Valmiki Ramayana Yuddha Kanda Sarga 97 — Telugu Script

⚠️ AI-generated translation — the Kannada meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Kannada

ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಯುದ್ಧಕಾಂಡ 97ನೇ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಾನರರು ಚದುರಿಹೋದ ನಂತರ ಸುಗ್ರೀವನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿರೂಪಾಕ್ಷನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಆನೆಯ ಮೇಲೇರಿ ಸುಗ್ರೀವನ ಮೇಲೆ ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸುಗ್ರೀವನು ಆನೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದು ಉರುಳಿಸಿದ ನಂತರ ಇಬ್ಬರೂ ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಗೆ ಸುಗ್ರೀವನ ಅಂಗೈ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನು ರಕ್ತ ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಬಿದ್ದು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಕಪಿ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ ಸೈನ್ಯವು ಕ್ಷೋಭೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

AI-generated · not yet verified

The Kannada meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Sinhala meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Sinhala

රාවණයාගේ ඊතලවලින් පීඩා ලද වානරයන් විසිරී දිව ගිය අතර, සුග්‍රීව ඔවුන් සුෂේණ ගුල්මයෙහි තබා ගස් ආයුධ කරගෙන රාක්ෂසයන් දෙසට ගමන් කළේය. ඔහු රාක්ෂස සේනාවන් අතරට ගල් වැසි වැස්වූ අතර, යූථාධිපතියෝද පර්වත හා වෘක්ෂ රැගෙන ඔහු පසුපස ගියහ. විරූපාක්ෂ නම් රාක්ෂසයා ඇතු පිට නැඟී සුග්‍රීව සමඟ සටන් කළේය. අවසානයේ සුග්‍රීව විසින් වජ්‍රයට සමාන අත්ල පහරකින් විරූපාක්ෂ මරා දැමූ අතර, එය දුටු වානර හා රාක්ෂස සේනාවම උමතු ගංගාවක් මෙන් විය.

AI-generated · not yet verified

The Sinhala meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Gujarati meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Gujarati

આ સર્ગમાં રાવણના બાણોથી વાનરસેનાને વિખરાઈ જતી અને ભાગતી દર્શાવવામાં આવી છે. સુગ્રીવે ભાગતા વાનરોને સુષેણને સોંપીને પોતે યુદ્ધમાં ઉતરી, વૃક્ષો અને શિલાઓના પ્રહારથી રાક્ષસોને મથ્યા. પછી રાક્ષસ વિરૂપાક્ષ હાથી પર ચઢીને યુદ્ધમાં આવ્યો અને સુગ્રીવ સાથે તેનો સંઘર્ષ થયો. અંતે સુગ્રીવે તલપ્રહારથી વિરૂપાક્ષનો નાશ કર્યો, જેથી બંને સૈન્યનું બળ ઉછળી ઊઠ્યું.

AI-generated · not yet verified

The Gujarati meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।

అథ సప్తనవతితమస్సర్గః ।

Shloka 1

తథాతైఃకృత్తగాత్రైస్తుదశగ్రీవేణమార్గణైః ।
బభూవవసుధాతత్రప్రకీర్ణాహరిభిస్తదా ॥ 1 ॥

tathātaiḥkṛttagātraistudaśagrīveṇamārgaṇaiḥ |
babhūvavasudhātatraprakīrṇāharibhistadā || 1 ||

તે સમયે દશગ્રીવ (રાવણ)ના બાણોથી કપાયેલા અંગોવાળા અને વાનરો દ્વારા વિખરાયેલા તે (રાક્ષસો) ત્યાં પૃથ્વી પર પડ્યા. ^AI

ಹಾಗೆ ಅವರಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶರೀರಗಳಿಂದಲೂ, ದಶಗ್ರೀವನ ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ ಪೀಡಿತರಾದ ವಾನರರಿಂದ ಆ ಭೂಮಿಯು ಆಗ ಹರಡಿಹೋಯಿತು. ^AI

එසේ රාවණයාගේ ඊතලවලින් කැපුම් ලද ශරීර ඇති, වානරයන් විසින් විසිරුවන ලද එම භූමිය එකල එසේ විය. ^AI

Shloka 2

రావణస్యాప్రసహ్యన్తంశరసమ్పాతమేకతః ।
న శేకుస్సహితున్దీప్తమ్పతఙ్గాజ్వలనంయథా ॥ 2 ॥

rāvaṇasyāprasahyantaṃśarasampātamekataḥ |
na śekussahitundīptampataṅgājvalanaṃyathā || 2 ||

રાવણના બાણોના અસહ્ય વરસાદને તે (વાનરો) પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં પડતા પતંગિયાંની જેમ સહન કરી શક્યા નહીં. ^AI

ರಾವಣನ ಸಹಿಸಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ, ಪತಂಗಗಳು ಬೆಳಗುವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರವು ಎಂಬಂತೆ ಅವರು ಸಹಿಸಲಾರರಾದರು. ^AI

රාවණයාගේ ඉවසිය නොහැකි එම ඊතල වර්ෂාව දැල්වෙන ගිනිසිළුවට පතඟුන්ට මෙන් ඔවුන්ට එක්ව ඉවසිය නොහැකි විය. ^AI

Shloka 3

తేఽర్దితానిశితైర్బాణైఃక్రోశన్తోవిప్రదుద్రువుః ।
పావకార్చిస్సమావిష్టాదహ్యమానాయథాగజాః ॥ 3 ॥

te'rditāniśitairbāṇaiḥkrośantovipradudruvuḥ |
pāvakārcissamāviṣṭādahyamānāyathāgajāḥ || 3 ||

તીક્ષ્ણ બાણોથી પીડાયેલા તે (વાનરો) અગ્નિની જ્વાળાઓમાં દાઝતા હાથીઓની જેમ બૂમો પાડતા ભાગી ગયા. ^AI

ಹರಿತವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಅವರು ಕಿರುಚುತ್ತಾ ಚದುರಿಹೋದರು; ಅಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಸುಡುತ್ತಿರುವ ಆನೆಗಳಂತೆ. ^AI

ඔවුන් තියුණු ඊතලවලින් පීඩා ලද්දේ, ගිනිසිළුවලින් වැටී දැවෙන ඇතුන් මෙන් හඬ නඟමින් විසිරී දිව ගියහ. ^AI

Shloka 4

ప్లవఙ్గనామనీకానిమహాభ్రాణీవమారుతః ।
సయయౌసమరేతస్మిన్విధమన్రావణశ్శరైః ॥ 4 ॥

plavaṅganāmanīkānimahābhrāṇīvamārutaḥ |
sayayausamaretasminvidhamanrāvaṇaśśaraiḥ || 4 ||

