ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ സപ്തനവതിതമസ്സര്ഗഃ ।
തഥാതൈഃകൃത്തഗാത്രൈസ്തുദശഗ്രീവേണമാര്ഗണൈഃ ।
ബഭൂവവസുധാതത്രപ്രകീര്ണാഹരിഭിസ്തദാ ॥ 1 ॥
രാവണസ്യാപ്രസഹ്യന്തംശരസമ്പാതമേകതഃ ।
ന ശേകുസ്സഹിതുന്ദീപ്തമ്പതങ്ഗാജ്വലനംയഥാ ॥ 2 ॥
തേഽര്ദിതാനിശിതൈര്ബാണൈഃക്രോശന്തോവിപ്രദുദ്രുവുഃ ।
പാവകാര്ചിസ്സമാവിഷ്ടാദഹ്യമാനായഥാഗജാഃ ॥ 3 ॥
പ്ലവങ്ഗനാമനീകാനിമഹാഭ്രാണീവമാരുതഃ ।
സയയൌസമരേതസ്മിന്വിധമന്രാവണശ്ശരൈഃ ॥ 4 ॥
കദനന്തരസാകൃത്വാരാക്ഷസേന്ധ്രോവനൌകസാമ് ।
ആസസാദതതോത്വരിതംയുദ്ധേരാഘവംസ്തദാ ॥ 5 ॥
സുഗ്രീവസ്താന്കപീന്ദൃഷ്ടവാഭഗ്നാന്വിദ്രാവിതാന്രണേ ।
ഗുല്മേസുഷേണന്നിക്ഷിപ്യചക്രേയുദ്ധേഽദ്ഭുതമ്മനഃ ॥ 6 ॥
ആത്മനസ്സദൃശംവീരസ്സതന്നിക്ഷിപ്യവാനരമ് ।
സുഗ്രീവോഽഽഭിമുഖശ്ശത്രുമ്പ്രതസ്ഥേപാദപായുധഃ ॥ 7 ॥
പാര്ശ്വതഃപൃഷ്ഠതശ്ചാസ്യസര്വേയൂഥാധിപാസ്സ്വയമ് ।
അനുജഹ്രുര്മഹാശൈലാന് വിവിധാംശ്ചമഹാദ്രുമാന് ॥ 8 ॥
സനദന്യുധിസുഗ്രീവസ്സ്വരേണമഹതാമഹാന് ।
പാതയന്വിവിധാംശ്ചാന്യാന്ഞ്ജഗാമോത്തമരാക്ഷസാന് ॥ 9 ॥
മമന്ഥ ച മഹാകായാന്രാക്ഷസാന്വാനരേശ്വരഃ ।
യുഗാന്തസമയേവായുഃപ്രവൃദ്ധാനഗമാനിവ ॥ 10 ॥
രാക്ഷസാനാമനീകേഷുശൈലവര്ഷംവവര്ഷ ഹ ।
അശ്മവര്ഷംയഥാമേഘഃപക്ഷിസങ്ഘേഷുകാനനേ ॥ 11 ॥
കപിരാജവിമുക്തൈസ്തൈശ്ശൈലവര്ഷൈസ്തുരാക്ഷസാഃ ।
വികീര്ണശിരസഃപേതുര്നികൃത്താഇവപര്വതാഃ ॥ 12 ॥
അഥസങ്ക്ഷീയമാണേഷുരാക്ഷസേഷുസമന്തതഃ ।
സുഗ്രീവേണപ്രഭഗ്നേഷുപതത്സുനിനദത്സു ച ॥ 13 ॥
വിരൂപാക്ഷസ്സ്വകന്നാമധന്വീവിശ്രാവ്യരാക്ഷസഃ ।
രഥാദാപ്ലുത്യദുര്ധര്ഷോഗജസ്കന്ധമുപാരുഹത് ॥ 14 ॥
സ തന്ദ്വിരദമാരുഹ്യവിരൂപാക്ഷോമഹാരഥഃ ।
വനര്ദഭനീമനിര്ഹ്രാദംവാനരാനഭ്യധാവത ॥ 15 ॥
സുഗ്രീവേ സ ശരാന്ഘോരാന്വിസസര്ജചമൂമുഖേ ।
സ്ഥാപയാമാസചോദ്വിഗ്നാന്രാക്ഷസാന് സമ്പ്രഹര്ഷയന് ॥ 16 ॥
സതുവിദ്ധശ്ശിതൈര്ബാണൈഃകപീന്ദ്രസ്തേനരക്ഷസാ ।
ചുക്രോധ സ മഹാക്രോധോവധേചാസ്യമനോദധേ ॥ 17 ॥
തതഃപാദപമുദ്ധൃത്യശൂരസ്സമ്പ്രധനോഹരിഃ ।
അഭിപത്യജഘാനാസ്യപ്രമുഖേതുമഹാഗജമ് ॥ 18 ॥
സ തുപ്രഹാരാഭിഹതസ്സുഗ്രീവേണമഹാഗജഃ ।
അപാസര്പദ്ധനുര്മാത്രന്നിഷസാദനനാദ ച ॥ 19 ॥
ഗജാത്തുമഥിതാത്തൂര്ണമപക്രമ്യ സ വീര്യവാന് ।
രാക്ഷസോഽഽഭിമുഖശ്ശത്രുമ്പ്രത്യുദ്ഗമ്യതതഃകപിമ് ॥ 20 ॥
ആര്ഷഭഞ്ചര്മഖഡഗം ച പ്രഗൃഹ്യലഘുവിക്രമഃ ।
ഭര്ത്സയന്നിവസുഗ്രീവമാസസാദവ്യവസ്ഥിതമ് ॥ 21 ॥
സ ഹിതസ്യാഭിസങ്കൃദ്ധഃപ്രഗൃഹ്യവിപുലാംശിലാമ് ।
വിരൂപാക്ഷായചിക്ഷേപസുഗ്രീവോജലദോപമാമ് ॥ 22 ॥
