ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ അഷ്ടഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
കുമ്ഭകര്ണംഹതന്ദൃഷ്ടവാരാഘവേണമഹാത്മനാ ।
രാക്ഷസാരാക്ഷസേന്ദ്രായരാവണായന്യവേദയന് ॥ 1 ॥
രാജന് സ കാലസങ്കാശസ്സംയുക്തഃകാലകര്മണാ ।
വിദ്രാവ്യവാനരീംസേനാമ്ഭക്ഷയിത്വാ ച വാനരാന് ॥ 2 ॥
പ്രതപിത്വാ മുഹൂര്തന്തുപ്രശാന്തോരാമതേജസാ ।
കായേനാര്ഥപ്രവിഷ്ടേനസമുദ്രമ്ഭീമദര്ശനമ് ॥ 3 ॥
നികൃത്തകണ്ഠോരുഭുജോവിക്ഷരന്രുധിരമ്ബഹു ।
രുദ്ധ്വാദ്വാരംശരീരേണലങ്കായാഃപര്വതോപമഃ ॥ 4 ॥
കുമ്ഭകര്ണസ്തവ ഭ്രാതാ കാകുത്ഥ്സശരപീഡിതഃ ।
ലഗണ്ഡഭൂതോ വികൃതോ ദാവദഗ്ധ ഇവ ദ്രുമഃ ॥ 5 ॥
തംശ്രുത്വാവിനിഹതംസങ്ഖ്യേകുമ്ഭകര്ണമ്മഹാബലമ് ।
രാവണശ്ശോകസന്തപ്തോമുമോഹ ച പപാത ച ॥ 6 ॥
പിതൃവ്യന്നിഹതംശ്രുത്വാദേവാന്തകനരാന്തകൌ ।
ത്രിശിരാശ്ചാതികായശ്ചരുരുദുശ്ശോകപീഡിതാഃ ॥ 7 ॥
ഭ്രാതരന്നിഹതംശ്രുത്വാരാമേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ ।
മഹോദരമഹാപാര്ശ്വൌശോകാക്രാന്തൌബഭൂവതുഃ ॥ 8 ॥
തതഃകൃച്ഛ്രാത്സമാസാദ്യസഞ്ജ്ഞാംരാക്ഷസപുങ്ഗവഃ ।
കുമ്ഭകര്ണവധാദ്ദീനോവിലലാപകുലേന്ദ്രിയഃ ॥ 9 ॥
ഹാവീര രിപുദര്പഘ്ന കുമ്ഭകര്ണ മഹാബല ।
ത്വമ്മാംവിഹായവൈദൈവാദ്യാതോഽസിയമസാദനമ് ॥ 10 ॥
മമശല്യമനുദ്ധൃത്യബാന്ധവാനാമ്മഹാബല ।
ശത്രുസൈന്യമ്പ്രതാപ്യൈകസ്ത്വമ്മാംസന്ത്യജ്യഗച്ഛസി ॥ 11 ॥
ഇദാനീങ്ഖല്വഹന്നാസ്മിയസ്യമേദക്ഷിണോഭുജഃ ।
പതിതോയംസമാശ്രിത്യ ന ബിഭേമിസുരാസുരാന് ॥ 12 ॥
കഥമേവംവിധോവീരോദേവദാനവദര്പഹാ ।
കാലാഗ്നിരുദ്രാപ്രതിമോരണേരാഘവേണവൈഹതഃ ॥ 13 ॥
യസ്യതേവജ്രനിഷ്പേഷോ ന കുര്വാദ്വ്യസനംസദാ ।
സ കഥംരാമബാണാര്തമ്പ്രസുപ്തോഽസിമഹീതലേ ॥ 14 ॥
ഏതേദേവഗണാസ്സാര്ഥമൃഷിഭിര്ഗഗനേസ്ഥിതാഃ ।
നിഹതന്ത്വാംരണേദൃഷ്ടവാനിനദന്തിപ്രഹര്ഷിതാഃ ॥ 15 ॥
ധ്രുവമദ്യൈവസംഹൃഷ്ടാലബ്ധലക്ഷാഃപ്ലവങ്ഗമാഃ ।
ആരോക്ഷ്യന്തീഹദുര്ഗാണിലങ്കാദ്വാരാണിസര്വശഃ ॥ 16 ॥
രാജ്യേനനാസ്തിമേകാര്യങ്കിങ്കരിഷ്യാമിസീതയാ ।
കുമ്ഭകര്ണവിഹീനസ്യജീവിതേനാസ്തിമേമതിഃ ॥ 17 ॥
യദ്യഹമ്ഭ്രാതൃഹന്താരം ന ഹന്മിയുധിരാഘവമ് ।
നനുമേമരണംശ്രേയോ ന ചേദംവ്യര്ഥജീവിതമ് ॥ 18 ॥
അദ്യൈവതങ്ഗമിഷ്യാമിദേശംയത്രാനുജോമമ ।
ന ഹിഭ്രാതൃന് സമുത്സൃജ്യക്ഷണഞ്ജീവിതമുത്സഹേ ॥ 19 ॥
ദേവാഹിമാംഹസിഷ്യന്തിദൃഷ്ടവാപൂര്വാപകാരിണമ് ।
കഥമിന്ദ്രഞ്ജയിഷ്യാമികുമ്ഭകര്ണ ഹതേത്വയി ॥ 20 ॥
