ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ദശമസ്സര്ഗഃ ।
തതഃപ്രത്യുഷസിപ്രാപ്തേപ്രാപ്തധര്മാര്ഥനിശ്ചയഃ ।
രാക്ഷസാധിപതേര്വേശ്മഭീമകര്മാവിഭീഷണഃ ॥ 1 ॥
ശൈലാഗ്രചയസങ്കാശംശൈലശൃങ്ഗമിവോന്നതമ് ।
സുവിഭക്തമഹാകക്ഷമ്മഹാജനപരിഗ്രഹമ് ॥ 2 ॥
മതിമദ്ഭിര്മഹാമാത്രൈരനുരക്തൈരധിഷ്ഠിതമ് ।
രാക്ഷസൈരാപ്തപര്യാപ്തൈസ്സര്വതഃപരിരക്ഷിതമ് ॥ 3 ॥
മത്തമാതങ്ഗനിശ്ശ്വാസൈര്വ്യാകുലീകൃതമാരുതമ് ।
ശങ്ഖഘോഷമഹാഘോഷന്തൂര്യനാദാനുനാദിതമ് ॥ 4 ॥
പ്രമദാജനസമ്ബാധമ്പ്രജല്പിതമഹാപഥമ് ।
തപ്തകാഞ്ചനനിര്യൂഹമ്ഭൂഷണോത്തമഭൂഷിതമ് ॥ 5 ॥
ഗന്ധര്വാണാമിവാഽവാസമാലയമ്മരുതാമിവ ।
രത്നസഞ്ചയസമ്ബാധമ്ഭവനമ്ഭോഗിനാമിവ ॥ 6 ॥
തമ്മഹാഭ്രമിവാഽദിത്യസ്തേജോവിസ്തൃതരശ്മിമാന് ।
അഗ്രജസ്യാലയംവീരഃപ്രവിവേശമഹാദ്യുതിഃ ॥ 7 ॥
പുണ്യാന്പുണ്യാഹഘോഷാംശ്ചവേദവിദ്ഭിരുദാഹൃതാന് ।
ശുശ്രാവസുമഹാതേജാഭ്രാതുര്വിജയസംശ്രിതാന് ॥ 8 ॥
പൂജിതാന് ദധിപാത്രൈശ്ചസര്പിര്ഭിസ്സുമനോക്ഷതൈഃ ।
മന്ത്രവേദവിദോവിപ്രാന്ദദര്ശസമഹാബലഃ ॥ 9 ॥
സപൂജ്യമാനോരക്ഷോഭിദ്ദീപ്യമാനസ്സ്വതേജസാ ।
ആസനസ്ഥമ്മഹാബാഹുര്വവന്ദേധനദാനുജമ് ॥ 10 ॥
സരാജദൃഷ്ടിസമ്പന്നമാസനംഹേമഭൂഷിതമ് ।
ജഗാമസമുദാചാരമ്പ്രയുജ്യാചാരകോവിദഃ ॥ 11 ॥
സരാവണമ്മഹാത്മാനംവിജനേമന്ത്രിസന്നിധൌ ।
ഉവാചഹിതമത്യര്ഥംവചനംഹേതുനിശ്ചിതമ് ॥ 12 ॥
പ്രസാദ്യഭ്രാതരഞ്ജേഷ്ഠംസാന്ത്വേനോപസ്ഥിതക്രമഃ ।
ദേശകാലാര്ഥസംവാദിദൃഷ്ടലോകപരാവരഃ ॥ 13 ॥
യദാപ്രഭൃതിവൈദേഹീസമ്പ്രാസ്തേമാമ്പുരീന്തവ ।
തദാപ്രഭൃതിദൃശ്യന്തേനിമിത്താന്യശുഭാനിനഃ ॥ 14 ॥
സസ്ഫുലിങ്ഗസ്സധൂമാര്ചിസ്സധൂമകലുഷോദയഃ ।
മന്ത്രസങ്ഘഹുതോഽപ്യഗ്നിര്നസമ്യഗഭിവര്ഥതേ ॥ 15 ॥
അഗ്നിഷ്ഠേഷ്വഗ്നിശലാസുതഥാബ്രഹ്മസ്ഥാലീഷുച ।
സരീസൃപാണിദൃശ്യന്തേഹന്യേഷുചപിപീലികാഃ ॥ 16 ॥
ഗവാംസയാംസിസ്കന്നാനിവിമദാവീരകുഞ്ജരാഃ ।
ദീനമശ്വാഃപ്രഹേഷന്തേനചഗ്രാസാഭിനന്ദിനഃ ॥ 17 ॥
ഖരോഷ്ട്രാശ്വതരാരാജഭനഭിന്നരോമാസ്സ്രവന്തിച ।
നസ്വഭാവേഽവതിഷ്ഠന്തിവിധാനൈരപിചിന്തിതാഃ ॥ 18 ॥
വായസാഃസങ്ഘശഃക്രൂരാവ്യാഹരന്തിസമന്തതഃ ।
സമവേതാശ്ചദൃശ്യന്തേവിമാനാഗ്രേഷുസങ്ഘശഃ ॥ 19 ॥
ഗൃധ്രാശ്ചപരിലീയന്തേപുരീമുപരിപിണ്ഡിതാഃ ।
ഉപപന്നാശ്ചസ്നധ്യേദ്വേവ്യാഹറ്നത്യശിവംശിവാഃ ॥ 20 ॥
ക്രവ്യാദാനാമ്മൃഗാണാഞ്ചപുരീദ്വാരേഷുസങ്ഘശഃ ।
ശ്രൂയന്തേവിപുലാഘോഷാസ്സവിസ്ഫൂര്ജിതനിസ്സ്വനാഃ ॥ 21 ॥
