શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।
અથ એકપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ।
તેષાંસુતુમુલંશબ્દંવાનરાણાન્તરસ્વિનામ્ ।
નર્દતાંરાક્ષસૈસ્સાર્ધન્તદાશુશ્રાવરાવણઃ ॥ 1 ॥
સ્નિગ્ધગમ્ભીરનિર્ઘોષંશ્રુત્વાસનિનદમ્ભૃશમ્ ।
સચિવાનાન્તતસ્તેષામ્મધ્યેવચનમબ્રવીત્ ॥ 2 ॥
યથાઽસૌસમ્પ્રહૃષ્ટાનાંવાનરાણાંસમુત્થિતઃ ।
બહૂનાંસુમહાન્નાદોમેઘનામિવગર્જિતામ્ ॥ 3 ॥
વ્યક્તંસુમહતીપ્રીતિરેતેષાન્નાત્રસંશયઃ ।
તથાહિવિપુલૈર્નાદૈશ્ચુક્ષુભેવરુણાલયઃ ॥ 4 ॥
તૌતુબદ્ધૌશરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ભ્રાતરૌરામલક્ષ્મણૌ ।
અયઞ્ચસુમહાન્નાદશઙ્કાઞ્જનયતીવમે ॥ 5 ॥
એતત્તુવચનઞ્ચોક્ત્વામન્ત્રિણોરાક્ષસેશ્વરઃ ।
ઉવાચનૈરૃતાંસ્તત્રસમીપપરિવર્તિનઃ ॥ 6 ॥
જ્ઞાયતાન્તૂર્ણમેતેષાંસર્વેષાઞ્ચવનચારિણામ્ ।
શોકકાલેસમુત્પન્નહર્ષકારણમુત્થિતમ્ ॥ 7 ॥
તથોક્તાસ્તેનસમ્ભ્રાન્તાઃપ્રાકારમધિરુહ્યચ ।
દદૃશુઃપાલિતાંસેનાંસુગ્રીવેણમહાત્મના ॥ 8 ॥
તૌચમુક્તૌસુઘોરેણશરબન્ધેનરાઘવૌ ।
સમુત્થિતૌમહાભાગૌવિષેદુઃપ્રેક્ષ્યરાક્ષસાઃ ॥ 9 ॥
સન્ત્રસ્તહૃદયાઃસર્વેપ્રાકારાત્ વરુહ્યતે ।
વિષણ્ણવદનાઘોરારાક્ષસેન્દ્રમુપસ્થિતા ॥ 10 ॥
તદપ્રિયન્દીનમુખારાવણસ્યનિશાચરાઃ ।
કૃત્સ્નન્નિવેદયામાસુર્યથાવદ્વાક્યકોવિદાઃ ॥ 11 ॥
યૌતાવિન્દ્રજિતાયુદ્ધેભ્રાતરૌરામલક્ષ્મણૌ ।
નિબદ્ધૌશરબન્ધેનનિષ્પ્રકમ્પભુજૌકૃતૌ ॥ 12 ॥
વિમુક્તૌશરબન્ધેનદૃશ્યેતેતૌરણાજિરે ।
પાશાનિવગજૌછિત્વાગજેન્દ્રસમવિક્રમૌ ॥ 13 ॥
તચ્છ્રુત્વાવચનન્તેષાંરાક્ષસેન્દ્રોમહાબલઃ ।
ચિન્તારોષસમાક્રાન્તોવિષણ્ણવદનોઽભવત્ ॥ 14 ॥
ઘોરૈર્દત્તવરૈર્ભદ્ધૌશરૈરાશીવિષોપમૈઃ ।
અમોઘૈસ્સૂર્યસઙ્કાશૈઃપ્રમથ્યેન્દ્રજિતાયુધિ ॥ 15 ॥
તદસ્ત્રબન્ધમાસાદ્યયદિમુક્તૌરિપૂમમ ।
સંશયસ્થમિદંસર્વમનુપશ્યામ્યહમ્બલમ્ ॥ 16 ॥
નિષ્ફલાઃખલુસમ્વૃત્તાશ્શરાઃવાસુકિતેજસઃ ।
અદત્તંયૈસ્તુસઙ્ગ્રામેરિપૂણાઞ્જીવિતમ્મમ ॥ 17 ॥
એવમુક્ત્વાતુસઙ્ક્રુદ્ધોનિશ્શ્વસન્નુરગોયથા ।
અબ્રવીદ્રક્ષસામ્મધ્યેધૂમ્રાક્ષન્નામરાક્ષસમ્ ॥ 18 ॥
બલેનમહતાયુક્તોરાક્ષસૈર્ભીમવિક્રમઃ ।
ત્વંવધાયાભિનિર્યાહિરામસ્યસહવાનરૈઃ ॥ 19 ॥
એવમુક્તસ્તુધૂમ્રાક્ષોરાક્ષસેન્દ્રેણધીમતા ।
કૃત્વાપ્રણામંસમ્હૃષ્ટોનિર્જગામનૃપાલયત્ ॥ 20 ॥
અભિનિષ્ક્રમ્યતદદ્વારમ્બલાધ્યક્ષમુવાચહ ।
ત્વરયસ્વબલન્તૂર્ણઙ્કિઞ્ચિરેણયુયુત્સતઃ ॥ 21 ॥
ધૂમ્રાક્ષવચનંશ્રુત્વાબલાધ્યક્ષોબલાનુગઃ ।