રાવણે પોતાના બાણોથી તે યુદ્ધમાં વાનરોની સેનાને વાયુ મોટા વાદળોને વિખેરે તેમ વિખેરી નાખી. ^AI

ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮಹಾಮೇಘಗಳನ್ನು ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಚದುರಿಸುವಂತೆ ಕಪಿಗಳ ಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸಿದನು. ^AI

රාවණයා තම ඊතලවලින් මහා වළාකුළු සුළඟින් විසිරුවා හරින්නාක් මෙන් එම යුද්ධයේදී වානර සේනා විසිරුවා හැරියේය. ^AI

Shloka 5

కదనన్తరసాకృత్వారాక్షసేన్ధ్రోవనౌకసామ్ ।
ఆససాదతతోత్వరితంయుద్ధేరాఘవంస్తదా ॥ 5 ॥

kadanantarasākṛtvārākṣasendhrovanaukasām |
āsasādatatotvaritaṃyuddherāghavaṃstadā || 5 ||

તે પછી રાક્ષસોના સ્વામીએ વનવાસીઓનો સંહાર કરીને તરત જ યુદ્ધમાં રાઘવ (રામ)ની નજીક પહોંચ્યો. ^AI

ಆ ಕದನದ ನಂತರ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನು ವನವಾಸಿಗಳ (ಕಪಿಗಳ) ಸಂಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಆಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಘವನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸಿದನು. ^AI

ඉන් පසු රාක්ෂසයන්ගේ රජු වනුවන් විනාශ කොට, එකල ඉක්මනින් යුද්ධයේදී රාඝවයා වෙත ළඟා විය. ^AI

Shloka 6

సుగ్రీవస్తాన్కపీన్దృష్టవాభగ్నాన్విద్రావితాన్రణే ।
గుల్మేసుషేణన్నిక్షిప్యచక్రేయుద్ధేఽద్భుతమ్మనః ॥ 6 ॥

sugrīvastānkapīndṛṣṭavābhagnānvidrāvitānraṇe |
gulmesuṣeṇannikṣipyacakreyuddhe'dbhutammanaḥ || 6 ||

સુગ્રીવે તે વાનરોને યુદ્ધમાં ભાંગીને ભાગતા જોઈને તેમને સુષેણના ગુલ્મમાં સોંપીને યુદ્ધમાં પોતાનું મન અદ્ભુત રીતે પ્રેરિત કર્યું. ^AI

ಸುಗ್ರೀವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಗ್ನರಾಗಿ ಓಡಿಹೋದ ಆ ಕಪೀಂದ್ರರನ್ನು ನೋಡಿ, ಸುಷೇಣನ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಇರಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ^AI

සුග්‍රීව යුද්ධයේදී බිඳී විසිරී දිව ගිය ඒ වානරයන් දැක, සුෂේණ ගුල්මයෙහි තබා, යුද්ධයෙහි අද්භූත වූ මනසක් ඇති කර ගත්තේය. ^AI

Shloka 7

ఆత్మనస్సదృశంవీరస్సతన్నిక్షిప్యవానరమ్ ।
సుగ్రీవోఽఽభిముఖశ్శత్రుమ్ప్రతస్థేపాదపాయుధః ॥ 7 ॥

ātmanassadṛśaṃvīrassatannikṣipyavānaram |
sugrīvo''bhimukhaśśatrumpratasthepādapāyudhaḥ || 7 ||

વીર સુગ્રીવે પોતાના જેવા તે વાનરને (સુષેણને) ત્યાં નિયુક્ત કરીને વૃક્ષને આયુધ બનાવીને શત્રુ તરફ મુખ કરીને ચાલ્યો. ^AI

ವೀರನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ತನ್ನಂತೆಯೇ ಇರುವ ಆ ವಾನರರನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ಮರವನ್ನೇ ಆಯುಧವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಶತ್ರುವಿನ ಎದುರಿಗೆ ಹೊರಟನು. ^AI

වීරයා වූ සුග්‍රීව තමාට සමාන එම වානරයා එහි තබා, ගස් ආයුධ කරගෙන සතුරා දෙසට මුහුණලා ගමන් කළේය. ^AI

Shloka 8

పార్శ్వతఃపృష్ఠతశ్చాస్యసర్వేయూథాధిపాస్స్వయమ్ ।
అనుజహ్రుర్మహాశైలాన్ వివిధాంశ్చమహాద్రుమాన్ ॥ 8 ॥

pārśvataḥpṛṣṭhataścāsyasarveyūthādhipāssvayam |
anujahrurmahāśailān vividhāṃścamahādrumān || 8 ||

તેની બાજુમાં અને પાછળ, બધા યૂથપતિઓએ પોતે મોટા પર્વતો અને વિવિધ મોટા વૃક્ષો ઉપાડીને તેની પાછળ ચાલ્યા. ^AI

ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲ ಯೂಥಾಧಿಪರು ತಾವೇ ಮಹಾಶೈಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ^AI

ඔහුගේ පැතිවලින් සහ පිටුපසින් සියලු යූථාධිපතියෝද තමන් විසින්ම මහා පර්වත සහ නොයෙක් මහා වෘක්ෂ රැගෙන ඔහු පසුපස ගියහ. ^AI

Shloka 9

సనదన్యుధిసుగ్రీవస్స్వరేణమహతామహాన్ ।
పాతయన్వివిధాంశ్చాన్యాన్ఞ్జగామోత్తమరాక్షసాన్ ॥ 9 ॥

sanadanyudhisugrīvassvareṇamahatāmahān |
pātayanvividhāṃścānyānñjagāmottamarākṣasān || 9 ||

તે મહાનમાં મહાન સ્વરથી વિવિધ પ્રકારના ઉત્તમ રાક્ષસોને પાડતો, અને બીજા ઘણા રાક્ષસોને પણ પાડતો, (સુગ્રીવ) આગળ વધ્યો. ^AI

ಮಹಾವೀರನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠರಾದ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ವಿವಿಧ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಬೀಳಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು. ^AI

මහත් රාක්ෂසයන් අතරින් මහත් වූවන් බිඳ හෙළමින්, තවත් නොයෙක් උතුම් රාක්ෂසයන් ද බිඳ හෙළමින්, සුග්‍රීව තම හඬින් ඉදිරියට ගියේය. ^AI