തദേവമ്പ്രസ്തുതേകാര്യേപ്രായശ്ചിത്തമിദങ്ക്ഷമമ് ।
രോചതേയദിവൈദേഹീരാഘവായപ്രദീയതാമ് ॥ 22 ॥
ഇദഞ്ചയദിവാമോഹാല്ലോഭാദ്വാവ്യാഹൃതമ്മയാ ।
തത്രാപിചമഹാരാജ നദോഷങ്കര്തുമര്ഹസി ॥ 23 ॥
അയംഹിദോഷസ്സര്വസ്യജനസ്യാസ്യോപലക്ഷ്യതേ ।
രക്ഷസാംരാക്ഷസീനാഞ്ചപുരസ്യാന്തഃപുരസ്യച ॥ 24 ॥
ശ്രാവണേചാസ്യമന്ത്രസ്യനിവൃത്താസ്സര്വമന്ത്രിണഃ ।
അവശ്യഞ്ചമയാവാച്യംയദ്ദൃഷ്ടമപിവാശ്രുതമ് ॥ 25 ॥
ഹിതമ്മഹാര്ഥമ്മൃദുഹേതുസംഹിതംവ്യതീതകാലായതിസമ്പ്രതിക്ഷമമ് ।
നിശമ്യതദ്വാക്യമുപസ്ഥിതജ്വരഃപ്രസങ്ഗവാനുത്തരമേതദബ്രവീത് ॥ 26 ॥
ഭയന്നപശ്യാമികുതശ്ചിദപ്യഹന്നരാഘവഃപ്രാപ്സ്യതിജാതുമൈഥിലീമ് ।
സുരൈസ്സഹേന്ദ്രൈരപിസങ്ഗരേകഥമ്മമാഗ്രതസ്സ്ഥാസ്യതിലക്ഷ്മണാഗ്രജഃ ॥ 27 ॥
ഇത്യേവമുക്ത്വാസുരസൈന്യനാശനോമഹാബലസ്സംയതിചണ്ഡവിക്രമഃ ।
ദശാനനോഭ്രാതരമാപ്തവാദിനംവിസര്ജയാമാസതദാവിഭീഷണമ് ॥ 28 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ദശമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
tataḥpratyuṣasiprāpteprāptadharmārthaniścayaḥ |
rākṣasādhipaterveśmabhīmakarmāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
śailāgracayasaṅkāśaṃśailaśṛṅgamivonnatam |
suvibhaktamahākakṣammahājanaparigraham || 2 ||
matimadbhirmahāmātrairanuraktairadhiṣṭhitam |
rākṣasairāptaparyāptaissarvataḥparirakṣitam || 3 ||
mattamātaṅganiśśvāsairvyākulīkṛtamārutam |
śaṅkhaghoṣamahāghoṣantūryanādānunāditam || 4 ||
pramadājanasambādhamprajalpitamahāpatham |
taptakāñcananiryūhambhūṣaṇottamabhūṣitam || 5 ||
gandharvāṇāmivā'vāsamālayammarutāmiva |
ratnasañcayasambādhambhavanambhogināmiva || 6 ||
tammahābhramivā'dityastejovistṛtaraśmimān |
agrajasyālayaṃvīraḥpraviveśamahādyutiḥ || 7 ||
puṇyānpuṇyāhaghoṣāṃścavedavidbhirudāhṛtān |
śuśrāvasumahātejābhrāturvijayasaṃśritān || 8 ||
pūjitān dadhipātraiścasarpirbhissumanokṣataiḥ |
mantravedavidoviprāndadarśasamahābalaḥ || 9 ||
sapūjyamānorakṣobhiddīpyamānassvatejasā |
āsanasthammahābāhurvavandedhanadānujam || 10 ||
sarājadṛṣṭisampannamāsanaṃhemabhūṣitam |