സ താംശിലാമാപതന്തീന്ദൃഷ്ടവാരാക്ഷസപുങ്ഗവഃ ।
അപക്രമ്യസുവിക്രാന്തഃഖഡഗേനപ്രാഹരത്തദാ ॥ 23 ॥
തതോ ഭിന്നപ്രഹരണൌ മുഷ്ടിഭ്യാന് തൌ സമീയതുഃ ।
തേജോ ബലസമാവിഷ്ടൌ ദീപ്താവിവ ഹുതാശനൌ ॥ 24 ॥
സ തദാ സ ഹസോത്പത്യരാക്ഷസസ്യമഹാഹവേ ।
മുഷ്ടിംസന്വര്ത്യവേഗേനപാതയാമാസവക്ഷസി ॥ 25 ॥
മുഷ്ടിപ്രഹാരാഭിഹതോവിരൂപാക്ഷോനിശാചരഃ ।
തേനഖഡഗേനസങ്കൃദ്ദസ്സുഗ്രീവസ്യചമൂമുഖേ ॥ 26 ॥
കവചമ്പാതയാമാസപദ്ഭ്യാമഭിഹതോഽഽപതത് ।
സ സമുത്ഥായപതിതഃകപിസ്തസ്യവ്യസര്ജയത് ।
തലപ്രഹാരമശനേസ്സമാനമ്ഭീമനിസ്സ്വനമ് ॥ 27 ॥
തലപ്രഹാരന്തദ്രക്ഷസ്സുഗ്രീവേണസമുദ്യതമ് ।
നൈപുണ്യാന്മോചയിത്വൈനമ്മുഷ്ടിനോരസ്യതാഡയത് ॥ 28 ॥
തസ്സുസങ്കൃദ്ധതരഃസുഗ്രീവോവാനരേശ്വരഃ ॥ 29 ॥
മോക്ഷിതഞ്ചാത്മനോദൃഷ്ടവാപ്രഹാരന്തേനരക്ഷസാ ।
ദദര്ശാന്തരന്തസ്യവിരൂപാക്ഷസ്യവാനരഃ ॥ 30 ॥
തതോന്യപാതയത്ക്രോധാച്ഛങ്ഖദേശേമഹാത്തലമ് ।
മഹേന്ദ്രാശനികല്പേനതലേനാഭിഹതഃക്ഷിതൌ ॥ 31 ॥
പപാതരുധിരക്ലിന്നശ്ശോണിതംസമുദ്യമന് ।
സ്രോതോഭ്യസ്തുവിരൂപാക്ഷോജലമ്പ്രസ്രവണാദിവ ॥ 32 ॥
വിവൃത്തനയനങ്ക്രോധാത്സഫേനംരുധിരാപ്ലുതമ് ।
ദദൃശുസ്തേവിരൂപാക്ഷംവിരൂപാക്ഷതരങ്കൃതമ് ॥ 33 ॥
സ്ഫുരന്തമ്പരിവര്തന്തമ്പാര്ശ്വേനരുധിരോക്ഷിതമ് ।
കരുണം ച വിനര്ദന്തന്ദദൃശുഃകപയോരിപുമ് ॥ 34 ॥
തഥാതുതൌസമ്മ്യതിസമ്പ്രയുക്തൌ ।
തരസ്വിനൌവാനരരാക്ഷസാനാമ് ॥ 35 ॥
വിനാശിതമ്പ്രേക്ഷ്യവിരൂപനേത്രമ്മഹാബലന്തംഹരിപാര്ഥിവേന ।
ബലംസമസ്തങ്കപിരാക്ഷസാനാമുന്മത്തഗങ്ഗാപ്രതിമമ്ബഭൂവ ॥ 36 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ സപ്തനവതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptanavatitamassargaḥ |
tathātaiḥkṛttagātraistudaśagrīveṇamārgaṇaiḥ |
babhūvavasudhātatraprakīrṇāharibhistadā || 1 ||
rāvaṇasyāprasahyantaṃśarasampātamekataḥ |
na śekussahitundīptampataṅgājvalanaṃyathā || 2 ||
te'rditāniśitairbāṇaiḥkrośantovipradudruvuḥ |
pāvakārcissamāviṣṭādahyamānāyathāgajāḥ || 3 ||
plavaṅganāmanīkānimahābhrāṇīvamārutaḥ |
sayayausamaretasminvidhamanrāvaṇaśśaraiḥ || 4 ||
kadanantarasākṛtvārākṣasendhrovanaukasām |
āsasādatatotvaritaṃyuddherāghavaṃstadā || 5 ||
sugrīvastānkapīndṛṣṭavābhagnānvidrāvitānraṇe |
gulmesuṣeṇannikṣipyacakreyuddhe'dbhutammanaḥ || 6 ||
ātmanassadṛśaṃvīrassatannikṣipyavānaram |
