2.53 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡 - 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌪𑌞𑍍𑌚𑌾𑌶 𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃

2.53 Ayodhyakanda - Tripanchasha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Grantha script
📄 Download PDF
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌪𑌞𑍍𑌚𑌾𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌸 𑌤𑌂 𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌸𑌨𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾𑌮𑌨𑍍𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯𑌪𑌶𑍍𑌚𑌿𑌮𑌾𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌰𑌮𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠 𑌇𑌤𑌿 𑌹𑍋𑌵𑌾𑌚 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌅𑌦𑍍𑌯𑍇𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌥𑌮𑌾 𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌿𑌰𑍍𑌯𑌾𑌤𑌾 𑌜𑌨𑌪𑌦𑌾𑌦𑍍𑌬𑌹𑌿𑌃 ।
𑌯𑌾 𑌸𑍁𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌰𑌹𑌿𑌤𑌾 𑌤𑌾𑌂 𑌨𑍋𑌤𑍍𑌕𑌣𑍍𑌠𑌿𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ॥ 2 ॥
𑌜𑌾𑌗𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌮𑌤𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌭𑍍𑌯𑌾𑌮𑌦𑍍𑌯𑌪𑍍𑌰𑌭𑍃𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌿𑌷𑍁 ।
𑌯𑍋𑌗𑌕𑍍𑌷𑍇𑌮𑍗 𑌹𑌿 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌯𑌾 𑌵𑌰𑍍𑌤𑍇𑌤𑍇 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌾𑌵𑌯𑍋𑌃 ॥ 3 ॥
𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂 𑌕𑌥𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑍇𑌵𑍇𑌮𑌾𑌂 𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌯𑌾𑌮𑌹𑍇 ।
𑌅𑌪𑌾𑌵𑌰𑍍𑌤𑌾𑌮𑌹𑍇 𑌭𑍂𑌮𑌾𑌵𑌾𑌸𑍍𑌤𑍀𑌰𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑌾𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑍈𑌃 ॥ 4 ॥
𑌸 𑌤𑍁 𑌸𑌂𑌵𑌿𑌶𑍍𑌯 𑌮𑍇𑌦𑌿𑌨𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌰𑍍𑌹𑌶𑌯𑌨𑍋𑌚𑌿𑌤𑌃 ।
𑌇𑌮𑌾𑌃 𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌯𑍇 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌜𑌹𑌾𑌰 𑌕𑌥𑌾𑌃 𑌶𑍁𑌭𑌾𑌃 ॥ 5 ॥
𑌧𑍍𑌰𑍁𑌵𑌮𑌦𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌰𑌾𑌜𑍋 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌪𑌿𑌤𑌿 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ।
𑌕𑍃𑌤𑌕𑌾𑌮𑌾 𑌤𑍁 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌭𑌵𑌿𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌤𑌿 ॥ 6 ॥
𑌸𑌾 𑌹𑌿 𑌦𑍇𑌵𑍀 𑌮𑌹𑌾𑌰𑌾𑌜𑌂 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌕𑌾𑌰𑌣𑌾𑌤𑍍 ।
𑌅𑌪𑌿 𑌨 𑌚𑍍𑌯𑌾𑌵𑌯𑍇𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌨𑍍 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌭𑌰𑌤𑌮𑌾𑌗𑌤𑌮𑍍 ॥ 7 ॥
𑌅𑌨𑌾𑌥𑌶𑍍𑌚 𑌹𑌿 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌯𑌾 𑌚𑍈𑌵 𑌵𑌿𑌨𑌾𑌕𑍃𑌤𑌃 ।
𑌕𑌿𑌂 𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌵𑌶𑌮𑌾𑌗𑌤𑌃 ॥ 8 ॥
