Valmiki Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 64 — Grantha Script

⚠️ AI-generated translation — the Kannada meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Kannada

ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ 64ನೇ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ರಾಘವನು ಕೌಸಲ್ಯೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ತಾನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದವೇಧಿ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವಾಗ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಒಬ್ಬ ಮುನಿಪುತ್ರನನ್ನು ಕೊಂದ ಪಾಪವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಮುನಿಯು ತನ್ನ ಮಗನ ವಿಯೋಗದ ದುಃಖದಂತೆಯೇ ರಾಜನೂ ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯುವಂತೆ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಅವನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕರ್ಮದ ಫಲವು ಈಗ ತನಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ರಾಮನ ವನವಾಸದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಶೋಕದಿಂದ ತನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ದಶರಥನು ವಿಲಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯೋ ರಾಘವನೇ ಎಂದು ಮಗನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾ ಶೋಕಿಸುತ್ತಾನೆ.

AI-generated · not yet verified

The Kannada meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।

𑌅𑌥 𑌚𑌤𑍁𑌃𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।

Shloka 1

𑌵𑌧𑌮𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌤𑍁 𑌮𑌹𑌰𑍍𑌷𑍇𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ।
𑌵𑌿𑌲𑌪𑌨𑍍𑌨𑍇𑌵 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌰𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 1 ॥

vadhamapratirūpaṃ tu maharṣestasya rāghavaḥ |
vilapanneva dharmātmā kausalyāṃ punarabravīt || 1 ||

ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಅಪ್ರತಿರೂಪವಾದ ವಧೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ರಾಘವನು ಗೋಳಾಡುತ್ತಲೇ ಕೌಸಲ್ಯೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದನು. ^AI

Shloka 2

𑌤𑌦𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌨𑍍𑌮𑌹𑌤𑍍𑌪𑌾𑌪𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾𑌹𑌂 𑌸𑌙𑍍𑌕𑍁𑌲𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ।
𑌏𑌕𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌂 𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌾 𑌕𑌥𑌂 𑌨𑍁 𑌸𑍁𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍 ॥ 2 ॥

tadajñānānmahatpāpaṃ kṛtvāhaṃ saṅkulendriyaḥ |
ekastvacintayaṃ budhyā kathaṃ nu sukṛtaṃ bhavet || 2 ||

ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆ ಮಹಾಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಾನು ಕಲುಷಿತವಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಒಬ್ಬನೇ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಯೋಚಿಸಿದೆನು - ಹೇಗೆ ಸುಕೃತವು ಉಂಟಾಗುವುದು? ^AI

Shloka 3

𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌘𑌟𑌮𑌾𑌦𑌾𑌯 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌪𑌰𑌮𑌵𑌾𑌰𑌿𑌣𑌾 ।
𑌆𑌶𑍍𑌰𑌮𑌂 𑌤𑌮𑌹𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌯𑌥𑌾𑌽𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤𑌪𑌥𑌂 𑌗𑌤𑌃 ॥ 3 ॥

tatastaṃ ghaṭamādāya pūrṇaṃ paramavāriṇā |
āśramaṃ tamahaṃ prāpya yathā'khyātapathaṃ gataḥ || 3 ||

ಆಗ ಆ ಘಟವನ್ನು ಪರಮವಾದ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನಾನು ಆ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಹೇಳಿದ ಮಾರ್ಗದಂತೆಯೇ ಹೋದೆನು. ^AI

Shloka 4

𑌤𑌤𑍍𑌰𑌾𑌹𑌂 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌬𑌲𑌾𑌵𑌨𑍍𑌧𑍗 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌾𑌵𑌪𑌰𑌿𑌣𑌾𑌯𑌕𑍗 ।
𑌅𑌪𑌶𑍍𑌯𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌿𑌤𑌰𑍗 𑌲𑍂𑌨𑌪𑌕𑍍𑌷𑌾𑌵𑌿𑌵 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑍗 ॥ 4 ॥

tatrāhaṃ durbalāvandhau vṛddhāvapariṇāyakau |
apaśyaṃ tasya pitarau lūnapakṣāviva dvijau || 4 ||

ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ದುರ್ಬಲರೂ, ಕುರುಡರೂ, ವೃದ್ಧರೂ, ನಾಯಕರಿಲ್ಲದವರೂ ಆದ ಅವನ ತಂದೆತಾಯಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದೆನು - ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ. ^AI

Shloka 5

𑌤𑌨𑍍𑌨𑌿𑌮𑌿𑌤𑍍𑌤𑌾𑌭𑌿𑌰𑌾𑌸𑍀𑌨𑍗 𑌕𑌥𑌾𑌭𑌿𑌰𑌪𑌰𑌿𑌶𑍍𑌰𑌮𑍗 ।
𑌤𑌾𑌮𑌾𑌶𑌾𑌂 𑌮𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍇 𑌹𑍀𑌨𑌾𑌵𑍁𑌦𑌾𑌸𑍀𑌨𑌾𑌵𑌨𑌾𑌥𑌵𑌤𑍍 ॥ 5 ॥

tannimittābhirāsīnau kathābhirapariśramau |
tāmāśāṃ matkṛte hīnāvudāsīnāvanāthavat || 5 ||

ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಕ್ಲೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದ ಅವರು, ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಆಸೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಅನಾಥರಂತೆ ಉದಾಸೀನರಾಗಿದ್ದರು. ^AI

Shloka 6

𑌶𑍋𑌕𑍋𑌪𑌹𑌤𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌭𑌯𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌚𑍇𑌤𑌨𑌃 ।
𑌤𑌚𑍍𑌚𑌾𑌽𑌶𑍍𑌰𑌮𑌪𑌦𑌂 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌭𑍂𑌯𑌶𑍍𑌶𑍋𑌕𑌮𑌹𑌂 𑌗𑌤𑌃 ॥ 6 ॥

śokopahatacittaśca bhayasantrastacetanaḥ |
taccā'śramapadaṃ gatvā bhūyaśśokamahaṃ gataḥ || 6 ||

ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನೂ, ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳವನೂ ಆಗಿ, ಆ ಆಶ್ರಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿ, ನಾನು ಪುನಃ ಶೋಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದೆನು. ^AI

Shloka 7

𑌪𑌦𑌶𑌬𑍍𑌦𑌂 𑌤𑍁 𑌮𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑌭𑌾𑌷𑌤 ।
𑌕𑌿𑌂 𑌚𑌿𑌰𑌾𑌯𑌸𑌿 𑌮𑍇 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌪𑌾𑌨𑍀𑌯𑌂 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌮𑌾𑌨𑌯 ॥ 7 ॥

padaśabdaṃ tu me śrutvā munirvākyamabhāṣata |
kiṃ cirāyasi me putra pānīyaṃ kṣipramānaya || 7 ||

ನನ್ನ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಮುನಿಯು ಮಾತನಾಡಿದನು: 'ಮಗನೇ, ನೀನು ಏಕೆ ತಡ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ? ಬೇಗ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಾ.' ^AI

Shloka 8

𑌯𑌨𑍍𑌨𑌿𑌮𑌿𑌤𑍍𑌤𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌤𑌾𑌤 𑌸𑌲𑌿𑌲𑍇 𑌕𑍍𑌰𑍀𑌡𑌿𑌤𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 ।
𑌉𑌤𑍍𑌕𑌣𑍍𑌠𑌿𑌤𑌾 𑌤𑍇 𑌮𑌾𑌤𑍇𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌮𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ॥ 8 ॥

yannimittamidaṃ tāta salile krīḍitaṃ tvayā |
utkaṇṭhitā te māteyaṃ praviśa kṣipramāśramam || 8 ||

'ಪ್ರಿಯನೇ, ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿದೆಯೋ, ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿನ್ನ ಈ ತಾಯಿಯು ಆತುರಗೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಬೇಗ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸು.' ^AI

Shloka 9

𑌯𑌦𑍍𑌵𑍍𑌯𑌲𑍀𑌕𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌤𑍇 𑌯𑌦𑌿 𑌵𑌾 𑌮𑌯𑌾 ।
𑌨 𑌤𑌨𑍍𑌮𑌨𑌸𑌿 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌤𑌾𑌤 𑌤𑌪𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑌾 ॥ 9 ॥

yadvyalīkaṃ kṛtaṃ putra mātrā te yadi vā mayā |
na tanmanasi kartavyaṃ tvayā tāta tapasvinā || 9 ||

ಮಗು, ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ನನ್ನಿಂದ ಯಾವ ಅಪರಾಧವಾದರೂ ಆಗಿದ್ದರೆ, ತಾಪಸನಾದ ನೀನು ಅದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ^AI

Shloka 10

𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌗𑌤𑌿𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌗𑌤𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌹𑍀𑌨𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌷𑌾𑌮𑍍 ।
𑌸𑌮𑌾𑌸𑌕𑍍𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌃 𑌕𑌿𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌨𑍋 𑌨𑌾𑌭𑌿𑌭𑌾𑌷𑌸𑍇 ॥ 10 ॥

tvaṃ gatistvagatīnāṃ cakṣustvaṃ hīnacakṣuṣām |
samāsaktāstvayi prāṇāḥ kiṃ tvaṃ no nābhibhāṣase || 10 ||

ನೀನು ಗತಿಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಗತಿ, ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಕಣ್ಣು. ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಣಗಳು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆದರೂ ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಏಕೆ ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ? ^AI

Shloka 11

𑌮𑍁𑌨𑌿𑌮𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌯𑌾 𑌵𑌾𑌚𑌾 𑌤𑌮𑌹𑌂 𑌸𑌜𑍍𑌜𑌮𑌾𑌨𑌯𑌾 ।
𑌹𑍀𑌨𑌵𑍍𑌯𑌞𑍍𑌜𑌨𑌯𑌾 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌭𑍀𑌤𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤 𑌇𑌵𑌾𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌮𑍍 ॥ 11 ॥

munimavyaktayā vācā tamahaṃ sajjamānayā |
hīnavyañjanayā prekṣya bhītacitta ivābruvam || 11 ||

ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ, ಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲದ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಾತಿನಿಂದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಯಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನವನಂತೆ ನಾನು ಮಾತನಾಡಿದೆ. ^AI

