ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಸಪ್ತನವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ತಥಾತೈಃಕೃತ್ತಗಾತ್ರೈಸ್ತುದಶಗ್ರೀವೇಣಮಾರ್ಗಣೈಃ ।
ಬಭೂವವಸುಧಾತತ್ರಪ್ರಕೀರ್ಣಾಹರಿಭಿಸ್ತದಾ ॥ 1 ॥
ರಾವಣಸ್ಯಾಪ್ರಸಹ್ಯನ್ತಂಶರಸಮ್ಪಾತಮೇಕತಃ ।
ನ ಶೇಕುಸ್ಸಹಿತುನ್ದೀಪ್ತಮ್ಪತಙ್ಗಾಜ್ವಲನಂಯಥಾ ॥ 2 ॥
ತೇಽರ್ದಿತಾನಿಶಿತೈರ್ಬಾಣೈಃಕ್ರೋಶನ್ತೋವಿಪ್ರದುದ್ರುವುಃ ।
ಪಾವಕಾರ್ಚಿಸ್ಸಮಾವಿಷ್ಟಾದಹ್ಯಮಾನಾಯಥಾಗಜಾಃ ॥ 3 ॥
ಪ್ಲವಙ್ಗನಾಮನೀಕಾನಿಮಹಾಭ್ರಾಣೀವಮಾರುತಃ ।
ಸಯಯೌಸಮರೇತಸ್ಮಿನ್ವಿಧಮನ್ರಾವಣಶ್ಶರೈಃ ॥ 4 ॥
ಕದನನ್ತರಸಾಕೃತ್ವಾರಾಕ್ಷಸೇನ್ಧ್ರೋವನೌಕಸಾಮ್ ।
ಆಸಸಾದತತೋತ್ವರಿತಂಯುದ್ಧೇರಾಘವಂಸ್ತದಾ ॥ 5 ॥
ಸುಗ್ರೀವಸ್ತಾನ್ಕಪೀನ್ದೃಷ್ಟವಾಭಗ್ನಾನ್ವಿದ್ರಾವಿತಾನ್ರಣೇ ।
ಗುಲ್ಮೇಸುಷೇಣನ್ನಿಕ್ಷಿಪ್ಯಚಕ್ರೇಯುದ್ಧೇಽದ್ಭುತಮ್ಮನಃ ॥ 6 ॥
ಆತ್ಮನಸ್ಸದೃಶಂವೀರಸ್ಸತನ್ನಿಕ್ಷಿಪ್ಯವಾನರಮ್ ।
ಸುಗ್ರೀವೋಽಽಭಿಮುಖಶ್ಶತ್ರುಮ್ಪ್ರತಸ್ಥೇಪಾದಪಾಯುಧಃ ॥ 7 ॥
ಪಾರ್ಶ್ವತಃಪೃಷ್ಠತಶ್ಚಾಸ್ಯಸರ್ವೇಯೂಥಾಧಿಪಾಸ್ಸ್ವಯಮ್ ।
ಅನುಜಹ್ರುರ್ಮಹಾಶೈಲಾನ್ ವಿವಿಧಾಂಶ್ಚಮಹಾದ್ರುಮಾನ್ ॥ 8 ॥
ಸನದನ್ಯುಧಿಸುಗ್ರೀವಸ್ಸ್ವರೇಣಮಹತಾಮಹಾನ್ ।
ಪಾತಯನ್ವಿವಿಧಾಂಶ್ಚಾನ್ಯಾನ್ಞ್ಜಗಾಮೋತ್ತಮರಾಕ್ಷಸಾನ್ ॥ 9 ॥
ಮಮನ್ಥ ಚ ಮಹಾಕಾಯಾನ್ರಾಕ್ಷಸಾನ್ವಾನರೇಶ್ವರಃ ।
ಯುಗಾನ್ತಸಮಯೇವಾಯುಃಪ್ರವೃದ್ಧಾನಗಮಾನಿವ ॥ 10 ॥
ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮನೀಕೇಷುಶೈಲವರ್ಷಂವವರ್ಷ ಹ ।
ಅಶ್ಮವರ್ಷಂಯಥಾಮೇಘಃಪಕ್ಷಿಸಙ್ಘೇಷುಕಾನನೇ ॥ 11 ॥
ಕಪಿರಾಜವಿಮುಕ್ತೈಸ್ತೈಶ್ಶೈಲವರ್ಷೈಸ್ತುರಾಕ್ಷಸಾಃ ।
ವಿಕೀರ್ಣಶಿರಸಃಪೇತುರ್ನಿಕೃತ್ತಾಇವಪರ್ವತಾಃ ॥ 12 ॥
ಅಥಸಙ್ಕ್ಷೀಯಮಾಣೇಷುರಾಕ್ಷಸೇಷುಸಮನ್ತತಃ ।
ಸುಗ್ರೀವೇಣಪ್ರಭಗ್ನೇಷುಪತತ್ಸುನಿನದತ್ಸು ಚ ॥ 13 ॥
ವಿರೂಪಾಕ್ಷಸ್ಸ್ವಕನ್ನಾಮಧನ್ವೀವಿಶ್ರಾವ್ಯರಾಕ್ಷಸಃ ।
ರಥಾದಾಪ್ಲುತ್ಯದುರ್ಧರ್ಷೋಗಜಸ್ಕನ್ಧಮುಪಾರುಹತ್ ॥ 14 ॥
ಸ ತನ್ದ್ವಿರದಮಾರುಹ್ಯವಿರೂಪಾಕ್ಷೋಮಹಾರಥಃ ।
ವನರ್ದಭನೀಮನಿರ್ಹ್ರಾದಂವಾನರಾನಭ್ಯಧಾವತ ॥ 15 ॥
ಸುಗ್ರೀವೇ ಸ ಶರಾನ್ಘೋರಾನ್ವಿಸಸರ್ಜಚಮೂಮುಖೇ ।
ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸಚೋದ್ವಿಗ್ನಾನ್ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಸಮ್ಪ್ರಹರ್ಷಯನ್ ॥ 16 ॥
ಸತುವಿದ್ಧಶ್ಶಿತೈರ್ಬಾಣೈಃಕಪೀನ್ದ್ರಸ್ತೇನರಕ್ಷಸಾ ।
ಚುಕ್ರೋಧ ಸ ಮಹಾಕ್ರೋಧೋವಧೇಚಾಸ್ಯಮನೋದಧೇ ॥ 17 ॥
ತತಃಪಾದಪಮುದ್ಧೃತ್ಯಶೂರಸ್ಸಮ್ಪ್ರಧನೋಹರಿಃ ।