തദിദമ്മാമനുപ്രാപ്തംവിഭീഷണവചശ്ശുഭമ് ।
യദജ്ഞാനാന്മയാതസ്യ ന ഗൃഹീതമ്മഹാത്മനഃ ॥ 21 ॥
വിഭീഷണവചോയാവത്കുമ്ഭകര്ണപ്രഹസ്തയോഃ ।
വിനാശോഽയംസമുത്പന്നോമാംവ്രീഡയതിദാരുണഃ ॥ 22 ॥
തസ്യായങ്കര്മണഃപ്രാപ്തോവിപാകോമമശോകദഃ ।
യന്മയാധാര്മികശ്ശമാന് സ നിരസ്തോവിഭീഷണഃ ॥ 23 ॥
ഇതിബഹുവിധമാകുലാന്തരാത്മാകൃപണമതീവവിലപ്യകുമ്ഭകര്ണമ് ।
ന്യപദഥദശാനനോഭൃശാര്തസ്തമനുജമിന്ദ്രരിപുംഹതംവിദിത്വാ ॥ 24 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ അഷ്ടഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ |
kumbhakarṇaṃhatandṛṣṭavārāghaveṇamahātmanā |
rākṣasārākṣasendrāyarāvaṇāyanyavedayan || 1 ||
rājan sa kālasaṅkāśassaṃyuktaḥkālakarmaṇā |
vidrāvyavānarīṃsenāmbhakṣayitvā ca vānarān || 2 ||
pratapitvā muhūrtantupraśāntorāmatejasā |
kāyenārthapraviṣṭenasamudrambhīmadarśanam || 3 ||
nikṛttakaṇṭhorubhujovikṣaranrudhirambahu |
ruddhvādvāraṃśarīreṇalaṅkāyāḥparvatopamaḥ || 4 ||
kumbhakarṇastava bhrātā kākutthsaśarapīḍitaḥ |
lagaṇḍabhūto vikṛto dāvadagdha iva drumaḥ || 5 ||
taṃśrutvāvinihataṃsaṅkhyekumbhakarṇammahābalam |
rāvaṇaśśokasantaptomumoha ca papāta ca || 6 ||
pitṛvyannihataṃśrutvādevāntakanarāntakau |
triśirāścātikāyaścaruruduśśokapīḍitāḥ || 7 ||
bhrātarannihataṃśrutvārāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
mahodaramahāpārśvauśokākrāntaubabhūvatuḥ || 8 ||
tataḥkṛcchrātsamāsādyasañjñāṃrākṣasapuṅgavaḥ |
kumbhakarṇavadhāddīnovilalāpakulendriyaḥ || 9 ||
hāvīra ripudarpaghna kumbhakarṇa mahābala |
tvammāṃvihāyavaidaivādyāto'siyamasādanam || 10 ||
mamaśalyamanuddhṛtyabāndhavānāmmahābala |
śatrusainyampratāpyaikastvammāṃsantyajyagacchasi || 11 ||
idānīṅkhalvahannāsmiyasyamedakṣiṇobhujaḥ |
patitoyaṃsamāśritya na bibhemisurāsurān || 12 ||
kathamevaṃvidhovīrodevadānavadarpahā |
kālāgnirudrāpratimoraṇerāghaveṇavaihataḥ || 13 ||
yasyatevajraniṣpeṣo na kurvādvyasanaṃsadā |
sa kathaṃrāmabāṇārtamprasupto'simahītale || 14 ||