બલમુદ્યોજયામાસરાવણસ્યાજ્ઞયાદ્રુતમ્ ॥ 22 ॥
તેબદ્ધઘણ્ટાબલિનોઘોરરૂપાનિશાચરાઃ ।
વિગર્જમાનાસ્સમ્હૃષ્ટાધૂમ્રાક્ષમ્પર્યવારયન્ ॥ 23 ॥
વિવિધાયુધહસ્તાશ્ચશૂલમુદ્ગરપાણયઃ ।
ગદાભિઃપટ્ટસૈર્દણ્ડૈરાયસૈર્મુસલૈર્ભૃશમ્ ॥ 24 ॥
પરિઘૈર્ભિણ્ડિવાલૈશ્ચભલ્લૈપ્રાસૈઃ પરશ્વથૈઃ ।
નિર્યયૂરાક્ષસાદિભ્યોનર્ધન્તોજલદાયથા ॥ 25 ॥
રથૈઃકવચિનસ્ત્વન્યેધ્વજૈશ્ચસમલઙ્કૃતૈઃ ।
સુવર્ણજાલવિહિતૈઃખરૈશ્ચવિવિધાનનૈઃ ॥ 26 ॥
હયૈઃપરમશીઘ્રૈશ્ચગજૈશ્ચૈવમદોત્કટૈઃ ।
નિર્યયુર્નૈરૃતવ્યાઘ્રાવ્યાઘ્રાઇવદુરાસદાઃ ॥ 27 ॥
વૃકસિંહમુખૈર્યુક્તઙ્ખરૈઃકનકભૂષણૈઃ ।
આરુરોહરથન્દિવ્યન્ધૂમ્રાક્ષઃખરનિસ્સ્વનઃ ॥ 28 ॥
સનિર્યાતોમહાવીર્યોધૂમ્રાક્ષોરાક્ષસૈર્વૃતઃ ।
પ્રહસન્પશ્ચિમદ્વારંહનુમાન્યત્રયૂથપઃ ॥ 29 ॥
રથપ્રવરમાસ્થાયખરયુક્તઙ્ખરસ્વનમ્ ।
પ્રયાન્તન્તુમહાઘોરંરાક્ષસમ્ભીમદર્શનમ્ ॥ 30 ॥
અન્તરિક્ષગતાઃઘોરાશકુનાઃપ્રત્યષેધયન્ ।
રથશીર્ષેમહાન્ભીમોગૃધ્રશ્ચનિપપાતહ ॥ 31 ॥
ધ્વજાગ્રેગ્રથિતાશ્ચૈવનિપેતુઃકુણપાશનાઃ ।
રુધિરાર્દ્રોમહાન્ શ્વેતઃકબન્ધઃપતિતોભુવિ ॥ 32 ॥
વિસ્વરઞ્ચોત્સૃજન્નાદન્ધૂમ્રાક્ષસ્યસમીપતઃ ।
વવર્ષરુધિરન્દેવસ્સઞ્ચચાલચમેદિની ॥ 33 ॥
પ્રતિલોમંવનૌવાયુર્નિર્ઘાતસમનિસ્વનઃ ।
તિમિરૌઘવૃતાસ્તત્રદિશશ્ચનચકાશિરે ॥ 34 ॥
સતૂત્પાતાંસ્તદાદૃષ્ટવારાક્ષસાનામ્ભયાવહાન્ ।
પ્રાદુર્ભૂતાન્સુઘોરાંશ્ચધૂમ્રાક્ષોવ્યથિતોઽભવત્ ॥ 35 ॥
મુમુહૂરાક્ષસાઃસર્વેધૂમ્રાક્ષસ્યપુરસ્સરાઃ ।
તતઃસુભીમોબહુભિર્નિશાચરૈર્વૃતોઽભિનિષ્ક્રમ્યરણોત્સુકોબલી ।
દદર્શતાંરાઘવબાહુપાલિતામ્મહૌઘકલ્પામ્બહુવાનરીઞ્ચમૂમ્ ॥ 36 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે એકપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
teṣāṃsutumulaṃśabdaṃvānarāṇāntarasvinām |
nardatāṃrākṣasaissārdhantadāśuśrāvarāvaṇaḥ || 1 ||
snigdhagambhīranirghoṣaṃśrutvāsaninadambhṛśam |
sacivānāntatasteṣāmmadhyevacanamabravīt || 2 ||
yathā'sausamprahṛṣṭānāṃvānarāṇāṃsamutthitaḥ |
bahūnāṃsumahānnādomeghanāmivagarjitām || 3 ||
vyaktaṃsumahatīprītireteṣānnātrasaṃśayaḥ |
tathāhivipulairnādaiścukṣubhevaruṇālayaḥ || 4 ||
tautubaddhauśaraistīkṣṇairbhrātaraurāmalakṣmaṇau |
ayañcasumahānnādaśaṅkāñjanayatīvame || 5 ||
etattuvacanañcoktvāmantriṇorākṣaseśvaraḥ |
uvācanairṛtāṃstatrasamīpaparivartinaḥ || 6 ||
