શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।
અથ અષ્ટનવતિતમસ્સર્ગઃ ।
હન્યમાનેબલેતૂર્ણમન્યોન્યન્તેમહામૃથે ।
સરસીવમહાઘર્મેસોપક્ષીણેબભૂવતુઃ ॥ 1 ॥
સ્વબલસ્યવિઘાતેનવિરૂપાક્ષ્વધેન ચ ।
બભૂવદ્વિગુણઙ્ક્રુદ્ધોરાવણોરાક્ષસાધિપઃ ॥ 2 ॥
પ્રક્ષીણન્તુબલન્દૃષ્ટવાવધ્યમાનંવલીમુખૈઃ ।
બભૂવાસ્યવ્યથાયુદ્ધેપ્રેક્ષ્યદૈવવિપર્યયમ્ ॥ 3 ॥
ઉવાચ ચ સમીપસ્થમ્મહોદરમરિન્દમમ્ ।
અસ્મિન્કાલેમહાબાહોજયાશાત્વયિમેસ્થિતા ॥ 4 ॥
જહિશત્રુચમૂંવીરદર્શયાદ્યપરાક્રમમ્ ।
ભર્તૃપિણ્ડસ્યકાલોઽઽયન્નિર્દેષ્ટુંસાધુયુધ્યતામ્ ॥ 5 ॥
વેગન્ ચક્રે મહાબાહુઃ સમુદ્ર ઇવ પર્વણિ ।
આયસં પરિઘન્ ગૃહ્ય સૂર્યરશ્મિસમપ્રભમ્ ॥ 6 ॥
તતસ્સકદનઞ્ચક્રેવાનરાણામ્મહાબલઃ ।
ભર્તૃવાક્યેનતેજસ્વીસ્વેનવીર્યેણચોદિતઃ ॥ 7 ॥
વાનરાશ્ચમહાસત્ત્વાઃપ્રગૃહ્વઃવિપુલાશશિલાઃ ।
પ્રવિશ્યારિબલમ્ભીમઞ્જઘ્નુસ્તેરજનીચરાન્ ॥ 8 ॥
મહોદરસ્તુસઙ્કૃદ્ધશ્શરૈઃકાઞ્ચનભૂષણૈઃ ।
ચિચ્છેદપાણિપાદોરુન્વાનરાણામ્મહાહવે ॥ 9 ॥
તતસ્તેવાનરાસ્સર્વેરાક્ષસૈરર્દિતાભૃશમ્ ।
દિશોદશદ્રુતાઃકેચિત્કેચિત્સુગ્રીવમાશ્રિતાઃ ॥ 10 ॥
પ્રભગ્નાંસમરેદૃષ્ટવાવાનરાણામ્મહાચમૂમ્ ।
અભિદુદ્રાવસુગ્રીવોમહોદરમનન્તરમ્ ॥ 11 ॥
પ્રગૃહ્યવિપુલાઙ્ઘોરામ્મહીધરસમાંશિલામ્ ।
ચિક્ષેપ સ મહાતેજાસ્તદ્વધાયહરીશ્વરઃ ॥ 12 ॥
તામાપતતનીંસહસાશિલાન્દૃષ્ટવામહોદરઃ ।
અસમ્ભ્રાન્તસ્તતોબાણૈર્નિર્બિભેદદુરાસદામ્ ॥ 13 ॥
રક્ષસાતેનબાણૌઘૈર્નિકૃત્તાસાસહસ્રધા ।
નિપપાતશિલાભૂમૌગૃધ્રચક્રમિવાકુલમ્ ॥ 14 ॥
તાન્તુભિન્નાંશિલાન્દૃષ્ટવાસુગ્રીવઃક્રોધમૂર્છિતઃ ।
સાલમુત્પાટ્યચિક્ષેપરાક્ષસેરણમૂર્થનિ ॥ 15 ॥
શરૈશ્ચવિદદારૈનંશૂરઃપરપુરઞ્જયઃ ।
સ દદર્શતતઃક્રુદ્ધઃપરિઘમ્પતિતમ્ભુવિ ॥ 16 ॥
આવિધ્યતુ સ તન્દીપ્તમ્પરિઘન્તસ્યદર્શયન્ ।
પરિઘાગ્રેણવેગેનજઘાનાસ્યહયોત્તમાન્ ॥ 17 ॥
તસ્માદ્ધતહયાવદીરઃસોઽઽવપ્લુત્યમહારથાત્ ।
ગદાઞ્જગ્રાહસઙ્ક્રુદ્ધોરાક્ષસોઽઽથમહોદરઃ ॥ 18 ॥
ગદાપરિઘહસ્તૌતૌયુધિવીરૌસમીયતુઃ ।
નર્દન્તૌગોવૃષપ્રખ્યૌઘનાવિવસવિદ્યુતૌ ॥ 19 ॥
તતઃક્રુદ્ધોગદાન્તસ્યૈચિક્ષેપરજનીચરઃ ।
જ્વલતનીમ્ભાસ્કરાભાસાંસુગ્રીવાયમહોદરઃ ॥ 20 ॥
ગદાન્તાંસુમહાઘોરામાપતતનીમ્મહાબલઃ ।
સુગ્રીવોરોષતામ્રાક્ષસ્સમુદ્યમ્યમહાહવે ॥ 21 ॥
આજઘાનગદાન્તસ્યપરિઘેણહરીશ્વર ।
પપાત સ ગદોદ્ભિન્નઃપરિઘસ્તસ્યભૂતલે ॥ 22 ॥
તતોજગ્રાહતેજસ્વીસુગ્રીવોવસુધાતલાત્ ।
આયસમ્મુસલઙ્ઘોરંસર્વતોહેમભૂષિતમ્ ॥ 23 ॥
સ તમુદ્યમ્યચિક્ષેપસોઽઽપ્યન્યાંવ્યાક્ષિપદ્ગદામ્ ।
ભિન્નાવન્યોન્યમાસાદ્યપેતતુદ્દરણીતલે ॥ 24 ॥