𑌇𑌦𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑌮𑌾𑌲𑍋𑌕𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌤𑌿𑌵𑌿𑌭𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ।
𑌕𑌾𑌮 𑌏𑌵𑌾𑌰𑍍𑌥𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌗𑌰𑍀𑌯𑌾𑌨𑌿𑌤𑌿 𑌮𑍇 𑌮𑌤𑌿𑌃 ॥ 9 ॥
𑌕𑍋 𑌹𑍍𑌯𑌵𑌿𑌦𑍍𑌵𑌾𑌨𑌪𑌿 𑌪𑍁𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌮𑌦𑌾𑌯𑌾𑌃 𑌕𑍃𑌤𑍇 𑌤𑍍𑌯𑌜𑍇𑌤𑍍 ।
𑌛𑌨𑍍𑌦𑌾𑌨𑍁𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌨𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌤𑌾𑌤𑍋 𑌮𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ॥ 10 ॥
𑌸𑍁𑌖𑍀 𑌬𑌤 𑌸𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌭𑌰𑌤𑌃 𑌕𑍇𑌕𑌯𑍀𑌸𑍁𑌤𑌃 ।
𑌮𑍁𑌦𑌿𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌕𑍋𑌸𑌲𑌾𑌨𑍇𑌕𑍋 𑌯𑍋 𑌭𑍋𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑍍𑌯𑌧𑌿𑌰𑌾𑌜𑌵𑌤𑍍 ॥ 11 ॥
𑌸 𑌹𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌮𑍁𑌖𑌮𑍇𑌕𑌂 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌤𑌾𑌤𑍇 𑌚 𑌵𑌯𑌸𑌾𑌽𑌤𑍀𑌤𑍇 𑌮𑌯𑌿 𑌚𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌮𑌾𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍇 ॥ 12 ॥
𑌅𑌰𑍍𑌥𑌧𑌰𑍍𑌮𑍗 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌜𑍍𑌯 𑌯 𑌕𑌾𑌮𑌮𑌨𑍁𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ।
𑌏𑌵𑌮𑌾𑌪𑌦𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌦𑌶𑌰𑌥𑍋 𑌯𑌥𑌾 ॥ 13 ॥
𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌾𑌨𑍍𑌤𑌾𑌯 𑌮𑌮 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍍𑌰𑌾𑌜𑌨𑌾𑌯 𑌚 ।
𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌾𑌯 𑌭𑌰𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌚 ॥ 14 ॥
𑌅𑌪𑍀𑌦𑌾𑌨𑍀𑌂 𑌤𑍁 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌸𑍗𑌭𑌾𑌗𑍍𑌯𑌮𑌦𑌮𑍋𑌹𑌿𑌤𑌾 ।
𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌚 𑌸𑍁𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌂 𑌚 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌬𑌾𑌧𑍇𑌤 𑌮𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍇 ॥ 15 ॥
𑌮𑌾 𑌸𑍍𑌮 𑌮𑌤𑍍𑌕𑌾𑌰𑌣𑌾𑌦𑍍𑌦𑍇𑌵𑍀 𑌸𑍁𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌮𑌾𑌵𑌸𑍇𑌤𑍍 ।
𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌤 𑌏𑌵 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌕𑌾𑌲𑍍𑌯𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ॥ 16 ॥
𑌅𑌹𑌮𑍇𑌕𑍋 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌸𑌹 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌨𑍍 ।
𑌅𑌨𑌾𑌥𑌾𑌯𑌾 𑌹𑌿 𑌨𑌾𑌥𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌕𑍗𑌶𑌲𑍍𑌯𑌾𑌯𑌾 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 17 ॥
𑌕𑍍𑌷𑍁𑌦𑍍𑌰𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾 𑌹𑌿 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌦𑍍𑌵𑍇𑌷𑍍𑌯𑌮𑌨𑍍𑌯𑌾𑌯𑍍𑌯𑌮𑌾𑌚𑌰𑍇𑌤𑍍 ।
𑌪𑌰𑌿𑌦𑌦𑍍𑌯𑌾𑌹𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑍇 𑌭𑌰𑌤𑍇 𑌮𑌮 𑌮𑌾𑌤𑌰𑌮𑍍 ॥ 18 ॥