Shloka 12

𑌮𑌨𑌸𑌃 𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌚𑍇𑌷𑍍𑌟𑌾𑌭𑌿𑌰𑌭𑌿𑌸𑌂𑌸𑍍𑌤𑌭𑍍𑌯 𑌵𑌾𑌗𑍍𑌬𑌲𑌮𑍍 ।
𑌆𑌚𑌚𑌕𑍍𑌷𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌹𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌮𑍈 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑌜𑌂 𑌭𑌯𑌮𑍍 ॥ 12 ॥

manasaḥ karma ceṣṭābhirabhisaṃstabhya vāgbalam |
ācacakṣe tvahaṃ tasmai putravyasanajaṃ bhayam || 12 ||

ಮನಸ್ಸಿನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಲೂ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ಸಂಯಮಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಗನ ವ್ಯಸನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಭಯವನ್ನು ನಾನು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ^AI

Shloka 13

𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑍋𑌽𑌹𑌂 𑌦𑌶𑌰𑌥𑍋 𑌨𑌾𑌹𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌸𑌜𑍍𑌜𑌨𑌾𑌵𑌮𑌤𑌂 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌕𑌰𑍍𑌮𑌜𑌮𑍍 ॥ 13 ॥

kṣatriyo'haṃ daśaratho nāhaṃ putro mahātmanaḥ |
sajjanāvamataṃ duḥkhamidaṃ prāptaṃ svakarmajam || 13 ||

ನಾನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾದ ದಶರಥ, ಮಹಾತ್ಮನ ಮಗನಲ್ಲ. ಸಜ್ಜನರಿಂದ ನಿಂದಿತವಾದ, ನನ್ನ ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂದ ಈ ದುಃಖವು ನನಗೆ ಒದಗಿತು. ^AI

Shloka 14

𑌭𑌗𑌵𑌂𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌹𑌸𑍍𑌤𑍋𑌽𑌹𑌂 𑌸𑌰𑌯𑍂𑌤𑍀𑌰𑌮𑌾𑌗𑌤𑌃 ।
𑌜𑌿𑌘𑌾𑌂𑌸𑍁𑌶𑍍𑌶𑍍𑌵𑌾𑌪𑌦𑌂 𑌕𑌞𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌨𑌿𑌪𑌾𑌨𑍇 𑌚𑌾𑌽𑌗𑌤𑌂 𑌗𑌜𑌮𑍍 ॥ 14 ॥

bhagavaṃścāpahasto'haṃ sarayūtīramāgataḥ |
jighāṃsuśśvāpadaṃ kañcinnipāne cā'gataṃ gajam || 14 ||

ಪೂಜ್ಯನೇ, ನಾನು ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ಸರಯೂ ನದಿಯ ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದೆ. ನೀರಿನ ಕುಡಿತದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದ ಒಂದು ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಆನೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದೆ. ^AI

Shloka 15

𑌤𑌤𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍋 𑌮𑌯𑌾 𑌶𑌬𑍍𑌦𑍋 𑌜𑌲𑍇 𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌸𑍍𑌯 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌯𑌤𑌃 ।
𑌦𑍍𑌵𑌿𑌪𑍋𑌽𑌯𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌮𑌤𑍍𑌵𑌾𑌽𑌯𑌂 𑌬𑌾𑌣𑍇𑌨𑌾𑌭𑌿𑌹𑌤𑍋 𑌮𑌯𑌾 ॥ 15 ॥

tataśśruto mayā śabdo jale kumbhasya pūryataḥ |
dvipo'yamiti matvā'yaṃ bāṇenābhihato mayā || 15 ||

ಆಗ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುಂಭವನ್ನು ತುಂಬುವ ಶಬ್ದವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ. ಇದು ಆನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಈ ಬಾಣದಿಂದ ನಾನು ಹೊಡೆದೆ. ^AI

Shloka 16

𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌦𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑌤 𑌸𑍍𑌤𑍀𑌰𑌮𑌪𑌶𑍍𑌯𑌮𑌿𑌷𑍁𑌣𑌾 𑌹𑍃𑌦𑌿 ।
𑌵𑌿𑌨𑌿𑌰𑍍𑌭𑌿𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌗𑌤𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌂 𑌶𑌯𑌾𑌨𑌂 𑌭𑍁𑌵𑌿 𑌤𑌾𑌪𑌸𑌮𑍍 ॥ 16 ॥

gatvā nadyāstata stīramapaśyamiṣuṇā hṛdi |
vinirbhinnaṃ gataprāṇaṃ śayānaṃ bhuvi tāpasam || 16 ||

ಆಮೇಲೆ ನದಿಯ ಆ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಬಾಣದಿಂದ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಭೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟು, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಆ ತಾಪಸನನ್ನು ನೋಡಿದೆ. ^AI

Shloka 17

𑌭𑌗𑌵𑌚𑍍𑌛𑌶𑌬𑍍𑌦𑌮𑌾𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌮𑌯𑌾 𑌗𑌜𑌜𑌿𑌘𑌾𑌂𑌸𑍁𑌨𑌾 ।
𑌵𑌿𑌸𑍃𑌪𑍍𑌟𑍋𑌽𑌮𑍍𑌭𑌸𑌿 𑌨𑌾𑌰𑌾𑌚𑌸𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌤𑍇 𑌨𑌿𑌹𑌤𑌸𑍍𑌸𑍁𑌤𑌃 ॥ 17 ॥

bhagavacchaśabdamālakṣya mayā gajajighāṃsunā |
visṛpṭo'mbhasi nārācastena te nihatassutaḥ || 17 ||

ಭಗವಚ್ಛಬ್ದವನ್ನು (ನೀರಿನ ಸಪ್ಪಳವನ್ನು) ಗಮನಿಸಿ, ಆನೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಾನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಾಣವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದೆ. ಅದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮಗನು ಹತನಾದನು. ^AI

Shloka 18

𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈𑌵 𑌵𑌚𑌨𑌾𑌦𑍁𑌪𑍇𑌤𑍍𑌯 𑌪𑌰𑌿𑌤𑌪𑍍𑌯𑌤𑌃 ।
𑌸 𑌮𑌯𑌾 𑌸𑌹𑌸𑌾 𑌬𑌾𑌣 𑌉𑌧𑍃𑌤𑍋 𑌮𑌰𑍍𑌮𑌤𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 ॥ 18 ॥

tatastasyaiva vacanādupetya paritapyataḥ |
sa mayā sahasā bāṇa udhṛto marmatastadā || 18 ||

ಆಗ ಅವನೇ ಹೇಳಿದ ಮಾತಿನಂತೆ, ಪರಿತಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನಾನು ತಕ್ಷಣ ಆ ಬಾಣವನ್ನು ಮರ್ಮಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಎಳೆದೆ. ^AI

Shloka 19

𑌸 𑌚𑍋𑌧𑍃𑌤𑍇𑌨 𑌬𑌾𑌣𑍇𑌨 𑌤𑌤𑍍𑌰𑍈𑌵 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌮𑌾𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ।
𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑍗 𑌪𑌿𑌤𑌰𑍗 𑌶𑍋𑌚𑌨𑍍𑌨𑌨𑍍𑌧𑌾𑌵𑌿𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌲𑌪𑍍𑌯 𑌚 ॥ 19 ॥

sa codhṛtena bāṇena tatraiva svargamāsthitaḥ |
bhavantau pitarau śocannandhāviti vilapya ca || 19 ||

ಆ ಬಾಣವನ್ನು ಹೊರಗೆ ಎಳೆದೊಡನೆ ಅವನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. 'ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ಕುರುಡರಾಗಿದ್ದಾರೆ' ಎಂದು ಶೋಕಿಸುತ್ತಾ, ವಿಲಾಪ ಮಾಡುತ್ತಾ, ^AI

Shloka 20

𑌅𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌦𑍍𑌭𑌵𑌤𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌸𑍍𑌸𑌹𑌸𑌾𑌽𑌭𑌿𑌹𑌤𑍋 𑌮𑌯𑌾 ।
𑌶𑍇𑌷𑌮𑍇𑌵𑌂 𑌗𑌤𑍇 𑌯𑌤𑍍𑌸𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌤𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌸𑍀𑌦𑌤𑍁 𑌮𑍇 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌃 ॥ 20 ॥

ajñānādbhavataḥ putra ssahasā'bhihato mayā |
śeṣamevaṃ gate yatsyāttatprasīdatu me muniḥ || 20 ||

ಎಲೈ ಪುತ್ರನೇ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಹೊಡೆದು ಕೊಂದೆ. ಇನ್ನು ಉಳಿದದ್ದು ಹೀಗಾದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಮುನಿಯು ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಿ. ^AI

Shloka 21

𑌸 𑌤𑌚𑍍𑌚𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌚𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑌂 𑌮𑌯𑍋𑌕𑍍𑌤𑌮𑌘𑌶𑌂𑌸𑌿𑌨𑌾 ।
𑌨𑌾𑌶𑌕𑌤𑍍𑌤𑍀𑌵𑍍𑌰𑌮𑌾𑌯𑌾𑌸𑌮𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌭𑌗𑌵𑌾𑌨𑍃𑌷𑌿𑌃 ॥ 21 ॥

sa taccrutvā vacaḥ krūraṃ mayoktamaghaśaṃsinā |
nāśakattīvramāyāsamakartuṃ bhagavānṛṣiḥ || 21 ||

ಪಾಪಕರ್ಮಿಯಾದ ನಾನು ಹೇಳಿದ ಆ ಕ್ರೂರವಾದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಋಷಿಯು ತೀವ್ರವಾದ ಆಯಾಸವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ^AI

Shloka 22

𑌸 𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌵𑌦𑌨𑍋 𑌨𑌿𑌶𑍍𑌶𑍍𑌵𑌸𑌨𑍍𑌶𑍋𑌕𑌕𑌰𑍍𑌶𑌿𑌤𑌃 ।
𑌮𑌾𑌮𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌮𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 22 ॥

sa bāṣpapūrṇavadano niśśvasanśokakarśitaḥ |
māmuvāca mahātejāḥ kṛtāñjalimupasthitam || 22 ||

ಶೋಕದಿಂದ ಬಳಲಿದ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮುಖದ, ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಅವನು ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿದನು. ^AI

Shloka 23

𑌯𑌦𑍍𑌯𑍇𑌤𑌦𑌶𑍁𑌭𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌨 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌮𑍇 𑌕𑌥𑌯𑍇𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑍍 ।
𑌫𑌲𑍇𑌨𑍍𑌮𑍂𑌰𑍍𑌧𑌾 𑌸𑍍𑌮 𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍 𑌸𑌦𑍍𑌯 𑌶𑍍𑌶𑌤𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌧𑌾 ॥ 23 ॥

yadyetadaśubhaṃ karma na tvaṃ me kathayessvayam |
phalenmūrdhā sma te rājan sadya śśatasahasradhā || 23 ||