Shloka 10

మమన్థ చ మహాకాయాన్రాక్షసాన్వానరేశ్వరః ।
యుగాన్తసమయేవాయుఃప్రవృద్ధానగమానివ ॥ 10 ॥

mamantha ca mahākāyānrākṣasānvānareśvaraḥ |
yugāntasamayevāyuḥpravṛddhānagamāniva || 10 ||

વાનરરાજાએ મોટા શરીરવાળા રાક્ષસોને એમ મથ્યા, જેમ યુગના અંત સમયે વાયુ વૃદ્ધિ પામીને વૃક્ષોને મથે છે. ^AI

ವಾನರೇಶ್ವರನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ಮಹಾಕಾಯರಾದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಯುಗಾಂತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಮರಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲೋಲಕಲ್ಲೋಲ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಲಕಿ ಹಾಕಿದನು. ^AI

වානර රජු මහා කයින් ඇති රාක්ෂසයන්, යුගාන්ත කාලයේ වාතයෙන් වැඩුණු ගස් මෙන්, මඩිමින් ගියේය. ^AI

Shloka 11

రాక్షసానామనీకేషుశైలవర్షంవవర్ష హ ।
అశ్మవర్షంయథామేఘఃపక్షిసఙ్ఘేషుకాననే ॥ 11 ॥

rākṣasānāmanīkeṣuśailavarṣaṃvavarṣa ha |
aśmavarṣaṃyathāmeghaḥpakṣisaṅgheṣukānane || 11 ||

તે (સુગ્રીવ) રાક્ષસોની સેનાઓમાં શિલાવર્ષ વરસાવ્યું, જેમ વનમાં પક્ષીઓના સમૂહો પર મેઘ પથ્થરવર્ષ વરસાવે છે. ^AI

ಅವನು ರಾಕ್ಷಸರ ಸೈನ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು; ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಮೇಘವು ಕಲ್ಲುಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದಂತೆ. ^AI

රාක්ෂසයන්ගේ සේනා අතරට ඔහු ගල් වැසි වැස්වීය; වනයේ පක්ෂීන් සමූහයන් අතරට මේඝයක් ගල් වැසි වස්වන්නාක් මෙනි. ^AI

Shloka 12

కపిరాజవిముక్తైస్తైశ్శైలవర్షైస్తురాక్షసాః ।
వికీర్ణశిరసఃపేతుర్నికృత్తాఇవపర్వతాః ॥ 12 ॥

kapirājavimuktaistaiśśailavarṣaisturākṣasāḥ |
vikīrṇaśirasaḥpeturnikṛttāivaparvatāḥ || 12 ||

કપિરાજે છોડેલા તે શિલાવર્ષોથી તે રાક્ષસો વિખરાયેલા મસ્તકવાળા થઈને પડ્યા, જેમ કપાયેલા પર્વતો પડે છે. ^AI

ಕಪಿರಾಜನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ಎಸೆದ ಆ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರು ಚೂರುಚೂರಾದ ತಲೆಗಳುಳ್ಳವರಾಗಿ ಕಡಿದುರುಳಿದ ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಬಿದ್ದರು. ^AI

වානර රජු විසින් මුදා හරින ලද එම ගල් වැසිවලින් රාක්ෂසයෝ සිසාරා ගිය හිස් ඇතිව, කැපූ පර්වත මෙන් වැටුණෝය. ^AI

Shloka 13

అథసఙ్క్షీయమాణేషురాక్షసేషుసమన్తతః ।
సుగ్రీవేణప్రభగ్నేషుపతత్సునినదత్సు చ ॥ 13 ॥

athasaṅkṣīyamāṇeṣurākṣaseṣusamantataḥ |
sugrīveṇaprabhagneṣupatatsuninadatsu ca || 13 ||

પછી ચારે બાજુ રાક્ષસો ક્ષીણ થતા જતા હતા, અને સુગ્રીવથી ભાંગેલા તે રાક્ષસો મોટા નાદ સાથે પડતા હતા. ^AI

ಆಗ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಾಕ್ಷಸರು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರಲು, ಸುಗ್ರೀವನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಬೀಳುತ್ತಿರಲು ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕಿರುಚುತ್ತಿರಲು. ^AI

එවිට සියලු දිශාවන්හි රාක්ෂසයෝ ක්ෂය වෙමින්, සුග්‍රීව විසින් බිඳ හෙළනු ලැබ, මහත් නාද පවත්වමින් වැටෙන්නට වූහ. ^AI

Shloka 14

విరూపాక్షస్స్వకన్నామధన్వీవిశ్రావ్యరాక్షసః ।
రథాదాప్లుత్యదుర్ధర్షోగజస్కన్ధముపారుహత్ ॥ 14 ॥

virūpākṣassvakannāmadhanvīviśrāvyarākṣasaḥ |
rathādāplutyadurdharṣogajaskandhamupāruhat || 14 ||

ત્યારે દુર્ધર્ષ ધનુર્ધારી રાક્ષસ વિરૂપાક્ષે પોતાનું નામ સંભળાવીને રથમાંથી કૂદીને હાથીના ખભા પર ચઢ્યો. ^AI

ವಿರೂಪಾಕ್ಷನು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದ ರಾಕ್ಷಸನಾಗಿ, ಸೋಲಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯನಾಗಿ ರಥದಿಂದ ಹಾರಿ ಆನೆಯ ಕತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಏರಿದನು. ^AI

විරූපාක්ෂ නම් රාක්ෂසයා තම නම ඇසෙන්නට හඬ ගා, දුන්න රැගෙන, දුර්ධර්ෂ වූ ඔහු රථයෙන් පැන, ඇතුගේ කඳ මතට නැඟුණේය. ^AI

Shloka 15

స తన్ద్విరదమారుహ్యవిరూపాక్షోమహారథః ।
వనర్దభనీమనిర్హ్రాదంవానరానభ్యధావత ॥ 15 ॥

sa tandviradamāruhyavirūpākṣomahārathaḥ |
vanardabhanīmanirhrādaṃvānarānabhyadhāvata || 15 ||

તે મહારથી વિરૂપાક્ષ તે હાથી પર ચઢીને વનરાજ ભલે નીરવ હોય તેવા ગર્જન સાથે વાનરો તરફ દોડ્યો. ^AI

ಮಹಾರಥನಾದ ಆ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನು ಆ ಆನೆಯನ್ನು ಏರಿ, ಮೇಘದ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಗುಡುಗುತ್ತಾ ವಾನರರ ಮೇಲೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದನು. ^AI