𑌨𑍂𑌨𑌂 𑌜𑌾𑌤𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌰𑍇 𑌕𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌯𑍋𑌜𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌜𑌨𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌮𑌮 𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍇𑌤𑌦𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 19 ॥
𑌮𑌯𑌾 𑌹𑌿 𑌚𑌿𑌰𑌪𑍁𑌷𑍍𑌟𑍇𑌨 𑌦𑍁𑌖𑌸𑌂𑌵𑌰𑍍𑌧𑌿𑌤𑍇𑌨 𑌚 ।
𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌯𑍁𑌜𑍍𑌯𑌤 𑌕𑍗𑌶𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌫𑌲𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌧𑌿𑌗𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌮𑌾𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌮𑌾 𑌸𑍍𑌮 𑌸𑍀𑌮𑌨𑍍𑌤𑌿𑌨𑍀 𑌕𑌾𑌚𑌿𑌜𑍍𑌜𑌨𑌯𑍇𑌤𑍍𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌮𑍀𑌦𑍃𑌶𑌮𑍍 ।
𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌯𑍋𑌽𑌹𑌮𑌮𑍍𑌬𑌾𑌯𑌾 𑌦𑌦𑍍𑌮𑌿 𑌶𑍋𑌕𑌮𑌨𑌨𑍍𑌤𑌕𑌮𑍍 ॥ 21 ॥
𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌿𑌵𑌿𑌶𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌸𑌾 𑌮𑌤𑍍𑌤𑍋 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 𑌶𑌾𑌰𑌿𑌕𑌾 ।
𑌯𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑍂𑌯𑌤𑍇 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌶𑍁𑌕 𑌪𑌾𑌦𑌮𑌰𑍇𑌰𑍍𑌦𑌶 ॥ 22 ॥
𑌶𑍋𑌚𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌅𑌲𑍍𑌪𑌭𑌾𑌗𑍍𑌯𑌾𑌯𑌾 𑌨 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑍁𑌪𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌤𑌾 ।
𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌕𑌿𑌮𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌯𑌾 𑌮𑌯𑌾 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌮𑌰𑌿𑌨𑍍𑌦𑌮 ॥ 23 ॥
𑌅𑌲𑍍𑌪𑌭𑌾𑌗𑍍𑌯𑌾 𑌹𑌿 𑌮𑍇 𑌮𑌾𑌤𑌾 𑌕𑍗𑌶𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌰𑌹𑌿𑌤𑌾 𑌮𑌯𑌾 ।
𑌶𑍇𑌤𑍇 𑌪𑌰𑌮𑌦𑍁𑌃𑌖𑌾𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌪𑌤𑌿𑌤𑌾 𑌶𑍋𑌕𑌸𑌾𑌗𑌰𑍇 ॥ 24 ॥
𑌏𑌕𑍋 𑌹𑍍𑌯𑌹𑌮𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌚 𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍀𑌂 𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ।
𑌤𑌰𑍇𑌯𑌮𑌿𑌷𑍁𑌭𑌿𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍋 𑌨𑌨𑍁 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌮𑌕𑌾𑌰𑌣𑌮𑍍 ॥ 25 ॥
𑌅𑌧𑌰𑍍𑌮𑌭𑌯𑌭𑍀𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌪𑌰𑌲𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌚𑌾𑌨𑌘 ।
𑌤𑍇𑌨 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯𑌾𑌹 𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌮𑌭𑌿𑌷𑍇𑌚𑌯𑍇 ॥ 26 ॥
𑌏𑌤𑌦𑌨𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌕𑌰𑍁𑌣𑌂 𑌵𑌿𑌲𑌪𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌜𑌨𑍇 𑌵𑌨𑍇 ।
𑌅𑌶𑍍𑌰𑍁𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌮𑍁𑌖𑍋 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌨𑌿𑌶𑌿 𑌤𑍂𑌷𑍍𑌣𑍀𑌮𑍁𑌪𑌾𑌵𑌿𑌶𑌤𑍍 ॥ 27 ॥