ಅಭಿಪತ್ಯಜಘಾನಾಸ್ಯಪ್ರಮುಖೇತುಮಹಾಗಜಮ್ ॥ 18 ॥
ಸ ತುಪ್ರಹಾರಾಭಿಹತಸ್ಸುಗ್ರೀವೇಣಮಹಾಗಜಃ ।
ಅಪಾಸರ್ಪದ್ಧನುರ್ಮಾತ್ರನ್ನಿಷಸಾದನನಾದ ಚ ॥ 19 ॥
ಗಜಾತ್ತುಮಥಿತಾತ್ತೂರ್ಣಮಪಕ್ರಮ್ಯ ಸ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।
ರಾಕ್ಷಸೋಽಽಭಿಮುಖಶ್ಶತ್ರುಮ್ಪ್ರತ್ಯುದ್ಗಮ್ಯತತಃಕಪಿಮ್ ॥ 20 ॥
ಆರ್ಷಭಞ್ಚರ್ಮಖಡಗಂ ಚ ಪ್ರಗೃಹ್ಯಲಘುವಿಕ್ರಮಃ ।
ಭರ್ತ್ಸಯನ್ನಿವಸುಗ್ರೀವಮಾಸಸಾದವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ ॥ 21 ॥
ಸ ಹಿತಸ್ಯಾಭಿಸಙ್ಕೃದ್ಧಃಪ್ರಗೃಹ್ಯವಿಪುಲಾಂಶಿಲಾಮ್ ।
ವಿರೂಪಾಕ್ಷಾಯಚಿಕ್ಷೇಪಸುಗ್ರೀವೋಜಲದೋಪಮಾಮ್ ॥ 22 ॥
ಸ ತಾಂಶಿಲಾಮಾಪತನ್ತೀನ್ದೃಷ್ಟವಾರಾಕ್ಷಸಪುಙ್ಗವಃ ।
ಅಪಕ್ರಮ್ಯಸುವಿಕ್ರಾನ್ತಃಖಡಗೇನಪ್ರಾಹರತ್ತದಾ ॥ 23 ॥
ತತೋ ಭಿನ್ನಪ್ರಹರಣೌ ಮುಷ್ಟಿಭ್ಯಾನ್ ತೌ ಸಮೀಯತುಃ ।
ತೇಜೋ ಬಲಸಮಾವಿಷ್ಟೌ ದೀಪ್ತಾವಿವ ಹುತಾಶನೌ ॥ 24 ॥
ಸ ತದಾ ಸ ಹಸೋತ್ಪತ್ಯರಾಕ್ಷಸಸ್ಯಮಹಾಹವೇ ।
ಮುಷ್ಟಿಂಸನ್ವರ್ತ್ಯವೇಗೇನಪಾತಯಾಮಾಸವಕ್ಷಸಿ ॥ 25 ॥
ಮುಷ್ಟಿಪ್ರಹಾರಾಭಿಹತೋವಿರೂಪಾಕ್ಷೋನಿಶಾಚರಃ ।
ತೇನಖಡಗೇನಸಙ್ಕೃದ್ದಸ್ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯಚಮೂಮುಖೇ ॥ 26 ॥
ಕವಚಮ್ಪಾತಯಾಮಾಸಪದ್ಭ್ಯಾಮಭಿಹತೋಽಽಪತತ್ ।
ಸ ಸಮುತ್ಥಾಯಪತಿತಃಕಪಿಸ್ತಸ್ಯವ್ಯಸರ್ಜಯತ್ ।
ತಲಪ್ರಹಾರಮಶನೇಸ್ಸಮಾನಮ್ಭೀಮನಿಸ್ಸ್ವನಮ್ ॥ 27 ॥
ತಲಪ್ರಹಾರನ್ತದ್ರಕ್ಷಸ್ಸುಗ್ರೀವೇಣಸಮುದ್ಯತಮ್ ।
ನೈಪುಣ್ಯಾನ್ಮೋಚಯಿತ್ವೈನಮ್ಮುಷ್ಟಿನೋರಸ್ಯತಾಡಯತ್ ॥ 28 ॥
ತಸ್ಸುಸಙ್ಕೃದ್ಧತರಃಸುಗ್ರೀವೋವಾನರೇಶ್ವರಃ ॥ 29 ॥
ಮೋಕ್ಷಿತಞ್ಚಾತ್ಮನೋದೃಷ್ಟವಾಪ್ರಹಾರನ್ತೇನರಕ್ಷಸಾ ।
ದದರ್ಶಾನ್ತರನ್ತಸ್ಯವಿರೂಪಾಕ್ಷಸ್ಯವಾನರಃ ॥ 30 ॥
ತತೋನ್ಯಪಾತಯತ್ಕ್ರೋಧಾಚ್ಛಙ್ಖದೇಶೇಮಹಾತ್ತಲಮ್ ।
ಮಹೇನ್ದ್ರಾಶನಿಕಲ್ಪೇನತಲೇನಾಭಿಹತಃಕ್ಷಿತೌ ॥ 31 ॥
ಪಪಾತರುಧಿರಕ್ಲಿನ್ನಶ್ಶೋಣಿತಂಸಮುದ್ಯಮನ್ ।
ಸ್ರೋತೋಭ್ಯಸ್ತುವಿರೂಪಾಕ್ಷೋಜಲಮ್ಪ್ರಸ್ರವಣಾದಿವ ॥ 32 ॥
ವಿವೃತ್ತನಯನಙ್ಕ್ರೋಧಾತ್ಸಫೇನಂರುಧಿರಾಪ್ಲುತಮ್ ।
ದದೃಶುಸ್ತೇವಿರೂಪಾಕ್ಷಂವಿರೂಪಾಕ್ಷತರಙ್ಕೃತಮ್ ॥ 33 ॥
ಸ್ಫುರನ್ತಮ್ಪರಿವರ್ತನ್ತಮ್ಪಾರ್ಶ್ವೇನರುಧಿರೋಕ್ಷಿತಮ್ ।
ಕರುಣಂ ಚ ವಿನರ್ದನ್ತನ್ದದೃಶುಃಕಪಯೋರಿಪುಮ್ ॥ 34 ॥
ತಥಾತುತೌಸಮ್ಮ್ಯತಿಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತೌ ।
ತರಸ್ವಿನೌವಾನರರಾಕ್ಷಸಾನಾಮ್ ॥ 35 ॥
ವಿನಾಶಿತಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯವಿರೂಪನೇತ್ರಮ್ಮಹಾಬಲನ್ತಂಹರಿಪಾರ್ಥಿವೇನ ।
