ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ।
തേഷാംസുതുമുലംശബ്ദംവാനരാണാന്തരസ്വിനാമ് ।
നര്ദതാംരാക്ഷസൈസ്സാര്ധന്തദാശുശ്രാവരാവണഃ ॥ 1 ॥
സ്നിഗ്ധഗമ്ഭീരനിര്ഘോഷംശ്രുത്വാസനിനദമ്ഭൃശമ് ।
സചിവാനാന്തതസ്തേഷാമ്മധ്യേവചനമബ്രവീത് ॥ 2 ॥
യഥാഽസൌസമ്പ്രഹൃഷ്ടാനാംവാനരാണാംസമുത്ഥിതഃ ।
ബഹൂനാംസുമഹാന്നാദോമേഘനാമിവഗര്ജിതാമ് ॥ 3 ॥
വ്യക്തംസുമഹതീപ്രീതിരേതേഷാന്നാത്രസംശയഃ ।
തഥാഹിവിപുലൈര്നാദൈശ്ചുക്ഷുഭേവരുണാലയഃ ॥ 4 ॥
തൌതുബദ്ധൌശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്ഭ്രാതരൌരാമലക്ഷ്മണൌ ।
അയഞ്ചസുമഹാന്നാദശങ്കാഞ്ജനയതീവമേ ॥ 5 ॥
ഏതത്തുവചനഞ്ചോക്ത്വാമന്ത്രിണോരാക്ഷസേശ്വരഃ ।
ഉവാചനൈരൃതാംസ്തത്രസമീപപരിവര്തിനഃ ॥ 6 ॥
ജ്ഞായതാന്തൂര്ണമേതേഷാംസര്വേഷാഞ്ചവനചാരിണാമ് ।
ശോകകാലേസമുത്പന്നഹര്ഷകാരണമുത്ഥിതമ് ॥ 7 ॥
തഥോക്താസ്തേനസമ്ഭ്രാന്താഃപ്രാകാരമധിരുഹ്യച ।
ദദൃശുഃപാലിതാംസേനാംസുഗ്രീവേണമഹാത്മനാ ॥ 8 ॥
തൌചമുക്തൌസുഘോരേണശരബന്ധേനരാഘവൌ ।
സമുത്ഥിതൌമഹാഭാഗൌവിഷേദുഃപ്രേക്ഷ്യരാക്ഷസാഃ ॥ 9 ॥
സന്ത്രസ്തഹൃദയാഃസര്വേപ്രാകാരാത് വരുഹ്യതേ ।
വിഷണ്ണവദനാഘോരാരാക്ഷസേന്ദ്രമുപസ്ഥിതാ ॥ 10 ॥
തദപ്രിയന്ദീനമുഖാരാവണസ്യനിശാചരാഃ ।
കൃത്സ്നന്നിവേദയാമാസുര്യഥാവദ്വാക്യകോവിദാഃ ॥ 11 ॥
യൌതാവിന്ദ്രജിതായുദ്ധേഭ്രാതരൌരാമലക്ഷ്മണൌ ।
നിബദ്ധൌശരബന്ധേനനിഷ്പ്രകമ്പഭുജൌകൃതൌ ॥ 12 ॥
വിമുക്തൌശരബന്ധേനദൃശ്യേതേതൌരണാജിരേ ।
പാശാനിവഗജൌഛിത്വാഗജേന്ദ്രസമവിക്രമൌ ॥ 13 ॥
തച്ഛ്രുത്വാവചനന്തേഷാംരാക്ഷസേന്ദ്രോമഹാബലഃ ।
ചിന്താരോഷസമാക്രാന്തോവിഷണ്ണവദനോഽഭവത് ॥ 14 ॥
ഘോരൈര്ദത്തവരൈര്ഭദ്ധൌശരൈരാശീവിഷോപമൈഃ ।
അമോഘൈസ്സൂര്യസങ്കാശൈഃപ്രമഥ്യേന്ദ്രജിതായുധി ॥ 15 ॥
തദസ്ത്രബന്ധമാസാദ്യയദിമുക്തൌരിപൂമമ ।
സംശയസ്ഥമിദംസര്വമനുപശ്യാമ്യഹമ്ബലമ് ॥ 16 ॥
നിഷ്ഫലാഃഖലുസമ്വൃത്താശ്ശരാഃവാസുകിതേജസഃ ।
അദത്തംയൈസ്തുസങ്ഗ്രാമേരിപൂണാഞ്ജീവിതമ്മമ ॥ 17 ॥
ഏവമുക്ത്വാതുസങ്ക്രുദ്ധോനിശ്ശ്വസന്നുരഗോയഥാ ।
അബ്രവീദ്രക്ഷസാമ്മധ്യേധൂമ്രാക്ഷന്നാമരാക്ഷസമ് ॥ 18 ॥
ബലേനമഹതായുക്തോരാക്ഷസൈര്ഭീമവിക്രമഃ ।
ത്വംവധായാഭിനിര്യാഹിരാമസ്യസഹവാനരൈഃ ॥ 19 ॥
ഏവമുക്തസ്തുധൂമ്രാക്ഷോരാക്ഷസേന്ദ്രേണധീമതാ ।
കൃത്വാപ്രണാമംസമ്ഹൃഷ്ടോനിര്ജഗാമനൃപാലയത് ॥ 20 ॥
അഭിനിഷ്ക്രമ്യതദദ്വാരമ്ബലാധ്യക്ഷമുവാചഹ ।
ത്വരയസ്വബലന്തൂര്ണങ്കിഞ്ചിരേണയുയുത്സതഃ ॥ 21 ॥
ധൂമ്രാക്ഷവചനംശ്രുത്വാബലാധ്യക്ഷോബലാനുഗഃ ।
ബലമുദ്യോജയാമാസരാവണസ്യാജ്ഞയാദ്രുതമ് ॥ 22 ॥
