શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।
અથ સપ્તનવતિતમસ્સર્ગઃ ।
તથાતૈઃકૃત્તગાત્રૈસ્તુદશગ્રીવેણમાર્ગણૈઃ ।
બભૂવવસુધાતત્રપ્રકીર્ણાહરિભિસ્તદા ॥ 1 ॥
રાવણસ્યાપ્રસહ્યન્તંશરસમ્પાતમેકતઃ ।
ન શેકુસ્સહિતુન્દીપ્તમ્પતઙ્ગાજ્વલનંયથા ॥ 2 ॥
તેઽર્દિતાનિશિતૈર્બાણૈઃક્રોશન્તોવિપ્રદુદ્રુવુઃ ।
પાવકાર્ચિસ્સમાવિષ્ટાદહ્યમાનાયથાગજાઃ ॥ 3 ॥
પ્લવઙ્ગનામનીકાનિમહાભ્રાણીવમારુતઃ ।
સયયૌસમરેતસ્મિન્વિધમન્રાવણશ્શરૈઃ ॥ 4 ॥
કદનન્તરસાકૃત્વારાક્ષસેન્ધ્રોવનૌકસામ્ ।
આસસાદતતોત્વરિતંયુદ્ધેરાઘવંસ્તદા ॥ 5 ॥
સુગ્રીવસ્તાન્કપીન્દૃષ્ટવાભગ્નાન્વિદ્રાવિતાન્રણે ।
ગુલ્મેસુષેણન્નિક્ષિપ્યચક્રેયુદ્ધેઽદ્ભુતમ્મનઃ ॥ 6 ॥
આત્મનસ્સદૃશંવીરસ્સતન્નિક્ષિપ્યવાનરમ્ ।
સુગ્રીવોઽઽભિમુખશ્શત્રુમ્પ્રતસ્થેપાદપાયુધઃ ॥ 7 ॥
પાર્શ્વતઃપૃષ્ઠતશ્ચાસ્યસર્વેયૂથાધિપાસ્સ્વયમ્ ।
અનુજહ્રુર્મહાશૈલાન્ વિવિધાંશ્ચમહાદ્રુમાન્ ॥ 8 ॥
સનદન્યુધિસુગ્રીવસ્સ્વરેણમહતામહાન્ ।
પાતયન્વિવિધાંશ્ચાન્યાન્ઞ્જગામોત્તમરાક્ષસાન્ ॥ 9 ॥
મમન્થ ચ મહાકાયાન્રાક્ષસાન્વાનરેશ્વરઃ ।
યુગાન્તસમયેવાયુઃપ્રવૃદ્ધાનગમાનિવ ॥ 10 ॥
રાક્ષસાનામનીકેષુશૈલવર્ષંવવર્ષ હ ।
અશ્મવર્ષંયથામેઘઃપક્ષિસઙ્ઘેષુકાનને ॥ 11 ॥
કપિરાજવિમુક્તૈસ્તૈશ્શૈલવર્ષૈસ્તુરાક્ષસાઃ ।
વિકીર્ણશિરસઃપેતુર્નિકૃત્તાઇવપર્વતાઃ ॥ 12 ॥
અથસઙ્ક્ષીયમાણેષુરાક્ષસેષુસમન્તતઃ ।
સુગ્રીવેણપ્રભગ્નેષુપતત્સુનિનદત્સુ ચ ॥ 13 ॥
વિરૂપાક્ષસ્સ્વકન્નામધન્વીવિશ્રાવ્યરાક્ષસઃ ।
રથાદાપ્લુત્યદુર્ધર્ષોગજસ્કન્ધમુપારુહત્ ॥ 14 ॥
સ તન્દ્વિરદમારુહ્યવિરૂપાક્ષોમહારથઃ ।
વનર્દભનીમનિર્હ્રાદંવાનરાનભ્યધાવત ॥ 15 ॥
સુગ્રીવે સ શરાન્ઘોરાન્વિસસર્જચમૂમુખે ।
સ્થાપયામાસચોદ્વિગ્નાન્રાક્ષસાન્ સમ્પ્રહર્ષયન્ ॥ 16 ॥
સતુવિદ્ધશ્શિતૈર્બાણૈઃકપીન્દ્રસ્તેનરક્ષસા ।
ચુક્રોધ સ મહાક્રોધોવધેચાસ્યમનોદધે ॥ 17 ॥
તતઃપાદપમુદ્ધૃત્યશૂરસ્સમ્પ્રધનોહરિઃ ।
અભિપત્યજઘાનાસ્યપ્રમુખેતુમહાગજમ્ ॥ 18 ॥
સ તુપ્રહારાભિહતસ્સુગ્રીવેણમહાગજઃ ।
અપાસર્પદ્ધનુર્માત્રન્નિષસાદનનાદ ચ ॥ 19 ॥
ગજાત્તુમથિતાત્તૂર્ણમપક્રમ્ય સ વીર્યવાન્ ।
રાક્ષસોઽઽભિમુખશ્શત્રુમ્પ્રત્યુદ્ગમ્યતતઃકપિમ્ ॥ 20 ॥
આર્ષભઞ્ચર્મખડગં ચ પ્રગૃહ્યલઘુવિક્રમઃ ।
ભર્ત્સયન્નિવસુગ્રીવમાસસાદવ્યવસ્થિતમ્ ॥ 21 ॥
સ હિતસ્યાભિસઙ્કૃદ્ધઃપ્રગૃહ્યવિપુલાંશિલામ્ ।
વિરૂપાક્ષાયચિક્ષેપસુગ્રીવોજલદોપમામ્ ॥ 22 ॥