sugrīvo''bhimukhaśśatrumpratasthepādapāyudhaḥ || 7 ||
pārśvataḥpṛṣṭhataścāsyasarveyūthādhipāssvayam |
anujahrurmahāśailān vividhāṃścamahādrumān || 8 ||
sanadanyudhisugrīvassvareṇamahatāmahān |
pātayanvividhāṃścānyānñjagāmottamarākṣasān || 9 ||
mamantha ca mahākāyānrākṣasānvānareśvaraḥ |
yugāntasamayevāyuḥpravṛddhānagamāniva || 10 ||
rākṣasānāmanīkeṣuśailavarṣaṃvavarṣa ha |
aśmavarṣaṃyathāmeghaḥpakṣisaṅgheṣukānane || 11 ||
kapirājavimuktaistaiśśailavarṣaisturākṣasāḥ |
vikīrṇaśirasaḥpeturnikṛttāivaparvatāḥ || 12 ||
athasaṅkṣīyamāṇeṣurākṣaseṣusamantataḥ |
sugrīveṇaprabhagneṣupatatsuninadatsu ca || 13 ||
virūpākṣassvakannāmadhanvīviśrāvyarākṣasaḥ |
rathādāplutyadurdharṣogajaskandhamupāruhat || 14 ||
sa tandviradamāruhyavirūpākṣomahārathaḥ |
vanardabhanīmanirhrādaṃvānarānabhyadhāvata || 15 ||
sugrīve sa śarānghorānvisasarjacamūmukhe |
sthāpayāmāsacodvignānrākṣasān sampraharṣayan || 16 ||
satuviddhaśśitairbāṇaiḥkapīndrastenarakṣasā |
cukrodha sa mahākrodhovadhecāsyamanodadhe || 17 ||
tataḥpādapamuddhṛtyaśūrassampradhanohariḥ |
abhipatyajaghānāsyapramukhetumahāgajam || 18 ||
sa tuprahārābhihatassugrīveṇamahāgajaḥ |
apāsarpaddhanurmātranniṣasādananāda ca || 19 ||
gajāttumathitāttūrṇamapakramya sa vīryavān |
rākṣaso''bhimukhaśśatrumpratyudgamyatataḥkapim || 20 ||
ārṣabhañcarmakhaḍagaṃ ca pragṛhyalaghuvikramaḥ |
bhartsayannivasugrīvamāsasādavyavasthitam || 21 ||
sa hitasyābhisaṅkṛddhaḥpragṛhyavipulāṃśilām |
virūpākṣāyacikṣepasugrīvojaladopamām || 22 ||
sa tāṃśilāmāpatantīndṛṣṭavārākṣasapuṅgavaḥ |
apakramyasuvikrāntaḥkhaḍagenaprāharattadā || 23 ||
tato bhinnapraharaṇau muṣṭibhyān tau samīyatuḥ |
tejo balasamāviṣṭau dīptāviva hutāśanau || 24 ||
sa tadā sa hasotpatyarākṣasasyamahāhave |
muṣṭiṃsanvartyavegenapātayāmāsavakṣasi || 25 ||
muṣṭiprahārābhihatovirūpākṣoniśācaraḥ |
tenakhaḍagenasaṅkṛddassugrīvasyacamūmukhe || 26 ||
kavacampātayāmāsapadbhyāmabhihato''patat |
