ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତନଵତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତଥାତୈଃକୃତ୍ତଗାତ୍ରୈସ୍ତୁଦଶଗ୍ରୀଵେଣମାର୍ଗଣୈଃ ।
ବଭୂଵଵସୁଧାତତ୍ରପ୍ରକୀର୍ଣାହରିଭିସ୍ତଦା ॥ 1 ॥
ରାଵଣସ୍ଯାପ୍ରସହ୍ଯନ୍ତଂଶରସମ୍ପାତମେକତଃ ।
ନ ଶେକୁସ୍ସହିତୁନ୍ଦୀପ୍ତମ୍ପତଙ୍ଗାଜ୍ଵଲନଂଯଥା ॥ 2 ॥
ତେଽର୍ଦିତାନିଶିତୈର୍ବାଣୈଃକ୍ରୋଶନ୍ତୋଵିପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ।
ପାଵକାର୍ଚିସ୍ସମାଵିଷ୍ଟାଦହ୍ଯମାନାଯଥାଗଜାଃ ॥ 3 ॥
ପ୍ଲଵଙ୍ଗନାମନୀକାନିମହାଭ୍ରାଣୀଵମାରୁତଃ ।
ସଯଯୌସମରେତସ୍ମିନ୍ଵିଧମନ୍ରାଵଣଶ୍ଶରୈଃ ॥ 4 ॥
କଦନନ୍ତରସାକୃତ୍ଵାରାକ୍ଷସେନ୍ଧ୍ରୋଵନୌକସାମ୍ ।
ଆସସାଦତତୋତ୍ଵରିତଂଯୁଦ୍ଧେରାଘଵଂସ୍ତଦା ॥ 5 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତାନ୍କପୀନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାଭଗ୍ନାନ୍ଵିଦ୍ରାଵିତାନ୍ରଣେ ।
ଗୁଲ୍ମେସୁଷେଣନ୍ନିକ୍ଷିପ୍ଯଚକ୍ରେଯୁଦ୍ଧେଽଦ୍ଭୁତମ୍ମନଃ ॥ 6 ॥
ଆତ୍ମନସ୍ସଦୃଶଂଵୀରସ୍ସତନ୍ନିକ୍ଷିପ୍ଯଵାନରମ୍ ।
ସୁଗ୍ରୀଵୋଽଽଭିମୁଖଶ୍ଶତ୍ରୁମ୍ପ୍ରତସ୍ଥେପାଦପାଯୁଧଃ ॥ 7 ॥
ପାର୍ଶ୍ଵତଃପୃଷ୍ଠତଶ୍ଚାସ୍ଯସର୍ଵେଯୂଥାଧିପାସ୍ସ୍ଵଯମ୍ ।
ଅନୁଜହ୍ରୁର୍ମହାଶୈଲାନ୍ ଵିଵିଧାଂଶ୍ଚମହାଦ୍ରୁମାନ୍ ॥ 8 ॥
ସନଦନ୍ଯୁଧିସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସ୍ଵରେଣମହତାମହାନ୍ ।
ପାତଯନ୍ଵିଵିଧାଂଶ୍ଚାନ୍ଯାନ୍ଞ୍ଜଗାମୋତ୍ତମରାକ୍ଷସାନ୍ ॥ 9 ॥
ମମନ୍ଥ ଚ ମହାକାଯାନ୍ରାକ୍ଷସାନ୍ଵାନରେଶ୍ଵରଃ ।
ଯୁଗାନ୍ତସମଯେଵାଯୁଃପ୍ରଵୃଦ୍ଧାନଗମାନିଵ ॥ 10 ॥
ରାକ୍ଷସାନାମନୀକେଷୁଶୈଲଵର୍ଷଂଵଵର୍ଷ ହ ।
ଅଶ୍ମଵର୍ଷଂଯଥାମେଘଃପକ୍ଷିସଙ୍ଘେଷୁକାନନେ ॥ 11 ॥
କପିରାଜଵିମୁକ୍ତୈସ୍ତୈଶ୍ଶୈଲଵର୍ଷୈସ୍ତୁରାକ୍ଷସାଃ ।
ଵିକୀର୍ଣଶିରସଃପେତୁର୍ନିକୃତ୍ତାଇଵପର୍ଵତାଃ ॥ 12 ॥
ଅଥସଙ୍କ୍ଷୀଯମାଣେଷୁରାକ୍ଷସେଷୁସମନ୍ତତଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵେଣପ୍ରଭଗ୍ନେଷୁପତତ୍ସୁନିନଦତ୍ସୁ ଚ ॥ 13 ॥
ଵିରୂପାକ୍ଷସ୍ସ୍ଵକନ୍ନାମଧନ୍ଵୀଵିଶ୍ରାଵ୍ଯରାକ୍ଷସଃ ।
ରଥାଦାପ୍ଲୁତ୍ଯଦୁର୍ଧର୍ଷୋଗଜସ୍କନ୍ଧମୁପାରୁହତ୍ ॥ 14 ॥
ସ ତନ୍ଦ୍ଵିରଦମାରୁହ୍ଯଵିରୂପାକ୍ଷୋମହାରଥଃ ।
ଵନର୍ଦଭନୀମନିର୍ହ୍ରାଦଂଵାନରାନଭ୍ଯଧାଵତ ॥ 15 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵେ ସ ଶରାନ୍ଘୋରାନ୍ଵିସସର୍ଜଚମୂମୁଖେ ।
ସ୍ଥାପଯାମାସଚୋଦ୍ଵିଗ୍ନାନ୍ରାକ୍ଷସାନ୍ ସମ୍ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍ ॥ 16 ॥