તતોગ્નપ્રહરણૌમુષ્ટિભ્યાન્તૌસમીયતુઃ ।
તેજોબલસમાવિષ્ટૌદીપ્તાવિવહુતાશનૌ ॥ 25 ॥
જઘ્નતુસ્તૌતદાન્યોન્યંવેદતુશ્ચપુનઃપુનઃ ।
તલૈશ્ચાન્યોન્યમહત્યપેતતુશ્ચમહીતલે ॥ 26 ॥
ઉત્પેતતુસ્તતસ્તૂર્ણઞ્જઘ્નતુશ્ચપરસ્પરમ્ ।
ભુજૈશ્ચિક્ષિપતુર્વીરાવન્યોન્યમપરાજિતૌ ॥ 27 ॥
જગ્મતુસ્તૌશ્રમંવીરૌબાહુયુધેપરન્તપૌ ।
અજહારતદાખડગમદૂરપરિવર્તિનમ્ ॥ 28 ॥
રાક્ષસશ્ચર્મણાસાર્ધમ્મહાવેગોમહોદરઃ ।
થૈવ ચ મહાખડગઞ્ચર્મણાપતિતંસહ ॥ 29 ॥
જગ્રાહવાનરશ્રેષ્ઠસ્સુગ્રીવોવેગવત્તરઃ ।
તૌતુરોષપરીતાઙ્ગૌનર્દન્તાવભ્યધાવતામ્ ॥ 30 ॥
ઉદ્યતાસીરણેહૃષ્ટાવુભૌશસ્ત્રવિશારદૌ ।
દક્ષિણમ્મણ્ડલઞ્ચોભૌસુતૂર્ણંસમ્પરીયતુઃ ॥ 31 ॥
અન્યોન્યમભિસઙ્કૃદ્ધૌ જયે પ્રણિહિતાવુભૌ ।
તુશૂરોમહાવેગોવીર્યશ્લાઘીમહોદરઃ ॥ 32 ॥
મહાચર્મણિતઙ્ખડગમ્પાતયામાસદુર્મતિઃ ।
લગ્નમુત્કર્ષતઃખડગઙ્ખડગેનકપિકુઞ્જરઃ ॥ 33 ॥
જહારસશિરસ્ત્રાણઙ્કુણ્ડલોપહિતંશિરઃ ।
નિકૃત્તશિરસસ્તસ્યપતિતસ્યમહીતલે ॥ 34 ॥
તદ્બલંરાક્ષસેન્દ્રસ્યદૃષ્ટવાતત્ર ન તિષ્ટતે ।
હત્વાન્તંવાનરૈસ્સાર્ધન્નનાદમુદિતોહરિઃ ॥ 35 ॥
ચુક્રોધ ચ દશગ્રીવોબભૌહૃષ્ટશ્ચરાઘવઃ ।
વિષણ્ણવદનાસ્સર્વેરાક્ષસાદીનચેતસઃ ॥ 36 ॥
વિદ્રવન્તિતતસ્સર્વેભયવિત્રસ્તચેતસઃ ।
મહોદરન્તન્ન્વીપાત્યભૂમૌમહાગિરેઃકીર્ણમિવૈકદેશમ્ ।
સૂર્યાત્મજસ્તત્રરરાજલક્ષ્મ્યસૂર્યસ્સ્વતેજોભિરિવાપ્રધૃષ્યઃ ॥ 37 ॥
અથવિજયમવાપ્યવાનરેન્દ્રસ્સમરમુખેસુરસિદ્ધયક્ષસઙ્ઘૈ ।
અન્વિતલગતૈશ્ચભૂતસઙ્ઘૈર્હર્ષરુષસમાકુલિતૈસ્તુતોમહાત્મા ॥ 38 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે અષ્ટનવતિતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭanavatitamassargaḥ |
hanyamānebaletūrṇamanyonyantemahāmṛthe |
sarasīvamahāgharmesopakṣīṇebabhūvatuḥ || 1 ||
svabalasyavighātenavirūpākṣvadhena ca |
babhūvadviguṇaṅkruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
prakṣīṇantubalandṛṣṭavāvadhyamānaṃvalīmukhaiḥ |
babhūvāsyavyathāyuddheprekṣyadaivaviparyayam || 3 ||
uvāca ca samīpasthammahodaramarindamam |
asminkālemahābāhojayāśātvayimesthitā || 4 ||
jahiśatrucamūṃvīradarśayādyaparākramam |
bhartṛpiṇḍasyakālo''yannirdeṣṭuṃsādhuyudhyatām || 5 ||
vegan cakre mahābāhuḥ samudra iva parvaṇi |
āyasaṃ parighan gṛhya sūryaraśmisamaprabham || 6 ||
tatassakadanañcakrevānarāṇāmmahābalaḥ |
bhartṛvākyenatejasvīsvenavīryeṇacoditaḥ || 7 ||
vānarāścamahāsattvāḥpragṛhvaḥvipulāśaśilāḥ |