𑌵𑌿𑌲𑌪𑍍𑌯𑍋𑌪𑌰𑌤𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌗𑌤𑌾𑌰𑍍𑌚𑌿𑌷𑌮𑌿𑌵𑌾𑌨𑌲𑌮𑍍 ।
𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌮𑌿𑌵 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑍇𑌗𑌮𑌾𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑌯𑌤 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌃 ॥ 28 ॥
𑌧𑍍𑌰𑍁𑌵𑌮𑌦𑍍𑌯 𑌪𑍁𑌰𑍀 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌨𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑍁𑌧𑌿𑌨𑌾𑌂 𑌵𑌰 ।
𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿 𑌨𑌿𑌷𑍍𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌗𑌤𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍇𑌵 𑌶𑌰𑍍𑌵𑌰𑍀 ॥ 29 ॥
𑌨𑍈𑌤𑌦𑍗𑌪𑌯𑌿𑌕𑌂 𑌰𑌾𑌮 𑌯𑌦𑌿𑌦𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌤𑌪𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌵𑌿𑌷𑌾𑌦𑌯𑌸𑌿 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌚 𑌮𑌾𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌰𑍍𑌷𑌭 ॥ 30 ॥
𑌨 𑌚 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌹𑍀𑌨𑌾 𑌨 𑌚𑌾𑌹𑌮𑌪𑌿 𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑌮𑌪𑌿 𑌜𑍀𑌵𑌾𑌵𑍋 𑌜𑌲𑌾𑌨𑍍𑌮𑌤𑍍𑌸𑍍𑌯𑌾𑌵𑌿𑌨𑍋𑌦𑍍𑌧𑍃𑌤𑍗 ॥ 31 ॥
𑌨𑌹𑌿 𑌤𑌾𑌤𑌂 𑌨 𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌘𑍍𑌨𑌂 𑌨 𑌸𑍁𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌨𑍍𑌤𑌪 ।
𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑍇𑌯𑌮𑌦𑍍𑌯𑌾𑌹𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌂 𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌨𑌾 ॥ 32 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌸𑍁𑌖𑌾𑌸𑍀𑌨𑍗 𑌨𑌾𑌤𑌿𑌦𑍂𑌰𑍇 𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌨𑍍𑌯𑌗𑍍𑌰𑍋𑌧𑍇 𑌸𑍁𑌕𑍃𑌤𑌾𑌂 𑌶𑌯𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌭𑍇𑌜𑌾𑌤𑍇 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌵𑌤𑍍𑌸𑌲𑍗 ॥ 33 ॥
𑌸 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌸𑍍𑌯𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌪𑍁𑌷𑍍𑌕𑌲𑌂 𑌵𑌚𑍋 𑌨𑌿𑌶𑌮𑍍𑌯 𑌚𑍈𑌵𑌂 𑌵𑌨𑌵𑌾𑌸𑌮𑌾𑌦𑌰𑌾𑌤𑍍 ।
𑌸𑌮𑌾𑌃 𑌸𑌮𑌸𑍍𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌦𑌧𑍇 𑌪𑌰𑌨𑍍𑌤𑌪𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌦𑍍𑌯 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌂 𑌸𑍁𑌚𑌿𑌰𑌾𑌯 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ॥ 34 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌵𑌿𑌜𑌨𑍇 𑌵𑌨𑍇 𑌤𑌦𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑍗 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌵𑌂𑌶𑌵𑌰𑍍𑌧𑌨𑍗 ।
𑌨 𑌤𑍗 𑌭𑌯𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌮𑌮𑌭𑍍𑌯𑍁𑌪𑍇𑌯𑌤𑍁 𑌰𑍍𑌯𑌥𑍈𑌵 𑌸𑌿𑌂𑌹𑍗 𑌗𑌿𑌰𑌿𑌸𑌾𑌨𑍁𑌗𑍋𑌚𑌰𑍗 ॥ 35 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌪𑌞𑍍𑌚𑌾𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha tripañcāśassargaḥ |
sa taṃ vṛkṣaṃ samāsādya sandhyāmanvāsyapaścimām |
rāmo ramayatāṃ śreṣṭha iti hovāca lakṣmaṇam || 1 ||