මහා රථයා වූ එම විරූපාක්ෂ ඇතු පිට නැඟී, වන රඹ ගොසක් මෙන් ගර්ජනා කරමින්, වානරයන් දෙසට දිව ගියේය. ^AI

Shloka 16

సుగ్రీవే స శరాన్ఘోరాన్విససర్జచమూముఖే ।
స్థాపయామాసచోద్విగ్నాన్రాక్షసాన్ సమ్ప్రహర్షయన్ ॥ 16 ॥

sugrīve sa śarānghorānvisasarjacamūmukhe |
sthāpayāmāsacodvignānrākṣasān sampraharṣayan || 16 ||

તેણે સેનાના મુખ પર ભયંકર બાણો છોડ્યાં, અને ઉદ્વિગ્ન રાક્ષસોને ઉત્સાહ આપતો તેમને સ્થિર કર્યા. ^AI

ಅವನು ಸುಗ್ರೀವನ ಮೇಲೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸೈನ್ಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಕಳವಳಗೊಂಡ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಾ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು. ^AI

ඔහු සුග්‍රීව දෙසට භයානක ඊතල මුදා හැරියේය; තැති ගත් රාක්ෂසයන් සතුටු කරමින් ඔහු ඔවුන් ස්ථාවර කළේය. ^AI

Shloka 17

సతువిద్ధశ్శితైర్బాణైఃకపీన్ద్రస్తేనరక్షసా ।
చుక్రోధ స మహాక్రోధోవధేచాస్యమనోదధే ॥ 17 ॥

satuviddhaśśitairbāṇaiḥkapīndrastenarakṣasā |
cukrodha sa mahākrodhovadhecāsyamanodadhe || 17 ||

તે રાક્ષસે ધારદાર બાણોથી વીંધાયેલો તે વાનરશ્રેષ્ઠ અત્યંત ક્રોધાયમાન થયો અને તેના વધનો નિશ્ચય મનમાં કર્યો. ^AI

ಆ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಹರಿತವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಕಪೀಂದ್ರನು ಬಹಳ ಕೋಪಗೊಂಡನು ಮತ್ತು ಅವನ ವಧೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು. ^AI

එකල්හි එම රාක්ෂසයා විසින් තියුණු ඊතලවලින් මනාව විදින ලද වානරේන්ද්‍රයා ඉතා මහත් කෝපයට පත්ව, ඔහු මරා දැමීමට සිත පිහිටුවා ගත්තේය. ^AI

Shloka 18

తతఃపాదపముద్ధృత్యశూరస్సమ్ప్రధనోహరిః ।
అభిపత్యజఘానాస్యప్రముఖేతుమహాగజమ్ ॥ 18 ॥

tataḥpādapamuddhṛtyaśūrassampradhanohariḥ |
abhipatyajaghānāsyapramukhetumahāgajam || 18 ||

પછી શૂરવીર હરિ (સુગ્રીવ)એ વૃક્ષ ઉપાડીને યુદ્ધમાં દોડી જઈને તે મહાગજના મુખ પર પ્રહાર કર્યો. ^AI

ಆಗ ಶೂರನಾದ ಆ ಕಪಿಯು ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಕಿತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ಇದ್ದ ಮಹಾಗಜವನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಹೊಡೆದನು. ^AI

ඉන්පසු එම ශූර වානරයා ගසක් උදුරාගෙන, යුද්ධයට බටුවේය; ඔහු එම මහා ඇතාගේ මුහුණ පිහිටි තැනට පැමිණ ගසාගෙන ගියේය. ^AI

Shloka 19

స తుప్రహారాభిహతస్సుగ్రీవేణమహాగజః ।
అపాసర్పద్ధనుర్మాత్రన్నిషసాదననాద చ ॥ 19 ॥

sa tuprahārābhihatassugrīveṇamahāgajaḥ |
apāsarpaddhanurmātranniṣasādananāda ca || 19 ||

સુગ્રીવના મોટા પ્રહારથી આઘાત પામેલો તે મહાગજ ધનુષ જેટલું અંતર પાછળ હઠી ગયો, બેસી પડ્યો અને હણહણાટ કર્યો. ^AI

ಸುಗ್ರೀವನ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮಹಾಗಜವು ಧನುಸ್ಸಿನಷ್ಟು ದೂರ ಸರಿಯಿತು, ಕುಸಿಯಿತು ಮತ್ತು ಗರ್ಜಿಸಿತು. ^AI

සුග්‍රීවගේ මහත් පහරින් තැළුණු එම මහා ඇතා දුන්නක් පමණ දුරක් පසු බැස, වාඩි වී නාද කළේය. ^AI

Shloka 20

గజాత్తుమథితాత్తూర్ణమపక్రమ్య స వీర్యవాన్ ।
రాక్షసోఽఽభిముఖశ్శత్రుమ్ప్రత్యుద్గమ్యతతఃకపిమ్ ॥ 20 ॥

gajāttumathitāttūrṇamapakramya sa vīryavān |
rākṣaso''bhimukhaśśatrumpratyudgamyatataḥkapim || 20 ||

પછી તે પરાક્રમી રાક્ષસ ગજ દ્વારા કચડાયેલા (ગજના આઘાતથી) તરત જ ત્યાંથી ખસી ગયો અને શત્રુ તે વાનરની સામે ગયો. ^AI

ಆ ವೀರ್ಯವಂತನಾದ ರಾಕ್ಷಸನು ಪುಡಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆನೆಯಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಹೊರಟು, ಶತ್ರುವಾದ ಆ ಕಪಿಯ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದು ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು. ^AI

එවිට ඇතා විසින් තැළුණු තැනින් ඉක්මනින් ඉවත් වූ එම බලවත් රාක්ෂසයා, සතුරා වූ එම වානරයා දෙසට ගොස් ඔහුට මුහුණ දුන්නේය. ^AI

Shloka 21

ఆర్షభఞ్చర్మఖడగం చ ప్రగృహ్యలఘువిక్రమః ।
భర్త్సయన్నివసుగ్రీవమాససాదవ్యవస్థితమ్ ॥ 21 ॥

ārṣabhañcarmakhaḍagaṃ ca pragṛhyalaghuvikramaḥ |
bhartsayannivasugrīvamāsasādavyavasthitam || 21 ||

હલકી ઝડપવાળો તે રાક્ષસ બળદની ચામડાની ઢાલ અને તલવાર લઈને સુગ્રીવને ધમકાવતો હોય તેમ તેની નજીક ગયો, જે સ્થિર ઊભો હતો. ^AI