ಎಲೈ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಈ ಅಶುಭ ಕರ್ಮವನ್ನು ನನಗೆ ತಾನೇ ಹೇಳದಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ತಲೆ ಈಗಲೇ ನೂರು ಸಾವಿರ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ^AI

Shloka 24

𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑍇𑌣 𑌵𑌧𑍋 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍 𑌵𑌾𑌨𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑍇 𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ।
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌕𑍃𑌤 𑌸𑍍𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌾𑌚𑍍𑌚𑍍𑌯𑌾𑌵𑌯𑍇𑌦𑌪𑌿 𑌵𑌜𑍍𑌰𑌿𑌣𑌮𑍍 ॥ 24 ॥

kṣatriyeṇa vadho rājan vānaprasthe viśeṣataḥ |
jñānapūrvaṃ kṛta ssthānāccyāvayedapi vajriṇam || 24 ||

ಎಲೈ ರಾಜನೇ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾನಪ್ರಸ್ಥನ ಮೇಲೆ, ತಿಳಿದು ಮಾಡಿದ ವಧೆಯು ವಜ್ರಧಾರಿಯಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನೂ ಸಹ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಚ್ಯುತಿಗೊಳಿಸಬಹುದು. ^AI

Shloka 25

𑌸𑌪𑍍𑌤𑌧𑌾 𑌤𑍁 𑌫𑌲𑍇𑌨𑍍𑌮𑍂𑌰𑍍𑌧𑌾 𑌮𑍁𑌨𑍗 𑌤𑌪𑌸𑌿 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 ।
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌸𑍃𑌜𑌤𑌶𑍍𑌶𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌤𑌾𑌦𑍃𑌶𑍇 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌾𑌵𑌾𑌦𑌿𑌨𑌿 ॥ 25 ॥

saptadhā tu phalenmūrdhā munau tapasi tiṣṭhati |
jñānādvisṛjataśśastraṃ tādṛśe brahmāvādini || 25 ||

ಜ್ಞಾನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಮುನಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನ ತಲೆ ಏಳು ಭಾಗವಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ^AI

Shloka 26

𑌅𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌦𑍍𑌧𑌿𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌯𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑌿𑌦𑌂 𑌤𑍇𑌨𑍈𑌵 𑌜𑌵𑌸𑌿 ।
𑌅𑌪𑌿 𑌹𑍍𑌯𑌦𑍍𑌯 𑌕𑍁𑌲𑌂 𑌨 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌦𑌿𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵𑌾𑌕𑍂𑌣𑌾𑌂 𑌕𑍁𑌤𑍋 𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 26 ॥

ajñānāddhikṛtaṃ yasmādidaṃ tenaiva javasi |
api hyadya kulaṃ na syādikṣvākūṇāṃ kuto bhavān || 26 ||

ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಈ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ನೀನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಾಶ ಹೊಂದುವಿ. ಈ ದಿನ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಕುಲವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಬಹುದು, ಇನ್ನು ನಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂತಹದು? ^AI

Shloka 27

𑌨𑌯 𑌨𑍗 𑌨𑍃𑌪 𑌤𑌂 𑌦𑍇𑌶𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌮𑌾𑌂 𑌚𑌾𑌭𑍍𑌯𑌭𑌾𑌷𑌤 ।
𑌅𑌦𑍍𑌯 𑌤𑌂 𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌵𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌪𑌶𑍍𑌚𑌿𑌮𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌮𑍍 ॥ 27 ॥

naya nau nṛpa taṃ deśamiti māṃ cābhyabhāṣata |
adya taṃ draṣṭumicchāvaḥ putraṃ paścimadarśanam || 27 ||

ಎಲೈ ರಾಜನೇ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು ಎಂದು ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿದರು. ಈ ದಿನ ನಾವು ನಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ^AI

Shloka 28

𑌰𑍁𑌧𑌿𑌰𑍇𑌣𑌾𑌵𑌸𑌿𑌕𑍍𑌤𑌾𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌾𑌜𑌿𑌨𑌵𑌾𑌸𑌸𑌮𑍍 ।
𑌶𑌯𑌾𑌨𑌂 𑌭𑍁𑌵𑌿 𑌨𑌿𑌸𑍍𑌸𑌞𑍍𑌜𑍍𑌞𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮 𑌰𑌾𑌜𑌵𑌶𑌂 𑌗𑌤𑌮𑍍 ॥ 28 ॥

rudhireṇāvasiktāṅgaṃ prakīrṇājinavāsasam |
śayānaṃ bhuvi nissañjñaṃ dharma rājavaśaṃ gatam || 28 ||

ರಕ್ತದಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾದ ಶರೀರವುಳ್ಳವನೂ, ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಬಿದ್ದ ಜಿಂಕೆಯ ಚರ್ಮದ ವಸ್ತ್ರವುಳ್ಳವನೂ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದವನೂ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲದವನೂ, ಧರ್ಮರಾಜನ ವಶಕ್ಕೆ ಹೋದವನೂ ಆದ ಅವನನ್ನು (ನೋಡಿದೆವು). ^AI

Shloka 29

𑌅𑌥𑌾𑌹𑌮𑍇𑌕𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌦𑍇𑌶𑌂 𑌨𑍀𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍗 𑌭𑍃𑌶𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑍗 ।
𑌅𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌯𑌮𑌹𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌤𑌂 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌂 𑌸𑌹 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌯𑌾 ॥ 29 ॥

athāhamekastaṃ deśaṃ nītvā tau bhṛśaduḥkhitau |
asparśayamahaṃ putraṃ taṃ muniṃ saha bhāryayā || 29 ||

ಆಗ ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಬಹಳ ದುಃಖಿತರಾದ ಅವರಿಗೆ, ಪತ್ನಿಯ ಸಹಿತನಾದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿದೆ. ^AI

Shloka 30

𑌨𑌾𑌭𑌿𑌵𑌾𑌦𑌯𑌸𑍇 𑌮𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌨 𑌚 𑌮𑌾𑌽𑌮𑌭𑌿𑌭𑌾𑌷𑌸𑍇 ।
𑌕𑌿𑌂 𑌨𑍁 𑌶𑍇𑌷𑍇 𑌤𑍁 𑌭𑍂𑌮𑍗 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌤𑍍𑌸 𑌕𑌿𑌂 𑌕𑍁𑌪𑌿𑌤𑍋 𑌹𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 30 ॥

nābhivādayase mādya na ca mā'mabhibhāṣase |
kiṃ nu śeṣe tu bhūmau tvaṃ vatsa kiṃ kupito hyasi || 30 ||

ಎಲೈ ಮಗನೇ, ಈ ದಿನ ನನ್ನನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಏಕೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದೀಯೆ? ಎಲೈ ಮಗನೇ, ಏಕೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದೀಯೆ? ^AI

Shloka 31

𑌨 𑌤𑍍𑌵𑌹𑌂 𑌤𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌮𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌪𑌶𑍍𑌯 𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕 ।
𑌕𑌿𑌂 𑌨𑍁 𑌨𑌾𑌲𑌿𑌙𑍍𑌗𑌸𑍇 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌸𑍁𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰 𑌵𑌚𑍋 𑌵𑌦 ॥ 31 ॥

na tvahaṃ te priyaṃ putra mātaraṃ paśya dhārmika |
kiṃ nu nāliṅgase putra sukumāra vaco vada || 31 ||

ಎಲೈ ಧಾರ್ಮಿಕನೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲವೇ? ತಾಯಿಯನ್ನು ನೋಡು. ಎಲೈ ಮಗನೇ, ಏಕೆ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ? ಎಲೈ ಸುಕುಮಾರನೇ, ಮಧುರವಾದ ಮಾತನಾಡು. ^AI

Shloka 32

𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌾¶𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑍇𑌽𑌹𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍋𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌹𑍃𑌦𑌯𑌙𑍍𑌗𑌮𑌮𑍍 ।
𑌅𑌧𑍀𑌯𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌧𑍁𑌰𑌂 𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌵𑌾𑌨𑍍𑌯𑌦𑍍𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ॥ 32 ॥

kasya vā¶rātre'haṃ śroṣyāmi hṛdayaṅgamam |
adhīyānasya madhuraṃ śāstraṃ vānyadviśeṣataḥ || 32 ||

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಅವನು ಹೃದಯಂಗಮವಾದ, ಮಧುರವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ವಿಶೇಷವಾದುದನ್ನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾನು ಯಾರಿಂದ ಕೇಳುವೆನು? ^AI

Shloka 33

𑌕𑍋 𑌮𑌾𑌂 𑌸𑌨𑍍𑌦𑍍𑌯𑌾𑌮𑍁𑌪𑌾𑌸𑍍𑌯𑍈𑌵 𑌸𑍍𑌨𑌾𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌹𑍁𑌤𑌹𑍁𑌤𑌾𑌶𑌨𑌃 ।
𑌶𑍍𑌲𑌾𑌘𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑍍𑌯𑍁𑌪𑌾𑌸𑍀𑌨𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌶𑍋𑌕𑌭𑌯𑌾𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 33 ॥

ko māṃ sandyāmupāsyaiva snātvā hutahutāśanaḥ |
ślāghayiṣyatyupāsīnaḥ putra śokabhayārditam || 33 ||

ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡಿ, ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಪುತ್ರಶೋಕದ ಭಯದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ? ^AI

Shloka 34

𑌕𑌨𑍍𑌦𑌮𑍂𑌲𑌫𑌲𑌂 𑌹𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌕𑍋 𑌮𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑌿𑌵𑌾𑌤𑌿𑌥𑌿𑌮𑍍 ।
𑌭𑍋𑌜𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑍍𑌯𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑍍𑌯𑌮𑌪𑍍𑌰𑌗𑍍𑌰𑌹𑌮𑌨𑌾𑌯𑌕𑌮𑍍 ॥ 34 ॥

kandamūlaphalaṃ hṛtvā ko māṃ priyamivātithim |
bhojayiṣyatyakarmaṇyamapragrahamanāyakam || 34 ||

ಗೆಡ್ಡೆ, ಬೇರು, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಂದು, ಪ್ರಿಯ ಅತಿಥಿಯಂತೆ, ಕರ್ಮಶೂನ್ಯನೂ, ಅಪ್ರಗ್ರಹನೂ, ಅನಾಯಕನೂ ಆದ ನನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಉಣಿಸುತ್ತಾರೆ? ^AI