etedevagaṇāssārthamṛṣibhirgaganesthitāḥ |
nihatantvāṃraṇedṛṣṭavāninadantipraharṣitāḥ || 15 ||
dhruvamadyaivasaṃhṛṣṭālabdhalakṣāḥplavaṅgamāḥ |
ārokṣyantīhadurgāṇilaṅkādvārāṇisarvaśaḥ || 16 ||
rājyenanāstimekāryaṅkiṅkariṣyāmisītayā |
kumbhakarṇavihīnasyajīvitenāstimematiḥ || 17 ||
yadyahambhrātṛhantāraṃ na hanmiyudhirāghavam |
nanumemaraṇaṃśreyo na cedaṃvyarthajīvitam || 18 ||
adyaivataṅgamiṣyāmideśaṃyatrānujomama |
na hibhrātṛn samutsṛjyakṣaṇañjīvitamutsahe || 19 ||
devāhimāṃhasiṣyantidṛṣṭavāpūrvāpakāriṇam |
kathamindrañjayiṣyāmikumbhakarṇa hatetvayi || 20 ||
tadidammāmanuprāptaṃvibhīṣaṇavacaśśubham |
yadajñānānmayātasya na gṛhītammahātmanaḥ || 21 ||
vibhīṣaṇavacoyāvatkumbhakarṇaprahastayoḥ |
vināśo'yaṃsamutpannomāṃvrīḍayatidāruṇaḥ || 22 ||
tasyāyaṅkarmaṇaḥprāptovipākomamaśokadaḥ |
yanmayādhārmikaśśamān sa nirastovibhīṣaṇaḥ || 23 ||
itibahuvidhamākulāntarātmākṛpaṇamatīvavilapyakumbhakarṇam |
nyapadathadaśānanobhṛśārtastamanujamindraripuṃhataṃviditvā || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टषष्टितमस्सर्गः ।
कुम्भकर्णंहतन्दृष्टवाराघवेणमहात्मना ।
राक्षसाराक्षसेन्द्रायरावणायन्यवेदयन् ॥ 1 ॥
राजन् स कालसङ्काशस्संयुक्तःकालकर्मणा ।
विद्राव्यवानरींसेनाम्भक्षयित्वा च वानरान् ॥ 2 ॥
प्रतपित्वा मुहूर्तन्तुप्रशान्तोरामतेजसा ।
कायेनार्थप्रविष्टेनसमुद्रम्भीमदर्शनम् ॥ 3 ॥
निकृत्तकण्ठोरुभुजोविक्षरन्रुधिरम्बहु ।
रुद्ध्वाद्वारंशरीरेणलङ्कायाःपर्वतोपमः ॥ 4 ॥
कुम्भकर्णस्तव भ्राता काकुत्थ्सशरपीडितः ।
लगण्डभूतो विकृतो दावदग्ध इव द्रुमः ॥ 5 ॥
तंश्रुत्वाविनिहतंसङ्ख्येकुम्भकर्णम्महाबलम् ।
रावणश्शोकसन्तप्तोमुमोह च पपात च ॥ 6 ॥
पितृव्यन्निहतंश्रुत्वादेवान्तकनरान्तकौ ।
त्रिशिराश्चातिकायश्चरुरुदुश्शोकपीडिताः ॥ 7 ॥
भ्रातरन्निहतंश्रुत्वारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
महोदरमहापार्श्वौशोकाक्रान्तौबभूवतुः ॥ 8 ॥
ततःकृच्छ्रात्समासाद्यसञ्ज्ञांराक्षसपुङ्गवः ।
कुम्भकर्णवधाद्दीनोविललापकुलेन्द्रियः ॥ 9 ॥
हावीर रिपुदर्पघ्न कुम्भकर्ण महाबल ।