jagāmasamudācāramprayujyācārakovidaḥ || 11 ||
sarāvaṇammahātmānaṃvijanemantrisannidhau |
uvācahitamatyarthaṃvacanaṃhetuniścitam || 12 ||
prasādyabhrātarañjeṣṭhaṃsāntvenopasthitakramaḥ |
deśakālārthasaṃvādidṛṣṭalokaparāvaraḥ || 13 ||
yadāprabhṛtivaidehīsamprāstemāmpurīntava |
tadāprabhṛtidṛśyantenimittānyaśubhāninaḥ || 14 ||
sasphuliṅgassadhūmārcissadhūmakaluṣodayaḥ |
mantrasaṅghahuto'pyagnirnasamyagabhivarthate || 15 ||
agniṣṭheṣvagniśalāsutathābrahmasthālīṣuca |
sarīsṛpāṇidṛśyantehanyeṣucapipīlikāḥ || 16 ||
gavāṃsayāṃsiskannānivimadāvīrakuñjarāḥ |
dīnamaśvāḥpraheṣantenacagrāsābhinandinaḥ || 17 ||
kharoṣṭrāśvatarārājabhanabhinnaromāssravantica |
nasvabhāve'vatiṣṭhantividhānairapicintitāḥ || 18 ||
vāyasāḥsaṅghaśaḥkrūrāvyāharantisamantataḥ |
samavetāścadṛśyantevimānāgreṣusaṅghaśaḥ || 19 ||
gṛdhrāścaparilīyantepurīmuparipiṇḍitāḥ |
upapannāścasnadhyedvevyāhaṟnatyaśivaṃśivāḥ || 20 ||
kravyādānāmmṛgāṇāñcapurīdvāreṣusaṅghaśaḥ |
śrūyantevipulāghoṣāssavisphūrjitanissvanāḥ || 21 ||
tadevamprastutekāryeprāyaścittamidaṅkṣamam |
rocateyadivaidehīrāghavāyapradīyatām || 22 ||
idañcayadivāmohāllobhādvāvyāhṛtammayā |
tatrāpicamahārāja nadoṣaṅkartumarhasi || 23 ||
ayaṃhidoṣassarvasyajanasyāsyopalakṣyate |
rakṣasāṃrākṣasīnāñcapurasyāntaḥpurasyaca || 24 ||
śrāvaṇecāsyamantrasyanivṛttāssarvamantriṇaḥ |
avaśyañcamayāvācyaṃyaddṛṣṭamapivāśrutam || 25 ||
hitammahārthammṛduhetusaṃhitaṃvyatītakālāyatisampratikṣamam |
niśamyatadvākyamupasthitajvaraḥprasaṅgavānuttarametadabravīt || 26 ||
bhayannapaśyāmikutaścidapyahannarāghavaḥprāpsyatijātumaithilīm |
suraissahendrairapisaṅgarekathammamāgratassthāsyatilakṣmaṇāgrajaḥ || 27 ||
ityevamuktvāsurasainyanāśanomahābalassaṃyaticaṇḍavikramaḥ |
daśānanobhrātaramāptavādinaṃvisarjayāmāsatadāvibhīṣaṇam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe daśamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ दशमस्सर्गः ।