ସତୁଵିଦ୍ଧଶ୍ଶିତୈର୍ବାଣୈଃକପୀନ୍ଦ୍ରସ୍ତେନରକ୍ଷସା ।
ଚୁକ୍ରୋଧ ସ ମହାକ୍ରୋଧୋଵଧେଚାସ୍ଯମନୋଦଧେ ॥ 17 ॥
ତତଃପାଦପମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯଶୂରସ୍ସମ୍ପ୍ରଧନୋହରିଃ ।
ଅଭିପତ୍ଯଜଘାନାସ୍ଯପ୍ରମୁଖେତୁମହାଗଜମ୍ ॥ 18 ॥
ସ ତୁପ୍ରହାରାଭିହତସ୍ସୁଗ୍ରୀଵେଣମହାଗଜଃ ।
ଅପାସର୍ପଦ୍ଧନୁର୍ମାତ୍ରନ୍ନିଷସାଦନନାଦ ଚ ॥ 19 ॥
ଗଜାତ୍ତୁମଥିତାତ୍ତୂର୍ଣମପକ୍ରମ୍ଯ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।
ରାକ୍ଷସୋଽଽଭିମୁଖଶ୍ଶତ୍ରୁମ୍ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯତତଃକପିମ୍ ॥ 20 ॥
ଆର୍ଷଭଞ୍ଚର୍ମଖଡଗଂ ଚ ପ୍ରଗୃହ୍ଯଲଘୁଵିକ୍ରମଃ ।
ଭର୍ତ୍ସଯନ୍ନିଵସୁଗ୍ରୀଵମାସସାଦଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ॥ 21 ॥
ସ ହିତସ୍ଯାଭିସଙ୍କୃଦ୍ଧଃପ୍ରଗୃହ୍ଯଵିପୁଲାଂଶିଲାମ୍ ।
ଵିରୂପାକ୍ଷାଯଚିକ୍ଷେପସୁଗ୍ରୀଵୋଜଲଦୋପମାମ୍ ॥ 22 ॥
ସ ତାଂଶିଲାମାପତନ୍ତୀନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵଃ ।
ଅପକ୍ରମ୍ଯସୁଵିକ୍ରାନ୍ତଃଖଡଗେନପ୍ରାହରତ୍ତଦା ॥ 23 ॥
ତତୋ ଭିନ୍ନପ୍ରହରଣୌ ମୁଷ୍ଟିଭ୍ଯାନ୍ ତୌ ସମୀଯତୁଃ ।
ତେଜୋ ବଲସମାଵିଷ୍ଟୌ ଦୀପ୍ତାଵିଵ ହୁତାଶନୌ ॥ 24 ॥
ସ ତଦା ସ ହସୋତ୍ପତ୍ଯରାକ୍ଷସସ୍ଯମହାହଵେ ।
ମୁଷ୍ଟିଂସନ୍ଵର୍ତ୍ଯଵେଗେନପାତଯାମାସଵକ୍ଷସି ॥ 25 ॥
ମୁଷ୍ଟିପ୍ରହାରାଭିହତୋଵିରୂପାକ୍ଷୋନିଶାଚରଃ ।
ତେନଖଡଗେନସଙ୍କୃଦ୍ଦସ୍ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯଚମୂମୁଖେ ॥ 26 ॥
କଵଚମ୍ପାତଯାମାସପଦ୍ଭ୍ଯାମଭିହତୋଽଽପତତ୍ ।
ସ ସମୁତ୍ଥାଯପତିତଃକପିସ୍ତସ୍ଯଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍ ।
ତଲପ୍ରହାରମଶନେସ୍ସମାନମ୍ଭୀମନିସ୍ସ୍ଵନମ୍ ॥ 27 ॥
ତଲପ୍ରହାରନ୍ତଦ୍ରକ୍ଷସ୍ସୁଗ୍ରୀଵେଣସମୁଦ୍ଯତମ୍ ।
ନୈପୁଣ୍ଯାନ୍ମୋଚଯିତ୍ଵୈନମ୍ମୁଷ୍ଟିନୋରସ୍ଯତାଡଯତ୍ ॥ 28 ॥
ତସ୍ସୁସଙ୍କୃଦ୍ଧତରଃସୁଗ୍ରୀଵୋଵାନରେଶ୍ଵରଃ ॥ 29 ॥
ମୋକ୍ଷିତଞ୍ଚାତ୍ମନୋଦୃଷ୍ଟଵାପ୍ରହାରନ୍ତେନରକ୍ଷସା ।
ଦଦର୍ଶାନ୍ତରନ୍ତସ୍ଯଵିରୂପାକ୍ଷସ୍ଯଵାନରଃ ॥ 30 ॥
ତତୋନ୍ଯପାତଯତ୍କ୍ରୋଧାଚ୍ଛଙ୍ଖଦେଶେମହାତ୍ତଲମ୍ ।
ମହେନ୍ଦ୍ରାଶନିକଲ୍ପେନତଲେନାଭିହତଃକ୍ଷିତୌ ॥ 31 ॥
ପପାତରୁଧିରକ୍ଲିନ୍ନଶ୍ଶୋଣିତଂସମୁଦ୍ଯମନ୍ ।
ସ୍ରୋତୋଭ୍ଯସ୍ତୁଵିରୂପାକ୍ଷୋଜଲମ୍ପ୍ରସ୍ରଵଣାଦିଵ ॥ 32 ॥
ଵିଵୃତ୍ତନଯନଙ୍କ୍ରୋଧାତ୍ସଫେନଂରୁଧିରାପ୍ଲୁତମ୍ ।
ଦଦୃଶୁସ୍ତେଵିରୂପାକ୍ଷଂଵିରୂପାକ୍ଷତରଙ୍କୃତମ୍ ॥ 33 ॥
ସ୍ଫୁରନ୍ତମ୍ପରିଵର୍ତନ୍ତମ୍ପାର୍ଶ୍ଵେନରୁଧିରୋକ୍ଷିତମ୍ ।