adyeyaṃ prathamā rātriryātā janapadādbahiḥ |
yā sumantreṇa rahitā tāṃ notkaṇṭhitumarhasi || 2 ||
jāgartavyamatandribhyāmadyaprabhṛti rātriṣu |
yogakṣemau hi sītāyā vartete lakṣmaṇāvayoḥ || 3 ||
rātriṃ kathañcidevemāṃ saumitre vartayāmahe |
apāvartāmahe bhūmāvāstīrya svayamārjitaiḥ || 4 ||
sa tu saṃviśya medinyāṃ mahārhaśayanocitaḥ |
imāḥ saumitraye rāmo vyājahāra kathāḥ śubhāḥ || 5 ||
dhruvamadya mahārājo duḥkhaṃ svapiti lakṣmaṇa |
kṛtakāmā tu kaikeyī tuṣṭā bhavitumarhati || 6 ||
sā hi devī mahārājaṃ kaikeyī rājyakāraṇāt |
api na cyāvayetprāṇān dṛṣṭvā bharatamāgatam || 7 ||
anāthaśca hi vṛddhaśca mayā caiva vinākṛtaḥ |
kiṃ kariṣyati kāmātmā kaikeyī vaśamāgataḥ || 8 ||
idaṃ vyasanamālokya rājñaśca mativibhramam |
kāma evārthadharmābhyāṃ garīyāniti me matiḥ || 9 ||
ko hyavidvānapi pumān pramadāyāḥ kṛte tyajet |
chandānuvartinaṃ putraṃ tāto māmiva lakṣmaṇa || 10 ||
sukhī bata sabhāryaśca bharataḥ kekayīsutaḥ |
muditān kosalāneko yo bhokṣyatyadhirājavat || 11 ||
sa hi sarvasya rājyasya mukhamekaṃ bhaviṣyati |
tāte ca vayasā'tīte mayi cāraṇyamāsthite || 12 ||
arthadharmau parityajya ya kāmamanuvartate |
evamāpadyate kṣipraṃ rājā daśaratho yathā || 13 ||
manye daśarathāntāya mama pravrājanāya ca |
kaikeyī saumya samprāptā rājyāya bharatasya ca || 14 ||
apīdānīṃ tu kaikeyī saubhāgyamadamohitā |
kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca samprabādheta matkṛte || 15 ||
mā sma matkāraṇāddevī sumitrā duḥkhamāvaset |
ayodhyāmita eva tvaṃ kālye praviśa lakṣmaṇa || 16 ||
ahameko gamiṣyāmi sītayā saha daṇḍakān |
anāthāyā hi nāthastvaṃ kauśalyāyā bhaviṣyasi || 17 ||
kṣudrakarmā hi kaikeyī dveṣyamanyāyyamācaret |
paridadyāhi dharmajñe bharate mama mātaram || 18 ||
nūnaṃ jātyantare kasmin striyaḥ putrairviyojitāḥ |
jananyā mama saumitre tasmādetadupasthitam || 19 ||
mayā hi cirapuṣṭena dukhasaṃvardhitena ca |
viprayujyata kauśalyā phalakāle dhigastu mām || 20 ||
mā sma sīmantinī kācijjanayetputramīdṛśam |
saumitre yo'hamambāyā dadmi śokamanantakam || 21 ||
manye prītiviśiṣṭā sā matto lakṣmaṇa śārikā |
yasyāstacchrūyate vākyaṃ śuka pādamarerdaśa || 22 ||
śocantyā alpabhāgyāyā na kiñcidupakurvatā |
putreṇa kimaputrāyā mayā kāryamarindama || 23 ||
alpabhāgyā hi me mātā kauśalyā rahitā mayā |
śete paramaduḥkhārtā patitā śokasāgare || 24 ||
eko hyahamayodhyāṃ ca pṛthivīṃ cāpi lakṣmaṇa |
tareyamiṣubhiḥ kruddho nanu vīryamakāraṇam || 25 ||
adharmabhayabhītaśca paralokasya cānagha |
tena lakṣmaṇa nādyāha mātmānamabhiṣecaye || 26 ||
etadanyaśca karuṇaṃ vilapya vijane vane |
aśrupūrṇamukho rāmo niśi tūṣṇīmupāviśat || 27 ||
vilapyoparataṃ rāmaṃ gatārciṣamivānalam |