ततःप्रत्युषसिप्राप्तेप्राप्तधर्मार्थनिश्चयः ।
राक्षसाधिपतेर्वेश्मभीमकर्माविभीषणः ॥ 1 ॥
शैलाग्रचयसङ्काशंशैलशृङ्गमिवोन्नतम् ।
सुविभक्तमहाकक्षम्महाजनपरिग्रहम् ॥ 2 ॥
मतिमद्भिर्महामात्रैरनुरक्तैरधिष्ठितम् ।
राक्षसैराप्तपर्याप्तैस्सर्वतःपरिरक्षितम् ॥ 3 ॥
मत्तमातङ्गनिश्श्वासैर्व्याकुलीकृतमारुतम् ।
शङ्खघोषमहाघोषन्तूर्यनादानुनादितम् ॥ 4 ॥
प्रमदाजनसम्बाधम्प्रजल्पितमहापथम् ।
तप्तकाञ्चननिर्यूहम्भूषणोत्तमभूषितम् ॥ 5 ॥
गन्धर्वाणामिवाऽवासमालयम्मरुतामिव ।
रत्नसञ्चयसम्बाधम्भवनम्भोगिनामिव ॥ 6 ॥
तम्महाभ्रमिवाऽदित्यस्तेजोविस्तृतरश्मिमान् ।
अग्रजस्यालयंवीरःप्रविवेशमहाद्युतिः ॥ 7 ॥
पुण्यान्पुण्याहघोषांश्चवेदविद्भिरुदाहृतान् ।
शुश्रावसुमहातेजाभ्रातुर्विजयसंश्रितान् ॥ 8 ॥
पूजितान् दधिपात्रैश्चसर्पिर्भिस्सुमनोक्षतैः ।
मन्त्रवेदविदोविप्रान्ददर्शसमहाबलः ॥ 9 ॥
सपूज्यमानोरक्षोभिद्दीप्यमानस्स्वतेजसा ।
आसनस्थम्महाबाहुर्ववन्देधनदानुजम् ॥ 10 ॥
सराजदृष्टिसम्पन्नमासनंहेमभूषितम् ।
जगामसमुदाचारम्प्रयुज्याचारकोविदः ॥ 11 ॥
सरावणम्महात्मानंविजनेमन्त्रिसन्निधौ ।
उवाचहितमत्यर्थंवचनंहेतुनिश्चितम् ॥ 12 ॥
प्रसाद्यभ्रातरञ्जेष्ठंसान्त्वेनोपस्थितक्रमः ।
देशकालार्थसंवादिदृष्टलोकपरावरः ॥ 13 ॥
यदाप्रभृतिवैदेहीसम्प्रास्तेमाम्पुरीन्तव ।
तदाप्रभृतिदृश्यन्तेनिमित्तान्यशुभानिनः ॥ 14 ॥
सस्फुलिङ्गस्सधूमार्चिस्सधूमकलुषोदयः ।
मन्त्रसङ्घहुतोऽप्यग्निर्नसम्यगभिवर्थते ॥ 15 ॥
अग्निष्ठेष्वग्निशलासुतथाब्रह्मस्थालीषुच ।
सरीसृपाणिदृश्यन्तेहन्येषुचपिपीलिकाः ॥ 16 ॥
गवांसयांसिस्कन्नानिविमदावीरकुञ्जराः ।
दीनमश्वाःप्रहेषन्तेनचग्रासाभिनन्दिनः ॥ 17 ॥
खरोष्ट्राश्वतराराजभनभिन्नरोमास्स्रवन्तिच ।
नस्वभावेऽवतिष्ठन्तिविधानैरपिचिन्तिताः ॥ 18 ॥
वायसाःसङ्घशःक्रूराव्याहरन्तिसमन्ततः ।
समवेताश्चदृश्यन्तेविमानाग्रेषुसङ्घशः ॥ 19 ॥
गृध्राश्चपरिलीयन्तेपुरीमुपरिपिण्डिताः ।
उपपन्नाश्चस्नध्येद्वेव्याहऱ्नत्यशिवंशिवाः ॥ 20 ॥
क्रव्यादानाम्मृगाणाञ्चपुरीद्वारेषुसङ्घशः ।
श्रूयन्तेविपुलाघोषास्सविस्फूर्जितनिस्स्वनाः ॥ 21 ॥