ವೃಷಭ ಚರ್ಮದ ಗುರಾಣಿ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಶೀಘ್ರ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಬೆದರಿಸುವಂತೆ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬಂದನು. ^AI

ඔහු ගොන් සමින් තැනූ පලිහ සහ කඩුව ගෙන, වේගවත් පියවරින්, සුග්‍රීව තමා ඉදිරියේ සිටගෙන සිටිනු දැක ඔහුට තර්ජනය කරමින් ඔහු වෙත ළඟා විය. ^AI

Shloka 22

స హితస్యాభిసఙ్కృద్ధఃప్రగృహ్యవిపులాంశిలామ్ ।
విరూపాక్షాయచిక్షేపసుగ్రీవోజలదోపమామ్ ॥ 22 ॥

sa hitasyābhisaṅkṛddhaḥpragṛhyavipulāṃśilām |
virūpākṣāyacikṣepasugrīvojaladopamām || 22 ||

તેના પર અત્યંત ક્રોધિત થયેલા સુગ્રીવે વિશાળ શિલા ઉપાડીને વિરૂપાક્ષ પર ફેંકી, જે મેઘ જેવી હતી. ^AI

ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಕೋಪಗೊಂಡ ಸುಗ್ರೀವನು ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಿರೂಪಾಕ್ಷನ ಮೇಲೆ ಮೋಡದಂತಿದ್ದ ಅದನ್ನು ಎಸೆದನು. ^AI

ඔහු කෙරෙහි ඉතා කෝපයට පත් සුග්‍රීව, විශාල පර්වතයක් අල්ලාගෙන, විරූපාක්ෂ නම් රාක්ෂසයා දෙසට වලාකුළක් වැනි එම පර්වතය විසි කළේය. ^AI

Shloka 23

స తాంశిలామాపతన్తీన్దృష్టవారాక్షసపుఙ్గవః ।
అపక్రమ్యసువిక్రాన్తఃఖడగేనప్రాహరత్తదా ॥ 23 ॥

sa tāṃśilāmāpatantīndṛṣṭavārākṣasapuṅgavaḥ |
apakramyasuvikrāntaḥkhaḍagenaprāharattadā || 23 ||

તે શિલા આવતી જોઈને મહાન પરાક્રમી રાક્ષસશ્રેષ્ઠે ત્યાંથી ખસી જઈને તે સમયે તલવારથી પ્રહાર કર્યો. ^AI

ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಬಂಡೆಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಆ ರಾಕ್ಷಸಶ್ರೇಷ್ಠನು ಬಹಳ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿದು ಆಗ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಹೊಡೆದನು. ^AI

එසේ පැමිණෙන එම පර්වතය දුටු ඉතා වික්‍රමාන්විත රාක්ෂස ප්‍රධානියා එයින් ඉවත් වී, එවිට කඩුවෙන් පහර දුන්නේය. ^AI

Shloka 24

తతో భిన్నప్రహరణౌ ముష్టిభ్యాన్ తౌ సమీయతుః ।
తేజో బలసమావిష్టౌ దీప్తావివ హుతాశనౌ ॥ 24 ॥

tato bhinnapraharaṇau muṣṭibhyān tau samīyatuḥ |
tejo balasamāviṣṭau dīptāviva hutāśanau || 24 ||

પછી બંનેના શસ્ત્રો ભાંગી જતાં તેઓ મુષ્ટિથી પરસ્પર યુદ્ધે ચઢ્યા; તેજ અને બળથી ભરપૂર તે બંને પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેવા લાગતા હતા. ^AI

ಆಗ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಮುರಿದುಹೋದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದವರಾಗಿ, ಬೆಳಗುವ ಅಗ್ನಿಗಳಂತೆ ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಕಾದಾಡಿದರು. ^AI

ඉන්පසු ඔවුන් දෙදෙනාගේ ආයුධ බිඳී ගිය බැවින්, තේජසින් හා බලයෙන් යුතුව දැල්වෙන ගිනි දෙකක් මෙන් ඔවුන් දෙදෙනා මිටිවලින් එකිනෙකා හමු වූහ. ^AI

Shloka 25

స తదా స హసోత్పత్యరాక్షసస్యమహాహవే ।
ముష్టింసన్వర్త్యవేగేనపాతయామాసవక్షసి ॥ 25 ॥

sa tadā sa hasotpatyarākṣasasyamahāhave |
muṣṭiṃsanvartyavegenapātayāmāsavakṣasi || 25 ||

તે સમયે તે મહાયુદ્ધમાં રાક્ષસ પર કૂદીને હસતાં હસતાં તેણે પોતાની મુષ્ટિને વેગપૂર્વક ફેરવીને તેના વક્ષસ્થળ પર પ્રહાર કર્યો. ^AI

ಆಗ ಅವನು ನಗುತ್ತಾ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೇಲೆ ಹಾರಿ, ವೇಗದಿಂದ ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಅವನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಿದನು. ^AI

එවිට ඔහු සිනාසී රාක්ෂසයා මහා සටනේදී අල්ලාගෙන, අත මුෂ්ටියක් ලෙස වේගයෙන් හකුළුවා ඔහුගේ පපුව මතට පහර දුන්නේය. ^AI

Shloka 26

ముష్టిప్రహారాభిహతోవిరూపాక్షోనిశాచరః ।
తేనఖడగేనసఙ్కృద్దస్సుగ్రీవస్యచమూముఖే ॥ 26 ॥

muṣṭiprahārābhihatovirūpākṣoniśācaraḥ |
tenakhaḍagenasaṅkṛddassugrīvasyacamūmukhe || 26 ||

મુષ્ટિપ્રહારથી ઘાયલ થયેલો તે નિશાચર વિરૂપાક્ષ ક્રોધથી ભરાઈને પોતાની તલવારથી સુગ્રીવની સેનાના મુખભાગમાં પ્રહાર કરવા લાગ્યો. ^AI

ಮುಷ್ಟಿಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನೆಂಬ ನಿಶಾಚರನು, ಅವನು ಖಡ್ಗದಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನ ಸೈನ್ಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕವಚವನ್ನು ಬೀಳಿಸಿದನು. ^AI

මුෂ්ටි ප්‍රහාරයෙන් තැළුණු විරූපාක්ෂ නම් නිශාචරයා, එම කඩුවෙන් සුග්‍රීවගේ සේනාවේ මුණ මත පහර දුන්නේය. ^AI