त्वम्मांविहायवैदैवाद्यातोऽसियमसादनम् ॥ 10 ॥
ममशल्यमनुद्धृत्यबान्धवानाम्महाबल ।
शत्रुसैन्यम्प्रताप्यैकस्त्वम्मांसन्त्यज्यगच्छसि ॥ 11 ॥
इदानीङ्खल्वहन्नास्मियस्यमेदक्षिणोभुजः ।
पतितोयंसमाश्रित्य न बिभेमिसुरासुरान् ॥ 12 ॥
कथमेवंविधोवीरोदेवदानवदर्पहा ।
कालाग्निरुद्राप्रतिमोरणेराघवेणवैहतः ॥ 13 ॥
यस्यतेवज्रनिष्पेषो न कुर्वाद्व्यसनंसदा ।
स कथंरामबाणार्तम्प्रसुप्तोऽसिमहीतले ॥ 14 ॥
एतेदेवगणास्सार्थमृषिभिर्गगनेस्थिताः ।
निहतन्त्वांरणेदृष्टवानिनदन्तिप्रहर्षिताः ॥ 15 ॥
ध्रुवमद्यैवसंहृष्टालब्धलक्षाःप्लवङ्गमाः ।
आरोक्ष्यन्तीहदुर्गाणिलङ्काद्वाराणिसर्वशः ॥ 16 ॥
राज्येननास्तिमेकार्यङ्किङ्करिष्यामिसीतया ।
कुम्भकर्णविहीनस्यजीवितेनास्तिमेमतिः ॥ 17 ॥
यद्यहम्भ्रातृहन्तारं न हन्मियुधिराघवम् ।
ननुमेमरणंश्रेयो न चेदंव्यर्थजीवितम् ॥ 18 ॥
अद्यैवतङ्गमिष्यामिदेशंयत्रानुजोमम ।
न हिभ्रातृन् समुत्सृज्यक्षणञ्जीवितमुत्सहे ॥ 19 ॥
देवाहिमांहसिष्यन्तिदृष्टवापूर्वापकारिणम् ।
कथमिन्द्रञ्जयिष्यामिकुम्भकर्ण हतेत्वयि ॥ 20 ॥
तदिदम्मामनुप्राप्तंविभीषणवचश्शुभम् ।
यदज्ञानान्मयातस्य न गृहीतम्महात्मनः ॥ 21 ॥
विभीषणवचोयावत्कुम्भकर्णप्रहस्तयोः ।
विनाशोऽयंसमुत्पन्नोमांव्रीडयतिदारुणः ॥ 22 ॥
तस्यायङ्कर्मणःप्राप्तोविपाकोममशोकदः ।
यन्मयाधार्मिकश्शमान् स निरस्तोविभीषणः ॥ 23 ॥
इतिबहुविधमाकुलान्तरात्माकृपणमतीवविलप्यकुम्भकर्णम् ।
न्यपदथदशाननोभृशार्तस्तमनुजमिन्द्ररिपुंहतंविदित्वा ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ |
kumbhakarṇaṃhatandṛṣṭavārāghaveṇamahātmanā |
rākṣasārākṣasendrāyarāvaṇāyanyavedayan || 1 ||
rājan sa kālasaṅkāśassaṃyuktaḥkālakarmaṇā |
vidrāvyavānarīṃsenāmbhakṣayitvā ca vānarān || 2 ||
pratapitvā muhūrtantupraśāntorāmatejasā |
kāyenārthapraviṣṭenasamudrambhīmadarśanam || 3 ||
nikṛttakaṇṭhorubhujovikṣaranrudhirambahu |
ruddhvādvāraṃśarīreṇalaṅkāyāḥparvatopamaḥ || 4 ||
kumbhakarṇastava bhrātā kākutthsaśarapīḍitaḥ |
lagaṇḍabhūto vikṛto dāvadagdha iva drumaḥ || 5 ||
taṃśrutvāvinihataṃsaṅkhyekumbhakarṇammahābalam |