തേബദ്ധഘണ്ടാബലിനോഘോരരൂപാനിശാചരാഃ ।
വിഗര്ജമാനാസ്സമ്ഹൃഷ്ടാധൂമ്രാക്ഷമ്പര്യവാരയന് ॥ 23 ॥
വിവിധായുധഹസ്താശ്ചശൂലമുദ്ഗരപാണയഃ ।
ഗദാഭിഃപട്ടസൈര്ദണ്ഡൈരായസൈര്മുസലൈര്ഭൃശമ് ॥ 24 ॥
പരിഘൈര്ഭിണ്ഡിവാലൈശ്ചഭല്ലൈപ്രാസൈഃ പരശ്വഥൈഃ ।
നിര്യയൂരാക്ഷസാദിഭ്യോനര്ധന്തോജലദായഥാ ॥ 25 ॥
രഥൈഃകവചിനസ്ത്വന്യേധ്വജൈശ്ചസമലങ്കൃതൈഃ ।
സുവര്ണജാലവിഹിതൈഃഖരൈശ്ചവിവിധാനനൈഃ ॥ 26 ॥
ഹയൈഃപരമശീഘ്രൈശ്ചഗജൈശ്ചൈവമദോത്കടൈഃ ।
നിര്യയുര്നൈരൃതവ്യാഘ്രാവ്യാഘ്രാഇവദുരാസദാഃ ॥ 27 ॥
വൃകസിംഹമുഖൈര്യുക്തങ്ഖരൈഃകനകഭൂഷണൈഃ ।
ആരുരോഹരഥന്ദിവ്യന്ധൂമ്രാക്ഷഃഖരനിസ്സ്വനഃ ॥ 28 ॥
സനിര്യാതോമഹാവീര്യോധൂമ്രാക്ഷോരാക്ഷസൈര്വൃതഃ ।
പ്രഹസന്പശ്ചിമദ്വാരംഹനുമാന്യത്രയൂഥപഃ ॥ 29 ॥
രഥപ്രവരമാസ്ഥായഖരയുക്തങ്ഖരസ്വനമ് ।
പ്രയാന്തന്തുമഹാഘോരംരാക്ഷസമ്ഭീമദര്ശനമ് ॥ 30 ॥
അന്തരിക്ഷഗതാഃഘോരാശകുനാഃപ്രത്യഷേധയന് ।
രഥശീര്ഷേമഹാന്ഭീമോഗൃധ്രശ്ചനിപപാതഹ ॥ 31 ॥
ധ്വജാഗ്രേഗ്രഥിതാശ്ചൈവനിപേതുഃകുണപാശനാഃ ।
രുധിരാര്ദ്രോമഹാന് ശ്വേതഃകബന്ധഃപതിതോഭുവി ॥ 32 ॥
വിസ്വരഞ്ചോത്സൃജന്നാദന്ധൂമ്രാക്ഷസ്യസമീപതഃ ।
വവര്ഷരുധിരന്ദേവസ്സഞ്ചചാലചമേദിനീ ॥ 33 ॥
പ്രതിലോമംവനൌവായുര്നിര്ഘാതസമനിസ്വനഃ ।
തിമിരൌഘവൃതാസ്തത്രദിശശ്ചനചകാശിരേ ॥ 34 ॥
സതൂത്പാതാംസ്തദാദൃഷ്ടവാരാക്ഷസാനാമ്ഭയാവഹാന് ।
പ്രാദുര്ഭൂതാന്സുഘോരാംശ്ചധൂമ്രാക്ഷോവ്യഥിതോഽഭവത് ॥ 35 ॥
മുമുഹൂരാക്ഷസാഃസര്വേധൂമ്രാക്ഷസ്യപുരസ്സരാഃ ।
തതഃസുഭീമോബഹുഭിര്നിശാചരൈര്വൃതോഽഭിനിഷ്ക്രമ്യരണോത്സുകോബലീ ।
ദദര്ശതാംരാഘവബാഹുപാലിതാമ്മഹൌഘകല്പാമ്ബഹുവാനരീഞ്ചമൂമ് ॥ 36 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
teṣāṃsutumulaṃśabdaṃvānarāṇāntarasvinām |
nardatāṃrākṣasaissārdhantadāśuśrāvarāvaṇaḥ || 1 ||
snigdhagambhīranirghoṣaṃśrutvāsaninadambhṛśam |
sacivānāntatasteṣāmmadhyevacanamabravīt || 2 ||
yathā'sausamprahṛṣṭānāṃvānarāṇāṃsamutthitaḥ |
bahūnāṃsumahānnādomeghanāmivagarjitām || 3 ||
vyaktaṃsumahatīprītireteṣānnātrasaṃśayaḥ |
tathāhivipulairnādaiścukṣubhevaruṇālayaḥ || 4 ||
tautubaddhauśaraistīkṣṇairbhrātaraurāmalakṣmaṇau |
ayañcasumahānnādaśaṅkāñjanayatīvame || 5 ||
etattuvacanañcoktvāmantriṇorākṣaseśvaraḥ |
uvācanairṛtāṃstatrasamīpaparivartinaḥ || 6 ||
jñāyatāntūrṇameteṣāṃsarveṣāñcavanacāriṇām |
śokakālesamutpannaharṣakāraṇamutthitam || 7 ||