କରୁଣଂ ଚ ଵିନର୍ଦନ୍ତନ୍ଦଦୃଶୁଃକପଯୋରିପୁମ୍ ॥ 34 ॥
ତଥାତୁତୌସମ୍ମ୍ଯତିସମ୍ପ୍ରଯୁକ୍ତୌ ।
ତରସ୍ଵିନୌଵାନରରାକ୍ଷସାନାମ୍ ॥ 35 ॥
ଵିନାଶିତମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଵିରୂପନେତ୍ରମ୍ମହାବଲନ୍ତଂହରିପାର୍ଥିଵେନ ।
ବଲଂସମସ୍ତଙ୍କପିରାକ୍ଷସାନାମୁନ୍ମତ୍ତଗଙ୍ଗାପ୍ରତିମମ୍ବଭୂଵ ॥ 36 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତନଵତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptanavatitamassargaḥ |
tathātaiḥkṛttagātraistudaśagrīveṇamārgaṇaiḥ |
babhūvavasudhātatraprakīrṇāharibhistadā || 1 ||
rāvaṇasyāprasahyantaṃśarasampātamekataḥ |
na śekussahitundīptampataṅgājvalanaṃyathā || 2 ||
te'rditāniśitairbāṇaiḥkrośantovipradudruvuḥ |
pāvakārcissamāviṣṭādahyamānāyathāgajāḥ || 3 ||
plavaṅganāmanīkānimahābhrāṇīvamārutaḥ |
sayayausamaretasminvidhamanrāvaṇaśśaraiḥ || 4 ||
kadanantarasākṛtvārākṣasendhrovanaukasām |
āsasādatatotvaritaṃyuddherāghavaṃstadā || 5 ||
sugrīvastānkapīndṛṣṭavābhagnānvidrāvitānraṇe |
gulmesuṣeṇannikṣipyacakreyuddhe'dbhutammanaḥ || 6 ||
ātmanassadṛśaṃvīrassatannikṣipyavānaram |
sugrīvo''bhimukhaśśatrumpratasthepādapāyudhaḥ || 7 ||
pārśvataḥpṛṣṭhataścāsyasarveyūthādhipāssvayam |
anujahrurmahāśailān vividhāṃścamahādrumān || 8 ||
sanadanyudhisugrīvassvareṇamahatāmahān |
pātayanvividhāṃścānyānñjagāmottamarākṣasān || 9 ||
mamantha ca mahākāyānrākṣasānvānareśvaraḥ |
yugāntasamayevāyuḥpravṛddhānagamāniva || 10 ||
rākṣasānāmanīkeṣuśailavarṣaṃvavarṣa ha |
aśmavarṣaṃyathāmeghaḥpakṣisaṅgheṣukānane || 11 ||
kapirājavimuktaistaiśśailavarṣaisturākṣasāḥ |
vikīrṇaśirasaḥpeturnikṛttāivaparvatāḥ || 12 ||
athasaṅkṣīyamāṇeṣurākṣaseṣusamantataḥ |
sugrīveṇaprabhagneṣupatatsuninadatsu ca || 13 ||
virūpākṣassvakannāmadhanvīviśrāvyarākṣasaḥ |
rathādāplutyadurdharṣogajaskandhamupāruhat || 14 ||
sa tandviradamāruhyavirūpākṣomahārathaḥ |
