madhyena jagāma vadatāṃ varaḥ || 15 ||
sa gireścitrakūṭasya sālamāsādya puṣpitam |
rāmāśramagatasyāgnerdadarśa dhvajamucchritam || 16 ||
taṃ dṛṣṭvā bharata śrīmānmumoda saha bāndhavaḥ |
atra rāma iti jñātvā gataḥ pāramivāmbhasaḥ || 17 ||
sa citrakūṭe tu girau niśamyava rāmāśramaṃ puṇyajanopapannam |
guhena sārdhaṃ tvarito jagāma punarniveśyaiva camūṃ mahātmā || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭanavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in