ಬಲಂಸಮಸ್ತಙ್ಕಪಿರಾಕ್ಷಸಾನಾಮುನ್ಮತ್ತಗಙ್ಗಾಪ್ರತಿಮಮ್ಬಭೂವ ॥ 36 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತನವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptanavatitamassargaḥ |
tathātaiḥkṛttagātraistudaśagrīveṇamārgaṇaiḥ |
babhūvavasudhātatraprakīrṇāharibhistadā || 1 ||
rāvaṇasyāprasahyantaṃśarasampātamekataḥ |
na śekussahitundīptampataṅgājvalanaṃyathā || 2 ||
te'rditāniśitairbāṇaiḥkrośantovipradudruvuḥ |
pāvakārcissamāviṣṭādahyamānāyathāgajāḥ || 3 ||
plavaṅganāmanīkānimahābhrāṇīvamārutaḥ |
sayayausamaretasminvidhamanrāvaṇaśśaraiḥ || 4 ||
kadanantarasākṛtvārākṣasendhrovanaukasām |
āsasādatatotvaritaṃyuddherāghavaṃstadā || 5 ||
sugrīvastānkapīndṛṣṭavābhagnānvidrāvitānraṇe |
gulmesuṣeṇannikṣipyacakreyuddhe'dbhutammanaḥ || 6 ||
ātmanassadṛśaṃvīrassatannikṣipyavānaram |
sugrīvo''bhimukhaśśatrumpratasthepādapāyudhaḥ || 7 ||
pārśvataḥpṛṣṭhataścāsyasarveyūthādhipāssvayam |
anujahrurmahāśailān vividhāṃścamahādrumān || 8 ||
sanadanyudhisugrīvassvareṇamahatāmahān |
pātayanvividhāṃścānyānñjagāmottamarākṣasān || 9 ||
mamantha ca mahākāyānrākṣasānvānareśvaraḥ |
yugāntasamayevāyuḥpravṛddhānagamāniva || 10 ||
rākṣasānāmanīkeṣuśailavarṣaṃvavarṣa ha |
aśmavarṣaṃyathāmeghaḥpakṣisaṅgheṣukānane || 11 ||
kapirājavimuktaistaiśśailavarṣaisturākṣasāḥ |
vikīrṇaśirasaḥpeturnikṛttāivaparvatāḥ || 12 ||
athasaṅkṣīyamāṇeṣurākṣaseṣusamantataḥ |
sugrīveṇaprabhagneṣupatatsuninadatsu ca || 13 ||
virūpākṣassvakannāmadhanvīviśrāvyarākṣasaḥ |
rathādāplutyadurdharṣogajaskandhamupāruhat || 14 ||
sa tandviradamāruhyavirūpākṣomahārathaḥ |
vanardabhanīmanirhrādaṃvānarānabhyadhāvata || 15 ||
sugrīve sa śarānghorānvisasarjacamūmukhe |
sthāpayāmāsacodvignānrākṣasān sampraharṣayan || 16 ||
satuviddhaśśitairbāṇaiḥkapīndrastenarakṣasā |