સ તાંશિલામાપતન્તીન્દૃષ્ટવારાક્ષસપુઙ્ગવઃ ।
અપક્રમ્યસુવિક્રાન્તઃખડગેનપ્રાહરત્તદા ॥ 23 ॥
તતો ભિન્નપ્રહરણૌ મુષ્ટિભ્યાન્ તૌ સમીયતુઃ ।
તેજો બલસમાવિષ્ટૌ દીપ્તાવિવ હુતાશનૌ ॥ 24 ॥
સ તદા સ હસોત્પત્યરાક્ષસસ્યમહાહવે ।
મુષ્ટિંસન્વર્ત્યવેગેનપાતયામાસવક્ષસિ ॥ 25 ॥
મુષ્ટિપ્રહારાભિહતોવિરૂપાક્ષોનિશાચરઃ ।
તેનખડગેનસઙ્કૃદ્દસ્સુગ્રીવસ્યચમૂમુખે ॥ 26 ॥
કવચમ્પાતયામાસપદ્ભ્યામભિહતોઽઽપતત્ ।
સ સમુત્થાયપતિતઃકપિસ્તસ્યવ્યસર્જયત્ ।
તલપ્રહારમશનેસ્સમાનમ્ભીમનિસ્સ્વનમ્ ॥ 27 ॥
તલપ્રહારન્તદ્રક્ષસ્સુગ્રીવેણસમુદ્યતમ્ ।
નૈપુણ્યાન્મોચયિત્વૈનમ્મુષ્ટિનોરસ્યતાડયત્ ॥ 28 ॥
તસ્સુસઙ્કૃદ્ધતરઃસુગ્રીવોવાનરેશ્વરઃ ॥ 29 ॥
મોક્ષિતઞ્ચાત્મનોદૃષ્ટવાપ્રહારન્તેનરક્ષસા ।
દદર્શાન્તરન્તસ્યવિરૂપાક્ષસ્યવાનરઃ ॥ 30 ॥
તતોન્યપાતયત્ક્રોધાચ્છઙ્ખદેશેમહાત્તલમ્ ।
મહેન્દ્રાશનિકલ્પેનતલેનાભિહતઃક્ષિતૌ ॥ 31 ॥
પપાતરુધિરક્લિન્નશ્શોણિતંસમુદ્યમન્ ।
સ્રોતોભ્યસ્તુવિરૂપાક્ષોજલમ્પ્રસ્રવણાદિવ ॥ 32 ॥
વિવૃત્તનયનઙ્ક્રોધાત્સફેનંરુધિરાપ્લુતમ્ ।
દદૃશુસ્તેવિરૂપાક્ષંવિરૂપાક્ષતરઙ્કૃતમ્ ॥ 33 ॥
સ્ફુરન્તમ્પરિવર્તન્તમ્પાર્શ્વેનરુધિરોક્ષિતમ્ ।
કરુણં ચ વિનર્દન્તન્દદૃશુઃકપયોરિપુમ્ ॥ 34 ॥
તથાતુતૌસમ્મ્યતિસમ્પ્રયુક્તૌ ।
તરસ્વિનૌવાનરરાક્ષસાનામ્ ॥ 35 ॥
વિનાશિતમ્પ્રેક્ષ્યવિરૂપનેત્રમ્મહાબલન્તંહરિપાર્થિવેન ।
બલંસમસ્તઙ્કપિરાક્ષસાનામુન્મત્તગઙ્ગાપ્રતિમમ્બભૂવ ॥ 36 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે સપ્તનવતિતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptanavatitamassargaḥ |
tathātaiḥkṛttagātraistudaśagrīveṇamārgaṇaiḥ |
babhūvavasudhātatraprakīrṇāharibhistadā || 1 ||
rāvaṇasyāprasahyantaṃśarasampātamekataḥ |
na śekussahitundīptampataṅgājvalanaṃyathā || 2 ||
te'rditāniśitairbāṇaiḥkrośantovipradudruvuḥ |
pāvakārcissamāviṣṭādahyamānāyathāgajāḥ || 3 ||
plavaṅganāmanīkānimahābhrāṇīvamārutaḥ |
sayayausamaretasminvidhamanrāvaṇaśśaraiḥ || 4 ||
kadanantarasākṛtvārākṣasendhrovanaukasām |
āsasādatatotvaritaṃyuddherāghavaṃstadā || 5 ||
sugrīvastānkapīndṛṣṭavābhagnānvidrāvitānraṇe |
gulmesuṣeṇannikṣipyacakreyuddhe'dbhutammanaḥ || 6 ||
ātmanassadṛśaṃvīrassatannikṣipyavānaram |