jñāyatāntūrṇameteṣāṃsarveṣāñcavanacāriṇām |
śokakālesamutpannaharṣakāraṇamutthitam || 7 ||
tathoktāstenasambhrāntāḥprākāramadhiruhyaca |
dadṛśuḥpālitāṃsenāṃsugrīveṇamahātmanā || 8 ||
taucamuktausughoreṇaśarabandhenarāghavau |
samutthitaumahābhāgauviṣeduḥprekṣyarākṣasāḥ || 9 ||
santrastahṛdayāḥsarveprākārāt varuhyate |
viṣaṇṇavadanāghorārākṣasendramupasthitā || 10 ||
tadapriyandīnamukhārāvaṇasyaniśācarāḥ |
kṛtsnannivedayāmāsuryathāvadvākyakovidāḥ || 11 ||
yautāvindrajitāyuddhebhrātaraurāmalakṣmaṇau |
nibaddhauśarabandhenaniṣprakampabhujaukṛtau || 12 ||
vimuktauśarabandhenadṛśyetetauraṇājire |
pāśānivagajauchitvāgajendrasamavikramau || 13 ||
tacchrutvāvacananteṣāṃrākṣasendromahābalaḥ |
cintāroṣasamākrāntoviṣaṇṇavadano'bhavat || 14 ||
ghorairdattavarairbhaddhauśarairāśīviṣopamaiḥ |
amoghaissūryasaṅkāśaiḥpramathyendrajitāyudhi || 15 ||
tadastrabandhamāsādyayadimuktauripūmama |
saṃśayasthamidaṃsarvamanupaśyāmyahambalam || 16 ||
niṣphalāḥkhalusamvṛttāśśarāḥvāsukitejasaḥ |
adattaṃyaistusaṅgrāmeripūṇāñjīvitammama || 17 ||
evamuktvātusaṅkruddhoniśśvasannuragoyathā |
abravīdrakṣasāmmadhyedhūmrākṣannāmarākṣasam || 18 ||
balenamahatāyuktorākṣasairbhīmavikramaḥ |
tvaṃvadhāyābhiniryāhirāmasyasahavānaraiḥ || 19 ||
evamuktastudhūmrākṣorākṣasendreṇadhīmatā |
kṛtvāpraṇāmaṃsamhṛṣṭonirjagāmanṛpālayat || 20 ||
abhiniṣkramyatadadvārambalādhyakṣamuvācaha |
tvarayasvabalantūrṇaṅkiñcireṇayuyutsataḥ || 21 ||
dhūmrākṣavacanaṃśrutvābalādhyakṣobalānugaḥ |
balamudyojayāmāsarāvaṇasyājñayādrutam || 22 ||
tebaddhaghaṇṭābalinoghorarūpāniśācarāḥ |
vigarjamānāssamhṛṣṭādhūmrākṣamparyavārayan || 23 ||
vividhāyudhahastāścaśūlamudgarapāṇayaḥ |
gadābhiḥpaṭṭasairdaṇḍairāyasairmusalairbhṛśam || 24 ||
parighairbhiṇḍivālaiścabhallaiprāsaiḥ paraśvathaiḥ |
niryayūrākṣasādibhyonardhantojaladāyathā || 25 ||
rathaiḥkavacinastvanyedhvajaiścasamalaṅkṛtaiḥ |
suvarṇajālavihitaiḥkharaiścavividhānanaiḥ || 26 ||
hayaiḥparamaśīghraiścagajaiścaivamadotkaṭaiḥ |