cukrodha sa mahākrodhovadhecāsyamanodadhe || 17 ||
tataḥpādapamuddhṛtyaśūrassampradhanohariḥ |
abhipatyajaghānāsyapramukhetumahāgajam || 18 ||
sa tuprahārābhihatassugrīveṇamahāgajaḥ |
apāsarpaddhanurmātranniṣasādananāda ca || 19 ||
gajāttumathitāttūrṇamapakramya sa vīryavān |
rākṣaso''bhimukhaśśatrumpratyudgamyatataḥkapim || 20 ||
ārṣabhañcarmakhaḍagaṃ ca pragṛhyalaghuvikramaḥ |
bhartsayannivasugrīvamāsasādavyavasthitam || 21 ||
sa hitasyābhisaṅkṛddhaḥpragṛhyavipulāṃśilām |
virūpākṣāyacikṣepasugrīvojaladopamām || 22 ||
sa tāṃśilāmāpatantīndṛṣṭavārākṣasapuṅgavaḥ |
apakramyasuvikrāntaḥkhaḍagenaprāharattadā || 23 ||
tato bhinnapraharaṇau muṣṭibhyān tau samīyatuḥ |
tejo balasamāviṣṭau dīptāviva hutāśanau || 24 ||
sa tadā sa hasotpatyarākṣasasyamahāhave |
muṣṭiṃsanvartyavegenapātayāmāsavakṣasi || 25 ||
muṣṭiprahārābhihatovirūpākṣoniśācaraḥ |
tenakhaḍagenasaṅkṛddassugrīvasyacamūmukhe || 26 ||
kavacampātayāmāsapadbhyāmabhihato''patat |
sa samutthāyapatitaḥkapistasyavyasarjayat |
talaprahāramaśanessamānambhīmanissvanam || 27 ||
talaprahārantadrakṣassugrīveṇasamudyatam |
naipuṇyānmocayitvainammuṣṭinorasyatāḍayat || 28 ||
tassusaṅkṛddhataraḥsugrīvovānareśvaraḥ || 29 ||
mokṣitañcātmanodṛṣṭavāprahārantenarakṣasā |
dadarśāntarantasyavirūpākṣasyavānaraḥ || 30 ||
tatonyapātayatkrodhācchaṅkhadeśemahāttalam |
mahendrāśanikalpenatalenābhihataḥkṣitau || 31 ||
papātarudhiraklinnaśśoṇitaṃsamudyaman |
srotobhyastuvirūpākṣojalamprasravaṇādiva || 32 ||
vivṛttanayanaṅkrodhātsaphenaṃrudhirāplutam |
dadṛśustevirūpākṣaṃvirūpākṣataraṅkṛtam || 33 ||
sphurantamparivartantampārśvenarudhirokṣitam |
karuṇaṃ ca vinardantandadṛśuḥkapayoripum || 34 ||
tathātutausammyatisamprayuktau |
tarasvinauvānararākṣasānām || 35 ||