praviśyāribalambhīmañjaghnusterajanīcarān || 8 ||
mahodarastusaṅkṛddhaśśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |
cicchedapāṇipādorunvānarāṇāmmahāhave || 9 ||
tatastevānarāssarverākṣasairarditābhṛśam |
diśodaśadrutāḥkecitkecitsugrīvamāśritāḥ || 10 ||
prabhagnāṃsamaredṛṣṭavāvānarāṇāmmahācamūm |
abhidudrāvasugrīvomahodaramanantaram || 11 ||
pragṛhyavipulāṅghorāmmahīdharasamāṃśilām |
cikṣepa sa mahātejāstadvadhāyaharīśvaraḥ || 12 ||
tāmāpatatanīṃsahasāśilāndṛṣṭavāmahodaraḥ |
asambhrāntastatobāṇairnirbibhedadurāsadām || 13 ||
rakṣasātenabāṇaughairnikṛttāsāsahasradhā |
nipapātaśilābhūmaugṛdhracakramivākulam || 14 ||
tāntubhinnāṃśilāndṛṣṭavāsugrīvaḥkrodhamūrchitaḥ |
sālamutpāṭyacikṣeparākṣaseraṇamūrthani || 15 ||
śaraiścavidadārainaṃśūraḥparapurañjayaḥ |
sa dadarśatataḥkruddhaḥparighampatitambhuvi || 16 ||
āvidhyatu sa tandīptamparighantasyadarśayan |
parighāgreṇavegenajaghānāsyahayottamān || 17 ||
tasmāddhatahayāvadīraḥso''vaplutyamahārathāt |
gadāñjagrāhasaṅkruddhorākṣaso''thamahodaraḥ || 18 ||
gadāparighahastautauyudhivīrausamīyatuḥ |
nardantaugovṛṣaprakhyaughanāvivasavidyutau || 19 ||
tataḥkruddhogadāntasyaicikṣeparajanīcaraḥ |
jvalatanīmbhāskarābhāsāṃsugrīvāyamahodaraḥ || 20 ||
gadāntāṃsumahāghorāmāpatatanīmmahābalaḥ |
sugrīvoroṣatāmrākṣassamudyamyamahāhave || 21 ||
ājaghānagadāntasyaparigheṇaharīśvara |
papāta sa gadodbhinnaḥparighastasyabhūtale || 22 ||
tatojagrāhatejasvīsugrīvovasudhātalāt |
āyasammusalaṅghoraṃsarvatohemabhūṣitam || 23 ||
sa tamudyamyacikṣepaso''pyanyāṃvyākṣipadgadām |
bhinnāvanyonyamāsādyapetatuddaraṇītale || 24 ||
tatognapraharaṇaumuṣṭibhyāntausamīyatuḥ |
tejobalasamāviṣṭaudīptāvivahutāśanau || 25 ||
jaghnatustautadānyonyaṃvedatuścapunaḥpunaḥ |
talaiścānyonyamahatyapetatuścamahītale || 26 ||
utpetatustatastūrṇañjaghnatuścaparasparam |
bhujaiścikṣipaturvīrāvanyonyamaparājitau || 27 ||
jagmatustauśramaṃvīraubāhuyudheparantapau |
ajahāratadākhaḍagamadūraparivartinam || 28 ||
rākṣasaścarmaṇāsārdhammahāvegomahodaraḥ |
thaiva ca mahākhaḍagañcarmaṇāpatitaṃsaha || 29 ||