Shloka 27

కవచమ్పాతయామాసపద్భ్యామభిహతోఽఽపతత్ ।
స సముత్థాయపతితఃకపిస్తస్యవ్యసర్జయత్ ।
తలప్రహారమశనేస్సమానమ్భీమనిస్స్వనమ్ ॥ 27 ॥

kavacampātayāmāsapadbhyāmabhihato''patat |
sa samutthāyapatitaḥkapistasyavyasarjayat |
talaprahāramaśanessamānambhīmanissvanam || 27 ||

તેણે કવચ પાડી નાખ્યું; પગે પ્રહાર થતાં તે પડી ગયો. પડેલો તે વાનર ઊઠીને તેણે વજ્ર જેવા ભયંકર નિઃસ્વનવાળા તલપ્રહાર તેના પર છોડ્યો. ^AI

ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿದ್ದ ಅವನು ಎದ್ದು, ಕಪಿಯಾದ ಅವನು ಅಶನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಭಯಂಕರ ಶಬ್ದವುಳ್ಳ ಅಂಗೈಯ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಅವನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು. ^AI

ඔහු කවචය බිම හෙළුවේය; පා පහරින් තැළුණු ඔහු වැටුණේය. වැටුණු ඔහු නැගිට ගත් වානරයා ඔහුට ගිනි අඟුරකට සමාන බියකරු නාදයක් ඇති අත්ල පහරක් එල්ල කළේය. ^AI

Shloka 28

తలప్రహారన్తద్రక్షస్సుగ్రీవేణసముద్యతమ్ ।
నైపుణ్యాన్మోచయిత్వైనమ్ముష్టినోరస్యతాడయత్ ॥ 28 ॥

talaprahārantadrakṣassugrīveṇasamudyatam |
naipuṇyānmocayitvainammuṣṭinorasyatāḍayat || 28 ||

સુગ્રીવે ઉપાડેલા તે તલપ્રહારને તે રાક્ષસે ચાતુર્યથી ટાળીને તેને છાતીમાં મુષ્ટિથી તાડ્યો. ^AI

ಸುಗ್ರೀವನಿಂದ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಅಂಗೈಯ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವನನ್ನು ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದನು. ^AI

සුග්‍රීව විසින් එල්ල කරන ලද එම අත්ල පහර රාක්ෂසයා දක්ෂ ලෙස මඟ හැර, මුෂ්ටියකින් ඔහුගේ පපුවට පහර දුන්නේය. ^AI

Shloka 29

తస్సుసఙ్కృద్ధతరఃసుగ్రీవోవానరేశ్వరః ॥ 29 ॥

tassusaṅkṛddhataraḥsugrīvovānareśvaraḥ || 29 ||

તે વાનરેશ્વર સુગ્રીવ વધુ ક્રોધથી ભરાયો. ^AI

ಆಗ ಬಹಳ ಕೋಪಗೊಂಡ ವಾನರೇಶ್ವರನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು. ^AI

එවිට වානරේශ්වර සුග්‍රීව තවත් ඉතා කිපුණේය. ^AI

Shloka 30

మోక్షితఞ్చాత్మనోదృష్టవాప్రహారన్తేనరక్షసా ।
దదర్శాన్తరన్తస్యవిరూపాక్షస్యవానరః ॥ 30 ॥

mokṣitañcātmanodṛṣṭavāprahārantenarakṣasā |
dadarśāntarantasyavirūpākṣasyavānaraḥ || 30 ||

તે વાનરે પોતાના પર થયેલા તે રાક્ષસના પ્રહારને ટાળેલો જોયો અને તે વિરૂપાક્ષની અવકાશ (ખામી) જોઈ. ^AI

ತನ್ನ ಹೊಡೆತವು ಆ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದನ್ನು ನೋಡಿದ ವಾನರನು, ವಿರೂಪಾಕ್ಷನ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಕಂಡನು. ^AI

රාක්ෂසයා විසින් තමන්ට එල්ල කළ ප්‍රහාරය තමා මඟ හැරි බව දුටු වානරයා ඔහුගේ විරූපාක්ෂගේ අවකාශය දුටුවේය. ^AI

Shloka 31

తతోన్యపాతయత్క్రోధాచ్ఛఙ్ఖదేశేమహాత్తలమ్ ।
మహేన్ద్రాశనికల్పేనతలేనాభిహతఃక్షితౌ ॥ 31 ॥

tatonyapātayatkrodhācchaṅkhadeśemahāttalam |
mahendrāśanikalpenatalenābhihataḥkṣitau || 31 ||

પછી તેણે ક્રોધથી તેના શંખદેશ (ગળાના ભાગ) પર મોટો તલપ્રહાર કર્યો; મહેન્દ્રના વજ્ર જેવા તે તલપ્રહારથી ઘાયલ થઈને તે ભૂમિ પર પડી ગયો. ^AI

ಆಗ ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ಶಂಖದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಅಂಗೈಯ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಬೀಳಿಸಿದನು. ಮಹೇಂದ್ರಾಶನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಅಂಗೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ. ^AI

එවිට ඔහු කෝපයෙන් මහේන්ද්‍රයාගේ වජ්‍රයට සමාන අත්ල පහරකින් ඔහුගේ කන්පෙත්ත අසල මහා අත්ල පහරක් එල්ල කළේය; එම පහරින් තැළුණු ඔහු පොළොව මත වැටුණේය. ^AI

Shloka 32

పపాతరుధిరక్లిన్నశ్శోణితంసముద్యమన్ ।
స్రోతోభ్యస్తువిరూపాక్షోజలమ్ప్రస్రవణాదివ ॥ 32 ॥

papātarudhiraklinnaśśoṇitaṃsamudyaman |
srotobhyastuvirūpākṣojalamprasravaṇādiva || 32 ||

લોહીથી લથબથ થયેલો વિરૂપાક્ષ પડતાં પોતાના શરીરના ઘાવમાંથી ઝરણાંમાંથી પાણી વહેતું હોય તેમ લોહી વહાવતો ગયો. ^AI

ರಕ್ತದಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾಗಿ, ರಕ್ತವನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತಾ ಬಿದ್ದನು. ವಿರೂಪಾಕ್ಷನು ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ನೀರು ಹರಿಯುವಂತೆ ರಕ್ತದ ಧಾರೆಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು. ^AI

ලේ තැවරුණු විරූපාක්ෂ උල්පත්වලින් ජලය ගලා බසින කන්දක් මෙන් ලේ ගලා හරිමින් වැටුණේය. ^AI