तदेवम्प्रस्तुतेकार्येप्रायश्चित्तमिदङ्क्षमम् ।
रोचतेयदिवैदेहीराघवायप्रदीयताम् ॥ 22 ॥
इदञ्चयदिवामोहाल्लोभाद्वाव्याहृतम्मया ।
तत्रापिचमहाराज नदोषङ्कर्तुमर्हसि ॥ 23 ॥
अयंहिदोषस्सर्वस्यजनस्यास्योपलक्ष्यते ।
रक्षसांराक्षसीनाञ्चपुरस्यान्तःपुरस्यच ॥ 24 ॥
श्रावणेचास्यमन्त्रस्यनिवृत्तास्सर्वमन्त्रिणः ।
अवश्यञ्चमयावाच्यंयद्दृष्टमपिवाश्रुतम् ॥ 25 ॥
हितम्महार्थम्मृदुहेतुसंहितंव्यतीतकालायतिसम्प्रतिक्षमम् ।
निशम्यतद्वाक्यमुपस्थितज्वरःप्रसङ्गवानुत्तरमेतदब्रवीत् ॥ 26 ॥
भयन्नपश्यामिकुतश्चिदप्यहन्नराघवःप्राप्स्यतिजातुमैथिलीम् ।
सुरैस्सहेन्द्रैरपिसङ्गरेकथम्ममाग्रतस्स्थास्यतिलक्ष्मणाग्रजः ॥ 27 ॥
इत्येवमुक्त्वासुरसैन्यनाशनोमहाबलस्संयतिचण्डविक्रमः ।
दशाननोभ्रातरमाप्तवादिनंविसर्जयामासतदाविभीषणम् ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे दशमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
tataḥpratyuṣasiprāpteprāptadharmārthaniścayaḥ |
rākṣasādhipaterveśmabhīmakarmāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
śailāgracayasaṅkāśaṃśailaśṛṅgamivonnatam |
suvibhaktamahākakṣammahājanaparigraham || 2 ||
matimadbhirmahāmātrairanuraktairadhiṣṭhitam |
rākṣasairāptaparyāptaissarvataḥparirakṣitam || 3 ||
mattamātaṅganiśśvāsairvyākulīkṛtamārutam |
śaṅkhaghoṣamahāghoṣantūryanādānunāditam || 4 ||
pramadājanasambādhamprajalpitamahāpatham |
taptakāñcananiryūhambhūṣaṇottamabhūṣitam || 5 ||
gandharvāṇāmivā'vāsamālayammarutāmiva |
ratnasañcayasambādhambhavanambhogināmiva || 6 ||
tammahābhramivā'dityastejovistṛtaraśmimān |
agrajasyālayaṃvīraḥpraviveśamahādyutiḥ || 7 ||
puṇyānpuṇyāhaghoṣāṃścavedavidbhirudāhṛtān |
śuśrāvasumahātejābhrāturvijayasaṃśritān || 8 ||
pūjitān dadhipātraiścasarpirbhissumanokṣataiḥ |
mantravedavidoviprāndadarśasamahābalaḥ || 9 ||
sapūjyamānorakṣobhiddīpyamānassvatejasā |
āsanasthammahābāhurvavandedhanadānujam || 10 ||
sarājadṛṣṭisampannamāsanaṃhemabhūṣitam |
jagāmasamudācāramprayujyācārakovidaḥ || 11 ||