Shloka 35

𑌇𑌮𑌾𑌮𑌨𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌚 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌚 𑌮𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌤𑍇 𑌤𑌪𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌕𑌥𑌂 𑌵𑌤𑍍𑌸 𑌭𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌕𑍃𑌪𑌣𑌾𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌗𑌰𑍍𑌧𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ॥ 35 ॥

imāmandhāṃ ca vṛddhāṃ ca mātaraṃ te tapasvinīm |
kathaṃ vatsa bhariṣyāmi kṛpaṇāṃ putragardhinīm || 35 ||

ಕುರುಡಳೂ, ವೃದ್ಧಳೂ, ತಪಸ್ವಿನಿಯೂ, ದೀನಳೂ, ಪುತ್ರನ ಮೇಲೆ ಆಸೆಯುಳ್ಳವಳೂ ಆದ ಈ ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು, ಎಲೈ ಮಗನೇ, ಹೇಗೆ ಪೋಷಿಸಲಿ? ^AI

Shloka 36

𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠 𑌮𑌾𑌂 𑌮𑌾𑌗𑌮𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌯𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌦𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿 ।
𑌶𑍍𑌵𑍋 𑌮𑌯𑌾 𑌸𑌹 𑌗𑌨𑍍𑌤𑌾𑌸𑌿 𑌜𑌨𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌚 𑌸𑌮𑍇𑌧𑌿𑌤𑌃 ॥ 36 ॥

tiṣṭha māṃ māgamaḥ putra yamasya sadanaṃ prati |
śvo mayā saha gantāsi jananyā ca samedhitaḥ || 36 ||

ಎಲೈ ಮಗನೇ, ನಿಲ್ಲು, ಯಮನ ಮನೆಗೆ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರಬೇಡ. ನಾಳೆ ನೀನು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುವಿ. ^AI

Shloka 37

𑌤𑌤𑍋 𑌵𑍈𑌵𑌸𑍍𑌵𑌤𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌭𑌾𑌰𑌤𑍀𑌮𑍍 ।
𑌕𑍍𑌷𑌮𑌤𑌾𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌰𑌾𑌜𑍋 𑌮𑍇 𑌬𑌿𑌭𑍃𑌯𑌾𑌤𑍍𑌪𑌿𑌤𑌰𑌾𑌵𑌯𑌮𑍍 ॥ 37 ॥

tato vaivasvataṃ dṛṣṭvā taṃ pravakṣyāmi bhāratīm |
kṣamatāṃ dharmarājo me bibhṛyātpitarāvayam || 37 ||

ಆಗ ವೈವಸ್ವತನನ್ನು (ಯಮನನ್ನು) ನೋಡಿ ಆ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುವೆನು: ಧರ್ಮರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಲಿ, ಇವನು ತಂದೆತಾಯಿಯರನ್ನು ಪೋಷಿಸಲಿ. ^AI

Shloka 38

𑌦𑌾𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌤𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌲𑍋𑌕𑌪𑌾𑌲𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌯𑌶𑌾𑌃 ।
𑌈𑌦𑍃𑌶𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌮𑌾𑌕𑍍𑌷𑌯𑍍𑌯𑌾 𑌮𑍇𑌕𑌾𑌮𑌭𑌯𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌾𑌮𑍍 ॥ 38 ॥

dātumarhati dharmātmā lokapālo mahāyaśāḥ |
īdṛśasya mamākṣayyā mekāmabhayadakṣiṇām || 38 ||

ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ, ಲೋಕಪಾಲಕನೂ, ಮಹಾಕೀರ್ತಿವಂತನೂ ಆದ ಅವನು ಇಂತಹ ನನಗೆ ಅಕ್ಷಯವಾದ, ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಭಯದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಅರ್ಹನು. ^AI

Shloka 39

𑌅𑌪𑌾𑌪𑍋𑌽𑌸𑌿 𑌯𑌦𑌾 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌨𑌿𑌹𑌤𑌃 𑌪𑌾𑌪𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 ।
𑌤𑍇𑌨 𑌸𑌤𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌾𑌽𑌽𑌶𑍁 𑌯𑍇 𑌲𑍋𑌕𑌾𑌶𑍍𑌶𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌯𑍋𑌧𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 39 ॥

apāpo'si yadā putra nihataḥ pāpakarmaṇā |
tena satyena gacchā''śu ye lokāśśastrayodhinām || 39 ||

ಎಲೈ ಮಗನೇ, ಪಾಪಕರ್ಮಿಯಿಂದ ನೀನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ನಿರ್ದೋಷಿಯಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಆ ಸತ್ಯದಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಯೋಧಿಗಳ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗು. ^AI

Shloka 40

𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌶𑍂𑌰𑌾 𑌗𑌤𑌿𑌂 𑌯𑌾𑌂 𑌚 𑌸𑌙𑍍𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑍇𑌷𑍍𑌵𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌨𑌃 ।
𑌹𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌭𑌿𑌮𑍁𑌖𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌗𑌤𑌿𑌂 𑌤𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌮𑌾𑌂 𑌵𑍍𑌰𑌜 ॥ 40 ॥

yānti śūrā gatiṃ yāṃ ca saṅgrāmeṣvanivartinaḥ |
hatāstvabhimukhāḥ putra gatiṃ tāṃ paramāṃ vraja || 40 ||

ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟದ ಶೂರರು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆಯೋ, ಎಲೈ ಮಗನೇ, ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಹತನಾದ ನೀನು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದು. ^AI

Shloka 41

𑌯𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌿𑌂 𑌸𑌗𑌰𑌶𑍍𑌶𑍈𑌬𑍍𑌯𑍋 𑌦𑌿𑌲𑍀𑌪𑍋 𑌜𑌨𑌮𑍇𑌜𑌯𑌃 ।
𑌨𑌹𑍁𑌷𑍋 𑌦𑍁𑌨𑍍𑌦𑍁𑌮𑌾𑌰𑌶𑍍𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌗𑌚𑍍𑌛 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌕 ॥ 41 ॥

yāṃ gatiṃ sagaraśśaibyo dilīpo janamejayaḥ |
nahuṣo dundumāraśca prāptāstāṃ gaccha putraka || 41 ||

ಸಗರ, ಶೈಬ್ಯ, ದಿಲೀಪ, ಜನಮೇಜಯ, ನಹುಷ ಮತ್ತು ದುಂದುಮಾರರು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರೋ, ಆ ಗತಿಯನ್ನು ನೀನೂ ಹೊಂದು, ಮಗನೇ. ^AI

Shloka 42

𑌯𑌾 𑌗𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌸𑌾𑌧𑍂𑌨𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌾𑌤𑍍𑌤𑌪𑌸𑌾𑌚 𑌯𑌾 ।
𑌯𑌾 𑌭𑍂𑌮𑌿𑌦𑌸𑍍𑌯𑌾𑌹𑌿𑌽𑌤𑌾𑌗𑍍𑌨𑍇𑌰𑍇𑌕𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀 𑌵𑍍𑌰𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌚 ॥ 42 ॥

yā gati ssarvasādhūnāṃ svādhyāyāttapasāca yā |
yā bhūmidasyāhi'tāgnerekapatnī vratasya ca || 42 ||

ಎಲ್ಲ ಸಜ್ಜನರಿಗೂ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯಾವ ಗತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಭೂಮಿದಾನ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ನಡೆಸಿದವರಿಗೆ, ಏಕಪತ್ನೀವ್ರತ ಆಚರಿಸಿದವರಿಗೆ ಯಾವ ಗತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆಯೋ. ^AI

Shloka 43

𑌗𑍋𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌪𑍍𑌰𑌦𑌾𑌤𑍃𑌣𑌾𑌂 𑌯𑌾 𑌯𑌾 𑌗𑍁𑌰𑍁𑌭𑍃𑌤𑌾𑌮𑌪𑌿 ।
𑌦𑍇𑌹𑌨𑍍𑌯𑌾𑌸𑌕𑍃𑌤𑌾𑌂 𑌯𑌾 𑌚 𑌤𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌿𑌂 𑌗𑌚𑍍𑌛 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌕 ॥ 43 ॥

gosahasrapradātṛṇāṃ yā yā gurubhṛtāmapi |
dehanyāsakṛtāṃ yā ca tāṃ gatiṃ gaccha putraka || 43 ||

ಸಹಸ್ರ ಗೋದಾನ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ, ಗುರುಜನರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದವರಿಗೆ, ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಯಾವ ಗತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಗತಿಯನ್ನು ನೀನೂ ಹೊಂದು, ಮಗನೇ. ^AI

Shloka 44

𑌨 𑌹𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌕𑍁𑌲𑍇 𑌜𑌾𑌤𑍋 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑍍𑌯𑌕𑍁𑌶𑌲𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌿𑌮𑍍 ।
𑌸 𑌤𑍁 𑌯𑌾𑌸𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌯𑍇𑌨 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌨𑌿𑌹𑌤𑍋 𑌮𑌮 𑌬𑌾𑌨𑍍𑌧𑌵𑌃 ॥ 44 ॥

na hi tvasminkule jāto gacchatyakuśalāṃ gatim |
sa tu yāsyati yena tvaṃ nihato mama bāndhavaḥ || 44 ||

ಈ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಎಂದಿಗೂ ಅಮಂಗಳ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಬಂಧುವೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ಹತನಾದ ಅವನು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವನೋ ಅದೇ ಗತಿಯನ್ನು ನೀನೂ ಹೊಂದುವಿ. ^AI

Shloka 45

𑌏𑌵𑌂 𑌸 𑌕𑍃𑌪𑌣𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌪𑌰𑍍𑌯𑌦𑍇𑌵𑌯𑌤𑌾𑌸𑌕𑍃𑌤𑍍 ।
𑌤𑌤𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑍈 𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌮𑍁𑌦𑌕𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌸𑍍𑌸𑌹𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌯𑌾 ॥ 45 ॥

evaṃ sa kṛpaṇaṃ tatra paryadevayatāsakṛt |
tato'smai kartumudakaṃ pravṛttassahabhāryayā || 45 ||

ಹೀಗೆ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕರುಣಾಜನಕವಾಗಿ ವಿಲಾಪಿಸಿದನು. ಅನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನಿಗೆ ಉದಕಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ^AI