sugrīvo''bhimukhaśśatrumpratasthepādapāyudhaḥ || 7 ||
pārśvataḥpṛṣṭhataścāsyasarveyūthādhipāssvayam |
anujahrurmahāśailān vividhāṃścamahādrumān || 8 ||
sanadanyudhisugrīvassvareṇamahatāmahān |
pātayanvividhāṃścānyānñjagāmottamarākṣasān || 9 ||
mamantha ca mahākāyānrākṣasānvānareśvaraḥ |
yugāntasamayevāyuḥpravṛddhānagamāniva || 10 ||
rākṣasānāmanīkeṣuśailavarṣaṃvavarṣa ha |
aśmavarṣaṃyathāmeghaḥpakṣisaṅgheṣukānane || 11 ||
kapirājavimuktaistaiśśailavarṣaisturākṣasāḥ |
vikīrṇaśirasaḥpeturnikṛttāivaparvatāḥ || 12 ||
athasaṅkṣīyamāṇeṣurākṣaseṣusamantataḥ |
sugrīveṇaprabhagneṣupatatsuninadatsu ca || 13 ||
virūpākṣassvakannāmadhanvīviśrāvyarākṣasaḥ |
rathādāplutyadurdharṣogajaskandhamupāruhat || 14 ||
sa tandviradamāruhyavirūpākṣomahārathaḥ |
vanardabhanīmanirhrādaṃvānarānabhyadhāvata || 15 ||
sugrīve sa śarānghorānvisasarjacamūmukhe |
sthāpayāmāsacodvignānrākṣasān sampraharṣayan || 16 ||
satuviddhaśśitairbāṇaiḥkapīndrastenarakṣasā |
cukrodha sa mahākrodhovadhecāsyamanodadhe || 17 ||
tataḥpādapamuddhṛtyaśūrassampradhanohariḥ |
abhipatyajaghānāsyapramukhetumahāgajam || 18 ||
sa tuprahārābhihatassugrīveṇamahāgajaḥ |
apāsarpaddhanurmātranniṣasādananāda ca || 19 ||
gajāttumathitāttūrṇamapakramya sa vīryavān |
rākṣaso''bhimukhaśśatrumpratyudgamyatataḥkapim || 20 ||
ārṣabhañcarmakhaḍagaṃ ca pragṛhyalaghuvikramaḥ |
bhartsayannivasugrīvamāsasādavyavasthitam || 21 ||
sa hitasyābhisaṅkṛddhaḥpragṛhyavipulāṃśilām |
virūpākṣāyacikṣepasugrīvojaladopamām || 22 ||
sa tāṃśilāmāpatantīndṛṣṭavārākṣasapuṅgavaḥ |
apakramyasuvikrāntaḥkhaḍagenaprāharattadā || 23 ||
tato bhinnapraharaṇau muṣṭibhyān tau samīyatuḥ |
tejo balasamāviṣṭau dīptāviva hutāśanau || 24 ||
sa tadā sa hasotpatyarākṣasasyamahāhave |
muṣṭiṃsanvartyavegenapātayāmāsavakṣasi || 25 ||
muṣṭiprahārābhihatovirūpākṣoniśācaraḥ |
tenakhaḍagenasaṅkṛddassugrīvasyacamūmukhe || 26 ||
kavacampātayāmāsapadbhyāmabhihato''patat |