vanardabhanīmanirhrādaṃvānarānabhyadhāvata || 15 ||
sugrīve sa śarānghorānvisasarjacamūmukhe |
sthāpayāmāsacodvignānrākṣasān sampraharṣayan || 16 ||
satuviddhaśśitairbāṇaiḥkapīndrastenarakṣasā |
cukrodha sa mahākrodhovadhecāsyamanodadhe || 17 ||
tataḥpādapamuddhṛtyaśūrassampradhanohariḥ |
abhipatyajaghānāsyapramukhetumahāgajam || 18 ||
sa tuprahārābhihatassugrīveṇamahāgajaḥ |
apāsarpaddhanurmātranniṣasādananāda ca || 19 ||
gajāttumathitāttūrṇamapakramya sa vīryavān |
rākṣaso''bhimukhaśśatrumpratyudgamyatataḥkapim || 20 ||
ārṣabhañcarmakhaḍagaṃ ca pragṛhyalaghuvikramaḥ |
bhartsayannivasugrīvamāsasādavyavasthitam || 21 ||
sa hitasyābhisaṅkṛddhaḥpragṛhyavipulāṃśilām |
virūpākṣāyacikṣepasugrīvojaladopamām || 22 ||
sa tāṃśilāmāpatantīndṛṣṭavārākṣasapuṅgavaḥ |
apakramyasuvikrāntaḥkhaḍagenaprāharattadā || 23 ||
tato bhinnapraharaṇau muṣṭibhyān tau samīyatuḥ |
tejo balasamāviṣṭau dīptāviva hutāśanau || 24 ||
sa tadā sa hasotpatyarākṣasasyamahāhave |
muṣṭiṃsanvartyavegenapātayāmāsavakṣasi || 25 ||
muṣṭiprahārābhihatovirūpākṣoniśācaraḥ |
tenakhaḍagenasaṅkṛddassugrīvasyacamūmukhe || 26 ||
kavacampātayāmāsapadbhyāmabhihato''patat |
sa samutthāyapatitaḥkapistasyavyasarjayat |
talaprahāramaśanessamānambhīmanissvanam || 27 ||
talaprahārantadrakṣassugrīveṇasamudyatam |
naipuṇyānmocayitvainammuṣṭinorasyatāḍayat || 28 ||
tassusaṅkṛddhataraḥsugrīvovānareśvaraḥ || 29 ||
mokṣitañcātmanodṛṣṭavāprahārantenarakṣasā |
dadarśāntarantasyavirūpākṣasyavānaraḥ || 30 ||
tatonyapātayatkrodhācchaṅkhadeśemahāttalam |
mahendrāśanikalpenatalenābhihataḥkṣitau || 31 ||
papātarudhiraklinnaśśoṇitaṃsamudyaman |
srotobhyastuvirūpākṣojalamprasravaṇādiva || 32 ||
vivṛttanayanaṅkrodhātsaphenaṃrudhirāplutam |
dadṛśustevirūpākṣaṃvirūpākṣataraṅkṛtam || 33 ||