jagrāhavānaraśreṣṭhassugrīvovegavattaraḥ |
tauturoṣaparītāṅgaunardantāvabhyadhāvatām || 30 ||
udyatāsīraṇehṛṣṭāvubhauśastraviśāradau |
dakṣiṇammaṇḍalañcobhausutūrṇaṃsamparīyatuḥ || 31 ||
anyonyamabhisaṅkṛddhau jaye praṇihitāvubhau |
tuśūromahāvegovīryaślāghīmahodaraḥ || 32 ||
mahācarmaṇitaṅkhaḍagampātayāmāsadurmatiḥ |
lagnamutkarṣataḥkhaḍagaṅkhaḍagenakapikuñjaraḥ || 33 ||
jahārasaśirastrāṇaṅkuṇḍalopahitaṃśiraḥ |
nikṛttaśirasastasyapatitasyamahītale || 34 ||
tadbalaṃrākṣasendrasyadṛṣṭavātatra na tiṣṭate |
hatvāntaṃvānaraissārdhannanādamuditohariḥ || 35 ||
cukrodha ca daśagrīvobabhauhṛṣṭaścarāghavaḥ |
viṣaṇṇavadanāssarverākṣasādīnacetasaḥ || 36 ||
vidravantitatassarvebhayavitrastacetasaḥ |
mahodarantannvīpātyabhūmaumahāgireḥkīrṇamivaikadeśam |
sūryātmajastatrararājalakṣmyasūryassvatejobhirivāpradhṛṣyaḥ || 37 ||
athavijayamavāpyavānarendrassamaramukhesurasiddhayakṣasaṅghai |
anvitalagataiścabhūtasaṅghairharṣaruṣasamākulitaistutomahātmā || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭanavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टनवतितमस्सर्गः ।
हन्यमानेबलेतूर्णमन्योन्यन्तेमहामृथे ।
सरसीवमहाघर्मेसोपक्षीणेबभूवतुः ॥ 1 ॥
स्वबलस्यविघातेनविरूपाक्ष्वधेन च ।
बभूवद्विगुणङ्क्रुद्धोरावणोराक्षसाधिपः ॥ 2 ॥
प्रक्षीणन्तुबलन्दृष्टवावध्यमानंवलीमुखैः ।
बभूवास्यव्यथायुद्धेप्रेक्ष्यदैवविपर्ययम् ॥ 3 ॥
उवाच च समीपस्थम्महोदरमरिन्दमम् ।
अस्मिन्कालेमहाबाहोजयाशात्वयिमेस्थिता ॥ 4 ॥
जहिशत्रुचमूंवीरदर्शयाद्यपराक्रमम् ।
भर्तृपिण्डस्यकालोऽऽयन्निर्देष्टुंसाधुयुध्यताम् ॥ 5 ॥
वेगन् चक्रे महाबाहुः समुद्र इव पर्वणि ।
आयसं परिघन् गृह्य सूर्यरश्मिसमप्रभम् ॥ 6 ॥
ततस्सकदनञ्चक्रेवानराणाम्महाबलः ।
भर्तृवाक्येनतेजस्वीस्वेनवीर्येणचोदितः ॥ 7 ॥
वानराश्चमहासत्त्वाःप्रगृह्वःविपुलाशशिलाः ।
प्रविश्यारिबलम्भीमञ्जघ्नुस्तेरजनीचरान् ॥ 8 ॥
महोदरस्तुसङ्कृद्धश्शरैःकाञ्चनभूषणैः ।
चिच्छेदपाणिपादोरुन्वानराणाम्महाहवे ॥ 9 ॥
ततस्तेवानरास्सर्वेराक्षसैरर्दिताभृशम् ।
दिशोदशद्रुताःकेचित्केचित्सुग्रीवमाश्रिताः ॥ 10 ॥
प्रभग्नांसमरेदृष्टवावानराणाम्महाचमूम् ।
अभिदुद्रावसुग्रीवोमहोदरमनन्तरम् ॥ 11 ॥
प्रगृह्यविपुलाङ्घोराम्महीधरसमांशिलाम् ।
चिक्षेप स महातेजास्तद्वधायहरीश्वरः ॥ 12 ॥