sarāvaṇammahātmānaṃvijanemantrisannidhau |
uvācahitamatyarthaṃvacanaṃhetuniścitam || 12 ||
prasādyabhrātarañjeṣṭhaṃsāntvenopasthitakramaḥ |
deśakālārthasaṃvādidṛṣṭalokaparāvaraḥ || 13 ||
yadāprabhṛtivaidehīsamprāstemāmpurīntava |
tadāprabhṛtidṛśyantenimittānyaśubhāninaḥ || 14 ||
sasphuliṅgassadhūmārcissadhūmakaluṣodayaḥ |
mantrasaṅghahuto'pyagnirnasamyagabhivarthate || 15 ||
agniṣṭheṣvagniśalāsutathābrahmasthālīṣuca |
sarīsṛpāṇidṛśyantehanyeṣucapipīlikāḥ || 16 ||
gavāṃsayāṃsiskannānivimadāvīrakuñjarāḥ |
dīnamaśvāḥpraheṣantenacagrāsābhinandinaḥ || 17 ||
kharoṣṭrāśvatarārājabhanabhinnaromāssravantica |
nasvabhāve'vatiṣṭhantividhānairapicintitāḥ || 18 ||
vāyasāḥsaṅghaśaḥkrūrāvyāharantisamantataḥ |
samavetāścadṛśyantevimānāgreṣusaṅghaśaḥ || 19 ||
gṛdhrāścaparilīyantepurīmuparipiṇḍitāḥ |
upapannāścasnadhyedvevyāhaṟnatyaśivaṃśivāḥ || 20 ||
kravyādānāmmṛgāṇāñcapurīdvāreṣusaṅghaśaḥ |
śrūyantevipulāghoṣāssavisphūrjitanissvanāḥ || 21 ||
tadevamprastutekāryeprāyaścittamidaṅkṣamam |
rocateyadivaidehīrāghavāyapradīyatām || 22 ||
idañcayadivāmohāllobhādvāvyāhṛtammayā |
tatrāpicamahārāja nadoṣaṅkartumarhasi || 23 ||
ayaṃhidoṣassarvasyajanasyāsyopalakṣyate |
rakṣasāṃrākṣasīnāñcapurasyāntaḥpurasyaca || 24 ||
śrāvaṇecāsyamantrasyanivṛttāssarvamantriṇaḥ |
avaśyañcamayāvācyaṃyaddṛṣṭamapivāśrutam || 25 ||
hitammahārthammṛduhetusaṃhitaṃvyatītakālāyatisampratikṣamam |
niśamyatadvākyamupasthitajvaraḥprasaṅgavānuttarametadabravīt || 26 ||
bhayannapaśyāmikutaścidapyahannarāghavaḥprāpsyatijātumaithilīm |
suraissahendrairapisaṅgarekathammamāgratassthāsyatilakṣmaṇāgrajaḥ || 27 ||
ityevamuktvāsurasainyanāśanomahābalassaṃyaticaṇḍavikramaḥ |
daśānanobhrātaramāptavādinaṃvisarjayāmāsatadāvibhīṣaṇam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe daśamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.