sphurantamparivartantampārśvenarudhirokṣitam |
karuṇaṃ ca vinardantandadṛśuḥkapayoripum || 34 ||
tathātutausammyatisamprayuktau |
tarasvinauvānararākṣasānām || 35 ||
vināśitamprekṣyavirūpanetrammahābalantaṃharipārthivena |
balaṃsamastaṅkapirākṣasānāmunmattagaṅgāpratimambabhūva || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptanavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्तनवतितमस्सर्गः ।
तथातैःकृत्तगात्रैस्तुदशग्रीवेणमार्गणैः ।
बभूववसुधातत्रप्रकीर्णाहरिभिस्तदा ॥ 1 ॥
रावणस्याप्रसह्यन्तंशरसम्पातमेकतः ।
न शेकुस्सहितुन्दीप्तम्पतङ्गाज्वलनंयथा ॥ 2 ॥
तेऽर्दितानिशितैर्बाणैःक्रोशन्तोविप्रदुद्रुवुः ।
पावकार्चिस्समाविष्टादह्यमानायथागजाः ॥ 3 ॥
प्लवङ्गनामनीकानिमहाभ्राणीवमारुतः ।
सययौसमरेतस्मिन्विधमन्रावणश्शरैः ॥ 4 ॥
कदनन्तरसाकृत्वाराक्षसेन्ध्रोवनौकसाम् ।
आससादततोत्वरितंयुद्धेराघवंस्तदा ॥ 5 ॥
सुग्रीवस्तान्कपीन्दृष्टवाभग्नान्विद्रावितान्रणे ।
गुल्मेसुषेणन्निक्षिप्यचक्रेयुद्धेऽद्भुतम्मनः ॥ 6 ॥
आत्मनस्सदृशंवीरस्सतन्निक्षिप्यवानरम् ।
सुग्रीवोऽऽभिमुखश्शत्रुम्प्रतस्थेपादपायुधः ॥ 7 ॥
पार्श्वतःपृष्ठतश्चास्यसर्वेयूथाधिपास्स्वयम् ।
अनुजह्रुर्महाशैलान् विविधांश्चमहाद्रुमान् ॥ 8 ॥
सनदन्युधिसुग्रीवस्स्वरेणमहतामहान् ।
पातयन्विविधांश्चान्यान्ञ्जगामोत्तमराक्षसान् ॥ 9 ॥
ममन्थ च महाकायान्राक्षसान्वानरेश्वरः ।
युगान्तसमयेवायुःप्रवृद्धानगमानिव ॥ 10 ॥
राक्षसानामनीकेषुशैलवर्षंववर्ष ह ।
अश्मवर्षंयथामेघःपक्षिसङ्घेषुकानने ॥ 11 ॥
कपिराजविमुक्तैस्तैश्शैलवर्षैस्तुराक्षसाः ।
विकीर्णशिरसःपेतुर्निकृत्ताइवपर्वताः ॥ 12 ॥
अथसङ्क्षीयमाणेषुराक्षसेषुसमन्ततः ।
सुग्रीवेणप्रभग्नेषुपतत्सुनिनदत्सु च ॥ 13 ॥
विरूपाक्षस्स्वकन्नामधन्वीविश्राव्यराक्षसः ।
रथादाप्लुत्यदुर्धर्षोगजस्कन्धमुपारुहत् ॥ 14 ॥
स तन्द्विरदमारुह्यविरूपाक्षोमहारथः ।
वनर्दभनीमनिर्ह्रादंवानरानभ्यधावत ॥ 15 ॥
सुग्रीवे स शरान्घोरान्विससर्जचमूमुखे ।
स्थापयामासचोद्विग्नान्राक्षसान् सम्प्रहर्षयन् ॥ 16 ॥