sa samutthāyapatitaḥkapistasyavyasarjayat |
talaprahāramaśanessamānambhīmanissvanam || 27 ||
talaprahārantadrakṣassugrīveṇasamudyatam |
naipuṇyānmocayitvainammuṣṭinorasyatāḍayat || 28 ||
tassusaṅkṛddhataraḥsugrīvovānareśvaraḥ || 29 ||
mokṣitañcātmanodṛṣṭavāprahārantenarakṣasā |
dadarśāntarantasyavirūpākṣasyavānaraḥ || 30 ||
tatonyapātayatkrodhācchaṅkhadeśemahāttalam |
mahendrāśanikalpenatalenābhihataḥkṣitau || 31 ||
papātarudhiraklinnaśśoṇitaṃsamudyaman |
srotobhyastuvirūpākṣojalamprasravaṇādiva || 32 ||
vivṛttanayanaṅkrodhātsaphenaṃrudhirāplutam |
dadṛśustevirūpākṣaṃvirūpākṣataraṅkṛtam || 33 ||
sphurantamparivartantampārśvenarudhirokṣitam |
karuṇaṃ ca vinardantandadṛśuḥkapayoripum || 34 ||
tathātutausammyatisamprayuktau |
tarasvinauvānararākṣasānām || 35 ||
vināśitamprekṣyavirūpanetrammahābalantaṃharipārthivena |
balaṃsamastaṅkapirākṣasānāmunmattagaṅgāpratimambabhūva || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptanavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्तनवतितमस्सर्गः ।
तथातैःकृत्तगात्रैस्तुदशग्रीवेणमार्गणैः ।
बभूववसुधातत्रप्रकीर्णाहरिभिस्तदा ॥ 1 ॥
रावणस्याप्रसह्यन्तंशरसम्पातमेकतः ।
न शेकुस्सहितुन्दीप्तम्पतङ्गाज्वलनंयथा ॥ 2 ॥
तेऽर्दितानिशितैर्बाणैःक्रोशन्तोविप्रदुद्रुवुः ।
पावकार्चिस्समाविष्टादह्यमानायथागजाः ॥ 3 ॥
प्लवङ्गनामनीकानिमहाभ्राणीवमारुतः ।
सययौसमरेतस्मिन्विधमन्रावणश्शरैः ॥ 4 ॥
कदनन्तरसाकृत्वाराक्षसेन्ध्रोवनौकसाम् ।
आससादततोत्वरितंयुद्धेराघवंस्तदा ॥ 5 ॥
सुग्रीवस्तान्कपीन्दृष्टवाभग्नान्विद्रावितान्रणे ।
गुल्मेसुषेणन्निक्षिप्यचक्रेयुद्धेऽद्भुतम्मनः ॥ 6 ॥
आत्मनस्सदृशंवीरस्सतन्निक्षिप्यवानरम् ।
सुग्रीवोऽऽभिमुखश्शत्रुम्प्रतस्थेपादपायुधः ॥ 7 ॥
पार्श्वतःपृष्ठतश्चास्यसर्वेयूथाधिपास्स्वयम् ।
अनुजह्रुर्महाशैलान् विविधांश्चमहाद्रुमान् ॥ 8 ॥
सनदन्युधिसुग्रीवस्स्वरेणमहतामहान् ।
पातयन्विविधांश्चान्यान्ञ्जगामोत्तमराक्षसान् ॥ 9 ॥
ममन्थ च महाकायान्राक्षसान्वानरेश्वरः ।
युगान्तसमयेवायुःप्रवृद्धानगमानिव ॥ 10 ॥
राक्षसानामनीकेषुशैलवर्षंववर्ष ह ।