tathoktāstenasambhrāntāḥprākāramadhiruhyaca |
dadṛśuḥpālitāṃsenāṃsugrīveṇamahātmanā || 8 ||
taucamuktausughoreṇaśarabandhenarāghavau |
samutthitaumahābhāgauviṣeduḥprekṣyarākṣasāḥ || 9 ||
santrastahṛdayāḥsarveprākārāt varuhyate |
viṣaṇṇavadanāghorārākṣasendramupasthitā || 10 ||
tadapriyandīnamukhārāvaṇasyaniśācarāḥ |
kṛtsnannivedayāmāsuryathāvadvākyakovidāḥ || 11 ||
yautāvindrajitāyuddhebhrātaraurāmalakṣmaṇau |
nibaddhauśarabandhenaniṣprakampabhujaukṛtau || 12 ||
vimuktauśarabandhenadṛśyetetauraṇājire |
pāśānivagajauchitvāgajendrasamavikramau || 13 ||
tacchrutvāvacananteṣāṃrākṣasendromahābalaḥ |
cintāroṣasamākrāntoviṣaṇṇavadano'bhavat || 14 ||
ghorairdattavarairbhaddhauśarairāśīviṣopamaiḥ |
amoghaissūryasaṅkāśaiḥpramathyendrajitāyudhi || 15 ||
tadastrabandhamāsādyayadimuktauripūmama |
saṃśayasthamidaṃsarvamanupaśyāmyahambalam || 16 ||
niṣphalāḥkhalusamvṛttāśśarāḥvāsukitejasaḥ |
adattaṃyaistusaṅgrāmeripūṇāñjīvitammama || 17 ||
evamuktvātusaṅkruddhoniśśvasannuragoyathā |
abravīdrakṣasāmmadhyedhūmrākṣannāmarākṣasam || 18 ||
balenamahatāyuktorākṣasairbhīmavikramaḥ |
tvaṃvadhāyābhiniryāhirāmasyasahavānaraiḥ || 19 ||
evamuktastudhūmrākṣorākṣasendreṇadhīmatā |
kṛtvāpraṇāmaṃsamhṛṣṭonirjagāmanṛpālayat || 20 ||
abhiniṣkramyatadadvārambalādhyakṣamuvācaha |
tvarayasvabalantūrṇaṅkiñcireṇayuyutsataḥ || 21 ||
dhūmrākṣavacanaṃśrutvābalādhyakṣobalānugaḥ |
balamudyojayāmāsarāvaṇasyājñayādrutam || 22 ||
tebaddhaghaṇṭābalinoghorarūpāniśācarāḥ |
vigarjamānāssamhṛṣṭādhūmrākṣamparyavārayan || 23 ||
vividhāyudhahastāścaśūlamudgarapāṇayaḥ |
gadābhiḥpaṭṭasairdaṇḍairāyasairmusalairbhṛśam || 24 ||
parighairbhiṇḍivālaiścabhallaiprāsaiḥ paraśvathaiḥ |
niryayūrākṣasādibhyonardhantojaladāyathā || 25 ||
rathaiḥkavacinastvanyedhvajaiścasamalaṅkṛtaiḥ |
suvarṇajālavihitaiḥkharaiścavividhānanaiḥ || 26 ||
hayaiḥparamaśīghraiścagajaiścaivamadotkaṭaiḥ |
niryayurnairṛtavyāghrāvyāghrāivadurāsadāḥ || 27 ||