niryayurnairṛtavyāghrāvyāghrāivadurāsadāḥ || 27 ||
vṛkasiṃhamukhairyuktaṅkharaiḥkanakabhūṣaṇaiḥ |
āruroharathandivyandhūmrākṣaḥkharanissvanaḥ || 28 ||
saniryātomahāvīryodhūmrākṣorākṣasairvṛtaḥ |
prahasanpaścimadvāraṃhanumānyatrayūthapaḥ || 29 ||
rathapravaramāsthāyakharayuktaṅkharasvanam |
prayāntantumahāghoraṃrākṣasambhīmadarśanam || 30 ||
antarikṣagatāḥghorāśakunāḥpratyaṣedhayan |
rathaśīrṣemahānbhīmogṛdhraścanipapātaha || 31 ||
dhvajāgregrathitāścaivanipetuḥkuṇapāśanāḥ |
rudhirārdromahān śvetaḥkabandhaḥpatitobhuvi || 32 ||
visvarañcotsṛjannādandhūmrākṣasyasamīpataḥ |
vavarṣarudhirandevassañcacālacamedinī || 33 ||
pratilomaṃvanauvāyurnirghātasamanisvanaḥ |
timiraughavṛtāstatradiśaścanacakāśire || 34 ||
satūtpātāṃstadādṛṣṭavārākṣasānāmbhayāvahān |
prādurbhūtānsughorāṃścadhūmrākṣovyathito'bhavat || 35 ||
mumuhūrākṣasāḥsarvedhūmrākṣasyapurassarāḥ |
tataḥsubhīmobahubhirniśācarairvṛto'bhiniṣkramyaraṇotsukobalī |
dadarśatāṃrāghavabāhupālitāmmahaughakalpāmbahuvānarīñcamūm || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकपञ्चाशस्सर्गः ।
तेषांसुतुमुलंशब्दंवानराणान्तरस्विनाम् ।
नर्दतांराक्षसैस्सार्धन्तदाशुश्रावरावणः ॥ 1 ॥
स्निग्धगम्भीरनिर्घोषंश्रुत्वासनिनदम्भृशम् ।
सचिवानान्ततस्तेषाम्मध्येवचनमब्रवीत् ॥ 2 ॥
यथाऽसौसम्प्रहृष्टानांवानराणांसमुत्थितः ।
बहूनांसुमहान्नादोमेघनामिवगर्जिताम् ॥ 3 ॥
व्यक्तंसुमहतीप्रीतिरेतेषान्नात्रसंशयः ।
तथाहिविपुलैर्नादैश्चुक्षुभेवरुणालयः ॥ 4 ॥
तौतुबद्धौशरैस्तीक्ष्णैर्भ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
अयञ्चसुमहान्नादशङ्काञ्जनयतीवमे ॥ 5 ॥
एतत्तुवचनञ्चोक्त्वामन्त्रिणोराक्षसेश्वरः ।
उवाचनैरृतांस्तत्रसमीपपरिवर्तिनः ॥ 6 ॥
ज्ञायतान्तूर्णमेतेषांसर्वेषाञ्चवनचारिणाम् ।
शोककालेसमुत्पन्नहर्षकारणमुत्थितम् ॥ 7 ॥
तथोक्तास्तेनसम्भ्रान्ताःप्राकारमधिरुह्यच ।
ददृशुःपालितांसेनांसुग्रीवेणमहात्मना ॥ 8 ॥
तौचमुक्तौसुघोरेणशरबन्धेनराघवौ ।
समुत्थितौमहाभागौविषेदुःप्रेक्ष्यराक्षसाः ॥ 9 ॥
सन्त्रस्तहृदयाःसर्वेप्राकारात् वरुह्यते ।
विषण्णवदनाघोराराक्षसेन्द्रमुपस्थिता ॥ 10 ॥
तदप्रियन्दीनमुखारावणस्यनिशाचराः ।