vināśitamprekṣyavirūpanetrammahābalantaṃharipārthivena |
balaṃsamastaṅkapirākṣasānāmunmattagaṅgāpratimambabhūva || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptanavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्तनवतितमस्सर्गः ।
तथातैःकृत्तगात्रैस्तुदशग्रीवेणमार्गणैः ।
बभूववसुधातत्रप्रकीर्णाहरिभिस्तदा ॥ 1 ॥
रावणस्याप्रसह्यन्तंशरसम्पातमेकतः ।
न शेकुस्सहितुन्दीप्तम्पतङ्गाज्वलनंयथा ॥ 2 ॥
तेऽर्दितानिशितैर्बाणैःक्रोशन्तोविप्रदुद्रुवुः ।
पावकार्चिस्समाविष्टादह्यमानायथागजाः ॥ 3 ॥
प्लवङ्गनामनीकानिमहाभ्राणीवमारुतः ।
सययौसमरेतस्मिन्विधमन्रावणश्शरैः ॥ 4 ॥
कदनन्तरसाकृत्वाराक्षसेन्ध्रोवनौकसाम् ।
आससादततोत्वरितंयुद्धेराघवंस्तदा ॥ 5 ॥
सुग्रीवस्तान्कपीन्दृष्टवाभग्नान्विद्रावितान्रणे ।
गुल्मेसुषेणन्निक्षिप्यचक्रेयुद्धेऽद्भुतम्मनः ॥ 6 ॥
आत्मनस्सदृशंवीरस्सतन्निक्षिप्यवानरम् ।
सुग्रीवोऽऽभिमुखश्शत्रुम्प्रतस्थेपादपायुधः ॥ 7 ॥
पार्श्वतःपृष्ठतश्चास्यसर्वेयूथाधिपास्स्वयम् ।
अनुजह्रुर्महाशैलान् विविधांश्चमहाद्रुमान् ॥ 8 ॥
सनदन्युधिसुग्रीवस्स्वरेणमहतामहान् ।
पातयन्विविधांश्चान्यान्ञ्जगामोत्तमराक्षसान् ॥ 9 ॥
ममन्थ च महाकायान्राक्षसान्वानरेश्वरः ।
युगान्तसमयेवायुःप्रवृद्धानगमानिव ॥ 10 ॥
राक्षसानामनीकेषुशैलवर्षंववर्ष ह ।
अश्मवर्षंयथामेघःपक्षिसङ्घेषुकानने ॥ 11 ॥
कपिराजविमुक्तैस्तैश्शैलवर्षैस्तुराक्षसाः ।
विकीर्णशिरसःपेतुर्निकृत्ताइवपर्वताः ॥ 12 ॥
अथसङ्क्षीयमाणेषुराक्षसेषुसमन्ततः ।
सुग्रीवेणप्रभग्नेषुपतत्सुनिनदत्सु च ॥ 13 ॥
विरूपाक्षस्स्वकन्नामधन्वीविश्राव्यराक्षसः ।
रथादाप्लुत्यदुर्धर्षोगजस्कन्धमुपारुहत् ॥ 14 ॥
स तन्द्विरदमारुह्यविरूपाक्षोमहारथः ।
वनर्दभनीमनिर्ह्रादंवानरानभ्यधावत ॥ 15 ॥
सुग्रीवे स शरान्घोरान्विससर्जचमूमुखे ।
स्थापयामासचोद्विग्नान्राक्षसान् सम्प्रहर्षयन् ॥ 16 ॥
सतुविद्धश्शितैर्बाणैःकपीन्द्रस्तेनरक्षसा ।
चुक्रोध स महाक्रोधोवधेचास्यमनोदधे ॥ 17 ॥
ततःपादपमुद्धृत्यशूरस्सम्प्रधनोहरिः ।