vṛkasiṃhamukhairyuktaṅkharaiḥkanakabhūṣaṇaiḥ |
āruroharathandivyandhūmrākṣaḥkharanissvanaḥ || 28 ||
saniryātomahāvīryodhūmrākṣorākṣasairvṛtaḥ |
prahasanpaścimadvāraṃhanumānyatrayūthapaḥ || 29 ||
rathapravaramāsthāyakharayuktaṅkharasvanam |
prayāntantumahāghoraṃrākṣasambhīmadarśanam || 30 ||
antarikṣagatāḥghorāśakunāḥpratyaṣedhayan |
rathaśīrṣemahānbhīmogṛdhraścanipapātaha || 31 ||
dhvajāgregrathitāścaivanipetuḥkuṇapāśanāḥ |
rudhirārdromahān śvetaḥkabandhaḥpatitobhuvi || 32 ||
visvarañcotsṛjannādandhūmrākṣasyasamīpataḥ |
vavarṣarudhirandevassañcacālacamedinī || 33 ||
pratilomaṃvanauvāyurnirghātasamanisvanaḥ |
timiraughavṛtāstatradiśaścanacakāśire || 34 ||
satūtpātāṃstadādṛṣṭavārākṣasānāmbhayāvahān |
prādurbhūtānsughorāṃścadhūmrākṣovyathito'bhavat || 35 ||
mumuhūrākṣasāḥsarvedhūmrākṣasyapurassarāḥ |
tataḥsubhīmobahubhirniśācarairvṛto'bhiniṣkramyaraṇotsukobalī |
dadarśatāṃrāghavabāhupālitāmmahaughakalpāmbahuvānarīñcamūm || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकपञ्चाशस्सर्गः ।
तेषांसुतुमुलंशब्दंवानराणान्तरस्विनाम् ।
नर्दतांराक्षसैस्सार्धन्तदाशुश्रावरावणः ॥ 1 ॥
स्निग्धगम्भीरनिर्घोषंश्रुत्वासनिनदम्भृशम् ।
सचिवानान्ततस्तेषाम्मध्येवचनमब्रवीत् ॥ 2 ॥
यथाऽसौसम्प्रहृष्टानांवानराणांसमुत्थितः ।
बहूनांसुमहान्नादोमेघनामिवगर्जिताम् ॥ 3 ॥
व्यक्तंसुमहतीप्रीतिरेतेषान्नात्रसंशयः ।
तथाहिविपुलैर्नादैश्चुक्षुभेवरुणालयः ॥ 4 ॥
तौतुबद्धौशरैस्तीक्ष्णैर्भ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
अयञ्चसुमहान्नादशङ्काञ्जनयतीवमे ॥ 5 ॥
एतत्तुवचनञ्चोक्त्वामन्त्रिणोराक्षसेश्वरः ।
उवाचनैरृतांस्तत्रसमीपपरिवर्तिनः ॥ 6 ॥
ज्ञायतान्तूर्णमेतेषांसर्वेषाञ्चवनचारिणाम् ।
शोककालेसमुत्पन्नहर्षकारणमुत्थितम् ॥ 7 ॥
तथोक्तास्तेनसम्भ्रान्ताःप्राकारमधिरुह्यच ।
ददृशुःपालितांसेनांसुग्रीवेणमहात्मना ॥ 8 ॥
तौचमुक्तौसुघोरेणशरबन्धेनराघवौ ।
समुत्थितौमहाभागौविषेदुःप्रेक्ष्यराक्षसाः ॥ 9 ॥
सन्त्रस्तहृदयाःसर्वेप्राकारात् वरुह्यते ।
विषण्णवदनाघोराराक्षसेन्द्रमुपस्थिता ॥ 10 ॥
तदप्रियन्दीनमुखारावणस्यनिशाचराः ।
कृत्स्नन्निवेदयामासुर्यथावद्वाक्यकोविदाः ॥ 11 ॥