Shloka 33

వివృత్తనయనఙ్క్రోధాత్సఫేనంరుధిరాప్లుతమ్ ।
దదృశుస్తేవిరూపాక్షంవిరూపాక్షతరఙ్కృతమ్ ॥ 33 ॥

vivṛttanayanaṅkrodhātsaphenaṃrudhirāplutam |
dadṛśustevirūpākṣaṃvirūpākṣataraṅkṛtam || 33 ||

તેમણે ક્રોધથી આંખો ફેરવીને, ફેણથી ભરાયેલા અને લોહીથી લથપથ થયેલા, વધુ ને વધુ વિરૂપ બનેલા તે વિરૂપાક્ષ રાક્ષસને જોયો. ^AI

ಕ್ರೋಧದಿಂದ ವಿವೃತ್ತವಾದ (ತಿರುಗಿಸಿದ) ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ, ನೊರೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ರಕ್ತದಿಂದ ತೊಯ್ದ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷನನ್ನು (ವಿಕೃತ ನೇತ್ರನನ್ನು) ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿರೂಪಾಕ್ಷನಾಗಿ (ವಿಕೃತನಾಗಿ) ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವನನ್ನು ಅವರು ನೋಡಿದರು. ^AI

ක්‍රෝධයෙන් ඇස් රතු වී විරූප වූ, රුධිරයෙන් තෙත් වූ, පෙණ සහිත වූ, ඇස් රවා බලමින් සිටි විරූපාක්ෂ නම් රාක්ෂසයා තවත් විරූප වූ අයුරු ඔවුහු දුටුවෝය. ^AI

Shloka 34

స్ఫురన్తమ్పరివర్తన్తమ్పార్శ్వేనరుధిరోక్షితమ్ ।
కరుణం చ వినర్దన్తన్దదృశుఃకపయోరిపుమ్ ॥ 34 ॥

sphurantamparivartantampārśvenarudhirokṣitam |
karuṇaṃ ca vinardantandadṛśuḥkapayoripum || 34 ||

વાનરોએ તે શત્રુને પોતાની બાજુ પર લોહીથી છલકાતા, ધ્રૂજતા, ફરફરતા અને કરુણ રીતે ગર્જના કરતા જોયો. ^AI

ಬದಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತದಿಂದ ಒರೆಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸ್ಫುರಿಸುತ್ತಾ (ಅದುರಿಸುತ್ತಾ), ಹೊರಳುತ್ತಾ, ಕರುಣಾಜನಕವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿರುವ ಶತ್ರುವನ್ನು ಕಪಿಗಳು ನೋಡಿದರು. ^AI

රුධිරයෙන් තෙත් වූ තම පාර්ශ්වයෙන් හැරී ගිය, විදුලිය මෙන් සැලෙමින් සිටි, අතිශයින් හඬ නගමින් සිටි එම සතුරා වානරයෝ දුටුවෝය. ^AI

Shloka 35

తథాతుతౌసమ్మ్యతిసమ్ప్రయుక్తౌ ।
తరస్వినౌవానరరాక్షసానామ్ ॥ 35 ॥

tathātutausammyatisamprayuktau |
tarasvinauvānararākṣasānām || 35 ||

તેમ જ તે બંને વેગવાન યોદ્ધાઓ (વાલી અને સુગ્રીવ જેવા) વાનરો અને રાક્ષસોના સૈન્યો સાથે પરસ્પર ભીડાઈને યુદ્ધમાં પ્રવૃત્ત થયા. ^AI

ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೇಗಶಾಲಿಗಳು (ಬಲಶಾಲಿಗಳು) ವಾನರ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ (ಚೆನ್ನಾಗಿ) ಸಂಪ್ರಯುಕ್ತರಾಗಿ (ಸೆಣಸಾಡಿದರು). ^AI

එසේ එකිනෙකා සමඟ බැඳී ගැටෙමින් සිටි, වේගවත් වූ වානරයන්ගේ සහ රාක්ෂසයන්ගේ එම යුද්ධය... ^AI

Shloka 36

వినాశితమ్ప్రేక్ష్యవిరూపనేత్రమ్మహాబలన్తంహరిపార్థివేన ।
బలంసమస్తఙ్కపిరాక్షసానామున్మత్తగఙ్గాప్రతిమమ్బభూవ ॥ 36 ॥

vināśitamprekṣyavirūpanetrammahābalantaṃharipārthivena |
balaṃsamastaṅkapirākṣasānāmunmattagaṅgāpratimambabhūva || 36 ||

વાનરરાજા (સુગ્રીવ) દ્વારા તે મહાબળવાન વિરૂપનયન (વિરૂપાક્ષ)નો નાશ થયેલો જોઈને સમસ્ત વાનર અને રાક્ષસ સૈન્યનું બળ ઉન્મત્ત ગંગાના પ્રવાહ જેવું ઉછળી ઊઠ્યું. ^AI

ಮಹಾಬಲನಾದ ಆ ವಿರೂಪನೇತ್ರನು ಹರಿಪಾರ್ಥಿವನಿಂದ (ವಾನರರಾಜನಿಂದ) ವಿನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಪಿ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಸಮಸ್ತ ಸೈನ್ಯವು ಹುಚ್ಚು ಹರಿಯುವ ಗಂಗೆಯಂತೆ ಆಯಿತು (ಕ್ಷೋಭೆಗೊಂಡಿತು). ^AI

මහත් බලය ඇති, විරූප නේත්‍ර ඇති එම රාක්ෂසයා වානර රජු විසින් විනාශ කරනු ලැබූ බව දැක, වානරයන්ගේ සහ රාක්ෂසයන්ගේ මුළු සේනාවම උමතු ගංගාවක් මෙන් විය. ^AI

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే సప్తనవతితమస్సర్గః ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ सप्तनवतितमस्सर्गः ।