samudramiva nirvegamāśvāsayata lakṣmaṇaḥ || 28 ||
dhruvamadya purī rājannayodhyāyudhināṃ vara |
niṣprabhā tvayi niṣkrānte gatacandreva śarvarī || 29 ||
naitadaupayikaṃ rāma yadidaṃ paritapyate |
viṣādayasi sītāṃ ca māṃ caiva puruṣarṣabha || 30 ||
na ca sītā tvayā hīnā na cāhamapi rāghava |
muhūrtamapi jīvāvo jalānmatsyāvinoddhṛtau || 31 ||
nahi tātaṃ na śatrughnaṃ na sumitrāṃ parantapa |
draṣṭumiccheyamadyāhaṃ svargaṃ cāpi tvayā vinā || 32 ||
tatastatra sukhāsīnau nātidūre nirīkṣya tām |
nyagrodhe sukṛtāṃ śayyāṃ bhejāte dharmavatsalau || 33 ||
sa lakṣmaṇasyottamapuṣkalaṃ vaco niśamya caivaṃ vanavāsamādarāt |
samāḥ samastā vidadhe parantapaḥ prapadya dharmaṃ sucirāya rāghavaḥ || 34 ||
tatastu tasmin vijane vane tadā mahābalau rāghavavaṃśavardhanau |
na tau bhayaṃ sambhramamabhyupeyatu ryathaiva siṃhau girisānugocarau || 35 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe tripañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ त्रिपञ्चाशस्सर्गः ।
स तं वृक्षं समासाद्य सन्ध्यामन्वास्यपश्चिमाम् ।
रामो रमयतां श्रेष्ठ इति होवाच लक्ष्मणम् ॥ 1 ॥
अद्येयं प्रथमा रात्रिर्याता जनपदाद्बहिः ।
या सुमन्त्रेण रहिता तां नोत्कण्ठितुमर्हसि ॥ 2 ॥
जागर्तव्यमतन्द्रिभ्यामद्यप्रभृति रात्रिषु ।
योगक्षेमौ हि सीताया वर्तेते लक्ष्मणावयोः ॥ 3 ॥
रात्रिं कथञ्चिदेवेमां सौमित्रे वर्तयामहे ।
अपावर्तामहे भूमावास्तीर्य स्वयमार्जितैः ॥ 4 ॥
स तु संविश्य मेदिन्यां महार्हशयनोचितः ।
इमाः सौमित्रये रामो व्याजहार कथाः शुभाः ॥ 5 ॥
ध्रुवमद्य महाराजो दुःखं स्वपिति लक्ष्मण ।
कृतकामा तु कैकेयी तुष्टा भवितुमर्हति ॥ 6 ॥
सा हि देवी महाराजं कैकेयी राज्यकारणात् ।
अपि न च्यावयेत्प्राणान् दृष्ट्वा भरतमागतम् ॥ 7 ॥
अनाथश्च हि वृद्धश्च मया चैव विनाकृतः ।
किं करिष्यति कामात्मा कैकेयी वशमागतः ॥ 8 ॥
इदं व्यसनमालोक्य राज्ञश्च मतिविभ्रमम् ।
काम एवार्थधर्माभ्यां गरीयानिति मे मतिः ॥ 9 ॥
को ह्यविद्वानपि पुमान् प्रमदायाः कृते त्यजेत् ।
छन्दानुवर्तिनं पुत्रं तातो मामिव लक्ष्मण ॥ 10 ॥
सुखी बत सभार्यश्च भरतः केकयीसुतः ।
मुदितान् कोसलानेको यो भोक्ष्यत्यधिराजवत् ॥ 11 ॥
स हि सर्वस्य राज्यस्य मुखमेकं भविष्यति ।
ताते च वयसाऽतीते मयि चारण्यमास्थिते ॥ 12 ॥
अर्थधर्मौ परित्यज्य य काममनुवर्तते ।
एवमापद्यते क्षिप्रं राजा दशरथो यथा ॥ 13 ॥
मन्ये दशरथान्ताय मम प्रव्राजनाय च ।
कैकेयी सौम्य सम्प्राप्ता राज्याय भरतस्य च ॥ 14 ॥
अपीदानीं तु कैकेयी सौभाग्यमदमोहिता ।
कौसल्यां च सुमित्रां च सम्प्रबाधेत मत्कृते ॥ 15 ॥
मा स्म मत्कारणाद्देवी सुमित्रा दुःखमावसेत् ।
अयोध्यामित एव त्वं काल्ये प्रविश लक्ष्मण ॥ 16 ॥
अहमेको गमिष्यामि सीतया सह दण्डकान् ।
अनाथाया हि नाथस्त्वं कौशल्याया भविष्यसि ॥ 17 ॥
क्षुद्रकर्मा हि कैकेयी द्वेष्यमन्याय्यमाचरेत् ।
परिदद्याहि धर्मज्ञे भरते मम मातरम् ॥ 18 ॥
नूनं जात्यन्तरे कस्मिन् स्त्रियः पुत्रैर्वियोजिताः ।
जनन्या मम सौमित्रे तस्मादेतदुपस्थितम् ॥ 19 ॥