यौताविन्द्रजितायुद्धेभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
निबद्धौशरबन्धेननिष्प्रकम्पभुजौकृतौ ॥ 12 ॥
विमुक्तौशरबन्धेनदृश्येतेतौरणाजिरे ।
पाशानिवगजौछित्वागजेन्द्रसमविक्रमौ ॥ 13 ॥
तच्छ्रुत्वावचनन्तेषांराक्षसेन्द्रोमहाबलः ।
चिन्तारोषसमाक्रान्तोविषण्णवदनोऽभवत् ॥ 14 ॥
घोरैर्दत्तवरैर्भद्धौशरैराशीविषोपमैः ।
अमोघैस्सूर्यसङ्काशैःप्रमथ्येन्द्रजितायुधि ॥ 15 ॥
तदस्त्रबन्धमासाद्ययदिमुक्तौरिपूमम ।
संशयस्थमिदंसर्वमनुपश्याम्यहम्बलम् ॥ 16 ॥
निष्फलाःखलुसम्वृत्ताश्शराःवासुकितेजसः ।
अदत्तंयैस्तुसङ्ग्रामेरिपूणाञ्जीवितम्मम ॥ 17 ॥
एवमुक्त्वातुसङ्क्रुद्धोनिश्श्वसन्नुरगोयथा ।
अब्रवीद्रक्षसाम्मध्येधूम्राक्षन्नामराक्षसम् ॥ 18 ॥
बलेनमहतायुक्तोराक्षसैर्भीमविक्रमः ।
त्वंवधायाभिनिर्याहिरामस्यसहवानरैः ॥ 19 ॥
एवमुक्तस्तुधूम्राक्षोराक्षसेन्द्रेणधीमता ।
कृत्वाप्रणामंसम्हृष्टोनिर्जगामनृपालयत् ॥ 20 ॥
अभिनिष्क्रम्यतदद्वारम्बलाध्यक्षमुवाचह ।
त्वरयस्वबलन्तूर्णङ्किञ्चिरेणयुयुत्सतः ॥ 21 ॥
धूम्राक्षवचनंश्रुत्वाबलाध्यक्षोबलानुगः ।
बलमुद्योजयामासरावणस्याज्ञयाद्रुतम् ॥ 22 ॥
तेबद्धघण्टाबलिनोघोररूपानिशाचराः ।
विगर्जमानास्सम्हृष्टाधूम्राक्षम्पर्यवारयन् ॥ 23 ॥
विविधायुधहस्ताश्चशूलमुद्गरपाणयः ।
गदाभिःपट्टसैर्दण्डैरायसैर्मुसलैर्भृशम् ॥ 24 ॥
परिघैर्भिण्डिवालैश्चभल्लैप्रासैः परश्वथैः ।
निर्ययूराक्षसादिभ्योनर्धन्तोजलदायथा ॥ 25 ॥
रथैःकवचिनस्त्वन्येध्वजैश्चसमलङ्कृतैः ।
सुवर्णजालविहितैःखरैश्चविविधाननैः ॥ 26 ॥
हयैःपरमशीघ्रैश्चगजैश्चैवमदोत्कटैः ।
निर्ययुर्नैरृतव्याघ्राव्याघ्राइवदुरासदाः ॥ 27 ॥
वृकसिंहमुखैर्युक्तङ्खरैःकनकभूषणैः ।
आरुरोहरथन्दिव्यन्धूम्राक्षःखरनिस्स्वनः ॥ 28 ॥
सनिर्यातोमहावीर्योधूम्राक्षोराक्षसैर्वृतः ।
प्रहसन्पश्चिमद्वारंहनुमान्यत्रयूथपः ॥ 29 ॥
रथप्रवरमास्थायखरयुक्तङ्खरस्वनम् ।
प्रयान्तन्तुमहाघोरंराक्षसम्भीमदर्शनम् ॥ 30 ॥
अन्तरिक्षगताःघोराशकुनाःप्रत्यषेधयन् ।
रथशीर्षेमहान्भीमोगृध्रश्चनिपपातह ॥ 31 ॥
ध्वजाग्रेग्रथिताश्चैवनिपेतुःकुणपाशनाः ।
रुधिरार्द्रोमहान् श्वेतःकबन्धःपतितोभुवि ॥ 32 ॥
विस्वरञ्चोत्सृजन्नादन्धूम्राक्षस्यसमीपतः ।
ववर्षरुधिरन्देवस्सञ्चचालचमेदिनी ॥ 33 ॥
प्रतिलोमंवनौवायुर्निर्घातसमनिस्वनः ।