sa samutthāyapatitaḥkapistasyavyasarjayat |
talaprahāramaśanessamānambhīmanissvanam || 27 ||
talaprahārantadrakṣassugrīveṇasamudyatam |
naipuṇyānmocayitvainammuṣṭinorasyatāḍayat || 28 ||
tassusaṅkṛddhataraḥsugrīvovānareśvaraḥ || 29 ||
mokṣitañcātmanodṛṣṭavāprahārantenarakṣasā |
dadarśāntarantasyavirūpākṣasyavānaraḥ || 30 ||
tatonyapātayatkrodhācchaṅkhadeśemahāttalam |
mahendrāśanikalpenatalenābhihataḥkṣitau || 31 ||
papātarudhiraklinnaśśoṇitaṃsamudyaman |
srotobhyastuvirūpākṣojalamprasravaṇādiva || 32 ||
vivṛttanayanaṅkrodhātsaphenaṃrudhirāplutam |
dadṛśustevirūpākṣaṃvirūpākṣataraṅkṛtam || 33 ||
sphurantamparivartantampārśvenarudhirokṣitam |
karuṇaṃ ca vinardantandadṛśuḥkapayoripum || 34 ||
tathātutausammyatisamprayuktau |
tarasvinauvānararākṣasānām || 35 ||
vināśitamprekṣyavirūpanetrammahābalantaṃharipārthivena |
balaṃsamastaṅkapirākṣasānāmunmattagaṅgāpratimambabhūva || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptanavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्तनवतितमस्सर्गः ।
तथातैःकृत्तगात्रैस्तुदशग्रीवेणमार्गणैः ।
बभूववसुधातत्रप्रकीर्णाहरिभिस्तदा ॥ 1 ॥
रावणस्याप्रसह्यन्तंशरसम्पातमेकतः ।
न शेकुस्सहितुन्दीप्तम्पतङ्गाज्वलनंयथा ॥ 2 ॥
तेऽर्दितानिशितैर्बाणैःक्रोशन्तोविप्रदुद्रुवुः ।
पावकार्चिस्समाविष्टादह्यमानायथागजाः ॥ 3 ॥
प्लवङ्गनामनीकानिमहाभ्राणीवमारुतः ।
सययौसमरेतस्मिन्विधमन्रावणश्शरैः ॥ 4 ॥
कदनन्तरसाकृत्वाराक्षसेन्ध्रोवनौकसाम् ।
आससादततोत्वरितंयुद्धेराघवंस्तदा ॥ 5 ॥
सुग्रीवस्तान्कपीन्दृष्टवाभग्नान्विद्रावितान्रणे ।
गुल्मेसुषेणन्निक्षिप्यचक्रेयुद्धेऽद्भुतम्मनः ॥ 6 ॥
आत्मनस्सदृशंवीरस्सतन्निक्षिप्यवानरम् ।
सुग्रीवोऽऽभिमुखश्शत्रुम्प्रतस्थेपादपायुधः ॥ 7 ॥
पार्श्वतःपृष्ठतश्चास्यसर्वेयूथाधिपास्स्वयम् ।
अनुजह्रुर्महाशैलान् विविधांश्चमहाद्रुमान् ॥ 8 ॥
सनदन्युधिसुग्रीवस्स्वरेणमहतामहान् ।
पातयन्विविधांश्चान्यान्ञ्जगामोत्तमराक्षसान् ॥ 9 ॥
ममन्थ च महाकायान्राक्षसान्वानरेश्वरः ।
युगान्तसमयेवायुःप्रवृद्धानगमानिव ॥ 10 ॥
राक्षसानामनीकेषुशैलवर्षंववर्ष ह ।
अश्मवर्षंयथामेघःपक्षिसङ्घेषुकानने ॥ 11 ॥