मया हि चिरपुष्टेन दुखसंवर्धितेन च ।
विप्रयुज्यत कौशल्या फलकाले धिगस्तु माम् ॥ 20 ॥
मा स्म सीमन्तिनी काचिज्जनयेत्पुत्रमीदृशम् ।
सौमित्रे योऽहमम्बाया दद्मि शोकमनन्तकम् ॥ 21 ॥
मन्ये प्रीतिविशिष्टा सा मत्तो लक्ष्मण शारिका ।
यस्यास्तच्छ्रूयते वाक्यं शुक पादमरेर्दश ॥ 22 ॥
शोचन्त्या अल्पभाग्याया न किञ्चिदुपकुर्वता ।
पुत्रेण किमपुत्राया मया कार्यमरिन्दम ॥ 23 ॥
अल्पभाग्या हि मे माता कौशल्या रहिता मया ।
शेते परमदुःखार्ता पतिता शोकसागरे ॥ 24 ॥
एको ह्यहमयोध्यां च पृथिवीं चापि लक्ष्मण ।
तरेयमिषुभिः क्रुद्धो ननु वीर्यमकारणम् ॥ 25 ॥
अधर्मभयभीतश्च परलोकस्य चानघ ।
तेन लक्ष्मण नाद्याह मात्मानमभिषेचये ॥ 26 ॥
एतदन्यश्च करुणं विलप्य विजने वने ।
अश्रुपूर्णमुखो रामो निशि तूष्णीमुपाविशत् ॥ 27 ॥
विलप्योपरतं रामं गतार्चिषमिवानलम् ।
समुद्रमिव निर्वेगमाश्वासयत लक्ष्मणः ॥ 28 ॥
ध्रुवमद्य पुरी राजन्नयोध्यायुधिनां वर ।
निष्प्रभा त्वयि निष्क्रान्ते गतचन्द्रेव शर्वरी ॥ 29 ॥
नैतदौपयिकं राम यदिदं परितप्यते ।
विषादयसि सीतां च मां चैव पुरुषर्षभ ॥ 30 ॥
न च सीता त्वया हीना न चाहमपि राघव ।
मुहूर्तमपि जीवावो जलान्मत्स्याविनोद्धृतौ ॥ 31 ॥
नहि तातं न शत्रुघ्नं न सुमित्रां परन्तप ।
द्रष्टुमिच्छेयमद्याहं स्वर्गं चापि त्वया विना ॥ 32 ॥
ततस्तत्र सुखासीनौ नातिदूरे निरीक्ष्य ताम् ।
न्यग्रोधे सुकृतां शय्यां भेजाते धर्मवत्सलौ ॥ 33 ॥
स लक्ष्मणस्योत्तमपुष्कलं वचो निशम्य चैवं वनवासमादरात् ।
समाः समस्ता विदधे परन्तपः प्रपद्य धर्मं सुचिराय राघवः ॥ 34 ॥
ततस्तु तस्मिन् विजने वने तदा महाबलौ राघववंशवर्धनौ ।
न तौ भयं सम्भ्रममभ्युपेयतु र्यथैव सिंहौ गिरिसानुगोचरौ ॥ 35 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे त्रिपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha tripañcāśassargaḥ |
sa taṃ vṛkṣaṃ samāsādya sandhyāmanvāsyapaścimām |
rāmo ramayatāṃ śreṣṭha iti hovāca lakṣmaṇam || 1 ||
adyeyaṃ prathamā rātriryātā janapadādbahiḥ |
yā sumantreṇa rahitā tāṃ notkaṇṭhitumarhasi || 2 ||
jāgartavyamatandribhyāmadyaprabhṛti rātriṣu |
yogakṣemau hi sītāyā vartete lakṣmaṇāvayoḥ || 3 ||
rātriṃ kathañcidevemāṃ saumitre vartayāmahe |
apāvartāmahe bhūmāvāstīrya svayamārjitaiḥ || 4 ||
sa tu saṃviśya medinyāṃ mahārhaśayanocitaḥ |
imāḥ saumitraye rāmo vyājahāra kathāḥ śubhāḥ || 5 ||
dhruvamadya mahārājo duḥkhaṃ svapiti lakṣmaṇa |
kṛtakāmā tu kaikeyī tuṣṭā bhavitumarhati || 6 ||
sā hi devī mahārājaṃ kaikeyī rājyakāraṇāt |
api na cyāvayetprāṇān dṛṣṭvā bharatamāgatam || 7 ||
anāthaśca hi vṛddhaśca mayā caiva vinākṛtaḥ |
kiṃ kariṣyati kāmātmā kaikeyī vaśamāgataḥ || 8 ||
idaṃ vyasanamālokya rājñaśca mativibhramam |
kāma evārthadharmābhyāṃ garīyāniti me matiḥ || 9 ||
ko hyavidvānapi pumān pramadāyāḥ kṛte tyajet |
chandānuvartinaṃ putraṃ tāto māmiva lakṣmaṇa || 10 ||
sukhī bata sabhāryaśca bharataḥ kekayīsutaḥ |