तिमिरौघवृतास्तत्रदिशश्चनचकाशिरे ॥ 34 ॥
सतूत्पातांस्तदादृष्टवाराक्षसानाम्भयावहान् ।
प्रादुर्भूतान्सुघोरांश्चधूम्राक्षोव्यथितोऽभवत् ॥ 35 ॥
मुमुहूराक्षसाःसर्वेधूम्राक्षस्यपुरस्सराः ।
ततःसुभीमोबहुभिर्निशाचरैर्वृतोऽभिनिष्क्रम्यरणोत्सुकोबली ।
ददर्शतांराघवबाहुपालिताम्महौघकल्पाम्बहुवानरीञ्चमूम् ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
teṣāṃsutumulaṃśabdaṃvānarāṇāntarasvinām |
nardatāṃrākṣasaissārdhantadāśuśrāvarāvaṇaḥ || 1 ||
snigdhagambhīranirghoṣaṃśrutvāsaninadambhṛśam |
sacivānāntatasteṣāmmadhyevacanamabravīt || 2 ||
yathā'sausamprahṛṣṭānāṃvānarāṇāṃsamutthitaḥ |
bahūnāṃsumahānnādomeghanāmivagarjitām || 3 ||
vyaktaṃsumahatīprītireteṣānnātrasaṃśayaḥ |
tathāhivipulairnādaiścukṣubhevaruṇālayaḥ || 4 ||
tautubaddhauśaraistīkṣṇairbhrātaraurāmalakṣmaṇau |
ayañcasumahānnādaśaṅkāñjanayatīvame || 5 ||
etattuvacanañcoktvāmantriṇorākṣaseśvaraḥ |
uvācanairṛtāṃstatrasamīpaparivartinaḥ || 6 ||
jñāyatāntūrṇameteṣāṃsarveṣāñcavanacāriṇām |
śokakālesamutpannaharṣakāraṇamutthitam || 7 ||
tathoktāstenasambhrāntāḥprākāramadhiruhyaca |
dadṛśuḥpālitāṃsenāṃsugrīveṇamahātmanā || 8 ||
taucamuktausughoreṇaśarabandhenarāghavau |
samutthitaumahābhāgauviṣeduḥprekṣyarākṣasāḥ || 9 ||
santrastahṛdayāḥsarveprākārāt varuhyate |
viṣaṇṇavadanāghorārākṣasendramupasthitā || 10 ||
tadapriyandīnamukhārāvaṇasyaniśācarāḥ |
kṛtsnannivedayāmāsuryathāvadvākyakovidāḥ || 11 ||
yautāvindrajitāyuddhebhrātaraurāmalakṣmaṇau |
nibaddhauśarabandhenaniṣprakampabhujaukṛtau || 12 ||
vimuktauśarabandhenadṛśyetetauraṇājire |
pāśānivagajauchitvāgajendrasamavikramau || 13 ||
tacchrutvāvacananteṣāṃrākṣasendromahābalaḥ |
cintāroṣasamākrāntoviṣaṇṇavadano'bhavat || 14 ||
ghorairdattavarairbhaddhauśarairāśīviṣopamaiḥ |
amoghaissūryasaṅkāśaiḥpramathyendrajitāyudhi || 15 ||
tadastrabandhamāsādyayadimuktauripūmama |
saṃśayasthamidaṃsarvamanupaśyāmyahambalam || 16 ||
niṣphalāḥkhalusamvṛttāśśarāḥvāsukitejasaḥ |
adattaṃyaistusaṅgrāmeripūṇāñjīvitammama || 17 ||