Shloka 46

𑌸 𑌤𑍁 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌰𑍂𑌪𑍇𑌣 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌕𑌰𑍍𑌮𑌭𑌿𑌃 ।
𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌮𑌧𑍍𑌯𑌾𑌰𑍁𑌹𑌤𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌶𑌕𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌸𑌹 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌵𑌿𑌤𑍍 ॥ 46 ॥

sa tu divyena rūpeṇa muniputrassvakarmabhiḥ |
svargamadhyāruhatkṣipraṃ śakreṇa saha dharmavit || 46 ||

ಆ ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಮುನಿಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರಿದನು. ^AI

Shloka 47

𑌆𑌬𑌭𑌾𑌷𑍇 𑌚 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑍗 𑌤𑍗 𑌸𑌹 𑌶𑌕𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌤𑌾𑌪𑌸𑌃 ।
𑌆𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯𑌚 𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑌂 𑌤𑍁 𑌪𑌿𑌤𑌰𑍗 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 47 ॥

ābabhāṣe ca vṛddhau tau saha śakreṇa tāpasaḥ |
āśvāsyaca muhūrtaṃ tu pitarau vākyamabravīt || 47 ||

ಆ ತಾಪಸನು ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಆ ವೃದ್ಧ ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದನು. ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತದ ನಂತರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು. ^AI

Shloka 48

𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌮𑌹𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍋 𑌭𑌵𑌤𑍋𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌚𑌾𑌰𑌣𑌾𑌤𑍍 ।
𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌾𑌵𑌪𑌿 𑌚 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌮𑌮 𑌮𑍂𑌲𑌮𑍁𑌪𑍈𑌷𑍍𑌯𑌤𑌃 ॥ 48 ॥

sthānamasmi mahatprāpto bhavatoḥ paricāraṇāt |
bhavantāvapi ca kṣipraṃ mama mūlamupaiṣyataḥ || 48 ||

ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಾನು ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ನೀವೂ ಸಹ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುವಿರಿ. ^AI

Shloka 49

𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍁 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌵𑌪𑍁𑌷𑍍𑌮𑌤𑌾 ।
𑌆𑌰𑍁𑌰𑍋𑌹 𑌦𑌿𑌵𑌂 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍋 𑌜𑌿𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ॥ 49 ॥

evamuktvā tu divyena vimānena vapuṣmatā |
āruroha divaṃ kṣipraṃ muniputro jitendriyaḥ || 49 ||

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮುನಿಪುತ್ರನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ದಿವ್ಯವಾದ, ಸುಂದರವಾದ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ^AI

Shloka 50

𑌸 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍂𑌦𑌕𑌂 𑌤𑍂𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌤𑌾𑌪𑌸 𑌸𑍍𑌸𑌹 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌯𑌾 ।
𑌮𑌾𑌮𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌮𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 50 ॥

sa kṛtvā tūdakaṃ tūrṇaṃ tāpasa ssaha bhāryayā |
māmuvāca mahātejāḥ kṛtāñjalimupasthitam || 50 ||

ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಉದಕಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಮುಗಿದು ನಿಂತಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿದನು. ^AI

Shloka 51

𑌅𑌦𑍍𑌯𑍈𑌵 𑌜𑌹𑌿𑌂 𑌮𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌮𑌰𑌣𑍇 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌮𑍇 𑌵𑍍𑌯𑌥𑌾 ।
𑌯𑌚𑍍𑌛𑌰𑍇𑌣𑍈𑌕𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌮𑌾𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌕𑌰𑍍𑌷𑍀𑌰𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌕𑌮𑍍 ॥ 51 ॥

adyaiva jahiṃ māṃ rājanmaraṇe nāsti me vyathā |
yacchareṇaikaputraṃ māṃ tvamakarṣīraputrakam || 51 ||

ಎಲೈ ರಾಜನೇ, ಈ ದಿನವೇ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು; ನನಗೆ ಮರಣದ ಭಯವಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಬಾಣದಿಂದ ಅಪುತ್ರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ^AI

Shloka 52

𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌤𑍁 𑌯𑌦𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌨𑍍𑌨𑌿𑌹𑌤𑍋 𑌮𑍇 𑌸𑍁𑌤𑌶𑍍𑌶𑍁𑌚𑌿𑌃 ।
𑌤𑍇𑌨 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑌭𑌿𑌶𑌪𑍍𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌸𑍁𑌦𑍁𑌃𑌖𑌮𑌤𑌿𑌦𑌾𑌰𑍁𑌣𑌮𑍍 ॥ 52 ॥

tvayā tu yadavijñānānnihato me sutaśśuciḥ |
tena tvāmabhiśapsyāmi suduḥkhamatidāruṇam || 52 ||

ನೀನು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನನ್ನ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮಗನನ್ನು ಕೊಂದ ಕಾರಣ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಕರವಾದ, ಘೋರವಾದ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ^AI

Shloka 53

𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑌜𑌂 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌂 𑌯𑌦𑍇𑌤𑌨𑍍𑌮𑌮 𑌸𑌾𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌮𑍍 ।
𑌏𑌵𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌶𑍋𑌕𑍇𑌨 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌕𑌾𑌲𑌂 𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 53 ॥

putravyasanajaṃ duḥkhaṃ yadetanmama sāmpratam |
evaṃ tvaṃ putraśokena rājankālaṃ kariṣyasi || 53 ||

ಈಗ ನನಗೆ ಮಗನ ವಿಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾದ ದುಃಖವು ಯಾವುದೋ, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೈ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯುವಿ. ^AI

Shloka 54

𑌅𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌤𑍍𑌤𑍁 𑌹𑌤𑍋 𑌯𑌸𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑍇𑌣 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌃 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌨𑌾𑌵𑌿𑌶𑌤𑍍𑌯𑌾𑌶𑍁 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌹𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌨𑌰𑌾𑌧𑌿𑌪 ॥ 54 ॥

ajñānāttu hato yasmātkṣatriyeṇa tvayā muniḥ |
tasmāttvāṃ nāviśatyāśu brahmahatyā narādhipa || 54 ||

ಎಲೈ ನರಾಧಿಪನೇ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾದ ನೀನು ಮುನಿಯನ್ನು ಕೊಂದ ಕಾರಣ, ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ. ^AI

Shloka 55

𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑌪𑍍𑌯𑍇𑌤𑌾𑌦𑍃𑌶𑍋 𑌭𑌾𑌵𑌃 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌮𑍇𑌵 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑌰𑍋 𑌘𑍋𑌰𑍋 𑌦𑌾𑌤𑌾𑌰𑌮𑌿𑌵 𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌾 ॥ 55 ॥

tvāmapyetādṛśo bhāvaḥ kṣiprameva gamiṣyati |
jīvitāntakaro ghoro dātāramiva dakṣiṇā || 55 ||

ನಿನಗೂ ಸಹ ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯು ಶೀಘ್ರವಾಗಿಯೇ ಬರುವುದು; ಅದು ಜೀವಿತಾಂತಕರವಾದ, ಘೋರವಾದ, ದಾನಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣೆಯು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಂತೆ. ^AI

Shloka 56

𑌏𑌵𑌂 𑌶𑌾𑌪𑌂 𑌮𑌯𑌿 𑌨𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌲𑌪𑍍𑌯 𑌕𑌰𑍁𑌣𑌂 𑌬𑌹𑍁 ।
𑌚𑌿𑌤𑌾𑌮𑌾𑌰𑍋𑌪𑍍𑌯 𑌦𑍇𑌹𑌂 𑌤𑌨𑍍𑌮𑌿𑌥𑍁𑌨𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌮𑌭𑍍𑌯𑌯𑌾𑌤𑍍 ॥ 56 ॥

evaṃ śāpaṃ mayi nyasya vilapya karuṇaṃ bahu |
citāmāropya dehaṃ tanmithunaṃ svargamabhyayāt || 56 ||

ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಶಾಪವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಬಹಳವಾಗಿ ಕರುಣಾಜನಕವಾಗಿ ವಿಲಾಪಿಸಿ, ಆ ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಚಿತೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ^AI

Shloka 57

𑌤𑌦𑍇𑌤𑌚𑍍𑌛𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑌂 𑌪𑌾𑌪𑌂 𑌮𑌯𑌾 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑍍 ।
𑌤𑌦𑌾 𑌬𑌾𑌲𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌶𑌬𑍍𑌦𑌵𑍇𑌧𑍍𑌯𑌨𑍁𑌶𑌿𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌾 ॥ 57 ॥

tadetacchintayānena smṛtaṃ pāpaṃ mayā svayam |
tadā bālyātkṛtaṃ devi śabdavedhyanuśikṣiṇā || 57 ||

ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾನು, ದೇವಿ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದವೇಧಿ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವಾಗ ನಾನೇ ಮಾಡಿದ ಆ ಪಾಪವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದೆ. ^AI

Shloka 58

𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌯𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑍋 𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌵𑌿𑌪𑌾𑌕𑌸𑍍𑌸𑌮𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ।
𑌅𑌪𑌥𑍍𑌯𑍈𑌸𑍍𑌸𑌹𑌮𑍍𑌭𑍁𑌕𑍍𑌤𑍇 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌧𑌿𑌰𑌨𑍍𑌨𑌰𑌸𑍇 𑌯𑌥𑌾 ॥ 58 ॥

tasyāyaṃ karmaṇo devi vipākassamupasthitaḥ |
apathyaissahambhukte vyādhirannarase yathā || 58 ||

ದೇವಿ, ಆ ಕರ್ಮದ ಫಲವು ಈಗ ನನಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ; ಅಪಥ್ಯ ಆಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದ ಆಹಾರದ ರಸದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯಾಧಿಯಂತೆ. ^AI

Shloka 59

𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌨𑍍𑌮𑌾𑌮𑌾𑌗𑌤𑌂 𑌭𑌦𑍍𑌰𑍇 𑌤𑌸𑍍𑌯𑍋𑌦𑌾𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌃 ।
𑌯𑌦𑌹𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌶𑍋𑌕𑍇𑌨 𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌯𑌦𑍍𑌯 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 59 ॥

tasmānmāmāgataṃ bhadre tasyodārasya tadvacaḥ |
yadahaṃ putraśokena santyakṣyāmyadya jīvitam || 59 ||

ಆದ್ದರಿಂದ, ಭದ್ರೇ, ಆ ಉದಾರನ ಆ ಮಾತು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಇಂದು ಜೀವಿತವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವೆನು. ^AI