सतुविद्धश्शितैर्बाणैःकपीन्द्रस्तेनरक्षसा ।
चुक्रोध स महाक्रोधोवधेचास्यमनोदधे ॥ 17 ॥
ततःपादपमुद्धृत्यशूरस्सम्प्रधनोहरिः ।
अभिपत्यजघानास्यप्रमुखेतुमहागजम् ॥ 18 ॥
स तुप्रहाराभिहतस्सुग्रीवेणमहागजः ।
अपासर्पद्धनुर्मात्रन्निषसादननाद च ॥ 19 ॥
गजात्तुमथितात्तूर्णमपक्रम्य स वीर्यवान् ।
राक्षसोऽऽभिमुखश्शत्रुम्प्रत्युद्गम्यततःकपिम् ॥ 20 ॥
आर्षभञ्चर्मखडगं च प्रगृह्यलघुविक्रमः ।
भर्त्सयन्निवसुग्रीवमाससादव्यवस्थितम् ॥ 21 ॥
स हितस्याभिसङ्कृद्धःप्रगृह्यविपुलांशिलाम् ।
विरूपाक्षायचिक्षेपसुग्रीवोजलदोपमाम् ॥ 22 ॥
स तांशिलामापतन्तीन्दृष्टवाराक्षसपुङ्गवः ।
अपक्रम्यसुविक्रान्तःखडगेनप्राहरत्तदा ॥ 23 ॥
ततो भिन्नप्रहरणौ मुष्टिभ्यान् तौ समीयतुः ।
तेजो बलसमाविष्टौ दीप्ताविव हुताशनौ ॥ 24 ॥
स तदा स हसोत्पत्यराक्षसस्यमहाहवे ।
मुष्टिंसन्वर्त्यवेगेनपातयामासवक्षसि ॥ 25 ॥
मुष्टिप्रहाराभिहतोविरूपाक्षोनिशाचरः ।
तेनखडगेनसङ्कृद्दस्सुग्रीवस्यचमूमुखे ॥ 26 ॥
कवचम्पातयामासपद्भ्यामभिहतोऽऽपतत् ।
स समुत्थायपतितःकपिस्तस्यव्यसर्जयत् ।
तलप्रहारमशनेस्समानम्भीमनिस्स्वनम् ॥ 27 ॥
तलप्रहारन्तद्रक्षस्सुग्रीवेणसमुद्यतम् ।
नैपुण्यान्मोचयित्वैनम्मुष्टिनोरस्यताडयत् ॥ 28 ॥
तस्सुसङ्कृद्धतरःसुग्रीवोवानरेश्वरः ॥ 29 ॥
मोक्षितञ्चात्मनोदृष्टवाप्रहारन्तेनरक्षसा ।
ददर्शान्तरन्तस्यविरूपाक्षस्यवानरः ॥ 30 ॥
ततोन्यपातयत्क्रोधाच्छङ्खदेशेमहात्तलम् ।
महेन्द्राशनिकल्पेनतलेनाभिहतःक्षितौ ॥ 31 ॥
पपातरुधिरक्लिन्नश्शोणितंसमुद्यमन् ।
स्रोतोभ्यस्तुविरूपाक्षोजलम्प्रस्रवणादिव ॥ 32 ॥
विवृत्तनयनङ्क्रोधात्सफेनंरुधिराप्लुतम् ।
ददृशुस्तेविरूपाक्षंविरूपाक्षतरङ्कृतम् ॥ 33 ॥
स्फुरन्तम्परिवर्तन्तम्पार्श्वेनरुधिरोक्षितम् ।
करुणं च विनर्दन्तन्ददृशुःकपयोरिपुम् ॥ 34 ॥
तथातुतौसम्म्यतिसम्प्रयुक्तौ ।
तरस्विनौवानरराक्षसानाम् ॥ 35 ॥
विनाशितम्प्रेक्ष्यविरूपनेत्रम्महाबलन्तंहरिपार्थिवेन ।
बलंसमस्तङ्कपिराक्षसानामुन्मत्तगङ्गाप्रतिमम्बभूव ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तनवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptanavatitamassargaḥ |
tathātaiḥkṛttagātraistudaśagrīveṇamārgaṇaiḥ |
babhūvavasudhātatraprakīrṇāharibhistadā || 1 ||
rāvaṇasyāprasahyantaṃśarasampātamekataḥ |
na śekussahitundīptampataṅgājvalanaṃyathā || 2 ||
te'rditāniśitairbāṇaiḥkrośantovipradudruvuḥ |
pāvakārcissamāviṣṭādahyamānāyathāgajāḥ || 3 ||
plavaṅganāmanīkānimahābhrāṇīvamārutaḥ |
sayayausamaretasminvidhamanrāvaṇaśśaraiḥ || 4 ||
kadanantarasākṛtvārākṣasendhrovanaukasām |
āsasādatatotvaritaṃyuddherāghavaṃstadā || 5 ||
sugrīvastānkapīndṛṣṭavābhagnānvidrāvitānraṇe |
gulmesuṣeṇannikṣipyacakreyuddhe'dbhutammanaḥ || 6 ||
ātmanassadṛśaṃvīrassatannikṣipyavānaram |
sugrīvo''bhimukhaśśatrumpratasthepādapāyudhaḥ || 7 ||
pārśvataḥpṛṣṭhataścāsyasarveyūthādhipāssvayam |
anujahrurmahāśailān vividhāṃścamahādrumān || 8 ||
sanadanyudhisugrīvassvareṇamahatāmahān |
pātayanvividhāṃścānyānñjagāmottamarākṣasān || 9 ||
mamantha ca mahākāyānrākṣasānvānareśvaraḥ |
yugāntasamayevāyuḥpravṛddhānagamāniva || 10 ||
rākṣasānāmanīkeṣuśailavarṣaṃvavarṣa ha |
aśmavarṣaṃyathāmeghaḥpakṣisaṅgheṣukānane || 11 ||
kapirājavimuktaistaiśśailavarṣaisturākṣasāḥ |
vikīrṇaśirasaḥpeturnikṛttāivaparvatāḥ || 12 ||
athasaṅkṣīyamāṇeṣurākṣaseṣusamantataḥ |
sugrīveṇaprabhagneṣupatatsuninadatsu ca || 13 ||
virūpākṣassvakannāmadhanvīviśrāvyarākṣasaḥ |
rathādāplutyadurdharṣogajaskandhamupāruhat || 14 ||
sa tandviradamāruhyavirūpākṣomahārathaḥ |
vanardabhanīmanirhrādaṃvānarānabhyadhāvata || 15 ||
sugrīve sa śarānghorānvisasarjacamūmukhe |
sthāpayāmāsacodvignānrākṣasān sampraharṣayan || 16 ||
satuviddhaśśitairbāṇaiḥkapīndrastenarakṣasā |
cukrodha sa mahākrodhovadhecāsyamanodadhe || 17 ||
tataḥpādapamuddhṛtyaśūrassampradhanohariḥ |
abhipatyajaghānāsyapramukhetumahāgajam || 18 ||
sa tuprahārābhihatassugrīveṇamahāgajaḥ |