अश्मवर्षंयथामेघःपक्षिसङ्घेषुकानने ॥ 11 ॥
कपिराजविमुक्तैस्तैश्शैलवर्षैस्तुराक्षसाः ।
विकीर्णशिरसःपेतुर्निकृत्ताइवपर्वताः ॥ 12 ॥
अथसङ्क्षीयमाणेषुराक्षसेषुसमन्ततः ।
सुग्रीवेणप्रभग्नेषुपतत्सुनिनदत्सु च ॥ 13 ॥
विरूपाक्षस्स्वकन्नामधन्वीविश्राव्यराक्षसः ।
रथादाप्लुत्यदुर्धर्षोगजस्कन्धमुपारुहत् ॥ 14 ॥
स तन्द्विरदमारुह्यविरूपाक्षोमहारथः ।
वनर्दभनीमनिर्ह्रादंवानरानभ्यधावत ॥ 15 ॥
सुग्रीवे स शरान्घोरान्विससर्जचमूमुखे ।
स्थापयामासचोद्विग्नान्राक्षसान् सम्प्रहर्षयन् ॥ 16 ॥
सतुविद्धश्शितैर्बाणैःकपीन्द्रस्तेनरक्षसा ।
चुक्रोध स महाक्रोधोवधेचास्यमनोदधे ॥ 17 ॥
ततःपादपमुद्धृत्यशूरस्सम्प्रधनोहरिः ।
अभिपत्यजघानास्यप्रमुखेतुमहागजम् ॥ 18 ॥
स तुप्रहाराभिहतस्सुग्रीवेणमहागजः ।
अपासर्पद्धनुर्मात्रन्निषसादननाद च ॥ 19 ॥
गजात्तुमथितात्तूर्णमपक्रम्य स वीर्यवान् ।
राक्षसोऽऽभिमुखश्शत्रुम्प्रत्युद्गम्यततःकपिम् ॥ 20 ॥
आर्षभञ्चर्मखडगं च प्रगृह्यलघुविक्रमः ।
भर्त्सयन्निवसुग्रीवमाससादव्यवस्थितम् ॥ 21 ॥
स हितस्याभिसङ्कृद्धःप्रगृह्यविपुलांशिलाम् ।
विरूपाक्षायचिक्षेपसुग्रीवोजलदोपमाम् ॥ 22 ॥
स तांशिलामापतन्तीन्दृष्टवाराक्षसपुङ्गवः ।
अपक्रम्यसुविक्रान्तःखडगेनप्राहरत्तदा ॥ 23 ॥
ततो भिन्नप्रहरणौ मुष्टिभ्यान् तौ समीयतुः ।
तेजो बलसमाविष्टौ दीप्ताविव हुताशनौ ॥ 24 ॥
स तदा स हसोत्पत्यराक्षसस्यमहाहवे ।
मुष्टिंसन्वर्त्यवेगेनपातयामासवक्षसि ॥ 25 ॥
मुष्टिप्रहाराभिहतोविरूपाक्षोनिशाचरः ।
तेनखडगेनसङ्कृद्दस्सुग्रीवस्यचमूमुखे ॥ 26 ॥
कवचम्पातयामासपद्भ्यामभिहतोऽऽपतत् ।
स समुत्थायपतितःकपिस्तस्यव्यसर्जयत् ।
तलप्रहारमशनेस्समानम्भीमनिस्स्वनम् ॥ 27 ॥
तलप्रहारन्तद्रक्षस्सुग्रीवेणसमुद्यतम् ।
नैपुण्यान्मोचयित्वैनम्मुष्टिनोरस्यताडयत् ॥ 28 ॥
तस्सुसङ्कृद्धतरःसुग्रीवोवानरेश्वरः ॥ 29 ॥
मोक्षितञ्चात्मनोदृष्टवाप्रहारन्तेनरक्षसा ।
ददर्शान्तरन्तस्यविरूपाक्षस्यवानरः ॥ 30 ॥
ततोन्यपातयत्क्रोधाच्छङ्खदेशेमहात्तलम् ।
महेन्द्राशनिकल्पेनतलेनाभिहतःक्षितौ ॥ 31 ॥
पपातरुधिरक्लिन्नश्शोणितंसमुद्यमन् ।
स्रोतोभ्यस्तुविरूपाक्षोजलम्प्रस्रवणादिव ॥ 32 ॥
विवृत्तनयनङ्क्रोधात्सफेनंरुधिराप्लुतम् ।
ददृशुस्तेविरूपाक्षंविरूपाक्षतरङ्कृतम् ॥ 33 ॥
स्फुरन्तम्परिवर्तन्तम्पार्श्वेनरुधिरोक्षितम् ।