rāvaṇaśśokasantaptomumoha ca papāta ca || 6 ||
pitṛvyannihataṃśrutvādevāntakanarāntakau |
triśirāścātikāyaścaruruduśśokapīḍitāḥ || 7 ||
bhrātarannihataṃśrutvārāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
mahodaramahāpārśvauśokākrāntaubabhūvatuḥ || 8 ||
tataḥkṛcchrātsamāsādyasañjñāṃrākṣasapuṅgavaḥ |
kumbhakarṇavadhāddīnovilalāpakulendriyaḥ || 9 ||
hāvīra ripudarpaghna kumbhakarṇa mahābala |
tvammāṃvihāyavaidaivādyāto'siyamasādanam || 10 ||
mamaśalyamanuddhṛtyabāndhavānāmmahābala |
śatrusainyampratāpyaikastvammāṃsantyajyagacchasi || 11 ||
idānīṅkhalvahannāsmiyasyamedakṣiṇobhujaḥ |
patitoyaṃsamāśritya na bibhemisurāsurān || 12 ||
kathamevaṃvidhovīrodevadānavadarpahā |
kālāgnirudrāpratimoraṇerāghaveṇavaihataḥ || 13 ||
yasyatevajraniṣpeṣo na kurvādvyasanaṃsadā |
sa kathaṃrāmabāṇārtamprasupto'simahītale || 14 ||
etedevagaṇāssārthamṛṣibhirgaganesthitāḥ |
nihatantvāṃraṇedṛṣṭavāninadantipraharṣitāḥ || 15 ||
dhruvamadyaivasaṃhṛṣṭālabdhalakṣāḥplavaṅgamāḥ |
ārokṣyantīhadurgāṇilaṅkādvārāṇisarvaśaḥ || 16 ||
rājyenanāstimekāryaṅkiṅkariṣyāmisītayā |
kumbhakarṇavihīnasyajīvitenāstimematiḥ || 17 ||
yadyahambhrātṛhantāraṃ na hanmiyudhirāghavam |
nanumemaraṇaṃśreyo na cedaṃvyarthajīvitam || 18 ||
adyaivataṅgamiṣyāmideśaṃyatrānujomama |
na hibhrātṛn samutsṛjyakṣaṇañjīvitamutsahe || 19 ||
devāhimāṃhasiṣyantidṛṣṭavāpūrvāpakāriṇam |
kathamindrañjayiṣyāmikumbhakarṇa hatetvayi || 20 ||
tadidammāmanuprāptaṃvibhīṣaṇavacaśśubham |
yadajñānānmayātasya na gṛhītammahātmanaḥ || 21 ||
vibhīṣaṇavacoyāvatkumbhakarṇaprahastayoḥ |
vināśo'yaṃsamutpannomāṃvrīḍayatidāruṇaḥ || 22 ||
tasyāyaṅkarmaṇaḥprāptovipākomamaśokadaḥ |
yanmayādhārmikaśśamān sa nirastovibhīṣaṇaḥ || 23 ||
itibahuvidhamākulāntarātmākṛpaṇamatīvavilapyakumbhakarṇam |
nyapadathadaśānanobhṛśārtastamanujamindraripuṃhataṃviditvā || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.