अभिपत्यजघानास्यप्रमुखेतुमहागजम् ॥ 18 ॥
स तुप्रहाराभिहतस्सुग्रीवेणमहागजः ।
अपासर्पद्धनुर्मात्रन्निषसादननाद च ॥ 19 ॥
गजात्तुमथितात्तूर्णमपक्रम्य स वीर्यवान् ।
राक्षसोऽऽभिमुखश्शत्रुम्प्रत्युद्गम्यततःकपिम् ॥ 20 ॥
आर्षभञ्चर्मखडगं च प्रगृह्यलघुविक्रमः ।
भर्त्सयन्निवसुग्रीवमाससादव्यवस्थितम् ॥ 21 ॥
स हितस्याभिसङ्कृद्धःप्रगृह्यविपुलांशिलाम् ।
विरूपाक्षायचिक्षेपसुग्रीवोजलदोपमाम् ॥ 22 ॥
स तांशिलामापतन्तीन्दृष्टवाराक्षसपुङ्गवः ।
अपक्रम्यसुविक्रान्तःखडगेनप्राहरत्तदा ॥ 23 ॥
ततो भिन्नप्रहरणौ मुष्टिभ्यान् तौ समीयतुः ।
तेजो बलसमाविष्टौ दीप्ताविव हुताशनौ ॥ 24 ॥
स तदा स हसोत्पत्यराक्षसस्यमहाहवे ।
मुष्टिंसन्वर्त्यवेगेनपातयामासवक्षसि ॥ 25 ॥
मुष्टिप्रहाराभिहतोविरूपाक्षोनिशाचरः ।
तेनखडगेनसङ्कृद्दस्सुग्रीवस्यचमूमुखे ॥ 26 ॥
कवचम्पातयामासपद्भ्यामभिहतोऽऽपतत् ।
स समुत्थायपतितःकपिस्तस्यव्यसर्जयत् ।
तलप्रहारमशनेस्समानम्भीमनिस्स्वनम् ॥ 27 ॥
तलप्रहारन्तद्रक्षस्सुग्रीवेणसमुद्यतम् ।
नैपुण्यान्मोचयित्वैनम्मुष्टिनोरस्यताडयत् ॥ 28 ॥
तस्सुसङ्कृद्धतरःसुग्रीवोवानरेश्वरः ॥ 29 ॥
मोक्षितञ्चात्मनोदृष्टवाप्रहारन्तेनरक्षसा ।
ददर्शान्तरन्तस्यविरूपाक्षस्यवानरः ॥ 30 ॥
ततोन्यपातयत्क्रोधाच्छङ्खदेशेमहात्तलम् ।
महेन्द्राशनिकल्पेनतलेनाभिहतःक्षितौ ॥ 31 ॥
पपातरुधिरक्लिन्नश्शोणितंसमुद्यमन् ।
स्रोतोभ्यस्तुविरूपाक्षोजलम्प्रस्रवणादिव ॥ 32 ॥
विवृत्तनयनङ्क्रोधात्सफेनंरुधिराप्लुतम् ।
ददृशुस्तेविरूपाक्षंविरूपाक्षतरङ्कृतम् ॥ 33 ॥
स्फुरन्तम्परिवर्तन्तम्पार्श्वेनरुधिरोक्षितम् ।
करुणं च विनर्दन्तन्ददृशुःकपयोरिपुम् ॥ 34 ॥
तथातुतौसम्म्यतिसम्प्रयुक्तौ ।
तरस्विनौवानरराक्षसानाम् ॥ 35 ॥
विनाशितम्प्रेक्ष्यविरूपनेत्रम्महाबलन्तंहरिपार्थिवेन ।
बलंसमस्तङ्कपिराक्षसानामुन्मत्तगङ्गाप्रतिमम्बभूव ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तनवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptanavatitamassargaḥ |
tathātaiḥkṛttagātraistudaśagrīveṇamārgaṇaiḥ |