करुणं च विनर्दन्तन्ददृशुःकपयोरिपुम् ॥ 34 ॥
तथातुतौसम्म्यतिसम्प्रयुक्तौ ।
तरस्विनौवानरराक्षसानाम् ॥ 35 ॥
विनाशितम्प्रेक्ष्यविरूपनेत्रम्महाबलन्तंहरिपार्थिवेन ।
बलंसमस्तङ्कपिराक्षसानामुन्मत्तगङ्गाप्रतिमम्बभूव ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तनवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptanavatitamassargaḥ |
tathātaiḥkṛttagātraistudaśagrīveṇamārgaṇaiḥ |
babhūvavasudhātatraprakīrṇāharibhistadā || 1 ||
rāvaṇasyāprasahyantaṃśarasampātamekataḥ |
na śekussahitundīptampataṅgājvalanaṃyathā || 2 ||
te'rditāniśitairbāṇaiḥkrośantovipradudruvuḥ |
pāvakārcissamāviṣṭādahyamānāyathāgajāḥ || 3 ||
plavaṅganāmanīkānimahābhrāṇīvamārutaḥ |
sayayausamaretasminvidhamanrāvaṇaśśaraiḥ || 4 ||
kadanantarasākṛtvārākṣasendhrovanaukasām |
āsasādatatotvaritaṃyuddherāghavaṃstadā || 5 ||
sugrīvastānkapīndṛṣṭavābhagnānvidrāvitānraṇe |
gulmesuṣeṇannikṣipyacakreyuddhe'dbhutammanaḥ || 6 ||
ātmanassadṛśaṃvīrassatannikṣipyavānaram |
sugrīvo''bhimukhaśśatrumpratasthepādapāyudhaḥ || 7 ||
pārśvataḥpṛṣṭhataścāsyasarveyūthādhipāssvayam |
anujahrurmahāśailān vividhāṃścamahādrumān || 8 ||
sanadanyudhisugrīvassvareṇamahatāmahān |
pātayanvividhāṃścānyānñjagāmottamarākṣasān || 9 ||
mamantha ca mahākāyānrākṣasānvānareśvaraḥ |
yugāntasamayevāyuḥpravṛddhānagamāniva || 10 ||
rākṣasānāmanīkeṣuśailavarṣaṃvavarṣa ha |
aśmavarṣaṃyathāmeghaḥpakṣisaṅgheṣukānane || 11 ||
kapirājavimuktaistaiśśailavarṣaisturākṣasāḥ |
vikīrṇaśirasaḥpeturnikṛttāivaparvatāḥ || 12 ||
athasaṅkṣīyamāṇeṣurākṣaseṣusamantataḥ |
sugrīveṇaprabhagneṣupatatsuninadatsu ca || 13 ||
virūpākṣassvakannāmadhanvīviśrāvyarākṣasaḥ |
rathādāplutyadurdharṣogajaskandhamupāruhat || 14 ||
sa tandviradamāruhyavirūpākṣomahārathaḥ |
vanardabhanīmanirhrādaṃvānarānabhyadhāvata || 15 ||
sugrīve sa śarānghorānvisasarjacamūmukhe |
sthāpayāmāsacodvignānrākṣasān sampraharṣayan || 16 ||
satuviddhaśśitairbāṇaiḥkapīndrastenarakṣasā |
cukrodha sa mahākrodhovadhecāsyamanodadhe || 17 ||