Shloka 60

𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌨 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑍇 𑌸𑌾𑌧𑍁 𑌮𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌫𑍃𑌶 ।
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸 𑌰𑍁𑌦𑌂𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑍋 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌮𑌾𑌹 𑌚 𑌭𑍂𑌮𑌿𑌪𑌃 ॥ 60 ॥

cakṣubhyāṃ tvāṃ na paśyāmi kausalye sādhu māṃ sphṛśa |
ityuktvā sa rudaṃstrasto bhāryāmāha ca bhūmipaḥ || 60 ||

ಕೌಸಲ್ಯೇ, ನಾನು ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಲಾರೆ; ಚೆನ್ನಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ರಾಜನು ಅಳುತ್ತಾ, ಭಯಗೊಂಡು, ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿದನು. ^AI

Shloka 61

𑌏𑌤𑌨𑍍𑌮𑍇 𑌸𑌦𑍃𑌶𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌯𑌨𑍍𑌮𑌯𑌾 𑌰𑌾𑌘𑌵𑍇 𑌕𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌸𑌦𑍃𑌶𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍁 𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈𑌵 𑌯𑌦𑌨𑍇𑌨 𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌮𑌯𑌿 ॥ 61 ॥

etanme sadṛśaṃ devi yanmayā rāghave kṛtam |
sadṛśaṃ tattu tasyaiva yadanena kṛtaṃ mayi || 61 ||

ದೇವಿ, ನಾನು ರಾಘವನಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಕಾರ್ಯವು ನನಗೆ ಸದೃಶವಾದುದು; ಅವನು ನನಗೆ ಮಾಡಿದುದು ಅವನಿಗೆ ಸದೃಶವಾದುದು. ^AI

Shloka 62

𑌦𑍁𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌮𑌪𑌿 𑌕𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍍𑌯𑌜𑍇𑌦𑍍𑌭𑍁𑌵𑌿 𑌵𑌿𑌚𑌕𑍍𑌷𑌣𑌃 ।
𑌕𑌶𑍍𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑍋 𑌵𑌾 𑌨𑌾𑌸𑍂𑌯𑍇𑌤𑍍𑌪𑌿𑌤𑌰𑌂 𑌸𑍁𑌤𑌃 ॥ 62 ॥

durvṛttamapi kaḥ putraṃ tyajedbhuvi vicakṣaṇaḥ |
kaśca pravrājyamāno vā nāsūyetpitaraṃ sutaḥ || 62 ||

ದುರ್ವರ್ತನೆಯುಳ್ಳ ಪುತ್ರನನ್ನೂ ಸಹ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿವೇಕಿಯು ತ್ಯಜಿಸಿಯಾನು? ಅಥವಾ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಪುತ್ರನು ತಂದೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ದೂಷಿಸಿಯಾನು? ^AI

Shloka 63

𑌯𑌦𑌿 𑌮𑌾𑌂 𑌸𑌂𑌸𑍍𑌪𑍃𑌶𑍇𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑌕𑍃𑌦𑌦𑍍𑌯 𑌲𑌭𑍇𑌤 𑌵𑌾 ।
𑌯𑌮𑌕𑍍𑌷𑌯𑌮𑌨𑍁𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾 𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌨 𑌹𑌿 𑌮𑌾𑌨𑌵𑌾𑌃 ॥ 63 ॥

yadi māṃ saṃspṛśedrāmassakṛdadya labheta vā |
yamakṣayamanuprāptā drakṣyanti na hi mānavāḥ || 63 ||

ಇಂದು ರಾಮನು ಒಮ್ಮೆ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಪಡೆದರೆ, ಯಮಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಮಾನವರು ಅವನನ್ನು ನೋಡಲಾರರು. ^AI

Shloka 64

𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌷𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌨 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑌿𑌰𑍍𑌮𑌮 𑌵𑌿𑌲𑍁𑌪𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌦𑍂𑌤𑌾 𑌵𑍈𑌵𑌸𑍍𑌵𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈𑌤𑍇 𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌰𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌮𑌾𑌮𑍍 ॥ 64 ॥

cakṣuṣā tvāṃ na paśyāmi smṛtirmama vilupyate |
dūtā vaivasvatasyaite kausalye tvarayanti mām || 64 ||

ನಾನು ನನ್ನ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಲಾರೆ; ನನ್ನ ಸ್ಮರಣೆಯು ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ಕೌಸಲ್ಯೇ, ಯಮನ ಈ ದೂತರು ನನ್ನನ್ನು ತ್ವರೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ^AI

Shloka 65

𑌅𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌕𑌿𑌂 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌤𑌰𑌂 𑌯𑌦𑌹𑌂 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌕𑍍𑌷𑌯𑍇 ।
𑌨 𑌹𑌿 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ॥ 65 ॥

atastu kiṃ duḥkhataraṃ yadahaṃ jīvitakṣaye |
na hi paśyāmi dharmajñaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 65 ||

ಆದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖ ಯಾವುದಿದೆ? ನಾನು ಜೀವಿಸಿರುವಾಗಲೇ ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ, ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆದ ರಾಮನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ^AI

Shloka 66

𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌜𑌶𑍍𑌶𑍋𑌕𑌸𑍍𑌸𑍁𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌃 ।
𑌉𑌚𑍍𑌛𑍋𑌷𑌯𑌤𑌿 𑌮𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌨𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌸𑍍𑌤𑍋𑌕𑌮𑌿𑌵𑌾𑌤𑌪𑌃 ॥ 66 ॥

tasyādarśanajaśśokassutasyāpratikarmaṇaḥ |
ucchoṣayati me prāṇānvāristokamivātapaḥ || 66 ||

ಮಗನ ದರ್ಶನವಿಲ್ಲದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಶೋಕವು, ಯಾವ ಉಪಾಯವೂ ಇಲ್ಲದ ಅವನ ನೆನಪಿನಿಂದ, ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರನ್ನು ಬಿಸಿಲು ಆವಿಯಾಗಿಸುವಂತೆ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ^AI

Shloka 67

𑌨 𑌤𑍇 𑌮𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑌾 𑌦𑍇𑌵𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌯𑍇 𑌚𑌾𑌰𑍁𑌶𑍁𑌭𑌕𑍁𑌣𑍍𑌡𑌲𑌮𑍍 ।
𑌮𑍁𑌖𑌂 𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌦𑌶𑍇 𑌪𑍁𑌨𑌃 ॥ 67 ॥

na te manuṣyā devāste ye cāruśubhakuṇḍalam |
mukhaṃ drakṣyanti rāmasya varṣe pañcadaśe punaḥ || 67 ||

ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ರಾಮನ ಸುಂದರವಾದ ಶುಭ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮುಖವನ್ನು ಯಾರು ನೋಡುವರೋ ಅವರು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲ, ದೇವತೆಗಳು. ^AI

Shloka 68

𑌪𑌦𑍍𑌮𑌪𑌤𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑌣𑌂 𑌸𑍁𑌭𑍍𑌰𑍁 𑌸𑍁𑌦𑌂𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑌂 𑌚𑌾𑌰𑍁𑌨𑌾𑌸𑌿𑌕𑌮𑍍 ।
𑌧𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌾𑌰𑌾𑌧𑌿𑌪𑌨𑌿𑌭𑌂 𑌮𑍁𑌖𑌮𑍍 ॥ 68 ॥

padmapatrekṣaṇaṃ subhru sudaṃṣṭraṃ cārunāsikam |
dhanyā drakṣyanti rāmasya tārādhipanibhaṃ mukham || 68 ||

ಕಮಲದ ಎಸಳಿನಂತೆ ಕಣ್ಣುಳ್ಳ, ಸುಂದರವಾದ ಹುಬ್ಬುಗಳುಳ್ಳ, ಒಳ್ಳೆಯ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ, ಸುಂದರವಾದ ಮೂಗುಳ್ಳ, ನಕ್ಷತ್ರಾಧಿಪನಾದ ಚಂದ್ರನಂತಿರುವ ರಾಮನ ಮುಖವನ್ನು ಯಾರು ನೋಡುವರೋ ಅವರು ಧನ್ಯರು. ^AI

Shloka 69

𑌸𑌦𑍃𑌶𑌂 𑌶𑌾𑌰𑌦𑌸𑍍𑌯𑍇𑌨𑍍𑌦𑍋𑌃 𑌪𑍁𑌲𑍍𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌮𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌚 ।
𑌸𑍁𑌗𑌨𑍍𑌧𑌿 𑌮𑌮 𑌨𑌾𑌥𑌸𑍍𑌯 𑌧𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌤𑌨𑍍𑌮𑍁𑌖𑌮𑍍 ॥ 69 ॥

sadṛśaṃ śāradasyendoḥ pullasya kamalasya ca |
sugandhi mama nāthasya dhanyā drakṣyanti tanmukham || 69 ||

ಶರತ್ಕಾಲದ ಚಂದ್ರನಿಗೂ, ಅರಳಿದ ಕಮಲಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾದ, ಸುಗಂಧಯುಕ್ತವಾದ ನನ್ನ ಒಡೆಯನ ಆ ಮುಖವನ್ನು ಯಾರು ನೋಡುವರೋ ಅವರು ಧನ್ಯರು. ^AI

Shloka 70

𑌨𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌵𑌨𑌵𑌾𑌸𑌂 𑌤𑌮𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌰𑌾𑌗𑌤𑌮𑍍 ।
𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑍁𑌖𑌿𑌨𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌶𑍁𑌕𑍍𑌰𑌂 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌗𑌤𑌂 𑌯𑌥𑌾 ॥ 70 ॥

nivṛttavanavāsaṃ tamayodhyāṃ punarāgatam |
drakṣyanti sukhino rāmaṃ śukraṃ mārgagataṃ yathā || 70 ||

ವನವಾಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಪುನಃ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ರಾಮನನ್ನು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಶುಕ್ರಗ್ರಹದಂತೆ, ಸುಖಿಗಳಾಗಿ ಯಾರು ನೋಡುವರೋ ಅವರು ಧನ್ಯರು. ^AI

Shloka 71

𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑍇 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌮𑍋𑌹𑍇𑌨 𑌹𑍃𑌦𑌯𑌂 𑌸𑍀𑌦𑌤𑍀𑌵 𑌮𑍇 ।
𑌵𑍇𑌦𑌯𑍇 𑌨 𑌚 𑌸𑌂𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌶𑌬𑍍𑌦𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌰𑌸𑌾𑌨𑌹𑌮𑍍 ॥ 71 ॥

kausalye cittamohena hṛdayaṃ sīdatīva me |
vedaye na ca saṃyuktān śabdasparśarasānaham || 71 ||