तथातैःकृत्तगात्रैस्तुदशग्रीवेणमार्गणैः ।

बभूववसुधातत्रप्रकीर्णाहरिभिस्तदा ॥ 1 ॥

रावणस्याप्रसह्यन्तंशरसम्पातमेकतः ।

न शेकुस्सहितुन्दीप्तम्पतङ्गाज्वलनंयथा ॥ 2 ॥

तेऽर्दितानिशितैर्बाणैःक्रोशन्तोविप्रदुद्रुवुः ।

पावकार्चिस्समाविष्टादह्यमानायथागजाः ॥ 3 ॥

प्लवङ्गनामनीकानिमहाभ्राणीवमारुतः ।

सययौसमरेतस्मिन्विधमन्रावणश्शरैः ॥ 4 ॥

कदनन्तरसाकृत्वाराक्षसेन्ध्रोवनौकसाम् ।

आससादततोत्वरितंयुद्धेराघवंस्तदा ॥ 5 ॥

सुग्रीवस्तान्कपीन्दृष्टवाभग्नान्विद्रावितान्रणे ।

गुल्मेसुषेणन्निक्षिप्यचक्रेयुद्धेऽद्भुतम्मनः ॥ 6 ॥

आत्मनस्सदृशंवीरस्सतन्निक्षिप्यवानरम् ।

सुग्रीवोऽऽभिमुखश्शत्रुम्प्रतस्थेपादपायुधः ॥ 7 ॥

पार्श्वतःपृष्ठतश्चास्यसर्वेयूथाधिपास्स्वयम् ।

अनुजह्रुर्महाशैलान् विविधांश्चमहाद्रुमान् ॥ 8 ॥

सनदन्युधिसुग्रीवस्स्वरेणमहतामहान् ।

पातयन्विविधांश्चान्यान्ञ्जगामोत्तमराक्षसान् ॥ 9 ॥

ममन्थ च महाकायान्राक्षसान्वानरेश्वरः ।

युगान्तसमयेवायुःप्रवृद्धानगमानिव ॥ 10 ॥

राक्षसानामनीकेषुशैलवर्षंववर्ष ह ।

अश्मवर्षंयथामेघःपक्षिसङ्घेषुकानने ॥ 11 ॥

कपिराजविमुक्तैस्तैश्शैलवर्षैस्तुराक्षसाः ।

विकीर्णशिरसःपेतुर्निकृत्ताइवपर्वताः ॥ 12 ॥

अथसङ्क्षीयमाणेषुराक्षसेषुसमन्ततः ।

सुग्रीवेणप्रभग्नेषुपतत्सुनिनदत्सु च ॥ 13 ॥

विरूपाक्षस्स्वकन्नामधन्वीविश्राव्यराक्षसः ।

रथादाप्लुत्यदुर्धर्षोगजस्कन्धमुपारुहत् ॥ 14 ॥

स तन्द्विरदमारुह्यविरूपाक्षोमहारथः ।

वनर्दभनीमनिर्ह्रादंवानरानभ्यधावत ॥ 15 ॥

सुग्रीवे स शरान्घोरान्विससर्जचमूमुखे ।

स्थापयामासचोद्विग्नान्राक्षसान् सम्प्रहर्षयन् ॥ 16 ॥

सतुविद्धश्शितैर्बाणैःकपीन्द्रस्तेनरक्षसा ।

चुक्रोध स महाक्रोधोवधेचास्यमनोदधे ॥ 17 ॥

ततःपादपमुद्धृत्यशूरस्सम्प्रधनोहरिः ।

अभिपत्यजघानास्यप्रमुखेतुमहागजम् ॥ 18 ॥

स तुप्रहाराभिहतस्सुग्रीवेणमहागजः ।

अपासर्पद्धनुर्मात्रन्निषसादननाद च ॥ 19 ॥

गजात्तुमथितात्तूर्णमपक्रम्य स वीर्यवान् ।

राक्षसोऽऽभिमुखश्शत्रुम्प्रत्युद्गम्यततःकपिम् ॥ 20 ॥

आर्षभञ्चर्मखडगं च प्रगृह्यलघुविक्रमः ।

भर्त्सयन्निवसुग्रीवमाससादव्यवस्थितम् ॥ 21 ॥

स हितस्याभिसङ्कृद्धःप्रगृह्यविपुलांशिलाम् ।

विरूपाक्षायचिक्षेपसुग्रीवोजलदोपमाम् ॥ 22 ॥

स तांशिलामापतन्तीन्दृष्टवाराक्षसपुङ्गवः ।

अपक्रम्यसुविक्रान्तःखडगेनप्राहरत्तदा ॥ 23 ॥

ततो भिन्नप्रहरणौ मुष्टिभ्यान् तौ समीयतुः ।

तेजो बलसमाविष्टौ दीप्ताविव हुताशनौ ॥ 24 ॥

स तदा स हसोत्पत्यराक्षसस्यमहाहवे ।

मुष्टिंसन्वर्त्यवेगेनपातयामासवक्षसि ॥ 25 ॥

मुष्टिप्रहाराभिहतोविरूपाक्षोनिशाचरः ।

तेनखडगेनसङ्कृद्दस्सुग्रीवस्यचमूमुखे ॥ 26 ॥

कवचम्पातयामासपद्भ्यामभिहतोऽऽपतत् ।

स समुत्थायपतितःकपिस्तस्यव्यसर्जयत् ।

तलप्रहारमशनेस्समानम्भीमनिस्स्वनम् ॥ 27 ॥

तलप्रहारन्तद्रक्षस्सुग्रीवेणसमुद्यतम् ।

नैपुण्यान्मोचयित्वैनम्मुष्टिनोरस्यताडयत् ॥ 28 ॥

तस्सुसङ्कृद्धतरःसुग्रीवोवानरेश्वरः ॥ 29 ॥

मोक्षितञ्चात्मनोदृष्टवाप्रहारन्तेनरक्षसा ।

ददर्शान्तरन्तस्यविरूपाक्षस्यवानरः ॥ 30 ॥

ततोन्यपातयत्क्रोधाच्छङ्खदेशेमहात्तलम् ।

महेन्द्राशनिकल्पेनतलेनाभिहतःक्षितौ ॥ 31 ॥

पपातरुधिरक्लिन्नश्शोणितंसमुद्यमन् ।

स्रोतोभ्यस्तुविरूपाक्षोजलम्प्रस्रवणादिव ॥ 32 ॥

विवृत्तनयनङ्क्रोधात्सफेनंरुधिराप्लुतम् ।

ददृशुस्तेविरूपाक्षंविरूपाक्षतरङ्कृतम् ॥ 33 ॥

स्फुरन्तम्परिवर्तन्तम्पार्श्वेनरुधिरोक्षितम् ।

करुणं च विनर्दन्तन्ददृशुःकपयोरिपुम् ॥ 34 ॥

तथातुतौसम्म्यतिसम्प्रयुक्तौ ।

तरस्विनौवानरराक्षसानाम् ॥ 35 ॥

विनाशितम्प्रेक्ष्यविरूपनेत्रम्महाबलन्तंहरिपार्थिवेन ।

बलंसमस्तङ्कपिराक्षसानामुन्मत्तगङ्गाप्रतिमम्बभूव ॥ 36 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तनवतितमस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

6.97 యుద్ధకాణ్డ - సప్తనవతితమ సర్గః