तामापततनींसहसाशिलान्दृष्टवामहोदरः ।
असम्भ्रान्तस्ततोबाणैर्निर्बिभेददुरासदाम् ॥ 13 ॥
रक्षसातेनबाणौघैर्निकृत्तासासहस्रधा ।
निपपातशिलाभूमौगृध्रचक्रमिवाकुलम् ॥ 14 ॥
तान्तुभिन्नांशिलान्दृष्टवासुग्रीवःक्रोधमूर्छितः ।
सालमुत्पाट्यचिक्षेपराक्षसेरणमूर्थनि ॥ 15 ॥
शरैश्चविददारैनंशूरःपरपुरञ्जयः ।
स ददर्शततःक्रुद्धःपरिघम्पतितम्भुवि ॥ 16 ॥
आविध्यतु स तन्दीप्तम्परिघन्तस्यदर्शयन् ।
परिघाग्रेणवेगेनजघानास्यहयोत्तमान् ॥ 17 ॥
तस्माद्धतहयावदीरःसोऽऽवप्लुत्यमहारथात् ।
गदाञ्जग्राहसङ्क्रुद्धोराक्षसोऽऽथमहोदरः ॥ 18 ॥
गदापरिघहस्तौतौयुधिवीरौसमीयतुः ।
नर्दन्तौगोवृषप्रख्यौघनाविवसविद्युतौ ॥ 19 ॥
ततःक्रुद्धोगदान्तस्यैचिक्षेपरजनीचरः ।
ज्वलतनीम्भास्कराभासांसुग्रीवायमहोदरः ॥ 20 ॥
गदान्तांसुमहाघोरामापततनीम्महाबलः ।
सुग्रीवोरोषताम्राक्षस्समुद्यम्यमहाहवे ॥ 21 ॥
आजघानगदान्तस्यपरिघेणहरीश्वर ।
पपात स गदोद्भिन्नःपरिघस्तस्यभूतले ॥ 22 ॥
ततोजग्राहतेजस्वीसुग्रीवोवसुधातलात् ।
आयसम्मुसलङ्घोरंसर्वतोहेमभूषितम् ॥ 23 ॥
स तमुद्यम्यचिक्षेपसोऽऽप्यन्यांव्याक्षिपद्गदाम् ।
भिन्नावन्योन्यमासाद्यपेततुद्दरणीतले ॥ 24 ॥
ततोग्नप्रहरणौमुष्टिभ्यान्तौसमीयतुः ।
तेजोबलसमाविष्टौदीप्ताविवहुताशनौ ॥ 25 ॥
जघ्नतुस्तौतदान्योन्यंवेदतुश्चपुनःपुनः ।
तलैश्चान्योन्यमहत्यपेततुश्चमहीतले ॥ 26 ॥
उत्पेततुस्ततस्तूर्णञ्जघ्नतुश्चपरस्परम् ।
भुजैश्चिक्षिपतुर्वीरावन्योन्यमपराजितौ ॥ 27 ॥
जग्मतुस्तौश्रमंवीरौबाहुयुधेपरन्तपौ ।
अजहारतदाखडगमदूरपरिवर्तिनम् ॥ 28 ॥
राक्षसश्चर्मणासार्धम्महावेगोमहोदरः ।
थैव च महाखडगञ्चर्मणापतितंसह ॥ 29 ॥
जग्राहवानरश्रेष्ठस्सुग्रीवोवेगवत्तरः ।
तौतुरोषपरीताङ्गौनर्दन्तावभ्यधावताम् ॥ 30 ॥
उद्यतासीरणेहृष्टावुभौशस्त्रविशारदौ ।
दक्षिणम्मण्डलञ्चोभौसुतूर्णंसम्परीयतुः ॥ 31 ॥
अन्योन्यमभिसङ्कृद्धौ जये प्रणिहितावुभौ ।
तुशूरोमहावेगोवीर्यश्लाघीमहोदरः ॥ 32 ॥
महाचर्मणितङ्खडगम्पातयामासदुर्मतिः ।
लग्नमुत्कर्षतःखडगङ्खडगेनकपिकुञ्जरः ॥ 33 ॥
जहारसशिरस्त्राणङ्कुण्डलोपहितंशिरः ।
निकृत्तशिरसस्तस्यपतितस्यमहीतले ॥ 34 ॥
तद्बलंराक्षसेन्द्रस्यदृष्टवातत्र न तिष्टते ।
हत्वान्तंवानरैस्सार्धन्ननादमुदितोहरिः ॥ 35 ॥
चुक्रोध च दशग्रीवोबभौहृष्टश्चराघवः ।
विषण्णवदनास्सर्वेराक्षसादीनचेतसः ॥ 36 ॥
विद्रवन्तिततस्सर्वेभयवित्रस्तचेतसः ।
महोदरन्तन्न्वीपात्यभूमौमहागिरेःकीर्णमिवैकदेशम् ।