ಎಲೈ ಕೌಸಲ್ಯೆಯೇ, ಚಿತ್ತದ ಮೋಹದಿಂದ ನನ್ನ ಹೃದಯವು ಬಹಳವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಾನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ^AI

Shloka 72

𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌨𑌾𑌶𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌪𑌦𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌣𑍍𑌯𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌿 𑌮𑍇 ।
𑌕𑍍𑌷𑍀𑌣𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍀𑌪𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌂𑌸𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌰𑌶𑍍𑌮𑌯𑍋 𑌯𑌥𑌾 ॥ 72 ॥

cittanāśādvipadyante sarvāṇyendriyāṇi me |
kṣīṇasnehasya dīpasya saṃsaktā raśmayo yathā || 72 ||

ಚಿತ್ತದ ನಾಶದಿಂದ ನನ್ನ ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ, ಎಣ್ಣೆ ಖಾಲಿಯಾದ ದೀಪದ ಕಿರಣಗಳು ಆರಿಹೋಗುವಂತೆ, ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ^AI

Shloka 73

𑌅𑌯𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌭𑌵𑌶𑍍𑌶𑍋𑌕𑍋 𑌮𑌾𑌮𑌨𑌾𑌥𑌮𑌚𑍇𑌤𑌨𑌮𑍍 ।
𑌸𑌂𑌸𑌾𑌦𑌯𑌤𑌿 𑌵𑍇𑌗𑍇𑌨 𑌯𑌥𑌾 𑌕𑍂𑌲𑌂 𑌨𑌦𑍀𑌰𑌯𑌃 ॥ 73 ॥

ayamātmabhavaśśoko māmanāthamacetanam |
saṃsādayati vegena yathā kūlaṃ nadīrayaḥ || 73 ||

ನನ್ನ ಆತ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಶೋಕವು, ಅನಾಥನೂ ಚೇತನರಹಿತನೂ ಆದ ನನ್ನನ್ನು, ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹವು ದಡವನ್ನು ಮುಳುಗಿಸುವಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಮುಳುಗಿಸುತ್ತದೆ. ^AI

Shloka 74

𑌹𑌾 𑌰𑌾𑌘𑌵 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍋 𑌹𑌾 𑌮𑌮𑌾𑌽𑌯𑌾𑌸𑌨𑌾𑌶𑌨 ।
𑌹𑌾 𑌪𑌿𑌤𑍃𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯 𑌮𑍇 𑌨𑌾𑌥 𑌹𑌾𑌽𑌦𑍍𑌯 𑌕𑍍𑌵𑌾𑌸𑌿 𑌗𑌤𑌸𑍍𑌸𑍁𑌤 ॥ 74 ॥

hā rāghava mahābāho hā mamā'yāsanāśana |
hā pitṛpriya me nātha hā'dya kvāsi gatassuta || 74 ||

ಅಯ್ಯೋ ರಾಘವನೇ, ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಅಯ್ಯೋ ನನ್ನ ಶ್ರಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವನೇ, ಅಯ್ಯೋ ತಂದೆಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದವನೇ, ನನ್ನ ಒಡೆಯನೇ, ಅಯ್ಯೋ ಇಂದು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿರುವೆ ಮಗನೇ. ^AI

Shloka 75

𑌹𑌾 𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑍇 𑌨𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌹𑌾 𑌸𑍁𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌤𑌪𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑌿 ।
𑌹𑌾 𑌨𑍃𑌶𑌂𑌸𑍇 𑌮𑌮𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑌿 𑌕𑍁𑌲𑌪𑌾𑌂𑌸𑌨𑌿 ॥ 75 ॥

hā kausalye naśiṣyāmi hā sumitre tapasvini |
hā nṛśaṃse mamāmitre kaikeyi kulapāṃsani || 75 ||

ಅಯ್ಯೋ ಕೌಸಲ್ಯೆಯೇ, ನಾನು ನಾಶವಾಗುವೆನು, ಅಯ್ಯೋ ಸುಮಿತ್ರೆಯೇ ತಪಸ್ವಿನಿಯೇ, ಅಯ್ಯೋ ನಿರ್ದಯಳೇ, ನನ್ನ ಶತ್ರುವೇ, ಕೈಕೇಯಿಯೇ, ಕುಲಪಾಂಸನಿಯೇ. ^AI

𑌇𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌾𑌤𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌸𑍁𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌧𑍗 ।
𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌦𑌶𑌰𑌥 𑌶𑍍𑌶𑍋𑌚𑌞𑍍𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌮𑌤𑍍 ॥ 76 ॥

Shloka 77

𑌯𑌦𑌾 𑌤𑍁 𑌦𑍀𑌨𑌂 𑌕𑌥𑌯𑌨𑍍𑌨𑌰𑌾𑌧𑌿𑌪𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌵𑌾𑌸𑌨𑌾𑌤𑍁𑌰𑌃 ।
𑌗𑌤𑍇𑌽𑌰𑍍𑌧𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌭𑍃𑌶𑌦𑍁𑌃𑌖𑌪𑍀𑌡𑌿𑌤𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 𑌜𑌹𑍗 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌮𑍁𑌦𑌾𑌰𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌃 ॥ 77 ॥

yadā tu dīnaṃ kathayannarādhipaḥ priyasya puttrasya vivāsanāturaḥ |
gate'rdharātre bhṛśaduḥkhapīḍitastadā jahau prāṇamudāradarśanaḥ || 77 ||

ಆಗ ಆ ರಾಜನು ದೀನನಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರನ ವನವಾಸದಿಂದ ವ್ಯಥೆಪಟ್ಟು, ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ ಕಳೆದಾಗ ಬಹಳ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಉದಾರದರ್ಶನನಾದ ಅವನು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು. ^AI

𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌚𑌤𑍁𑌃𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।