tataḥpādapamuddhṛtyaśūrassampradhanohariḥ |
abhipatyajaghānāsyapramukhetumahāgajam || 18 ||
sa tuprahārābhihatassugrīveṇamahāgajaḥ |
apāsarpaddhanurmātranniṣasādananāda ca || 19 ||
gajāttumathitāttūrṇamapakramya sa vīryavān |
rākṣaso''bhimukhaśśatrumpratyudgamyatataḥkapim || 20 ||
ārṣabhañcarmakhaḍagaṃ ca pragṛhyalaghuvikramaḥ |
bhartsayannivasugrīvamāsasādavyavasthitam || 21 ||
sa hitasyābhisaṅkṛddhaḥpragṛhyavipulāṃśilām |
virūpākṣāyacikṣepasugrīvojaladopamām || 22 ||
sa tāṃśilāmāpatantīndṛṣṭavārākṣasapuṅgavaḥ |
apakramyasuvikrāntaḥkhaḍagenaprāharattadā || 23 ||
tato bhinnapraharaṇau muṣṭibhyān tau samīyatuḥ |
tejo balasamāviṣṭau dīptāviva hutāśanau || 24 ||
sa tadā sa hasotpatyarākṣasasyamahāhave |
muṣṭiṃsanvartyavegenapātayāmāsavakṣasi || 25 ||
muṣṭiprahārābhihatovirūpākṣoniśācaraḥ |
tenakhaḍagenasaṅkṛddassugrīvasyacamūmukhe || 26 ||
kavacampātayāmāsapadbhyāmabhihato''patat |
sa samutthāyapatitaḥkapistasyavyasarjayat |
talaprahāramaśanessamānambhīmanissvanam || 27 ||
talaprahārantadrakṣassugrīveṇasamudyatam |
naipuṇyānmocayitvainammuṣṭinorasyatāḍayat || 28 ||
tassusaṅkṛddhataraḥsugrīvovānareśvaraḥ || 29 ||
mokṣitañcātmanodṛṣṭavāprahārantenarakṣasā |
dadarśāntarantasyavirūpākṣasyavānaraḥ || 30 ||
tatonyapātayatkrodhācchaṅkhadeśemahāttalam |
mahendrāśanikalpenatalenābhihataḥkṣitau || 31 ||
papātarudhiraklinnaśśoṇitaṃsamudyaman |
srotobhyastuvirūpākṣojalamprasravaṇādiva || 32 ||
vivṛttanayanaṅkrodhātsaphenaṃrudhirāplutam |
dadṛśustevirūpākṣaṃvirūpākṣataraṅkṛtam || 33 ||
sphurantamparivartantampārśvenarudhirokṣitam |
karuṇaṃ ca vinardantandadṛśuḥkapayoripum || 34 ||
tathātutausammyatisamprayuktau |
tarasvinauvānararākṣasānām || 35 ||
vināśitamprekṣyavirūpanetrammahābalantaṃharipārthivena |
balaṃsamastaṅkapirākṣasānāmunmattagaṅgāpratimambabhūva || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptanavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.