muditān kosalāneko yo bhokṣyatyadhirājavat || 11 ||
sa hi sarvasya rājyasya mukhamekaṃ bhaviṣyati |
tāte ca vayasā'tīte mayi cāraṇyamāsthite || 12 ||
arthadharmau parityajya ya kāmamanuvartate |
evamāpadyate kṣipraṃ rājā daśaratho yathā || 13 ||
manye daśarathāntāya mama pravrājanāya ca |
kaikeyī saumya samprāptā rājyāya bharatasya ca || 14 ||
apīdānīṃ tu kaikeyī saubhāgyamadamohitā |
kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca samprabādheta matkṛte || 15 ||
mā sma matkāraṇāddevī sumitrā duḥkhamāvaset |
ayodhyāmita eva tvaṃ kālye praviśa lakṣmaṇa || 16 ||
ahameko gamiṣyāmi sītayā saha daṇḍakān |
anāthāyā hi nāthastvaṃ kauśalyāyā bhaviṣyasi || 17 ||
kṣudrakarmā hi kaikeyī dveṣyamanyāyyamācaret |
paridadyāhi dharmajñe bharate mama mātaram || 18 ||
nūnaṃ jātyantare kasmin striyaḥ putrairviyojitāḥ |
jananyā mama saumitre tasmādetadupasthitam || 19 ||
mayā hi cirapuṣṭena dukhasaṃvardhitena ca |
viprayujyata kauśalyā phalakāle dhigastu mām || 20 ||
mā sma sīmantinī kācijjanayetputramīdṛśam |
saumitre yo'hamambāyā dadmi śokamanantakam || 21 ||
manye prītiviśiṣṭā sā matto lakṣmaṇa śārikā |
yasyāstacchrūyate vākyaṃ śuka pādamarerdaśa || 22 ||
śocantyā alpabhāgyāyā na kiñcidupakurvatā |
putreṇa kimaputrāyā mayā kāryamarindama || 23 ||
alpabhāgyā hi me mātā kauśalyā rahitā mayā |
śete paramaduḥkhārtā patitā śokasāgare || 24 ||
eko hyahamayodhyāṃ ca pṛthivīṃ cāpi lakṣmaṇa |
tareyamiṣubhiḥ kruddho nanu vīryamakāraṇam || 25 ||
adharmabhayabhītaśca paralokasya cānagha |
tena lakṣmaṇa nādyāha mātmānamabhiṣecaye || 26 ||
etadanyaśca karuṇaṃ vilapya vijane vane |
aśrupūrṇamukho rāmo niśi tūṣṇīmupāviśat || 27 ||
vilapyoparataṃ rāmaṃ gatārciṣamivānalam |
samudramiva nirvegamāśvāsayata lakṣmaṇaḥ || 28 ||
dhruvamadya purī rājannayodhyāyudhināṃ vara |
niṣprabhā tvayi niṣkrānte gatacandreva śarvarī || 29 ||
naitadaupayikaṃ rāma yadidaṃ paritapyate |
viṣādayasi sītāṃ ca māṃ caiva puruṣarṣabha || 30 ||
na ca sītā tvayā hīnā na cāhamapi rāghava |
muhūrtamapi jīvāvo jalānmatsyāvinoddhṛtau || 31 ||
nahi tātaṃ na śatrughnaṃ na sumitrāṃ parantapa |
draṣṭumiccheyamadyāhaṃ svargaṃ cāpi tvayā vinā || 32 ||
tatastatra sukhāsīnau nātidūre nirīkṣya tām |
nyagrodhe sukṛtāṃ śayyāṃ bhejāte dharmavatsalau || 33 ||
sa lakṣmaṇasyottamapuṣkalaṃ vaco niśamya caivaṃ vanavāsamādarāt |
samāḥ samastā vidadhe parantapaḥ prapadya dharmaṃ sucirāya rāghavaḥ || 34 ||
tatastu tasmin vijane vane tadā mahābalau rāghavavaṃśavardhanau |
na tau bhayaṃ sambhramamabhyupeyatu ryathaiva siṃhau girisānugocarau || 35 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe tripañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in