सूर्यात्मजस्तत्ररराजलक्ष्म्यसूर्यस्स्वतेजोभिरिवाप्रधृष्यः ॥ 37 ॥
अथविजयमवाप्यवानरेन्द्रस्समरमुखेसुरसिद्धयक्षसङ्घै ।
अन्वितलगतैश्चभूतसङ्घैर्हर्षरुषसमाकुलितैस्तुतोमहात्मा ॥ 38 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टनवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭanavatitamassargaḥ |
hanyamānebaletūrṇamanyonyantemahāmṛthe |
sarasīvamahāgharmesopakṣīṇebabhūvatuḥ || 1 ||
svabalasyavighātenavirūpākṣvadhena ca |
babhūvadviguṇaṅkruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
prakṣīṇantubalandṛṣṭavāvadhyamānaṃvalīmukhaiḥ |
babhūvāsyavyathāyuddheprekṣyadaivaviparyayam || 3 ||
uvāca ca samīpasthammahodaramarindamam |
asminkālemahābāhojayāśātvayimesthitā || 4 ||
jahiśatrucamūṃvīradarśayādyaparākramam |
bhartṛpiṇḍasyakālo''yannirdeṣṭuṃsādhuyudhyatām || 5 ||
vegan cakre mahābāhuḥ samudra iva parvaṇi |
āyasaṃ parighan gṛhya sūryaraśmisamaprabham || 6 ||
tatassakadanañcakrevānarāṇāmmahābalaḥ |
bhartṛvākyenatejasvīsvenavīryeṇacoditaḥ || 7 ||
vānarāścamahāsattvāḥpragṛhvaḥvipulāśaśilāḥ |
praviśyāribalambhīmañjaghnusterajanīcarān || 8 ||
mahodarastusaṅkṛddhaśśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |
cicchedapāṇipādorunvānarāṇāmmahāhave || 9 ||
tatastevānarāssarverākṣasairarditābhṛśam |
diśodaśadrutāḥkecitkecitsugrīvamāśritāḥ || 10 ||
prabhagnāṃsamaredṛṣṭavāvānarāṇāmmahācamūm |
abhidudrāvasugrīvomahodaramanantaram || 11 ||
pragṛhyavipulāṅghorāmmahīdharasamāṃśilām |
cikṣepa sa mahātejāstadvadhāyaharīśvaraḥ || 12 ||
tāmāpatatanīṃsahasāśilāndṛṣṭavāmahodaraḥ |
asambhrāntastatobāṇairnirbibhedadurāsadām || 13 ||
rakṣasātenabāṇaughairnikṛttāsāsahasradhā |
nipapātaśilābhūmaugṛdhracakramivākulam || 14 ||
tāntubhinnāṃśilāndṛṣṭavāsugrīvaḥkrodhamūrchitaḥ |
sālamutpāṭyacikṣeparākṣaseraṇamūrthani || 15 ||
śaraiścavidadārainaṃśūraḥparapurañjayaḥ |
sa dadarśatataḥkruddhaḥparighampatitambhuvi || 16 ||
āvidhyatu sa tandīptamparighantasyadarśayan |
parighāgreṇavegenajaghānāsyahayottamān || 17 ||
tasmāddhatahayāvadīraḥso''vaplutyamahārathāt |
gadāñjagrāhasaṅkruddhorākṣaso''thamahodaraḥ || 18 ||
gadāparighahastautauyudhivīrausamīyatuḥ |