कृत्स्नन्निवेदयामासुर्यथावद्वाक्यकोविदाः ॥ 11 ॥
यौताविन्द्रजितायुद्धेभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
निबद्धौशरबन्धेननिष्प्रकम्पभुजौकृतौ ॥ 12 ॥
विमुक्तौशरबन्धेनदृश्येतेतौरणाजिरे ।
पाशानिवगजौछित्वागजेन्द्रसमविक्रमौ ॥ 13 ॥
तच्छ्रुत्वावचनन्तेषांराक्षसेन्द्रोमहाबलः ।
चिन्तारोषसमाक्रान्तोविषण्णवदनोऽभवत् ॥ 14 ॥
घोरैर्दत्तवरैर्भद्धौशरैराशीविषोपमैः ।
अमोघैस्सूर्यसङ्काशैःप्रमथ्येन्द्रजितायुधि ॥ 15 ॥
तदस्त्रबन्धमासाद्ययदिमुक्तौरिपूमम ।
संशयस्थमिदंसर्वमनुपश्याम्यहम्बलम् ॥ 16 ॥
निष्फलाःखलुसम्वृत्ताश्शराःवासुकितेजसः ।
अदत्तंयैस्तुसङ्ग्रामेरिपूणाञ्जीवितम्मम ॥ 17 ॥
एवमुक्त्वातुसङ्क्रुद्धोनिश्श्वसन्नुरगोयथा ।
अब्रवीद्रक्षसाम्मध्येधूम्राक्षन्नामराक्षसम् ॥ 18 ॥
बलेनमहतायुक्तोराक्षसैर्भीमविक्रमः ।
त्वंवधायाभिनिर्याहिरामस्यसहवानरैः ॥ 19 ॥
एवमुक्तस्तुधूम्राक्षोराक्षसेन्द्रेणधीमता ।
कृत्वाप्रणामंसम्हृष्टोनिर्जगामनृपालयत् ॥ 20 ॥
अभिनिष्क्रम्यतदद्वारम्बलाध्यक्षमुवाचह ।
त्वरयस्वबलन्तूर्णङ्किञ्चिरेणयुयुत्सतः ॥ 21 ॥
धूम्राक्षवचनंश्रुत्वाबलाध्यक्षोबलानुगः ।
बलमुद्योजयामासरावणस्याज्ञयाद्रुतम् ॥ 22 ॥
तेबद्धघण्टाबलिनोघोररूपानिशाचराः ।
विगर्जमानास्सम्हृष्टाधूम्राक्षम्पर्यवारयन् ॥ 23 ॥
विविधायुधहस्ताश्चशूलमुद्गरपाणयः ।
गदाभिःपट्टसैर्दण्डैरायसैर्मुसलैर्भृशम् ॥ 24 ॥
परिघैर्भिण्डिवालैश्चभल्लैप्रासैः परश्वथैः ।
निर्ययूराक्षसादिभ्योनर्धन्तोजलदायथा ॥ 25 ॥
रथैःकवचिनस्त्वन्येध्वजैश्चसमलङ्कृतैः ।
सुवर्णजालविहितैःखरैश्चविविधाननैः ॥ 26 ॥
हयैःपरमशीघ्रैश्चगजैश्चैवमदोत्कटैः ।
निर्ययुर्नैरृतव्याघ्राव्याघ्राइवदुरासदाः ॥ 27 ॥
वृकसिंहमुखैर्युक्तङ्खरैःकनकभूषणैः ।
आरुरोहरथन्दिव्यन्धूम्राक्षःखरनिस्स्वनः ॥ 28 ॥
सनिर्यातोमहावीर्योधूम्राक्षोराक्षसैर्वृतः ।
प्रहसन्पश्चिमद्वारंहनुमान्यत्रयूथपः ॥ 29 ॥
रथप्रवरमास्थायखरयुक्तङ्खरस्वनम् ।
प्रयान्तन्तुमहाघोरंराक्षसम्भीमदर्शनम् ॥ 30 ॥
अन्तरिक्षगताःघोराशकुनाःप्रत्यषेधयन् ।
रथशीर्षेमहान्भीमोगृध्रश्चनिपपातह ॥ 31 ॥
ध्वजाग्रेग्रथिताश्चैवनिपेतुःकुणपाशनाः ।
रुधिरार्द्रोमहान् श्वेतःकबन्धःपतितोभुवि ॥ 32 ॥
विस्वरञ्चोत्सृजन्नादन्धूम्राक्षस्यसमीपतः ।
ववर्षरुधिरन्देवस्सञ्चचालचमेदिनी ॥ 33 ॥
प्रतिलोमंवनौवायुर्निर्घातसमनिस्वनः ।