अथ चतुःषष्टितमस्सर्गः ।

वधमप्रतिरूपं तु महर्षेस्तस्य राघवः ।

विलपन्नेव धर्मात्मा कौसल्यां पुनरब्रवीत् ॥ 1 ॥

तदज्ञानान्महत्पापं कृत्वाहं सङ्कुलेन्द्रियः ।

एकस्त्वचिन्तयं बुध्या कथं नु सुकृतं भवेत् ॥ 2 ॥

ततस्तं घटमादाय पूर्णं परमवारिणा ।

आश्रमं तमहं प्राप्य यथाऽख्यातपथं गतः ॥ 3 ॥

तत्राहं दुर्बलावन्धौ वृद्धावपरिणायकौ ।

अपश्यं तस्य पितरौ लूनपक्षाविव द्विजौ ॥ 4 ॥

तन्निमित्ताभिरासीनौ कथाभिरपरिश्रमौ ।

तामाशां मत्कृते हीनावुदासीनावनाथवत् ॥ 5 ॥

शोकोपहतचित्तश्च भयसन्त्रस्तचेतनः ।

तच्चाऽश्रमपदं गत्वा भूयश्शोकमहं गतः ॥ 6 ॥

पदशब्दं तु मे श्रुत्वा मुनिर्वाक्यमभाषत ।

किं चिरायसि मे पुत्र पानीयं क्षिप्रमानय ॥ 7 ॥

यन्निमित्तमिदं तात सलिले क्रीडितं त्वया ।

उत्कण्ठिता ते मातेयं प्रविश क्षिप्रमाश्रमम् ॥ 8 ॥

यद्व्यलीकं कृतं पुत्र मात्रा ते यदि वा मया ।

न तन्मनसि कर्तव्यं त्वया तात तपस्विना ॥ 9 ॥

त्वं गतिस्त्वगतीनां चक्षुस्त्वं हीनचक्षुषाम् ।

समासक्तास्त्वयि प्राणाः किं त्वं नो नाभिभाषसे ॥ 10 ॥

मुनिमव्यक्तया वाचा तमहं सज्जमानया ।

हीनव्यञ्जनया प्रेक्ष्य भीतचित्त इवाब्रुवम् ॥ 11 ॥

मनसः कर्म चेष्टाभिरभिसंस्तभ्य वाग्बलम् ।

आचचक्षे त्वहं तस्मै पुत्रव्यसनजं भयम् ॥ 12 ॥

क्षत्रियोऽहं दशरथो नाहं पुत्रो महात्मनः ।

सज्जनावमतं दुःखमिदं प्राप्तं स्वकर्मजम् ॥ 13 ॥

भगवंश्चापहस्तोऽहं सरयूतीरमागतः ।

जिघांसुश्श्वापदं कञ्चिन्निपाने चाऽगतं गजम् ॥ 14 ॥

ततश्श्रुतो मया शब्दो जले कुम्भस्य पूर्यतः ।

द्विपोऽयमिति मत्वाऽयं बाणेनाभिहतो मया ॥ 15 ॥

गत्वा नद्यास्तत स्तीरमपश्यमिषुणा हृदि ।

विनिर्भिन्नं गतप्राणं शयानं भुवि तापसम् ॥ 16 ॥

भगवच्छशब्दमालक्ष्य मया गजजिघांसुना ।

विसृप्टोऽम्भसि नाराचस्तेन ते निहतस्सुतः ॥ 17 ॥

ततस्तस्यैव वचनादुपेत्य परितप्यतः ।

स मया सहसा बाण उधृतो मर्मतस्तदा ॥ 18 ॥

स चोधृतेन बाणेन तत्रैव स्वर्गमास्थितः ।

भवन्तौ पितरौ शोचन्नन्धाविति विलप्य च ॥ 19 ॥

अज्ञानाद्भवतः पुत्र स्सहसाऽभिहतो मया ।

शेषमेवं गते यत्स्यात्तत्प्रसीदतु मे मुनिः ॥ 20 ॥

स तच्च्रुत्वा वचः क्रूरं मयोक्तमघशंसिना ।

नाशकत्तीव्रमायासमकर्तुं भगवानृषिः ॥ 21 ॥

स बाष्पपूर्णवदनो निश्श्वसन्शोककर्शितः ।

मामुवाच महातेजाः कृताञ्जलिमुपस्थितम् ॥ 22 ॥

यद्येतदशुभं कर्म न त्वं मे कथयेस्स्वयम् ।

फलेन्मूर्धा स्म ते राजन् सद्य श्शतसहस्रधा ॥ 23 ॥

क्षत्रियेण वधो राजन् वानप्रस्थे विशेषतः ।

ज्ञानपूर्वं कृत स्स्थानाच्च्यावयेदपि वज्रिणम् ॥ 24 ॥

सप्तधा तु फलेन्मूर्धा मुनौ तपसि तिष्ठति ।

ज्ञानाद्विसृजतश्शस्त्रं तादृशे ब्रह्मावादिनि ॥ 25 ॥

अज्ञानाद्धिकृतं यस्मादिदं तेनैव जवसि ।

अपि ह्यद्य कुलं न स्यादिक्ष्वाकूणां कुतो भवान् ॥ 26 ॥

नय नौ नृप तं देशमिति मां चाभ्यभाषत ।

अद्य तं द्रष्टुमिच्छावः पुत्रं पश्चिमदर्शनम् ॥ 27 ॥

रुधिरेणावसिक्ताङ्गं प्रकीर्णाजिनवाससम् ।

शयानं भुवि निस्सञ्ज्ञं धर्म राजवशं गतम् ॥ 28 ॥

अथाहमेकस्तं देशं नीत्वा तौ भृशदुःखितौ ।

अस्पर्शयमहं पुत्रं तं मुनिं सह भार्यया ॥ 29 ॥

नाभिवादयसे माद्य न च माऽमभिभाषसे ।

किं नु शेषे तु भूमौ त्वं वत्स किं कुपितो ह्यसि ॥ 30 ॥

न त्वहं ते प्रियं पुत्र मातरं पश्य धार्मिक ।

किं नु नालिङ्गसे पुत्र सुकुमार वचो वद ॥ 31 ॥

कस्य वा¶रात्रेऽहं श्रोष्यामि हृदयङ्गमम् ।

अधीयानस्य मधुरं शास्त्रं वान्यद्विशेषतः ॥ 32 ॥

को मां सन्द्यामुपास्यैव स्नात्वा हुतहुताशनः ।

श्लाघयिष्यत्युपासीनः पुत्र शोकभयार्दितम् ॥ 33 ॥

कन्दमूलफलं हृत्वा को मां प्रियमिवातिथिम् ।

भोजयिष्यत्यकर्मण्यमप्रग्रहमनायकम् ॥ 34 ॥

इमामन्धां च वृद्धां च मातरं ते तपस्विनीम् ।

कथं वत्स भरिष्यामि कृपणां पुत्रगर्धिनीम् ॥ 35 ॥

तिष्ठ मां मागमः पुत्र यमस्य सदनं प्रति ।

श्वो मया सह गन्तासि जनन्या च समेधितः ॥ 36 ॥

ततो वैवस्वतं दृष्ट्वा तं प्रवक्ष्यामि भारतीम् ।

क्षमतां धर्मराजो मे बिभृयात्पितरावयम् ॥ 37 ॥

दातुमर्हति धर्मात्मा लोकपालो महायशाः ।

ईदृशस्य ममाक्षय्या मेकामभयदक्षिणाम् ॥ 38 ॥

अपापोऽसि यदा पुत्र निहतः पापकर्मणा ।

तेन सत्येन गच्छाऽऽशु ये लोकाश्शस्त्रयोधिनाम् ॥ 39 ॥

यान्ति शूरा गतिं यां च सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनः ।

हतास्त्वभिमुखाः पुत्र गतिं तां परमां व्रज ॥ 40 ॥

यां गतिं सगरश्शैब्यो दिलीपो जनमेजयः ।

नहुषो दुन्दुमारश्च प्राप्तास्तां गच्छ पुत्रक ॥ 41 ॥

या गति स्सर्वसाधूनां स्वाध्यायात्तपसाच या ।

या भूमिदस्याहिऽताग्नेरेकपत्नी व्रतस्य च ॥ 42 ॥

गोसहस्रप्रदातृणां या या गुरुभृतामपि ।

देहन्यासकृतां या च तां गतिं गच्छ पुत्रक ॥ 43 ॥

न हि त्वस्मिन्कुले जातो गच्छत्यकुशलां गतिम् ।

स तु यास्यति येन त्वं निहतो मम बान्धवः ॥ 44 ॥

एवं स कृपणं तत्र पर्यदेवयतासकृत् ।

ततोऽस्मै कर्तुमुदकं प्रवृत्तस्सहभार्यया ॥ 45 ॥

स तु दिव्येन रूपेण मुनिपुत्रस्स्वकर्मभिः ।

स्वर्गमध्यारुहत्क्षिप्रं शक्रेण सह धर्मवित् ॥ 46 ॥

आबभाषे च वृद्धौ तौ सह शक्रेण तापसः ।

आश्वास्यच मुहूर्तं तु पितरौ वाक्यमब्रवीत् ॥ 47 ॥

स्थानमस्मि महत्प्राप्तो भवतोः परिचारणात् ।

भवन्तावपि च क्षिप्रं मम मूलमुपैष्यतः ॥ 48 ॥

एवमुक्त्वा तु दिव्येन विमानेन वपुष्मता ।

आरुरोह दिवं क्षिप्रं मुनिपुत्रो जितेन्द्रियः ॥ 49 ॥

स कृत्वा तूदकं तूर्णं तापस स्सह भार्यया ।

मामुवाच महातेजाः कृताञ्जलिमुपस्थितम् ॥ 50 ॥

अद्यैव जहिं मां राजन्मरणे नास्ति मे व्यथा ।

यच्छरेणैकपुत्रं मां त्वमकर्षीरपुत्रकम् ॥ 51 ॥

त्वया तु यदविज्ञानान्निहतो मे सुतश्शुचिः ।

तेन त्वामभिशप्स्यामि सुदुःखमतिदारुणम् ॥ 52 ॥

पुत्रव्यसनजं दुःखं यदेतन्मम साम्प्रतम् ।

एवं त्वं पुत्रशोकेन राजन्कालं करिष्यसि ॥ 53 ॥

अज्ञानात्तु हतो यस्मात्क्षत्रियेण त्वया मुनिः ।

तस्मात्त्वां नाविशत्याशु ब्रह्महत्या नराधिप ॥ 54 ॥

त्वामप्येतादृशो भावः क्षिप्रमेव गमिष्यति ।

जीवितान्तकरो घोरो दातारमिव दक्षिणा ॥ 55 ॥

एवं शापं मयि न्यस्य विलप्य करुणं बहु ।

चितामारोप्य देहं तन्मिथुनं स्वर्गमभ्ययात् ॥ 56 ॥

तदेतच्छिन्तयानेन स्मृतं पापं मया स्वयम् ।

तदा बाल्यात्कृतं देवि शब्दवेध्यनुशिक्षिणा ॥ 57 ॥

तस्यायं कर्मणो देवि विपाकस्समुपस्थितः ।

अपथ्यैस्सहम्भुक्ते व्याधिरन्नरसे यथा ॥ 58 ॥

तस्मान्मामागतं भद्रे तस्योदारस्य तद्वचः ।

यदहं पुत्रशोकेन सन्त्यक्ष्याम्यद्य जीवितम् ॥ 59 ॥

चक्षुभ्यां त्वां न पश्यामि कौसल्ये साधु मां स्फृश ।

इत्युक्त्वा स रुदंस्त्रस्तो भार्यामाह च भूमिपः ॥ 60 ॥

एतन्मे सदृशं देवि यन्मया राघवे कृतम् ।

सदृशं तत्तु तस्यैव यदनेन कृतं मयि ॥ 61 ॥

दुर्वृत्तमपि कः पुत्रं त्यजेद्भुवि विचक्षणः ।

कश्च प्रव्राज्यमानो वा नासूयेत्पितरं सुतः ॥ 62 ॥

यदि मां संस्पृशेद्रामस्सकृदद्य लभेत वा ।

यमक्षयमनुप्राप्ता द्रक्ष्यन्ति न हि मानवाः ॥ 63 ॥

चक्षुषा त्वां न पश्यामि स्मृतिर्मम विलुप्यते ।

दूता वैवस्वतस्यैते कौसल्ये त्वरयन्ति माम् ॥ 64 ॥

अतस्तु किं दुःखतरं यदहं जीवितक्षये ।

न हि पश्यामि धर्मज्ञं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 65 ॥

तस्यादर्शनजश्शोकस्सुतस्याप्रतिकर्मणः ।

उच्छोषयति मे प्राणान्वारिस्तोकमिवातपः ॥ 66 ॥

न ते मनुष्या देवास्ते ये चारुशुभकुण्डलम् ।

मुखं द्रक्ष्यन्ति रामस्य वर्षे पञ्चदशे पुनः ॥ 67 ॥

पद्मपत्रेक्षणं सुभ्रु सुदंष्ट्रं चारुनासिकम् ।

धन्या द्रक्ष्यन्ति रामस्य ताराधिपनिभं मुखम् ॥ 68 ॥

सदृशं शारदस्येन्दोः पुल्लस्य कमलस्य च ।

सुगन्धि मम नाथस्य धन्या द्रक्ष्यन्ति तन्मुखम् ॥ 69 ॥

निवृत्तवनवासं तमयोध्यां पुनरागतम् ।

द्रक्ष्यन्ति सुखिनो रामं शुक्रं मार्गगतं यथा ॥ 70 ॥

कौसल्ये चित्तमोहेन हृदयं सीदतीव मे ।

वेदये न च संयुक्तान् शब्दस्पर्शरसानहम् ॥ 71 ॥

चित्तनाशाद्विपद्यन्ते सर्वाण्येन्द्रियाणि मे ।

क्षीणस्नेहस्य दीपस्य संसक्ता रश्मयो यथा ॥ 72 ॥

अयमात्मभवश्शोको मामनाथमचेतनम् ।

संसादयति वेगेन यथा कूलं नदीरयः ॥ 73 ॥

हा राघव महाबाहो हा ममाऽयासनाशन ।

हा पितृप्रिय मे नाथ हाऽद्य क्वासि गतस्सुत ॥ 74 ॥

हा कौसल्ये नशिष्यामि हा सुमित्रे तपस्विनि ।

हा नृशंसे ममामित्रे कैकेयि कुलपांसनि ॥ 75 ॥

इति रामस्य मातुश्च सुमित्रायाश्च सन्निधौ ।

राजा दशरथ श्शोचञ्जीवितान्तमुपागमत् ॥ 76 ॥

यदा तु दीनं कथयन्नराधिपः प्रियस्य पुत्त्रस्य विवासनातुरः ।

गतेऽर्धरात्रे भृशदुःखपीडितस्तदा जहौ प्राणमुदारदर्शनः ॥ 77 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे चतुःषष्टितमस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

2.64 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡 - 𑌚𑌤𑍁𑌃𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮 𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