कपिराजविमुक्तैस्तैश्शैलवर्षैस्तुराक्षसाः ।
विकीर्णशिरसःपेतुर्निकृत्ताइवपर्वताः ॥ 12 ॥
अथसङ्क्षीयमाणेषुराक्षसेषुसमन्ततः ।
सुग्रीवेणप्रभग्नेषुपतत्सुनिनदत्सु च ॥ 13 ॥
विरूपाक्षस्स्वकन्नामधन्वीविश्राव्यराक्षसः ।
रथादाप्लुत्यदुर्धर्षोगजस्कन्धमुपारुहत् ॥ 14 ॥
स तन्द्विरदमारुह्यविरूपाक्षोमहारथः ।
वनर्दभनीमनिर्ह्रादंवानरानभ्यधावत ॥ 15 ॥
सुग्रीवे स शरान्घोरान्विससर्जचमूमुखे ।
स्थापयामासचोद्विग्नान्राक्षसान् सम्प्रहर्षयन् ॥ 16 ॥
सतुविद्धश्शितैर्बाणैःकपीन्द्रस्तेनरक्षसा ।
चुक्रोध स महाक्रोधोवधेचास्यमनोदधे ॥ 17 ॥
ततःपादपमुद्धृत्यशूरस्सम्प्रधनोहरिः ।
अभिपत्यजघानास्यप्रमुखेतुमहागजम् ॥ 18 ॥
स तुप्रहाराभिहतस्सुग्रीवेणमहागजः ।
अपासर्पद्धनुर्मात्रन्निषसादननाद च ॥ 19 ॥
गजात्तुमथितात्तूर्णमपक्रम्य स वीर्यवान् ।
राक्षसोऽऽभिमुखश्शत्रुम्प्रत्युद्गम्यततःकपिम् ॥ 20 ॥
आर्षभञ्चर्मखडगं च प्रगृह्यलघुविक्रमः ।
भर्त्सयन्निवसुग्रीवमाससादव्यवस्थितम् ॥ 21 ॥
स हितस्याभिसङ्कृद्धःप्रगृह्यविपुलांशिलाम् ।
विरूपाक्षायचिक्षेपसुग्रीवोजलदोपमाम् ॥ 22 ॥
स तांशिलामापतन्तीन्दृष्टवाराक्षसपुङ्गवः ।
अपक्रम्यसुविक्रान्तःखडगेनप्राहरत्तदा ॥ 23 ॥
ततो भिन्नप्रहरणौ मुष्टिभ्यान् तौ समीयतुः ।
तेजो बलसमाविष्टौ दीप्ताविव हुताशनौ ॥ 24 ॥
स तदा स हसोत्पत्यराक्षसस्यमहाहवे ।
मुष्टिंसन्वर्त्यवेगेनपातयामासवक्षसि ॥ 25 ॥
मुष्टिप्रहाराभिहतोविरूपाक्षोनिशाचरः ।
तेनखडगेनसङ्कृद्दस्सुग्रीवस्यचमूमुखे ॥ 26 ॥
कवचम्पातयामासपद्भ्यामभिहतोऽऽपतत् ।
स समुत्थायपतितःकपिस्तस्यव्यसर्जयत् ।
तलप्रहारमशनेस्समानम्भीमनिस्स्वनम् ॥ 27 ॥
तलप्रहारन्तद्रक्षस्सुग्रीवेणसमुद्यतम् ।
नैपुण्यान्मोचयित्वैनम्मुष्टिनोरस्यताडयत् ॥ 28 ॥
तस्सुसङ्कृद्धतरःसुग्रीवोवानरेश्वरः ॥ 29 ॥
मोक्षितञ्चात्मनोदृष्टवाप्रहारन्तेनरक्षसा ।
ददर्शान्तरन्तस्यविरूपाक्षस्यवानरः ॥ 30 ॥
ततोन्यपातयत्क्रोधाच्छङ्खदेशेमहात्तलम् ।
महेन्द्राशनिकल्पेनतलेनाभिहतःक्षितौ ॥ 31 ॥
पपातरुधिरक्लिन्नश्शोणितंसमुद्यमन् ।
स्रोतोभ्यस्तुविरूपाक्षोजलम्प्रस्रवणादिव ॥ 32 ॥
विवृत्तनयनङ्क्रोधात्सफेनंरुधिराप्लुतम् ।
ददृशुस्तेविरूपाक्षंविरूपाक्षतरङ्कृतम् ॥ 33 ॥
स्फुरन्तम्परिवर्तन्तम्पार्श्वेनरुधिरोक्षितम् ।