तिमिरौघवृतास्तत्रदिशश्चनचकाशिरे ॥ 34 ॥
सतूत्पातांस्तदादृष्टवाराक्षसानाम्भयावहान् ।
प्रादुर्भूतान्सुघोरांश्चधूम्राक्षोव्यथितोऽभवत् ॥ 35 ॥
मुमुहूराक्षसाःसर्वेधूम्राक्षस्यपुरस्सराः ।
ततःसुभीमोबहुभिर्निशाचरैर्वृतोऽभिनिष्क्रम्यरणोत्सुकोबली ।
ददर्शतांराघवबाहुपालिताम्महौघकल्पाम्बहुवानरीञ्चमूम् ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
teṣāṃsutumulaṃśabdaṃvānarāṇāntarasvinām |
nardatāṃrākṣasaissārdhantadāśuśrāvarāvaṇaḥ || 1 ||
snigdhagambhīranirghoṣaṃśrutvāsaninadambhṛśam |
sacivānāntatasteṣāmmadhyevacanamabravīt || 2 ||
yathā'sausamprahṛṣṭānāṃvānarāṇāṃsamutthitaḥ |
bahūnāṃsumahānnādomeghanāmivagarjitām || 3 ||
vyaktaṃsumahatīprītireteṣānnātrasaṃśayaḥ |
tathāhivipulairnādaiścukṣubhevaruṇālayaḥ || 4 ||
tautubaddhauśaraistīkṣṇairbhrātaraurāmalakṣmaṇau |
ayañcasumahānnādaśaṅkāñjanayatīvame || 5 ||
etattuvacanañcoktvāmantriṇorākṣaseśvaraḥ |
uvācanairṛtāṃstatrasamīpaparivartinaḥ || 6 ||
jñāyatāntūrṇameteṣāṃsarveṣāñcavanacāriṇām |
śokakālesamutpannaharṣakāraṇamutthitam || 7 ||
tathoktāstenasambhrāntāḥprākāramadhiruhyaca |
dadṛśuḥpālitāṃsenāṃsugrīveṇamahātmanā || 8 ||
taucamuktausughoreṇaśarabandhenarāghavau |
samutthitaumahābhāgauviṣeduḥprekṣyarākṣasāḥ || 9 ||
santrastahṛdayāḥsarveprākārāt varuhyate |
viṣaṇṇavadanāghorārākṣasendramupasthitā || 10 ||
tadapriyandīnamukhārāvaṇasyaniśācarāḥ |
kṛtsnannivedayāmāsuryathāvadvākyakovidāḥ || 11 ||
yautāvindrajitāyuddhebhrātaraurāmalakṣmaṇau |
nibaddhauśarabandhenaniṣprakampabhujaukṛtau || 12 ||
vimuktauśarabandhenadṛśyetetauraṇājire |
pāśānivagajauchitvāgajendrasamavikramau || 13 ||
tacchrutvāvacananteṣāṃrākṣasendromahābalaḥ |
cintāroṣasamākrāntoviṣaṇṇavadano'bhavat || 14 ||
ghorairdattavarairbhaddhauśarairāśīviṣopamaiḥ |
amoghaissūryasaṅkāśaiḥpramathyendrajitāyudhi || 15 ||
tadastrabandhamāsādyayadimuktauripūmama |
saṃśayasthamidaṃsarvamanupaśyāmyahambalam || 16 ||
niṣphalāḥkhalusamvṛttāśśarāḥvāsukitejasaḥ |
adattaṃyaistusaṅgrāmeripūṇāñjīvitammama || 17 ||