babhūvavasudhātatraprakīrṇāharibhistadā || 1 ||
rāvaṇasyāprasahyantaṃśarasampātamekataḥ |
na śekussahitundīptampataṅgājvalanaṃyathā || 2 ||
te'rditāniśitairbāṇaiḥkrośantovipradudruvuḥ |
pāvakārcissamāviṣṭādahyamānāyathāgajāḥ || 3 ||
plavaṅganāmanīkānimahābhrāṇīvamārutaḥ |
sayayausamaretasminvidhamanrāvaṇaśśaraiḥ || 4 ||
kadanantarasākṛtvārākṣasendhrovanaukasām |
āsasādatatotvaritaṃyuddherāghavaṃstadā || 5 ||
sugrīvastānkapīndṛṣṭavābhagnānvidrāvitānraṇe |
gulmesuṣeṇannikṣipyacakreyuddhe'dbhutammanaḥ || 6 ||
ātmanassadṛśaṃvīrassatannikṣipyavānaram |
sugrīvo''bhimukhaśśatrumpratasthepādapāyudhaḥ || 7 ||
pārśvataḥpṛṣṭhataścāsyasarveyūthādhipāssvayam |
anujahrurmahāśailān vividhāṃścamahādrumān || 8 ||
sanadanyudhisugrīvassvareṇamahatāmahān |
pātayanvividhāṃścānyānñjagāmottamarākṣasān || 9 ||
mamantha ca mahākāyānrākṣasānvānareśvaraḥ |
yugāntasamayevāyuḥpravṛddhānagamāniva || 10 ||
rākṣasānāmanīkeṣuśailavarṣaṃvavarṣa ha |
aśmavarṣaṃyathāmeghaḥpakṣisaṅgheṣukānane || 11 ||
kapirājavimuktaistaiśśailavarṣaisturākṣasāḥ |
vikīrṇaśirasaḥpeturnikṛttāivaparvatāḥ || 12 ||
athasaṅkṣīyamāṇeṣurākṣaseṣusamantataḥ |
sugrīveṇaprabhagneṣupatatsuninadatsu ca || 13 ||
virūpākṣassvakannāmadhanvīviśrāvyarākṣasaḥ |
rathādāplutyadurdharṣogajaskandhamupāruhat || 14 ||
sa tandviradamāruhyavirūpākṣomahārathaḥ |
vanardabhanīmanirhrādaṃvānarānabhyadhāvata || 15 ||
sugrīve sa śarānghorānvisasarjacamūmukhe |
sthāpayāmāsacodvignānrākṣasān sampraharṣayan || 16 ||
satuviddhaśśitairbāṇaiḥkapīndrastenarakṣasā |
cukrodha sa mahākrodhovadhecāsyamanodadhe || 17 ||
tataḥpādapamuddhṛtyaśūrassampradhanohariḥ |
abhipatyajaghānāsyapramukhetumahāgajam || 18 ||
sa tuprahārābhihatassugrīveṇamahāgajaḥ |
apāsarpaddhanurmātranniṣasādananāda ca || 19 ||