apāsarpaddhanurmātranniṣasādananāda ca || 19 ||
gajāttumathitāttūrṇamapakramya sa vīryavān |
rākṣaso''bhimukhaśśatrumpratyudgamyatataḥkapim || 20 ||
ārṣabhañcarmakhaḍagaṃ ca pragṛhyalaghuvikramaḥ |
bhartsayannivasugrīvamāsasādavyavasthitam || 21 ||
sa hitasyābhisaṅkṛddhaḥpragṛhyavipulāṃśilām |
virūpākṣāyacikṣepasugrīvojaladopamām || 22 ||
sa tāṃśilāmāpatantīndṛṣṭavārākṣasapuṅgavaḥ |
apakramyasuvikrāntaḥkhaḍagenaprāharattadā || 23 ||
tato bhinnapraharaṇau muṣṭibhyān tau samīyatuḥ |
tejo balasamāviṣṭau dīptāviva hutāśanau || 24 ||
sa tadā sa hasotpatyarākṣasasyamahāhave |
muṣṭiṃsanvartyavegenapātayāmāsavakṣasi || 25 ||
muṣṭiprahārābhihatovirūpākṣoniśācaraḥ |
tenakhaḍagenasaṅkṛddassugrīvasyacamūmukhe || 26 ||
kavacampātayāmāsapadbhyāmabhihato''patat |
sa samutthāyapatitaḥkapistasyavyasarjayat |
talaprahāramaśanessamānambhīmanissvanam || 27 ||
talaprahārantadrakṣassugrīveṇasamudyatam |
naipuṇyānmocayitvainammuṣṭinorasyatāḍayat || 28 ||
tassusaṅkṛddhataraḥsugrīvovānareśvaraḥ || 29 ||
mokṣitañcātmanodṛṣṭavāprahārantenarakṣasā |
dadarśāntarantasyavirūpākṣasyavānaraḥ || 30 ||
tatonyapātayatkrodhācchaṅkhadeśemahāttalam |
mahendrāśanikalpenatalenābhihataḥkṣitau || 31 ||
papātarudhiraklinnaśśoṇitaṃsamudyaman |
srotobhyastuvirūpākṣojalamprasravaṇādiva || 32 ||
vivṛttanayanaṅkrodhātsaphenaṃrudhirāplutam |
dadṛśustevirūpākṣaṃvirūpākṣataraṅkṛtam || 33 ||
sphurantamparivartantampārśvenarudhirokṣitam |
karuṇaṃ ca vinardantandadṛśuḥkapayoripum || 34 ||
tathātutausammyatisamprayuktau |
tarasvinauvānararākṣasānām || 35 ||
vināśitamprekṣyavirūpanetrammahābalantaṃharipārthivena |
balaṃsamastaṅkapirākṣasānāmunmattagaṅgāpratimambabhūva || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptanavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.