evamuktvātusaṅkruddhoniśśvasannuragoyathā |
abravīdrakṣasāmmadhyedhūmrākṣannāmarākṣasam || 18 ||
balenamahatāyuktorākṣasairbhīmavikramaḥ |
tvaṃvadhāyābhiniryāhirāmasyasahavānaraiḥ || 19 ||
evamuktastudhūmrākṣorākṣasendreṇadhīmatā |
kṛtvāpraṇāmaṃsamhṛṣṭonirjagāmanṛpālayat || 20 ||
abhiniṣkramyatadadvārambalādhyakṣamuvācaha |
tvarayasvabalantūrṇaṅkiñcireṇayuyutsataḥ || 21 ||
dhūmrākṣavacanaṃśrutvābalādhyakṣobalānugaḥ |
balamudyojayāmāsarāvaṇasyājñayādrutam || 22 ||
tebaddhaghaṇṭābalinoghorarūpāniśācarāḥ |
vigarjamānāssamhṛṣṭādhūmrākṣamparyavārayan || 23 ||
vividhāyudhahastāścaśūlamudgarapāṇayaḥ |
gadābhiḥpaṭṭasairdaṇḍairāyasairmusalairbhṛśam || 24 ||
parighairbhiṇḍivālaiścabhallaiprāsaiḥ paraśvathaiḥ |
niryayūrākṣasādibhyonardhantojaladāyathā || 25 ||
rathaiḥkavacinastvanyedhvajaiścasamalaṅkṛtaiḥ |
suvarṇajālavihitaiḥkharaiścavividhānanaiḥ || 26 ||
hayaiḥparamaśīghraiścagajaiścaivamadotkaṭaiḥ |
niryayurnairṛtavyāghrāvyāghrāivadurāsadāḥ || 27 ||
vṛkasiṃhamukhairyuktaṅkharaiḥkanakabhūṣaṇaiḥ |
āruroharathandivyandhūmrākṣaḥkharanissvanaḥ || 28 ||
saniryātomahāvīryodhūmrākṣorākṣasairvṛtaḥ |
prahasanpaścimadvāraṃhanumānyatrayūthapaḥ || 29 ||
rathapravaramāsthāyakharayuktaṅkharasvanam |
prayāntantumahāghoraṃrākṣasambhīmadarśanam || 30 ||
antarikṣagatāḥghorāśakunāḥpratyaṣedhayan |
rathaśīrṣemahānbhīmogṛdhraścanipapātaha || 31 ||
dhvajāgregrathitāścaivanipetuḥkuṇapāśanāḥ |
rudhirārdromahān śvetaḥkabandhaḥpatitobhuvi || 32 ||
visvarañcotsṛjannādandhūmrākṣasyasamīpataḥ |
vavarṣarudhirandevassañcacālacamedinī || 33 ||
pratilomaṃvanauvāyurnirghātasamanisvanaḥ |
timiraughavṛtāstatradiśaścanacakāśire || 34 ||
satūtpātāṃstadādṛṣṭavārākṣasānāmbhayāvahān |
prādurbhūtānsughorāṃścadhūmrākṣovyathito'bhavat || 35 ||
mumuhūrākṣasāḥsarvedhūmrākṣasyapurassarāḥ |
tataḥsubhīmobahubhirniśācarairvṛto'bhiniṣkramyaraṇotsukobalī |
dadarśatāṃrāghavabāhupālitāmmahaughakalpāmbahuvānarīñcamūm || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.