करुणं च विनर्दन्तन्ददृशुःकपयोरिपुम् ॥ 34 ॥
तथातुतौसम्म्यतिसम्प्रयुक्तौ ।
तरस्विनौवानरराक्षसानाम् ॥ 35 ॥
विनाशितम्प्रेक्ष्यविरूपनेत्रम्महाबलन्तंहरिपार्थिवेन ।
बलंसमस्तङ्कपिराक्षसानामुन्मत्तगङ्गाप्रतिमम्बभूव ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तनवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptanavatitamassargaḥ |
tathātaiḥkṛttagātraistudaśagrīveṇamārgaṇaiḥ |
babhūvavasudhātatraprakīrṇāharibhistadā || 1 ||
rāvaṇasyāprasahyantaṃśarasampātamekataḥ |
na śekussahitundīptampataṅgājvalanaṃyathā || 2 ||
te'rditāniśitairbāṇaiḥkrośantovipradudruvuḥ |
pāvakārcissamāviṣṭādahyamānāyathāgajāḥ || 3 ||
plavaṅganāmanīkānimahābhrāṇīvamārutaḥ |
sayayausamaretasminvidhamanrāvaṇaśśaraiḥ || 4 ||
kadanantarasākṛtvārākṣasendhrovanaukasām |
āsasādatatotvaritaṃyuddherāghavaṃstadā || 5 ||
sugrīvastānkapīndṛṣṭavābhagnānvidrāvitānraṇe |
gulmesuṣeṇannikṣipyacakreyuddhe'dbhutammanaḥ || 6 ||
ātmanassadṛśaṃvīrassatannikṣipyavānaram |
sugrīvo''bhimukhaśśatrumpratasthepādapāyudhaḥ || 7 ||
pārśvataḥpṛṣṭhataścāsyasarveyūthādhipāssvayam |
anujahrurmahāśailān vividhāṃścamahādrumān || 8 ||
sanadanyudhisugrīvassvareṇamahatāmahān |
pātayanvividhāṃścānyānñjagāmottamarākṣasān || 9 ||
mamantha ca mahākāyānrākṣasānvānareśvaraḥ |
yugāntasamayevāyuḥpravṛddhānagamāniva || 10 ||
rākṣasānāmanīkeṣuśailavarṣaṃvavarṣa ha |
aśmavarṣaṃyathāmeghaḥpakṣisaṅgheṣukānane || 11 ||
kapirājavimuktaistaiśśailavarṣaisturākṣasāḥ |
vikīrṇaśirasaḥpeturnikṛttāivaparvatāḥ || 12 ||
athasaṅkṣīyamāṇeṣurākṣaseṣusamantataḥ |
sugrīveṇaprabhagneṣupatatsuninadatsu ca || 13 ||
virūpākṣassvakannāmadhanvīviśrāvyarākṣasaḥ |
rathādāplutyadurdharṣogajaskandhamupāruhat || 14 ||
sa tandviradamāruhyavirūpākṣomahārathaḥ |
vanardabhanīmanirhrādaṃvānarānabhyadhāvata || 15 ||
sugrīve sa śarānghorānvisasarjacamūmukhe |
sthāpayāmāsacodvignānrākṣasān sampraharṣayan || 16 ||
satuviddhaśśitairbāṇaiḥkapīndrastenarakṣasā |
cukrodha sa mahākrodhovadhecāsyamanodadhe || 17 ||