evamuktvātusaṅkruddhoniśśvasannuragoyathā |
abravīdrakṣasāmmadhyedhūmrākṣannāmarākṣasam || 18 ||
balenamahatāyuktorākṣasairbhīmavikramaḥ |
tvaṃvadhāyābhiniryāhirāmasyasahavānaraiḥ || 19 ||
evamuktastudhūmrākṣorākṣasendreṇadhīmatā |
kṛtvāpraṇāmaṃsamhṛṣṭonirjagāmanṛpālayat || 20 ||
abhiniṣkramyatadadvārambalādhyakṣamuvācaha |
tvarayasvabalantūrṇaṅkiñcireṇayuyutsataḥ || 21 ||
dhūmrākṣavacanaṃśrutvābalādhyakṣobalānugaḥ |
balamudyojayāmāsarāvaṇasyājñayādrutam || 22 ||
tebaddhaghaṇṭābalinoghorarūpāniśācarāḥ |
vigarjamānāssamhṛṣṭādhūmrākṣamparyavārayan || 23 ||
vividhāyudhahastāścaśūlamudgarapāṇayaḥ |
gadābhiḥpaṭṭasairdaṇḍairāyasairmusalairbhṛśam || 24 ||
parighairbhiṇḍivālaiścabhallaiprāsaiḥ paraśvathaiḥ |
niryayūrākṣasādibhyonardhantojaladāyathā || 25 ||
rathaiḥkavacinastvanyedhvajaiścasamalaṅkṛtaiḥ |
suvarṇajālavihitaiḥkharaiścavividhānanaiḥ || 26 ||
hayaiḥparamaśīghraiścagajaiścaivamadotkaṭaiḥ |
niryayurnairṛtavyāghrāvyāghrāivadurāsadāḥ || 27 ||
vṛkasiṃhamukhairyuktaṅkharaiḥkanakabhūṣaṇaiḥ |
āruroharathandivyandhūmrākṣaḥkharanissvanaḥ || 28 ||
saniryātomahāvīryodhūmrākṣorākṣasairvṛtaḥ |
prahasanpaścimadvāraṃhanumānyatrayūthapaḥ || 29 ||
rathapravaramāsthāyakharayuktaṅkharasvanam |
prayāntantumahāghoraṃrākṣasambhīmadarśanam || 30 ||
antarikṣagatāḥghorāśakunāḥpratyaṣedhayan |
rathaśīrṣemahānbhīmogṛdhraścanipapātaha || 31 ||
dhvajāgregrathitāścaivanipetuḥkuṇapāśanāḥ |
rudhirārdromahān śvetaḥkabandhaḥpatitobhuvi || 32 ||
visvarañcotsṛjannādandhūmrākṣasyasamīpataḥ |
vavarṣarudhirandevassañcacālacamedinī || 33 ||
pratilomaṃvanauvāyurnirghātasamanisvanaḥ |
timiraughavṛtāstatradiśaścanacakāśire || 34 ||
satūtpātāṃstadādṛṣṭavārākṣasānāmbhayāvahān |
prādurbhūtānsughorāṃścadhūmrākṣovyathito'bhavat || 35 ||
mumuhūrākṣasāḥsarvedhūmrākṣasyapurassarāḥ |
tataḥsubhīmobahubhirniśācarairvṛto'bhiniṣkramyaraṇotsukobalī |
dadarśatāṃrāghavabāhupālitāmmahaughakalpāmbahuvānarīñcamūm || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.