nardantaugovṛṣaprakhyaughanāvivasavidyutau || 19 ||
tataḥkruddhogadāntasyaicikṣeparajanīcaraḥ |
jvalatanīmbhāskarābhāsāṃsugrīvāyamahodaraḥ || 20 ||
gadāntāṃsumahāghorāmāpatatanīmmahābalaḥ |
sugrīvoroṣatāmrākṣassamudyamyamahāhave || 21 ||
ājaghānagadāntasyaparigheṇaharīśvara |
papāta sa gadodbhinnaḥparighastasyabhūtale || 22 ||
tatojagrāhatejasvīsugrīvovasudhātalāt |
āyasammusalaṅghoraṃsarvatohemabhūṣitam || 23 ||
sa tamudyamyacikṣepaso''pyanyāṃvyākṣipadgadām |
bhinnāvanyonyamāsādyapetatuddaraṇītale || 24 ||
tatognapraharaṇaumuṣṭibhyāntausamīyatuḥ |
tejobalasamāviṣṭaudīptāvivahutāśanau || 25 ||
jaghnatustautadānyonyaṃvedatuścapunaḥpunaḥ |
talaiścānyonyamahatyapetatuścamahītale || 26 ||
utpetatustatastūrṇañjaghnatuścaparasparam |
bhujaiścikṣipaturvīrāvanyonyamaparājitau || 27 ||
jagmatustauśramaṃvīraubāhuyudheparantapau |
ajahāratadākhaḍagamadūraparivartinam || 28 ||
rākṣasaścarmaṇāsārdhammahāvegomahodaraḥ |
thaiva ca mahākhaḍagañcarmaṇāpatitaṃsaha || 29 ||
jagrāhavānaraśreṣṭhassugrīvovegavattaraḥ |
tauturoṣaparītāṅgaunardantāvabhyadhāvatām || 30 ||
udyatāsīraṇehṛṣṭāvubhauśastraviśāradau |
dakṣiṇammaṇḍalañcobhausutūrṇaṃsamparīyatuḥ || 31 ||
anyonyamabhisaṅkṛddhau jaye praṇihitāvubhau |
tuśūromahāvegovīryaślāghīmahodaraḥ || 32 ||
mahācarmaṇitaṅkhaḍagampātayāmāsadurmatiḥ |
lagnamutkarṣataḥkhaḍagaṅkhaḍagenakapikuñjaraḥ || 33 ||
jahārasaśirastrāṇaṅkuṇḍalopahitaṃśiraḥ |
nikṛttaśirasastasyapatitasyamahītale || 34 ||
tadbalaṃrākṣasendrasyadṛṣṭavātatra na tiṣṭate |
hatvāntaṃvānaraissārdhannanādamuditohariḥ || 35 ||
cukrodha ca daśagrīvobabhauhṛṣṭaścarāghavaḥ |
viṣaṇṇavadanāssarverākṣasādīnacetasaḥ || 36 ||
vidravantitatassarvebhayavitrastacetasaḥ |
mahodarantannvīpātyabhūmaumahāgireḥkīrṇamivaikadeśam |
sūryātmajastatrararājalakṣmyasūryassvatejobhirivāpradhṛṣyaḥ || 37 ||
athavijayamavāpyavānarendrassamaramukhesurasiddhayakṣasaṅghai |
anvitalagataiścabhūtasaṅghairharṣaruṣasamākulitaistutomahātmā || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭanavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.