gajāttumathitāttūrṇamapakramya sa vīryavān |
rākṣaso''bhimukhaśśatrumpratyudgamyatataḥkapim || 20 ||
ārṣabhañcarmakhaḍagaṃ ca pragṛhyalaghuvikramaḥ |
bhartsayannivasugrīvamāsasādavyavasthitam || 21 ||
sa hitasyābhisaṅkṛddhaḥpragṛhyavipulāṃśilām |
virūpākṣāyacikṣepasugrīvojaladopamām || 22 ||
sa tāṃśilāmāpatantīndṛṣṭavārākṣasapuṅgavaḥ |
apakramyasuvikrāntaḥkhaḍagenaprāharattadā || 23 ||
tato bhinnapraharaṇau muṣṭibhyān tau samīyatuḥ |
tejo balasamāviṣṭau dīptāviva hutāśanau || 24 ||
sa tadā sa hasotpatyarākṣasasyamahāhave |
muṣṭiṃsanvartyavegenapātayāmāsavakṣasi || 25 ||
muṣṭiprahārābhihatovirūpākṣoniśācaraḥ |
tenakhaḍagenasaṅkṛddassugrīvasyacamūmukhe || 26 ||
kavacampātayāmāsapadbhyāmabhihato''patat |
sa samutthāyapatitaḥkapistasyavyasarjayat |
talaprahāramaśanessamānambhīmanissvanam || 27 ||
talaprahārantadrakṣassugrīveṇasamudyatam |
naipuṇyānmocayitvainammuṣṭinorasyatāḍayat || 28 ||
tassusaṅkṛddhataraḥsugrīvovānareśvaraḥ || 29 ||
mokṣitañcātmanodṛṣṭavāprahārantenarakṣasā |
dadarśāntarantasyavirūpākṣasyavānaraḥ || 30 ||
tatonyapātayatkrodhācchaṅkhadeśemahāttalam |
mahendrāśanikalpenatalenābhihataḥkṣitau || 31 ||
papātarudhiraklinnaśśoṇitaṃsamudyaman |
srotobhyastuvirūpākṣojalamprasravaṇādiva || 32 ||
vivṛttanayanaṅkrodhātsaphenaṃrudhirāplutam |
dadṛśustevirūpākṣaṃvirūpākṣataraṅkṛtam || 33 ||
sphurantamparivartantampārśvenarudhirokṣitam |
karuṇaṃ ca vinardantandadṛśuḥkapayoripum || 34 ||
tathātutausammyatisamprayuktau |
tarasvinauvānararākṣasānām || 35 ||
vināśitamprekṣyavirūpanetrammahābalantaṃharipārthivena |
balaṃsamastaṅkapirākṣasānāmunmattagaṅgāpratimambabhūva || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptanavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.