tataḥpādapamuddhṛtyaśūrassampradhanohariḥ |
abhipatyajaghānāsyapramukhetumahāgajam || 18 ||
sa tuprahārābhihatassugrīveṇamahāgajaḥ |
apāsarpaddhanurmātranniṣasādananāda ca || 19 ||
gajāttumathitāttūrṇamapakramya sa vīryavān |
rākṣaso''bhimukhaśśatrumpratyudgamyatataḥkapim || 20 ||
ārṣabhañcarmakhaḍagaṃ ca pragṛhyalaghuvikramaḥ |
bhartsayannivasugrīvamāsasādavyavasthitam || 21 ||
sa hitasyābhisaṅkṛddhaḥpragṛhyavipulāṃśilām |
virūpākṣāyacikṣepasugrīvojaladopamām || 22 ||
sa tāṃśilāmāpatantīndṛṣṭavārākṣasapuṅgavaḥ |
apakramyasuvikrāntaḥkhaḍagenaprāharattadā || 23 ||
tato bhinnapraharaṇau muṣṭibhyān tau samīyatuḥ |
tejo balasamāviṣṭau dīptāviva hutāśanau || 24 ||
sa tadā sa hasotpatyarākṣasasyamahāhave |
muṣṭiṃsanvartyavegenapātayāmāsavakṣasi || 25 ||
muṣṭiprahārābhihatovirūpākṣoniśācaraḥ |
tenakhaḍagenasaṅkṛddassugrīvasyacamūmukhe || 26 ||
kavacampātayāmāsapadbhyāmabhihato''patat |
sa samutthāyapatitaḥkapistasyavyasarjayat |
talaprahāramaśanessamānambhīmanissvanam || 27 ||
talaprahārantadrakṣassugrīveṇasamudyatam |
naipuṇyānmocayitvainammuṣṭinorasyatāḍayat || 28 ||
tassusaṅkṛddhataraḥsugrīvovānareśvaraḥ || 29 ||
mokṣitañcātmanodṛṣṭavāprahārantenarakṣasā |
dadarśāntarantasyavirūpākṣasyavānaraḥ || 30 ||
tatonyapātayatkrodhācchaṅkhadeśemahāttalam |
mahendrāśanikalpenatalenābhihataḥkṣitau || 31 ||
papātarudhiraklinnaśśoṇitaṃsamudyaman |
srotobhyastuvirūpākṣojalamprasravaṇādiva || 32 ||
vivṛttanayanaṅkrodhātsaphenaṃrudhirāplutam |
dadṛśustevirūpākṣaṃvirūpākṣataraṅkṛtam || 33 ||
sphurantamparivartantampārśvenarudhirokṣitam |
karuṇaṃ ca vinardantandadṛśuḥkapayoripum || 34 ||
tathātutausammyatisamprayuktau |
tarasvinauvānararākṣasānām || 35 ||
vināśitamprekṣyavirūpanetrammahābalantaṃharipārthivena |
balaṃsamastaṅkapirākṣasānāmunmattagaṅgāpratimambabhūva || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptanavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.